Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών και Προϋπολογισμού για το νομοσχέδιο «Ο περί Δημοσίων Δανείων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2017»

Παρόντες:

Μάριος Μαυρίδης, αναπλ. πρόεδρος Μαρίνος Μουσιούττας
Ονούφριος Κουλλά Μαρίνος Σιζόπουλος
Στέφανος Στεφάνου Άννα Θεολόγου
Αντρέας Καυκαλιάς Γιώργος Περδίκης

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών και Προϋπολογισμού μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε τέσσερις συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 24 Απριλίου, στις 15 και 29 Μαΐου και στις 7 Ιουνίου του 2017. Στα πλαίσια των πιο πάνω συνεδριάσεων, ενώπιον της επιτροπής κλήθηκαν και παρευρέθηκαν η Γενική Λογίστρια υπό την ιδιότητά της ως προέδρου Δανειστικών Επιτρόπων και εκπρόσωποι του Υπουργείου Οικονομικών, της Ελεγκτικής Υπηρεσίας και του Γραφείου του Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων.

Σκοπός του προτεινόμενου νόμου είναι να παρασχεθεί η δυνατότητα στους Δανειστικούς Επιτρόπους να προβαίνουν σε ρύθμιση οφειλών και σε διευθέτηση αναφορικά με υφιστάμενα δάνεια τα οποία έχουν παραχωρηθεί από το Ταμείο Δημοσίων Δανείων, υπό την προϋπόθεση ότι τέτοια ρύθμιση ή διευθέτηση θα αποβαίνει τόσο προς το συμφέρον των οφειλετών και/ή εγγυητών όσο και προς το συμφέρον του ταμείου.

Ειδικότερα, με τις προτεινόμενες νομοθετικές ρυθμίσεις παρέχεται η δυνατότητα στους Δανειστικούς Επιτρόπους να διευθετούν μη εξυπηρετούμενα δάνεια, με απώτερο στόχο την αποπληρωμή του μεγαλύτερου δυνατού ποσού των καθυστερημένων οφειλών, στη βάση των οικονομικών δυνατοτήτων των οφειλετών και/ή εγγυητών και αφού προηγουμένως ληφθεί η σύμφωνη γνώμη τους.

Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε η Γενική Λογίστρια, αλλά και τα στοιχεία που κατατέθηκαν ενώπιον της επιτροπής, το Ταμείο Δημοσίων Δανείων με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου έχει τερματίσει τη χορήγηση νέων δανείων από την 1η Ιανουαρίου 2007. Συνεπώς, ο ρόλος των Δανειστικών Επιτρόπων σήμερα είναι η διαχείριση των εκκρεμούντων δανείων τα περισσότερα εκ των οποίων παρουσιάζουν καθυστερήσεις και δεν αποπληρώνονται. Κατ’ ακολουθίαν, το χαρτοφυλάκιο του ταμείου παρουσιάζει φθίνουσα κατάσταση και σκοπός των Δανειστικών Επιτρόπων είναι η διαχείριση, αλλά και η είσπραξη του μεγαλύτερου δυνατού ποσού από τα εκκρεμούντα δάνεια, με στόχο την τελική διευθέτησή τους.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, πολλά από τα υφιστάμενα δάνεια έχουν παραχωρηθεί προ δεκαετιών και δεν κατέστη δυνατό για διάφορους λόγους να αποπληρωθούν. Όπως έχει διαπιστωθεί, αρκετοί οφειλέτες είτε δε συνεργάζονται για την αποπληρωμή των οφειλών τους είτε ακόμα εκλαμβάνουν το δάνειο που τους έχει παραχωρηθεί ως χορηγία, για την οποία δεν απαιτείται αποπληρωμή. Συνεπώς, λόγω αυτής της κατάστασης, προκύπτει η ανάγκη για ρύθμιση των οφειλών μέσω διάφορων πρακτικών που χρησιμοποιούνται και από τα πιστωτικά ιδρύματα, ώστε να καταστεί δυνατό να εισπραχθεί το μεγαλύτερο δυνατό ποσό από τις καθυστερημένες οφειλές.

Σημειώνεται ότι ο περί Δημοσίων Δανείων Νόμος, βάσει του οποίου ρυθμίζονται τα εν λόγω θέματα, χρήζει εκσυγχρονισμού, εν αντιθέσει με τις αντίστοιχες νομοθεσίες που διέπουν τη λειτουργία των πιστωτικών ιδρυμάτων. Ως εκ τούτου, οι Δανειστικοί Επίτροποι δεν έχουν στη διάθεσή τους ούτε τα κατάλληλα εργαλεία ούτε και τις ίδιες δυνατότητες που έχουν τα πιστωτικά ιδρύματα για σκοπούς ρύθμισης των καθυστερημένων οφειλών.

Με την προτεινόμενη νομοθεσία επιχειρείται διόρθωση της πιο πάνω κατάστασης, αφού θα παρέχεται πλέον η δυνατότητα για ρύθμιση οφειλών που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων αναδιαρθρώσεις, διακανονισμούς, ανάληψη πληρωμών από τρίτους και οι οποίες σημειώνεται ότι θα συμφωνούνται με τους οφειλέτες, με απώτερο στόχο την είσπραξη του μεγαλύτερου δυνατού ποσού των καθυστερημένων οφειλών.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, η διαχείριση των καθυστερήσεων στα δάνεια που παρέχονται από τα πιστωτικά ιδρύματα καθορίζεται με οδηγίες της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που περιλαμβάνουν κατευθυντήριες γραμμές για τους τρόπους και τις πρακτικές που μπορούν τα πιστωτικά ιδρύματα να χρησιμοποιούν για τη ρύθμιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Παρά ταύτα, το Ταμείο Δημοσίων Δανείων δεν εμπίπτει στον ορισμό του πιστωτικού ιδρύματος, παρ’ όλο που στην ουσία λειτουργεί ως τέτοιο σε σχέση με τα χορηγηθέντα δάνεια, και ως εκ τούτου δεν έχει τη νομική υποχρέωση για εφαρμογή των εν λόγω οδηγιών της Κεντρικής Τράπεζας.

Συναφώς, για να καταστεί δυνατό οι Δανειστικοί Επίτροποι να διαχειρίζονται τις καθυστερημένες οφειλές με βάση τις δυνατότητες οι οποίες παρέχονται αντίστοιχα σε πιστωτικά ιδρύματα, απαιτείται σχετική νομοθετική ρύθμιση.

Για σκοπούς υλοποίησης των πιο πάνω, με το νομοσχέδιο, όπως αυτό είχε αρχικά κατατεθεί στη Βουλή, προτείνονται ειδικότερα οι ακόλουθες ρυθμίσεις:

1. Οι Δανειστικοί Επίτροποι για το συμφέρον του Ταμείου Δημοσίων Δανείων να δύναται να προβαίνουν σε ρυθμίσεις οφειλών, αφού προηγουμένως λάβουν τη συγκατάθεση του οφειλέτη ή/και του εγγυητή.

2. Η ρύθμιση οφειλών δυνατόν να περιλαμβάνει αναδιαρθρώσεις δανείων μέσω κεφαλαιοποίησης καθυστερήσεων, παράταση στη διάρκεια αποπληρωμής, χορήγηση περιόδου χάριτος, μείωση επιτοκίου, μη χρέωση τόκων υπερημερίας για καθορισμένο διάστημα και διακανονισμούς με τους οφειλέτες ή/και τους εγγυητές για είσπραξη ολόκληρης ή μέρους της οφειλής.

3. Οι ρυθμίσεις που εγκρίνονται από τους Δανειστικούς Επιτρόπους να περιλαμβάνονται σε συμπληρωματικές συμφωνίες με τους οφειλέτες ή/και τους εγγυητές και να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των αρχικών συμφωνιών παραχώρησης δανείων.

4. Οι Δανειστικοί Επίτροποι να δύναται να εγκρίνουν την ανάληψη αποπληρωμής της οφειλής από φυσικό ή νομικό πρόσωπο άλλο από τον αρχικό οφειλέτη ή τους εγγυητές του δανείου, κατόπιν πρότασης του εν λόγω προσώπου, με όρους οι οποίοι καθορίζονται από τους Δανειστικούς Επιτρόπους, αφού προηγουμένως λάβουν τη συγκατάθεση του οφειλέτη ή/και εγγυητή και σε τέτοια περίπτωση δυνατό να υπογράφεται νέα συμφωνία δανείου για διευκόλυνση της αποπληρωμής του δανείου.

5. Οι Δανειστικοί Επίτροποι να δύναται να προβαίνουν σε μερική ή ολική διαγραφή οφειλών που, κατά την κρίση τους, θα είναι τόσο προς το συμφέρον του Ταμείου Δημοσίων Δανείων όσο και προς το συμφέρον του οφειλέτη/εγγυητή και προς το σκοπό αυτό, προτού λάβουν οποιαδήποτε τέτοια απόφαση, να προβαίνουν σε ενδελεχή εξέταση και διερεύνηση της οικονομικής κατάστασης των οφειλετών.

Στο πλαίσιο της συζήτησης του νομοσχεδίου, για σκοπούς μεγαλύτερης διαφάνειας, πληρέστερης ενημέρωσης, καθώς και καλύτερης παρακολούθησης της υλοποίησης της προτεινόμενης νέας διαδικασίας, μέλη της επιτροπής ζήτησαν όπως στο νομοσχέδιο περιληφθούν πρόνοιες βάσει των οποίων οι Δανειστικοί Επίτροποι θα ενημερώνουν ανά εξαμηνία τη Βουλή των Αντιπροσώπων σχετικά με οποιεσδήποτε ρυθμίσεις έγιναν κατά την περίοδο αυτή, τόσο αναφορικά με την καθ’ οιονδήποτε τρόπο διευθέτηση οφειλών όσο και για οποιαδήποτε μερική ή ολική διαγραφή οφειλών από τους Δανειστικούς Επιτρόπους.

Η πιο πάνω εισήγηση έγινε αποδεκτή από τη Γενική Λογίστρια και τους αρμόδιους φορείς της εκτελεστικής εξουσίας και συναφώς το κείμενο του νομοσχεδίου διαμορφώθηκε κατάλληλα, ώστε να περιληφθούν σε αυτό σχετικές επιφυλάξεις, οι οποίες διασφαλίζουν την ενημέρωση της Βουλής.

Σημειώνεται ότι την επιτροπή απασχόλησε επίσης επιστολή του Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων, ημερομηνίας 27 Απριλίου 2017, βάσει της οποίας ο έφορος ζητά από τη Γενική Λογίστρια όπως το υπό συζήτηση νομοσχέδιο αποσταλεί στο Γραφείο του για σκοπούς διερεύνησης ως προς το κατά πόσο σ’ αυτό περιλαμβάνονται πρόνοιες οι οποίες ενδεχομένως να αποτελούν μορφή κρατικής ενίσχυσης.

Σε απαντητική της επιστολή, ημερομηνίας 9 Μαΐου 2017, η Γενική Λογίστρια σημειώνει ότι οι Δανειστικοί Επίτροποι είχαν εξασφαλίσει σχετική γνωμάτευση από το Γραφείο του Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων σε σχέση με την προώθηση μέτρων είσπραξης των καθυστερημένων οφειλών και όλες οι μέχρι τώρα αποφάσεις των Δανειστικών Επιτρόπων, καθώς και οι οποιεσδήποτε μελλοντικές ρυθμίσεις βάσει του προτεινόμενου νόμου θα βασίζονται στην εν λόγω γνωμάτευση.

Σημειώνεται ότι, για σκοπούς διασφάλισης των πιο πάνω, στο τελικό κείμενο, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί, περιλαμβάνονται πρόνοιες βάσει των οποίων οποιεσδήποτε ρυθμίσεις δανείων θα διενεργούνται, τηρουμένων των διατάξεων της νομοθεσίας που διέπει τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων.

Πέραν των πιο πάνω, κατά τη συζήτηση του θέματος ενώπιον της επιτροπής, ο εκπρόσωπος της Ελεγκτικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας δήλωσε κατά την τοποθέτησή του επί του νομοσχεδίου ότι, ως θέμα αρχής, όλες οι οφειλές προς το κράτος οι οποίες διαγράφονται πρέπει, με βάση τις διατάξεις του περί της Λογιστικής και Δημοσιονομικής Διαχείρισης και Χρηματοοικονομικού Ελέγχου της Δημοκρατίας Νόμου, να εγκρίνονται από ανεξάρτητη επιτροπή.

Συναφώς, με βάση τις διατάξεις του πιο πάνω νόμου, έχει συσταθεί τεχνική επιτροπή, η οποία απαρτίζεται από το Γενικό Λογιστή, ή εκπρόσωπό του, ως πρόεδρο, το γενικό διευθυντή του Υπουργείου Οικονομικών και το Γενικό Ελεγκτή, ή εκπροσώπους τους, ως μέλη, η οποία έχει εξουσία μεταξύ άλλων να:

1. διαγράφει απώλειες ή ελλείμματα δημόσιων χρημάτων, αξιών και υλικών των οικονομικών φορέων και των ειδικών ταμείων που απωλέσθησαν ή ελλείπουν,

2. εγκαταλείπει απαιτήσεις για είσπραξη μη εισπράξιμων ποσών των δημόσιων χρημάτων και άλλων οφειλών προς τους οικονομικούς φορείς και τα ειδικά ταμεία.

Ως εκ τούτου, ο ίδιος εκπρόσωπος δήλωσε ότι ειδικότερα όσον αφορά τη μερική ή ολική διαγραφή οφειλών πρέπει, με βάση τα πιο πάνω, να λαμβάνεται υπόψη η άποψη της τεχνικής επιτροπής και εισηγήθηκε κατ’ επέκταση όπως το κείμενο του νομοσχεδίου διαμορφωθεί κατάλληλα, ώστε οι Δανειστικοί Επίτροποι να δύναται να προβαίνουν στη διαγραφή οφειλών, μόνο αφού προηγουμένως λάβουν την έγκριση της τεχνικής επιτροπής.

Στην τελική τοποθέτηση της Γενικής Λογίστριας της Δημοκρατίας επί του πιο πάνω εγερθέντος θέματος, και σύμφωνα με σχετική επιστολή της, ημερομηνίας 16 Μαΐου 2017, αναφέρεται ότι η εισήγηση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή για τους ακόλουθους λόγους:

1. Το Συμβούλιο των Δανειστικών Επιτρόπων απαρτίζεται από εννέα μέλη με πρόεδρο τον εκάστοτε Γενικό Λογιστή, τέσσερις ιδιώτες και τέσσερις δημόσιους υπαλλήλους οι οποίοι εκπροσωπούν γενικούς διευθυντές υπουργείων. Όλες οι αποφάσεις λαμβάνονται από το συμβούλιο μετά από ενδελεχή εξέταση κάθε περίπτωσης ξεχωριστά. Σημειώνεται ότι τα δάνεια εξετάζονται σε πρώτο στάδιο από υποεπιτροπές του συμβουλίου βάσει καθορισμένης διαδικασίας, περιλαμβανομένης συνάντησης με τους οφειλέτες και τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες ανάλογα με την κατηγορία δανεισμού.

2. Σκοπός του νομοσχεδίου είναι η παροχή εργαλείων αναδιάρθρωσης των υφιστάμενων δανείων, περιλαμβανομένης της ευχέρειας για διαγραφή μέρους ή ολόκληρης της οφειλής. Από την κτηθείσα μέχρι σήμερα εμπειρία, αλλά και στη βάση πρακτικών που εφαρμόζουν τα πιστωτικά ιδρύματα, η είσπραξη του μεγαλύτερου δυνατού ποσού ενός μη εξυπηρετούμενου δανείου μπορεί να επιτευχθεί πιο αποτελεσματικά στα πλαίσια κάποιας μορφής διακανονισμού με τον οφειλέτη. Ποσοστό 75% του χαρτοφυλακίου του Ταμείου Δημοσίων Δανείων αφορά καθυστερημένα δάνεια, αρκετά από τα οποία παραχωρήθηκαν χωρίς επαρκείς εξασφαλίσεις, και συνεπώς οι πιθανότητες είσπραξής τους μέσω νομικών μέτρων ή άλλων ενεργειών είναι πολύ μικρές.

3. Στο νομοσχέδιο έχουν ληφθεί υπόψη και οι εισηγήσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας στην ετήσια έκθεσή της για το έτος 2015 για μείωση των υψηλών επιτοκίων υπερημερίας με τροποποίηση του περί Δημοσίων Δανείων Νόμου.

4. Η τεχνική επιτροπή μπορεί να εγκρίνει για διαγραφή ποσά τα οποία τεκμηριωμένα ουδόλως μπορεί να εισπραχθούν από το κράτος. Όσον αφορά το Ταμείο Δημοσίων Δανείων, οι πλείστες των περιπτώσεων δεν είναι δυνατό να εξεταστούν από την επιτροπή, αφού, εάν υπάρχει έστω και μικρή πιθανότητα είσπραξης της οφειλής σε βάθος χρόνου, δεν μπορεί να εγκριθεί οποιαδήποτε διαγραφή.

5. Με την εισήγηση που κατατέθηκε από την Ελεγκτική Υπηρεσία δε διαφοροποιείται η ισχύουσα κατάσταση, αφού οι διαγραφές ποσών και πάλι πρέπει να λαμβάνουν την έγκριση της τεχνικής επιτροπής, η οποία έχει νομική υποχρέωση να ενεργεί στα πλαίσια του σχετικού νόμου και να εγκρίνει για διαγραφή τα ποσά τα οποία τεκμηριωμένα είναι ανείσπρακτα. Συνεπώς, οι στόχοι που προσβλέπει να επιτύχει το νομοσχέδιο για ρύθμιση των ληξιπρόθεσμων και καθυστερημένων δανείων και την είσπραξη του μεγαλύτερου δυνατού ποσού δε θα μπορεί να επιτευχθούν, εάν πρέπει να υποβάλλονται στην τεχνική επιτροπή, η οποία ως εκ της νομοθεσίας δε θα δικαιούται να τα διαγράψει.

Καταλήγοντας, η Γενική Λογίστρια στην εν λόγω επιστολή δηλώνει ότι θέση του Γενικού Λογιστηρίου είναι όπως το νομοσχέδιο παραμείνει ως αυτό έχει διαμορφωθεί μέσα από τη συζήτηση ενώπιον της επιτροπής, χωρίς τη συμπερίληψη της εισήγησης της Ελεγκτικής Υπηρεσίας.

Ο εκπρόσωπος της Ελεγκτικής Υπηρεσίας δήλωσε ότι, ως θέση αρχής, εμμένει στην αρχική του τοποθέτηση για έγκριση των διαγραφών οφειλών από την τεχνική επιτροπή, αλλά, σε περίπτωση που αυτό δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό, τότε πρέπει τουλάχιστον στις συνεδρίες των Δανειστικών Επιτρόπων να έχει δικαίωμα να παρακάθηται ως ανεξάρτητος παρατηρητής εκπρόσωπος της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, του οποίου οι θέσεις θα καταγράφονται στα τηρούμενα πρακτικά.

Η Γενική Λογίστρια δήλωσε ότι, εάν η συμμετοχή εκπροσώπου του Γενικού Ελεγκτή ως παρατηρητή στις εν λόγω συνεδρίες κρίνεται ότι θα είναι καθ’ οιονδήποτε τρόπο υποβοηθητική, τότε ουδεμίαν ένσταση έχει.

Υπό το φως των πιο πάνω, η επιτροπή αποφάσισε όπως το κείμενο του νομοσχεδίου διαμορφωθεί κατάλληλα, ώστε να ικανοποιηθεί το αίτημα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για συμμετοχή εκπροσώπου της ως παρατηρητή.

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών και Προϋπολογισμού, αφού έλαβε υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν της, διαμόρφωσε τις ακόλουθες θέσεις:

1. Ο αναπληρωτής πρόεδρος και το μέλος της βουλευτές της κοινοβουλευτικής ομάδας του Δημοκρατικού Συναγερμού τάσσονται υπέρ της ψήφισης του νομοσχεδίου σε νόμο όπως αυτό έχει τελικά, σύμφωνα με τα πιο πάνω, διαμορφωθεί.

2. Τα μέλη της επιτροπής βουλευτές των κοινοβουλευτικών ομάδων ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις και Δημοκρατικού Κόμματος, καθώς και τα μέλη της βουλευτές του Κινήματος Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ, της Συμμαχίας Πολιτών και του Κινήματος Οικολόγων-Συνεργασίας Πολιτών επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν κατά τη συζήτηση του θέματος στην ολομέλεια του σώματος.

Υπό το φως των πιο πάνω, με την παρούσα έκθεση η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών και Προϋπολογισμού υποβάλλει στην ολομέλεια του σώματος το νομοσχέδιο όπως αυτό έχει τελικά, σύμφωνα με τα πιο πάνω, διαμορφωθεί για σκοπούς λήψης τελικής απόφασης.

 

 

20 Ιουνίου 2017

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων