Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών και Προϋπολογισμού για το νομοσχέδιο «Ο περί Υφυπουργού Ναυτιλίας παρά τω Προέδρω και Υφυπουργείου Ναυτιλίας Νόμος του 2016»

Παρόντες:

Μάριος Μαυρίδης, αναπλ. πρόεδρος Αντρέας Καυκαλιάς
Ονούφριος Κουλλά Μαρίνος Μουσιούττας
Στέφανος Στεφάνου Άννα Θεολόγου
Άριστος Δαμιανού Γιώργος Περδίκης

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών και Προϋπολογισμού μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε τέσσερις συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 13 Φεβρουαρίου, στις 29 Μαΐου και στις 19 και 26 Ιουνίου 2017. Στο πλαίσιο των συνεδριάσεων της επιτροπής παρευρέθηκαν ο Υπουργός Εσωτερικών υπό την ιδιότητά του ως τέως Υφυπουργού παρά τω Προέδρω αρμόδιου για θέματα δημιουργίας υφυπουργείων, ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, ο διευθυντής του Τμήματος Εμπορικής Ναυτιλίας του ίδιου υπουργείου, εκπρόσωποι του Υπουργείου Οικονομικών και της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, ο πρόεδρος του Κυπριακού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου (ΚΕΒΕ), ο γενικός διευθυντής του Κυπριακού Ναυτιλιακού Επιμελητηρίου, καθώς και εκπρόσωποι της Κυπριακής Ένωσης Πλοιοκτητών, του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου και του Συνδέσμου Εγκεκριμένων Λογιστών Κύπρου (ΣΕΛΚ).

Σκοπός του νόμου που προτείνεται είναι η θέσπιση νομοθεσίας με την οποία θεσμοθετείται το αξίωμα του Υφυπουργού παρά τω Προέδρω σε θέματα Ναυτιλίας και η μετεξέλιξη και μετονομασία του Τμήματος Εμπορικής Ναυτιλίας σε Υφυπουργείο Ναυτιλίας.

Σημειώνεται ότι το υπό συζήτηση νομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή των Αντιπροσώπων και συζητήθηκε στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών και Προϋπολογισμού μαζί με δύο άλλα νομοσχέδια, τα οποία προβλέπουν τη θεσμοθέτηση ανάλογων θεσμών και ειδικότερα τη δημιουργία υφυπουργείων σε θέματα τουρισμού και σε θέματα ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας. Ωστόσο η επιτροπή αποφάσισε στο παρόν στάδιο να προωθήσει μόνο το νομοσχέδιο που αφορά στη θεσμοθέτηση του Υφυπουργείου Ναυτιλίας και του αντίστοιχου αξιώματος και να παραμείνουν ενώπιόν της για περαιτέρω μελέτη τα άλλα δύο νομοσχέδια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που κατατέθηκαν στην επιτροπή, στο νομοσχέδιο προνοούνται τα ακόλουθα:

1. Ο Υφυπουργός παρά τω Προέδρω σε θέματα Ναυτιλίας θα διορίζεται από τον εκάστοτε Πρόεδρο της Δημοκρατίας, θα έχει την αποκλειστική πολιτική ευθύνη του χαρτοφυλακίου του, θα διαχειρίζεται ζητήματα και υποθέσεις που εμπίπτουν στις εξουσίες και στα καθήκοντα που του ανατίθενται, θα καταρτίζει τον προϋπολογισμό του υφυπουργείου, θα υποβάλλει ετήσιες εκθέσεις στο Υπουργικό Συμβούλιο και στη Βουλή των Αντιπροσώπων, θα λογοδοτεί απευθείας στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, θα παρακάθηται στις συνεδρίες του Υπουργικού Συμβουλίου για θέματα που αφορούν στο χαρτοφυλάκιό του και θα μπορεί να υποβάλλει προτάσεις πολιτικής κατόπιν εντολών του Προέδρου της Δημοκρατίας.

2. Ο Υφυπουργός παρά τω Προέδρω σε θέματα Ναυτιλίας δε θα υποβάλλει προτάσεις για νομοθετικές ρυθμίσεις και δε θα έχει δικαίωμα ψήφου, προς αποφυγή συνταγματικών κωλυμάτων. Οι νομοθετικές ρυθμίσεις θα υποβάλλονται μέσω υπουργείων, κατ’ αναλογίαν της υφιστάμενης πρακτικής που εφαρμόζεται στην περίπτωση του Υφυπουργού παρά τω Προέδρω.

3. Το Υφυπουργείο Ναυτιλίας θα λειτουργεί με διοικητική αυτονομία, κατ’ αναλογίαν της λειτουργίας των υπουργείων, και θα έχει ως κύριες αρμοδιότητες τις ακόλουθες:

α. Τη χάραξη ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής στον τομέα της ναυτιλίας για την περαιτέρω ανάπτυξη του κυπριακού νηολογίου και τον επιτελικό σχεδιασμό της ανάπτυξης του ναυτιλιακού συμπλέγματος της Κύπρου.

β. Το συντονισμό και την υλοποίηση της εθνικής στρατηγικής στον τομέα της ναυτιλίας με τη χρήση των απαραίτητων οριζόντιων πολιτικών.

γ. Την προώθηση και στήριξη των επενδύσεων στον τομέα της ναυτιλίας.

δ. Την εφαρμογή και επιβολή της ναυτιλιακής νομοθεσίας.

ε. Την προώθηση της ναυτιλιακής κατάρτισης, εκπαίδευσης και επιμόρφωσης.

στ. Την προβολή και προώθηση του κυπριακού νηολογίου και της κυπριακής ναυτιλίας στο εξωτερικό.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, η Κύπρος διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα στον τομέα της ναυτιλίας έναντι άλλων χωρών, το οποίο πρέπει να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά σε συνδυασμό με τις νέες ευκαιρίες που δημιουργούνται σε διεθνές επίπεδο. Συναφώς, για την επίτευξη του πιο πάνω στόχου η δημιουργία του Υφυπουργείου Ναυτιλίας κρίνεται αναγκαία και αναμένεται να οδηγήσει στον αποτελεσματικό σχεδιασμό και στην εφαρμογή μέτρων εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης της ναυτιλιακής υποδομής και δραστηριότητας στην Κύπρο, δημιουργώντας σημαντικά οφέλη στην κυπριακή οικονομία και στην αγορά εργασίας.

Περαιτέρω, με βάση τα ίδια στοιχεία, δεν αναμένεται να προκύψει οποιοδήποτε πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος για στελέχωση του υφυπουργείου, καθότι αυτή θα καλυφθεί μέσω της μετεξέλιξης και αναδιοργάνωσης του Τμήματος Εμπορικής Ναυτιλίας.

Στο πλαίσιο της γενικότερης συζήτησης του θέματος της δημιουργίας υφυπουργείων, ο Υπουργός Εσωτερικών υπό την ιδιότητά του ως τέως Υφυπουργού παρά τω Προέδρω αρμόδιου για θέματα δημιουργίας υφυπουργείων, δήλωσε μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Η δημιουργία υφυπουργείων τουρισμού, ναυτιλίας και ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας εντάσσεται στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της εκτελεστικής εξουσίας και της ενίσχυσης του πλαισίου διακυβέρνησης σε σημαντικούς τομείς της οικονομίας, αναμένεται δε να οδηγήσει στην πιο αποτελεσματική παραγωγή πολιτικής, στη βελτίωση της δημόσιας διοίκησης και της ανταγωνιστικότητας σημαντικών τομέων της κυπριακής οικονομίας, καθώς και στην επίτευξη μεγαλύτερης ευελιξίας.

2. Δεδομένων των περιορισμών που υφίστανται στο ίδιο το σύνταγμα σε σχέση με τον αριθμό των υπουργείων, τα οποία δε δύναται να υπερβούν συγκεκριμένο αριθμό, έχουν δημιουργηθεί αδυναμίες λόγω της ανάθεσης διαχρονικά πρόσθετων αρμοδιοτήτων στα υφιστάμενα υπουργεία αναφορικά με νέους οικονομικούς τομείς, με αποτέλεσμα σημαντικοί τομείς της οικονομίας που συνδέονται άμεσα με την ανάπτυξη να μην αποτελούν μέρος των προτεραιοτήτων των επηρεαζόμενων υπουργείων.

3. Η κυβέρνηση, κατόπιν μελέτης και διαβούλευσης με τα πολιτικά κόμματα, αποφάσισε τη δημιουργία μόνο των τριών υπό αναφορά υφυπουργείων, σε σχέση με τους τομείς στους οποίους η Κύπρος διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα, οι οποίοι έχουν προοπτική περαιτέρω ανάπτυξης, ωστόσο αντιμετωπίζουν αδυναμίες στο υφιστάμενο πλαίσιο διακυβέρνησής τους.

4. Η θεσμοθέτηση των εν λόγω υφυπουργείων θα οδηγήσει σε ορθολογική διαχείριση των κρατικών πόρων, καθότι η στελέχωσή τους θα γίνει κατά κύριο λόγο μέσω της μετεξέλιξης και αναδιοργάνωσης υφιστάμενων δομών του δημοσίου, της διεύρυνσης και μεταφοράς αρμοδιοτήτων στη βάση νέων αρμοδιοτήτων και σύγχρονων πρακτικών.

5. Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις δεν προϋποθέτουν αύξηση του δημοσιονομικού κόστους, αντίθετα ενδεχομένως να συμβάλουν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του κράτους.

Ο ίδιος αξιωματούχος, αναφερόμενος ειδικότερα στη δημιουργία Υφυπουργείου Ναυτιλίας, δήλωσε μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Ο τομέας της ναυτιλίας αποτελεί το 7% του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος της Κύπρου με θετικές προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης. Ως εκ τούτου, επιβάλλεται να καταστεί αυτόνομο τμήμα του δημοσίου με πολιτικό προϊστάμενο, αντί να αποτελεί τμήμα ενός υπουργείου.

2. Η ανάγκη εξειδικευμένης πολιτικής εποπτείας της ναυτιλιακής διοίκησης, άμεσης επαφής με τους εμπλεκόμενους φορείς του τομέα, χάραξης και εφαρμογής εθνικής ναυτιλιακής στρατηγικής, ταχύτερης προσαρμογής σε διεθνείς και ναυτιλιακές εξελίξεις, εντονότερης παρουσίας της Κύπρου σε ναυτιλιακούς οργανισμούς και πιο στοχευμένης προβολής και προώθησης της κυπριακής ναυτιλίας στο εξωτερικό δικαιολογεί τη δημιουργία ενός αυτόνομου και ευέλικτου πλαισίου δράσης και το διορισμό ενός πολιτικού προϊσταμένου ο οποίος θα ασχολείται αποκλειστικά με τον τομέα της ναυτιλίας.

3. Η δημιουργία του Υφυπουργείου Ναυτιλίας αποτελεί κάθετη μεταρρύθμιση εν αντιθέσει με τη δημιουργία των άλλων δύο υφυπουργείων, για τα οποία απαιτείται οριζόντια μεταρρύθμιση.

Όλοι οι παρευρισκόμενοι συμφώνησαν με τους σκοπούς και τις επιδιώξεις του νομοσχεδίου.

Στο στάδιο της εξέτασης του όλου θέματος, μέλη της επιτροπής εξέφρασαν επιφυλάξεις ως προς τη συνταγματικότητα της δημιουργίας των προτεινόμενων υφυπουργείων, λαμβανομένων υπόψη σχετικών γνωματεύσεων προηγούμενων Γενικών Εισαγγελέων της Δημοκρατίας, βάσει των οποίων η δημιουργία υφυπουργείων προσκρούει στο σύνταγμα, και συναφώς ζήτησαν την κατάθεσή τους. Περαιτέρω, την επιτροπή απασχόλησε και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης της λειτουργίας των υφυπουργείων.

Σε σχέση με το ζήτημα της συνταγματικότητας, η εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας δήλωσε ότι τα νομοσχέδια που αφορούν στη δημιουργία των τριών υφυπουργείων συνάδουν με τις διατάξεις του συντάγματος. Ειδικότερα, όπως ανέφερε, στο σύνταγμα δεν προβλέπεται ο θεσμός του υφυπουργού και ως εκ τούτου δεν αποκλείεται η διά νόμου ίδρυση της θέσης υφυπουργού.

Σύμφωνα με την ίδια εκπρόσωπο, με τα υπό αναφορά νομοσχέδια καθιερώνεται με νομοθετική ρύθμιση ο θεσμός του υφυπουργού και παρέχονται ασφαλιστικές δικλίδες, ώστε να μην προκύψει οποιοδήποτε ζήτημα σε σχέση με τις διατάξεις του συντάγματος και συγκεκριμένα με τις αρμοδιότητες των υπουργών, όπως πηγάζουν από αυτό.

Ειδικότερα οι ασφαλιστικές δικλίδες οι οποίες περιλαμβάνονται στα σχετικά νομοσχέδια, σύμφωνα με τα όσα έχουν κατατεθεί, προβλέπουν τα ακόλουθα:

1. Οι υφυπουργοί δεν έχουν εξουσία έκδοσης διαταγμάτων ή κανονισμών νομοθετικής φύσεως, η οποία βάσει συντάγματος ανήκει στους υπουργούς.

2. Οι υφυπουργοί δε θα συμμετέχουν στο Υπουργικό Συμβούλιο, όταν αυτό θα λαμβάνει αποφάσεις, συνεπώς δε θα έχουν δικαίωμα ψήφου.

3. Οι υφυπουργοί θα υποβάλλουν στον Υπουργό Οικονομικών τον προϋπολογισμό του υφυπουργείου τους, ο οποίος ακολούθως θα τον υποβάλλει στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση.

Περαιτέρω, σύμφωνα με την ίδια, το σύνταγμα δεν καθορίζει αρμοδιότητες υπουργείων, οι οποίες καθορίζονται με σχετική νομοθεσία. Επομένως, εφόσον οι αρμοδιότητες των υπουργείων καθορίζονται διά νόμου και όχι εκ του συντάγματος, είναι εφικτή η εκχώρηση ορισμένων, εκτελεστικής ή διοικητικής φύσεως, αρμοδιοτήτων στους υφυπουργούς.

Σε σχέση με την κατάθεση παλαιότερων σχετικών γνωματεύσεων στην επιτροπή, η ίδια εκπρόσωπος δήλωσε ότι η θέση του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας είναι ότι οι γνωματεύσεις της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας υποβάλλονται μόνο στην εκτελεστική εξουσία, της οποίας η Νομική Υπηρεσία είναι ο νομικός σύμβουλος. Συναφώς, η κατάθεση ενώπιον της επιτροπής οποιωνδήποτε γνωματεύσεων που προηγήθηκαν δεν είναι δυνατή.

Σε σχέση ειδικότερα με το ζήτημα των τεθέντων χρονοδιαγραμμάτων για τη λειτουργία των υφυπουργείων, ο Υπουργός Εσωτερικών υπό την ιδιότητά του ως τέως Υφυπουργού παρά τω Προέδρω αρμόδιου για θέματα δημιουργίας υφυπουργείων, δήλωσε ότι τα υφυπουργεία θα μπορούσαν να αρχίσουν τη λειτουργία τους κατά το έτος 2018, με την ανάληψη των καθηκόντων της νέας κυβέρνησης, στη βάση της πολιτικής της νέας κυβέρνησης και όχι στη βάση προειλημμένων πολιτικών αποφάσεων.

Ειδικότερα, σε σχέση με το υπό συζήτηση νομοσχέδιο, δήλωσε ότι, σε περίπτωση ψήφισής του σε νόμο, η ημερομηνία διορισμού του πρώτου Υφυπουργού Ναυτιλίας θα μπορούσε να ήταν η 1η Μαρτίου 2018, έτσι που στο μεταξύ να παρασχεθεί ο αναγκαίος χρόνος για την καθίδρυση των απαραίτητων δομών, ώστε να καταστεί δυνατή η ανάληψη των καθηκόντων του υπό διορισμό υφυπουργού στο δεδομένο χρόνο.

Στο στάδιο της περαιτέρω μελέτης του όλου θέματος, μέλη της επιτροπής υπέβαλαν σωρεία ερωτημάτων και ζήτησαν την κατάθεση περαιτέρω διευκρινίσεων για ζητήματα που αφορούν αφενός στη δημιουργία των τριών υφυπουργείων γενικότερα και αφετέρου του Υφυπουργείο Ναυτιλίας ειδικότερα. Μεταξύ άλλων ζητήθηκε η κατάθεση στοιχείων αναφορικά με την παρουσία των υφυπουργών στις συνεδρίες του Υπουργικού Συμβουλίου και την υποβολή από αυτούς προτάσεων, το δημοσιονομικό κόστος των προτεινόμενων ρυθμίσεων, τη δομή και στελέχωση των υφυπουργείων, την ετήσια έκθεση που θα υποβάλλουν οι υφυπουργοί, τη διαφοροποίηση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων από το Υφυπουργείο Ναυτιλίας σε σχέση με την υφιστάμενη διαδικασία που ακολουθεί το Τμήμα Εμπορικής Ναυτιλίας και τους λόγους προώθησης του Υφυπουργείου Ναυτιλίας αντί της διατήρησης του Τμήματος Εμπορικής Ναυτιλίας, δεδομένου του έργου που αυτό επιτελεί στον τομέα της ναυτιλίας.

Σε σχέση με τα ζητηθέντα στοιχεία, ο Υπουργός Εσωτερικών με σχετική επιστολή του, ημερομηνίας 17 Μαΐου 2017, κατέθεσε εκτενές υπόμνημα για ενημέρωση της επιτροπής, στο οποίο σημειώνονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Η παρουσία των υφυπουργών στο Υπουργικό Συμβούλιο θα γίνεται στη βάση της υφιστάμενης πρακτικής που ακολουθείται σχετικά με την παρουσία του Υφυπουργού παρά τω Προέδρω στο Υπουργικό Συμβούλιο. Συναφώς, ο Υφυπουργός παρά τω Προέδρω παρακάθηται στις συνεδρίες του Υπουργικού Συμβουλίου χωρίς δικαίωμα ψήφου και αποχωρεί κατά τη διάρκεια λήψης απόφασης. Περαιτέρω, έχει το δικαίωμα, με οδηγίες του Προέδρου της Δημοκρατίας, να παρουσιάζει προτάσεις πολιτικής ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου.

2. Η δημιουργία των προτεινόμενων υφυπουργείων δεν αναμένεται να δημιουργήσει οποιαδήποτε ανάγκη αύξησης του προσωπικού της δημόσιας υπηρεσίας και ως εκ τούτου δεν αναμένεται να υπάρξει πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος. Το δημοσιονομικό κόστος που θα προκύψει αφορά στη μισθοδοσία των τριών υφυπουργών και την πλήρωση των θέσεων γενικών διευθυντών στα υφυπουργεία. Το δημοσιονομικό κόστος θα μειωθεί, καθώς με την πλήρωση των θέσεων αυτών θα καταργηθούν οι αντίστοιχες διευθυντικές θέσεις στον Κυπριακό Οργανισμό Τουρισμού και στο Τμήμα Εμπορικής Ναυτιλίας.

3. Η ετήσια έκθεση που θα υποβάλλουν οι υφυπουργοί θα αφορά στην παρουσίαση του έργου και των δραστηριοτήτων των υφυπουργείων. Θα αποτελεί σημαντικό μέρος της λογοδοσίας των υφυπουργείων και του πολιτικού τους προϊσταμένου στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τους πολίτες. Η έκθεση θα παρέχει την ευκαιρία στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, στο Υπουργικό Συμβούλιο, στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στις αρμόδιες ανεξάρτητες ελεγκτικές αρχές του κράτους να διενεργούν τους απαραίτητους ελέγχους και να προβαίνουν σε σχετικές παρατηρήσεις σε θέματα χρηστής διοίκησης.

4. Το Υφυπουργείο Ναυτιλίας θα αναλάβει όλες τις υπηρεσίες του Τμήματος Εμπορικής Ναυτιλίας και θα στελεχωθεί με το προσωπικό του τμήματος και ως εκ τούτου δεν αναμένεται να υπάρξουν οποιεσδήποτε πρόσθετες ανάγκες. Πρόσφατα έχει ολοκληρωθεί η μελέτη αναδιοργάνωσης του Τμήματος Εμπορικής Ναυτιλίας, η οποία θα μπορεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για το νέο οργανόγραμμα του υφυπουργείου.

5. Με βάση την υφιστάμενη διαδικασία, όλες οι αποφάσεις που αφορούν στο Τμήμα Εμπορικής Ναυτιλίας πρέπει να τυγχάνουν της προηγούμενης έγκρισης του Υπουργού Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων και του γενικού διευθυντή του υπουργείου, ανάλογα με την περίπτωση. Η πρακτική αυτή έχει ως αποτέλεσμα μεταξύ άλλων τη μη έγκαιρη λήψη αποφάσεων πολιτικής. Η δημιουργία του Υφυπουργείου Ναυτιλίας θα επιφέρει την απαραίτητη αναδιάρθρωση στη ναυτιλιακή διοίκηση και θα οδηγήσει σε περιορισμό της γραφειοκρατίας και των οποιωνδήποτε καθυστερήσεων. Ως αποτέλεσμα θα επιτυγχάνεται ταχύτερη και ορθότερη διαμόρφωση της κυβερνητικής πολιτικής και ορθότερη πολιτική εποπτεία αναφορικά με την αποτελεσματικότητα στην επίλυση λειτουργικών προβλημάτων.

6. Η λειτουργία ενός ανεξάρτητου, εξειδικευμένου και λειτουργικά ευέλικτου υφυπουργείου στον τομέα της ναυτιλίας και η συνεχής πολιτική εποπτεία αυτού, αντί της συνέχισης της λειτουργίας του Τμήματος Εμπορικής Ναυτιλίας, θα επιτρέψει την περαιτέρω αύξηση της παραγωγικότητας και θα συμβάλει στην περαιτέρω ανάπτυξη της κυπριακής ναυτιλιακής βιομηχανίας.

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών και Προϋπολογισμού, αφού έλαβε υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν της, αποφάσισε ομόφωνα να εισηγηθεί την ψήφιση του νομοσχεδίου σε νόμο, αφού προηγουμένως τύχει της απαραίτητης νομοτεχνικής επεξεργασίας και τροποποιηθεί ο τίτλος του, ώστε να αναφέρεται ως «Ο περί της Ίδρυσης Υφυπουργείου Ναυτιλίας και περί Διορισμού Υφυπουργού Ναυτιλίας παρά τω Προέδρω και Συναφών Θεμάτων Νόμος του 2017».

 

 

 

12 Ιουλίου 2017

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων