Ευρωπαϊκές Υποθέσεις

    

Ο ρόλος της Βουλής των Αντιπροσώπων στην ενταξιακή πορεία της Κύπρου
Γενικά - Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων

1.       Γενικά - Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων

 

Ενόψει της ένταξης της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και έπειτα από εισήγηση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Επιλογής, που υιοθετήθηκε από την ολομέλεια του σώματος στις 25 Φεβρουαρίου 1999, η μέχρι τότε Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εξωτερικών διευρύνθηκε, τόσο αριθμητικά όσο και από απόψεως αρμοδιοτήτων, ώστε να ασχολείται και με τη νομοθετική ή άλλη εργασία που αφορά την εναρμόνιση της Κύπρου με το Ευρωπαϊκό κεκτημένο. Με την ίδια απόφαση η επιτροπή μετονομάστηκε σε Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων. Η επιτροπή αυτή απαρτιζόταν από δεκαεννέα μέλη και ήταν η μεγαλύτερη κοινοβουλευτική επιτροπή από πλευράς αριθμού μελών.

Στις 14 Ιουνίου 2001 η ολομέλεια της Βουλής αποφάσισε, ύστερα από εισήγηση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Επιλογής, το διαχωρισμό της Επιτροπής Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων σε δύο επιτροπές, την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων και την Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων. Οι αρμοδιότητες της πρώην Επιτροπής Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων που αφορούν την ευρωπαϊκή πορεία της Κύπρου ανατέθηκαν στη νέα Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων. Η Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων αποτελείται από δέκα μέλη και έχει τις πιο κάτω αρμοδιότητες

 

  1. 2.       Ο ρόλος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων πριν την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Η επιτροπή κατά την περίοδο αυτή επιφορτίστηκε με το έργο της παρακολούθησης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κύπρου. Για το σκοπό αυτό η επιτροπή ενημερωνόταν από την κυβέρνηση με την κατάθεση όλων των σχετικών εγγράφων που αφορούσαν τις διαπραγματεύσεις και την ενταξιακή πορεία της Κύπρου γενικότερα.  Παράλληλα η επιτροπή ανέλαβε ως η κατ’ εξοχή αρμόδια επιτροπή τη μελέτη των νομοσχεδίων και κανονισμών που είχαν στόχο την εναρμόνιση της εσωτερικής νομοθεσίας με το κοινοτικό κεκτημένο.  Για το σκοπό αυτό υιοθέτησε ταχύτερες από τις συνήθεις διαδικασίες έτσι ώστε να καταστεί δυνατό να υιοθετηθούν έγκαιρα και εντός των χρονικών προθεσμιών που τέθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση οι εσωτερικές νομοθεσίες που υιοθετούν το κοινοτικό κεκτημένο.  Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων από το χρόνο της ανάληψης του έργου της εναρμόνισης μέχρι και της ολοκλήρωσής του, εξέτασε και προώθησε για ψήφιση προς την Ολομέλεια 1197 εναρμονιστικά νομοθετήματα.

 

3.       Ο ρόλος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων μετά την ένταξη της στην Ευρωπαϊκή Ένωση

 

Μετά την πλήρη ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), η Βουλή των Αντιπροσώπων, όπως όλα τα εθνικά κοινοβούλια των χωρών μελών της ΕΕ, έχει καταστεί εθνικό κοινοβούλιο χώρας μέλους με όλες τις υποχρεώσεις και τα καθήκοντα που αυτό συνεπάγεται.   Αυτό το καθοριστικής σημασίας γεγονός είχε ως αποτέλεσμα την αναμόρφωση και την αναβάθμιση του ρόλου της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων.   Μετά από σχετική απόφαση που λήφθηκε σε επίπεδο αρχηγών κομμάτων εντός του 2005 τα εναρμονιστικά νομοθετήματα άρχισαν να εξετάζονται από τις καθ’ ύλην αρμόδιες κοινοβουλευτικές επιτροπές χωρίς την ειδική ταχεία διαδικασία που είχε υιοθετηθεί κατά την προενταξιακή περίοδο.

 

Ο νέος ρόλος της Επιτροπής, όπως αυτός εξελίσσεται μετά την ένταξη, αφορά την παρακολούθηση και την προσπάθεια για επηρεασμό της διαδικασίας λήψης αποφάσεων σε επίπεδο ΕΕ.  Παρ’ όλο που η ανάληψη του νέου ρόλου της Επιτροπής δεν μπόρεσε στο διάστημα αυτό να αναπτυχθεί στο μέγιστο βαθμό, ωστόσο έχουν τεθεί οι βάσεις για την άσκηση του εν λόγω ρόλου.

 

Στη βάση της Συνθήκης του Άμστερνταμ, η Βουλή των Αντιπροσώπων ζήτησε από την εκτελεστική εξουσία συνεχή ενημέρωση σε σχέση με έγγραφα που προέρχονται από την ΕΕ και την έγκαιρη κατάθεση από την κυβέρνηση όλων των νομοθετικών προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καθώς και τις ημερήσιες διατάξεις του Συμβουλίου Υπουργών, ώστε να είναι σε θέση να επιλέγει τα θέματα που επηρεάζουν ιδιαίτερα την Κύπρο και να εκφράζει άποψη πριν να λαμβάνονται οι τελικές αποφάσεις στην ΕΕ, οι οποίες δημιουργούν υποχρεώσεις για τη χώρα μας. Η διοχέτευση πληροφοριών από πλευράς εκτελεστικής εξουσίας ήταν αρχικά περιορισμένη, αλλά η κατάσταση βελτιώθηκε το τελευταίο τρίμηνο του 2005. Σε αυτό έχει συμβάλει η ηλεκτρονική σύνδεση του κοινοβουλίου μας με το extranet, μηχανισμός που διασφαλίζει την πρόσβασή μας σε μεγάλο αριθμό εγγράφων που στέλνονται στην κυβέρνηση από την ΕΕ.

 

Στόχος της Επιτροπής είναι όχι μόνο να ενημερώνεται αλλά και να επηρεάζει τη διαμόρφωση των θέσεων της πλευράς μας στην ΕΕ. Όπως είναι γνωστό κάθε εθνικό κοινοβούλιο έχει αναπτύξει ένα δικό του σύστημα για το σκοπό αυτό, προσαρμοσμένο στις ιδιαιτερότητές του.  Το δικό μας πολιτειακό σύστημα (προεδρικό με πλήρη διάκριση εξουσιών) δεν επιτρέπει την επιβολή/υπαγόρευση θέσεων στην κυβέρνηση.  Δεν μπορεί δηλαδή να είναι δεσμευτικό.  Όμως πολιτικά μπορεί η Βουλή να επηρεάζει την κυβέρνηση στη διαμόρφωση των θέσεών της.  Για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο προαπαιτείτε έγκαιρη και σωστή ενημέρωση τόσο για τα θέματα που αποφασίζονται στην ΕΕ όσο και για τις προθέσεις της κυβέρνησής μας σε σχέση με αυτά.  Στα πλαίσια αυτά η Επιτροπή καλεί σε συνεδρίες της επιτροπής την εκτελεστική εξουσία για να ενημερώνεται πάνω στη θέση της πλευράς μας σε σχέση με θέματα που συζητούνται σε επίπεδο Συμβουλίων Υπουργών της ΕΕ.

 

4.       4.        Κοινοβουλευτικός Έλεγχος

 

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στα πλαίσια της άσκησης του κοινοβουλευτικού ελέγχου της, εξετάζει γενικά την πολιτική της εκτελεστικής εξουσίας σε σχέση με τις γενικότερες υποχρεώσεις που προκύπτουν για εναρμόνισή μας με το κοινοτικό κεκτημένο και τις πολιτικές γενικότερα της ΕΕ.  Η επιτροπή ειδικότερα ασκεί κοινοβουλευτικό έλεγχο παρακολουθώντας την πορεία υλοποίησης της εναρμόνισης της κυπριακής νομοθεσίας με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και των υποχρεώσεων που απορρέουν από αυτήν.

 

Σε σχέση με τις νέες υποχρεώσεις που προκύπτουν για υιοθέτηση του νέου κοινοτικού κεκτημένου που συνεχώς παράγεται σε επίπεδο ΕΕ έχει υιοθετηθεί μηχανισμός για την καταγραφή κατά μήνα όλων των υποχρεώσεων που δημιουργούνται για την Κύπρο σε σχέση με την υιοθέτηση των κοινοτικών οδηγιών, οι οποίες στη συνέχεια  κατά κανόνα δημιουργούν την υποχρέωση για κατάθεση από πλευράς εκτελεστικής εξουσίας στη Βουλή εναρμονιστικών νομοσχεδίων ή κανονισμών.  Η προσπάθεια που καταβάλλεται από πλευράς επιτροπής είναι η επισήμανση προς την κυβέρνηση έγκαιρα των υποχρεώσεων αυτών ανεξάρτητα και πέραν από οποιουσδήποτε άλλους μηχανισμούς έχει υιοθετήσει η κυβέρνηση για παρακολούθηση του όλου θέματος.

 

5.       Διακοινοβουλευτική δραστηριότητα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης

 

Η επιτροπή αναπτύσσει δραστηριότητα σε διακοινοβουλευτικό επίπεδο τόσο με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και με τα κοινοβούλια ή τις αντίστοιχες επιτροπές των κοινοβουλίων των χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ειδικότερα, η επιτροπή συμμετέχει σε διασκέψεις και συναντήσεις, όπως είναι η Διάσκεψη των Προέδρων των Κοινοβουλευτικών Επιτροπών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων των Χωρών Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Υποψήφιων για Ένταξη Χωρών, γνωστή ως COSAC. Επίσης, συνεργάζεται και συναντάται με Κοινοβουλευτικές Επιτροπές Ευρωπαϊκών Υποθέσεων των χωρών μελών και των υποψήφιων για ένταξη χωρών καθώς και με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

 

6.       Η επικοινωνία με τον πολίτη για θέματα Ευρωπαϊκής Ένωσης

 

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων συνέστησε ειδική υποεπιτροπή, ανέλαβε τη δραστηριοποίηση της Βουλής των Αντιπροσώπων που στοχεύει στην Επικοινωνία με τον Πολίτη για θέματα Ευρωπαϊκής Ένωσης από το Φεβρουάριο του 2002 μέχρι και τον Μάιο του 2005.

Η δραστηριοποίηση αυτή της Βουλής ξεκίνησε με αφορμή τη Δήλωση 23 της Συνθήκης της Νίκαιας για διεξαγωγή δημόσιας συζήτησης για το Μέλλον της Ευρώπης σε εθνικό επίπεδο, αλλά και τις αποφάσεις της Συνόδου του Λάκεν το Δεκέμβριο του 2001. Η ανάληψη του έργου της Επικοινωνίας με τον Πολίτη για θέματα Ευρωπαϊκής Ένωσης θεωρείται επιβεβλημένη δραστηριότητα για τα εθνικά κοινοβούλια των χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αναγνωρίζεται ως ένα μέσο που συμβάλλει στη μείωση του δημοκρατικού ελλείμματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Για την υλοποίηση της δραστηριότητας αυτής έχει πραγματοποιηθεί αριθμός θεματικών εκδηλώσεων, ενώ συνεχώς προγραμματίζεται η πραγματοποίηση νέων εκδηλώσεων. Στις εκδηλώσεις αυτές καλούνται να συμμετάσχουν οργανωμένα σύνολα, ομάδες πολιτών, αλλά και κάθε ενδιαφερόμενος πολίτης. Οι εκδηλώσεις είναι επίσης ανοιχτές για τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.

Κατά την επισκόπηση περίοδο οι δραστηριότητες της Βουλής των Αντιπροσώπων στον τομέα της επικοινωνίας με τον πολίτη για θέματα Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν σχετικά περιορισμένες. Αυτό οφείλεται αφενός στην ανάγκη για περισυλλογή και αναθεώρηση των δραστηριοτήτων ενημέρωσης του πολίτη μέσα από το πρίσμα της αποτυχίας κύρωσης της Συνταγματικής Συνθήκης και αφετέρου στις βουλευτικές εκλογές που μεσολάβησαν. Παρόλα αυτά, οργανώθηκαν ορισμένες επισκέψεις σχολείων στο κοινοβούλιο με στόχο την ενημέρωση των μαθητών για θέματα που αφορούν γενικά την ΕΕ και ειδικότερα το ρόλο της Βουλής των Αντιπροσώπων μετά την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

7.       Ο ρόλος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων σε σχέση με την παρακολούθηση της εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας και της αναλογικότητας

Η Συνταγματική Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιλαμβάνει θετικές αναφορές σε σχέση με το ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων, μέσα από ειδικό πρωτόκολλο που επισυνάφθηκε σ’ αυτήν. Ειδικότερα, το «Πρωτόκολλο για το ρόλο των Εθνικών Κοινοβουλίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση» προνοεί για την έγκαιρη και άμεση ενημέρωσή τους για όλες τις νομοθετικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και για μια ευρύτατη σειρά εγγράφων. Παράλληλα προβλέπει για την παροχή σ’ αυτά της ουσιαστικής αρμοδιότητας να ελέγχουν την τήρηση της εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας και της αναλογικότητας στις νομοθετικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Παρά την αποτυχία στην υιοθέτηση της Συνταγματικής Συνθήκης που είχε ως αποτέλεσμα την μη υιοθέτηση των θετικών προνοιών που αυτή περιλάμβανε σε σχέση με το ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων, η διάσκεψη της COSAC θεώρησε σκόπιμο να ενθαρρύνει τα εθνικά κοινοβούλια να δραστηριοποιηθούν στον τομέα αυτό.  Γι’ αυτό και αποφασίστηκε όσα εθνικά κοινοβούλια το επιθυμούν να προβούν σε ένα έλεγχο της επικουρικότητας και της αναλογικότητας σε ένα ή περισσότερα σχέδια ευρωπαϊκών νομοθετικών προτάσεων.  Στόχος είναι να αναπτύξουν τον υφιστάμενο ρόλο τους όπως αυτός αναγνωρίζεται από το πρωτόκολλο για το ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων που προσαρτάται στη Συνθήκη του Άμστερνταμ. 

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων ανταποκρινόμενη θετικά στην προτροπή της διάσκεψης της COSAC έχει συμμετάσχει στην περιφερειακή άσκηση που διεξήχθη για τον έλεγχο της αρχής της επικουρικότητας στις 28 Μαρτίου 2005 και στη συνέχεια έχει αποστείλει στην COSAC κατάσταση με νομοθετικές προτάσεις που περιλαμβάνονται στο ετήσιο νομοθετικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2006, η οποίες κατά την άποψή της δυνατό να παραβιάζουν τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Στη συνέχεια η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων έλαβε μέρος στη δεύτερη περιφερειακή άσκηση που διεξήχθη για τον έλεγχο της αρχής της επικουρικότητας στις 27 Σεπτεμβρίου 2006.

Σύνθεση Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων