Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων για το νομοσχέδιο «Ο περί της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη και την Καταπολέμηση της Βίας κατά των Γυναικών και της Ενδοοικογενειακής Βίας (Κυρωτικός) Νόμος του 2017»

Παρόντες:

Γιώργος Λιλλήκας, πρόεδρος Γιώργος Λουκαΐδης
Νίκος Τορναρίτης Αδάμος Αδάμου
Ελένη Σταύρου Γιώργος Κ. Γεωργίου
Στέλλα Κυριακίδου Χριστιάνα Ερωτοκρίτου

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων εξέτασε το υπό αναφορά νομοσχέδιο σε συνεδρία της, που πραγματοποιήθηκε στις 20 Ιουνίου 2017. Στη συνεδρία αυτή κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιόν της ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως συνοδευόμενος από υπηρεσιακούς παράγοντες, εκπρόσωποι του Υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, του Υπουργείου Εσωτερικών, του Υπουργείου Οικονομικών και της Στατιστικής Υπηρεσίας του ίδιου υπουργείου, της Αστυνομίας Κύπρου, του Γραφείου της Επιτρόπου Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Γραφείου της Επιτρόπου Ισότητας. Το Υπουργείο Εξωτερικών, το Υπουργείο Υγείας και η Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας, παρ’ όλο που κλήθηκαν, δεν εκπροσωπήθηκαν στη συνεδρία της επιτροπής.

Σημειώνεται ότι η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών της προηγούμενης βουλευτικής περιόδου ενέγραψε σχετικό θέμα για την ανάγκη υπογραφής και κύρωσης της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης το 2012, μετά από εισήγηση της τέως βουλευτού κ. Αθηνάς Κυριακίδου. Το θέμα αυτό επανεγράφη κατά τη νέα βουλευτική περίοδο από την ίδια την κοινοβουλευτική επιτροπή με τίτλο «Η ανάγκη προώθησης και επιτάχυνσης των διαδικασιών για κύρωση της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης και για ουσιαστική εφαρμογή της» και συζητήθηκε σε δύο συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 13 και 20 Φεβρουαρίου 2017. Στις συνεδριάσεις αυτές παρέστησαν ενώπιον της επιτροπής ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, η Επίτροπος Ισότητας, ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, εκπρόσωποι του Γραφείου της Επιτρόπου Διοικήσεως, του Υπουργείου Οικονομικών, του Υπουργείου Εσωτερικών, του Υπουργείου Υγείας, του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, της Αστυνομίας Κύπρου, του Μεσογειακού Ινστιτούτου Μελετών Κοινωνικού Φύλου, της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Πρόληψη και Καταπολέμηση της Βίας στην Οικογένεια, του Συνδέσμου για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια (ΣΠΑΒΟ), του Κυπριακού Λόμπυ Γυναικών, της μη κυβερνητικής οργάνωσης “Hope for Children” UNCRC Policy Center και γυναικείων οργανώσεων.

Στα πλαίσια των συνεδριάσεων, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών τόνισε την ανάγκη για κύρωση της υπό αναφορά σύμβασης.

Σκοπός του νόμου που προτείνεται είναι η κύρωση, με βάση το άρθρο 169.2 του συντάγματος, της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη και την Καταπολέμηση της Βίας κατά των Γυναικών και της Ενδοοικογενειακής Βίας (γνωστής και ως Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης”), η οποία υπογράφηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία στις 16 Ιουνίου 2015 στο Στρασβούργο δυνάμει της απόφασης του Υπουργικού Συμβούλιου με αρ. 78.640, ημερομηνίας 2 Απριλίου 2015.

Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, καθώς και το ερωτηματολόγιο ανάλυσης αντικτύπου που συνοδεύει το υπό αναφορά νομοσχέδιο, το τελευταίο όπως αυτό αρχικά κατατέθηκε στη Βουλή, προβλέπει τα εξής:

1. Την κύρωση της υπό συζήτηση σύμβασης με τη διατήρηση από την Κυπριακή Δημοκρατία ορισμένων επιφυλάξεων που αφορούν κυρίως την κρατική αποζημίωση στα θύματα, τη δικαιοδοσία των κυπριακών δικαστηρίων σε συγκεκριμένες υποθέσεις και το καθεστώς διαμονής των θυμάτων.

2. Την εφαρμογή της σε συνάρτηση με τις διατάξεις άλλων εθνικών νομοθεσιών.

3. Την παραχώρηση στο Υπουργικό Συμβούλιο της δυνατότητας έκδοσης κανονισμών για τη ρύθμιση θεμάτων για καλύτερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή της σύμβασης.

Σύμφωνα με τον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, η υπό συζήτηση σύμβαση είναι η πρώτη διεθνής σύμβαση που καλύπτει την πρόληψη και την προστασία των θυμάτων και τη δίωξη των δραστών για όλες τις μορφές βίας κατά των γυναικών, περιλαμβανομένης της σωματικής, της ψυχολογικής, της σεξουαλικής, της οικονομικής και της ενδοοικογενειακής βίας, της παρενοχλητικής παρακολούθησης, του καταναγκαστικού γάμου, του ακρωτηριασμού των γεννητικών οργάνων και της καταναγκαστικής έκτρωσης και στείρωσης.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τον ίδιο, η υπό συζήτηση σύμβαση, η οποία θα έχει ισχύ τόσο σε περιόδους ειρήνης όσο και σε περιπτώσεις ένοπλων συγκρούσεων, αποτελεί το σχεδιασμό ενός ολοκληρωμένου πλαισίου πολιτικών και μέτρων που στόχο έχουν την προστασία και ενδυνάμωση των θυμάτων βίας, την προαγωγή της διεθνούς συνεργασίας με απώτερο στόχο την καταπολέμηση του προβλήματος, την παροχή υποστήριξης και βοήθειας σε οργανισμούς και υπηρεσίες επιβολής του νόμου για διασφάλιση αποτελεσματικής συνεργασίας, τη δημιουργία μηχανισμού για την παρακολούθηση της υλοποίησης της εφαρμογής της σε εθνικό επίπεδο και άλλα.

Σημειώνεται ότι η σύμβαση άνοιξε για υπογραφή στα πλαίσια της 121ης Υπουργικής Συνόδου του Συμβουλίου της Ευρώπης, που πραγματοποιήθηκε στις 11 Μαΐου 2011 στην Κωνσταντινούπολη. Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν προχώρησε άμεσα στην υπογραφή της εν λόγω σύμβασης, επειδή πολλές κρατικές υπηρεσίες είχαν επιφυλάξεις και έφεραν ενστάσεις, γιατί από την υπογραφή και κύρωσή της προέκυπταν πολλές και σημαντικές υποχρεώσεις που σχετίζονται με την πρόληψη και καταστολή των φαινομένων βίας κατά των γυναικών, όπως για παράδειγμα η δημιουργία καταφυγίων για τα θύματα βίας σε όλες τις επαρχίες και η απαίτηση να αποζημιώνονται τα θύματα και να τους παρέχονται όλες οι απαιτούμενες υπηρεσίες προστασίας και στήριξης.

Η Υπουργική Επιτροπή για την Ισότητα Ανδρών και Γυναικών ανέθεσε σε τεχνική επιτροπή, αποτελούμενη από εκπροσώπους από όλα τα εμπλεκόμενα υπουργεία, την κατ’ άρθρον μελέτη της σύμβασης με στόχο την ετοιμασία αναλυτικής κοστολόγησης και καταγραφής των περαιτέρω υποχρεώσεων που θα αναλάβει η Κυπριακή Δημοκρατία σε περίπτωση προσχώρησης σε αυτήν.

Τα αποτελέσματα της έκθεσης που ετοίμασε η τεχνική επιτροπή αξιολογήθηκαν από την Υπουργική Επιτροπή για την Ισότητα Ανδρών και Γυναικών, η οποία αποφάσισε όπως η Κυπριακή Δημοκρατία προχωρήσει στην υπογραφή της σύμβασης, αλλά παράλληλα να καταθέσει επιφυλάξεις επί συγκεκριμένων άρθρων της σύμβασης, οι οποίες τίθενται για οικονομικούς κυρίως λόγους. Σημειώνεται ότι οι εν λόγω επιφυλάξεις έχουν τεθεί τόσο από την Κυπριακή Δημοκρατία όσο και από άλλα κράτη μέλη, παρά το γεγονός ότι υπάρχει ενδεχόμενο παράτασης της ισχύος τους μετά τη λήξη των πέντε χρόνων από την έναρξη της ισχύος της σύμβασης, δηλαδή μέχρι τον Αύγουστο του 2019, οπότε πρέπει τα κράτη μέλη να προετοιμαστούν για πλήρη εφαρμογή των προνοιών της σύμβασης. Συγκεκριμένα, η εφαρμογή των προνοιών της σύμβασης συνεπάγεται οικονομικό κόστος για τη Δημοκρατία που υπολογίζεται περίπου στις οκτακόσιες είκοσι χιλιάδες ευρώ, όμως η πλήρης και χωρίς επιφυλάξεις εφαρμογή της υπολογίζεται να απαιτήσει μερικά εκατομμύρια ευρώ.

Με γνώμονα τα πολλαπλά οφέλη που θα προκύψουν από την κύρωση της σύμβασης σε εθνικό επίπεδο, το Υπουργικό Συμβούλιο μεταξύ άλλων κάλεσε όλα τα εμπλεκόμενα υπουργεία ξεχωριστά, αλλά και από κοινού να εργαστούν για τη συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη σύμβαση βάσει των υφιστάμενων πόρων στα πλαίσια των προϋπολογισμών τους και, σε περίπτωση που η υλοποίηση των υποχρεώσεων δεν είναι δυνατή, το Υπουργείο Οικονομικών να κληθεί να διαθέσει τις απαραίτητες πιστώσεις, ώστε να καταστεί εφικτή η υλοποίησή τους.

Σημειώνεται ότι σαράντα τέσσερα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης έχουν υπογράψει τη σύμβαση, από τα οποία τα είκοσι τρία την έχουν επικυρώσει. Επίσης, όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν υπογράψει την υπό αναφορά σύμβαση, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Αυγούστου 2014, ημερομηνία κατά την οποία συμπληρώθηκε η απαίτηση για επικύρωση της σύμβασης από δέκα χώρες τουλάχιστον.

Η εκπρόσωπος του Γραφείου της Επιτρόπου Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων τόσο προφορικά ενώπιον της επιτροπής όσο και στο υπόμνημα που απέστειλε στη Βουλή δήλωσε την ικανοποίηση του Γραφείου της για την προώθηση της υπό συζήτηση σύμβασης, αφού με την κύρωσή της υλοποιείται σχετική εισήγηση του Γραφείου μέσω της τοποθέτησης της Εθνικής Ανεξάρτητης Αρχής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με θέμα την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας εναντίον των γυναικών στην Κύπρο, ημερομηνίας 22 Ιανουαρίου 2013. Παράλληλα, η ίδια εκπρόσωπος εξέφρασε τους προβληματισμούς της σχετικά με τη διατήρηση συγκεκριμένης επιφύλαξης που αφορά το καθεστώς διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών, οι οποίες καταγγέλλουν κακοποίησή τους.

Επιπρόσθετα, η ίδια εκπρόσωπος ενημέρωσε την επιτροπή ότι μετά την κύρωση της σύμβασης από τη Δημοκρατία ξεκινά μια πολύπλοκη διαδικασία κατά την οποία η επιτροπή Grevio του Συμβουλίου της Ευρώπης θα παρακολουθεί και θα επιτηρεί την εφαρμογή της σύμβασης.

Στα πλαίσια της συζήτησης ενώπιον της επιτροπής, ζητήθηκαν διευκρινίσεις από τους αρμοδίους όσον αφορά τη συμπερίληψη στο νομοσχέδιο των επιφυλάξεων που θέτει η εκτελεστική εξουσία σε συγκεκριμένα άρθρα της εν λόγω σύμβασης. Συγκεκριμένα, η επιτροπή αναφέρθηκε στην πάγια θέση του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας επί του θέματος των επιφυλάξεων όπως αυτή διατυπώθηκε από τον ίδιο σε προηγούμενη συνεδρία της επιτροπής, κατά την οποία εξεταζόταν άλλο νομοθέτημα στο οποίο είχε περιληφθεί κατά παρόμοιο τρόπο επιφύλαξη ως προς τις πρόνοιες άλλης διεθνούς σύμβασης. Σύμφωνα με τα όσα είχε δηλώσει τότε ενώπιον της επιτροπής ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, η διατύπωση επιφύλαξης για την περίπτωση προσχώρησης σε διεθνή σύμβαση δεν πρέπει να γίνεται μέσω του κυρωτικού νόμου, καθότι ο τρόπος διατύπωσης επιφύλαξης αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της εκτελεστικής εξουσίας και, σε περίπτωση που αυτή διατυπωθεί μέσω νόμου, εγείρονται ζητήματα αντισυνταγματικότητας, καθότι θα υπάρξει παραβίαση της αρχής της διάκρισης των εξουσιών. Στην περίπτωση αυτή πρέπει όμως η Βουλή να ενημερώνεται σχετικά με την τελική διατύπωση των επιφυλάξεων μετά την κατάθεσή τους από την εκτελεστική εξουσία.

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, χωρίς να διαφωνεί με τη θέση του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας για το θέμα της συμπερίληψης επιφυλάξεων στο κείμενο του κυρωτικού νομοσχεδίου όπως αυτή επεξηγήθηκε από την επιτροπή, εξέφρασε τους προβληματισμούς του για τον τρόπο με τον οποίο θα λαμβάνουν γνώση οι πολίτες, σε περίπτωση που αφαιρεθούν οι επιφυλάξεις από το κυρωτικό νομοσχέδιο.

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, λαμβάνοντας υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν της, αποφάσισε να αφαιρεθούν από το κυρωτικό νομοσχέδιο οποιεσδήποτε επιφυλάξεις, ως ήταν η εισήγηση του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για αποφυγή παράβασης της αρχής της διάκρισης των εξουσιών. Επίσης, αποφάσισε τη διαμόρφωση του κειμένου του ανάλογα για σκοπούς σαφέστερης διατύπωσης και ορθότερης εφαρμογής, καθώς και τη νομοτεχνική επεξεργασία του.

Όλοι όσοι κλήθηκαν και παρευρέθηκαν στη συνεδρία της επιτροπής συμφώνησαν με τους σκοπούς και τις επιδιώξεις του νομοσχεδίου όπως αυτό τελικά διαμορφώθηκε, σύμφωνα με τα πιο πάνω.

Υπό το φως των πιο πάνω, ο πρόεδρος και τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν επί του θέματος κατά τη συζήτησή του στην ολομέλεια της Βουλής.

 

12 Ιουλίου 2017

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων