Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας για το νομοσχέδιο «Ο περί της Εφαρμογής της Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (Τροποποιητικός) Νόμος του 2016»

Παρόντες:

Κώστας Κωνσταντίνου, πρόεδρος Ειρήνη Χαραλαμπίδου
Χρίστος Χρίστου Γεώργιος Προκοπίου
Νίκος Νουρής Μαρίνος Μουσιούττας
Στέλλα Κυριακίδου Μαρίνος Σιζόπουλος
Γιώργος Τ. Γεωργίου Γεώργιος Παπαδόπουλος
Αδάμος Αδάμου  

Όπως είναι γνωστό, για το πιο πάνω νομοσχέδιο έχει ήδη κυκλοφορήσει στην ολομέλεια της απελθούσας Βουλής σχετική έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας, ημερομηνίας 12 Απριλίου 2016, στην οποία αναφέρονται αναλυτικά οι σκοποί και οι επιδιώξεις του. Ύστερα όμως από την αναβολή της συζήτησής του από την ολομέλεια του σώματος της απελθούσας Βουλής στις 14 Απριλίου 2016, η επιτροπή επανεξέτασε το υπό αναφορά νομοσχέδιο σε δύο νέες συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 23 και στις 30 Ιουνίου 2016. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι του Υπουργείου Υγείας, της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, του Γραφείου της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου, της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου, του Συμβουλίου Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (ΙΥΑ), του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ), καθώς και της Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Κύπρου. Η Εταιρεία Ανθρώπινης Γενετικής Κύπρου, το Συμβούλιο Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Κύπρου, η Ένωση Κλινικών Εμβρυολόγων Κύπρου, ο Σύνδεσμος Διευθυντών Κλινικών Εργαστηρίων και Βιοϊατρικών και Κλινικών Εργαστηριακών Επιστημόνων και ο Σύνδεσμος Υπογόνιμων Ζευγαριών, παρ’ όλο που κλήθηκαν, δεν εκπροσωπήθηκαν στην επιτροπή.

Σκοπός του νομοσχεδίου είναι η τροποποίηση του περί της Εφαρμογής της Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής Νόμου, ώστε αφενός μεν να βελτιωθούν οι διατάξεις του που καθορίζουν τη σύνθεση του Συμβουλίου ΙΥΑ και να εξειδικευτούν περαιτέρω τα προσόντα του προέδρου, του αντιπροέδρου και των μελών του Συμβουλίου ΙΥΑ και αφετέρου δε να ρυθμιστούν θέματα που δε ρυθμίζονται επαρκώς στην ισχύουσα νομοθεσία και που χρήζουν περαιτέρω και λεπτομερούς ρύθμισης.

Για σκοπούς πληρέστερης ενημέρωσης του σώματος επισυνάπτεται ως Παράρτημα η έκθεση της απελθούσας Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας προς την ολομέλεια του σώματος, ημερομηνίας 12 Απριλίου 2016, στην οποία περιλαμβάνονται αναλυτικά οι απόψεις όλων των εμπλεκόμενων φορέων, όπως αυτές είχαν εκτεθεί λεπτομερώς ενώπιον της επιτροπής.

Σημειώνεται ότι η συζήτηση και ψήφιση του πιο πάνω νομοσχεδίου από την ολομέλεια της απελθούσας Βουλής αναβλήθηκε, έπειτα από υποβολή σχετικού αιτήματος του προέδρου του Δημοκρατικού Κόμματος για σκοπούς επανεξέτασης ορισμένων προνοιών του σχεδίου νόμου, καθώς και ορισμένων διατάξεων της βασικής νομοθεσίας.

Ειδικότερα, στα πλαίσια της επανεξέτασης του νομοσχεδίου τα ζητήματα που απασχόλησαν την επιτροπή και αφορούν τους λόγους αναβολής του από την ολομέλεια της απελθούσας Βουλής είναι κυρίως τα ακόλουθα:

1. Ο καθορισμός του αρμόδιου δικαστηρίου, για να εκδίδει διάταγμα παρένθετης μητρότητας, και περαιτέρω κατά πόσο για τα θέματα αυτά θα έπρεπε να καθοριστεί ως αρμόδιο το οικογενειακό δικαστήριο.

Σύμφωνα με τοποθέτηση της εκπροσώπου της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, για να δοθεί τέτοια αρμοδιότητα στο οικογενειακό δικαστήριο πρέπει να επέλθει τροποποίηση της σχετικής διάταξης του περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Νόμου, που καθορίζει τη δικαιοδοσία του. Ωστόσο, όπως η ίδια επισήμανε, θέση της είναι ότι η σχέση του ζευγαριού που επιδιώκει την απόκτηση τέκνων με την παρένθετη μητέρα δεν μπορεί να θεωρηθεί ως οικογενειακής φύσεως διαφορά, ώστε να εμπίπτει στη σχετική δικαιοδοσία του οικογενειακού δικαστηρίου. Περαιτέρω, η ίδια εκπρόσωπος, αναφερόμενη στον περί Υιοθεσίας Νόμο δήλωσε πως σύμφωνα με αυτόν καθορίζονται ως αρμόδια δικαστήρια για τους σκοπούς του νόμου αυτού το οικογενειακό δικαστήριο, σε περίπτωση υποβολής αίτησης για υιοθεσία από πρόσωπο που ανήκει στην ελληνική κοινότητα, και το επαρχιακό δικαστήριο, σε κάθε άλλη περίπτωση, και επισήμανε περαιτέρω πως στο δικαϊκό μας σύστημα ζητημάτων οικογενειακής φύσεως επιλαμβάνεται και το επαρχιακό δικαστήριο.

2. Το ενδεχόμενο παραβίασης προσωπικών δεδομένων σε σχέση με τις πληροφορίες που πρέπει να δώσει δότης σε μια συγκεκριμένη επιτροπή. Σύμφωνα με την τοποθέτηση της εκπροσώπου της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, η μόνη διάταξη της βασικής νομοθεσίας που ενδεχομένως να συνδέεται με την προσβολή προσωπικών δεδομένων είναι αυτή που προνοεί ότι πρόσωπο γίνεται δεκτό ως δότης, μόνο αφού υποβληθεί στην καθορισμένη, σε πρωτόκολλο του Συμβουλίου ΙΥΑ, κλινική/ψυχολογική αξιολόγηση που διενεργείται στη Μονάδα Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (ΜΙΥΑ) και αφού διαπιστωθεί ότι το πρόσωπο δεν πάσχει από οποιοδήποτε κληρονομικό, γενετικό ή μεταδοτικό νόσημα. Συναφώς, όπως η ίδια εκπρόσωπος δήλωσε, θεωρεί ότι είναι θέμα δημόσιας υγείας το να ζητείται από το δότη να υποβληθεί στην πιο πάνω αξιολόγηση και, δεδομένου ότι η ταυτότητά του παραμένει εμπιστευτική, δε θεωρεί ότι υπάρχει παραβίαση προσωπικών δεδομένων.

3. Η υποχρέωση του ζευγαριού που επιδιώκει την απόκτηση τέκνου να αποδείξει ότι δεν κατέστη δυνατή η εξεύρεση παρένθετης μητέρας εντός της Δημοκρατίας. Σύμφωνα με την εκπρόσωπο της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, δεν έχει περιληφθεί στο νομοσχέδιο συγκεκριμένη διαδικασία για την απόδειξη αυτή, αλλά πρόκειται για μια χαλαρή, όπως τη χαρακτήρισε, διαδικασία. Ειδικότερα, το Συμβούλιο ΙΥΑ δε θα αναμένει να μελετήσει συγκεκριμένα στοιχεία τα οποία πρέπει να του υποβληθούν, αλλά θα ικανοποιείται με μια απλή δήλωση του ζευγαριού για την αδυναμία εξεύρεσης παρένθετης μητέρας.

4. Η ερμηνεία του όρου “μονήρες άτομο”.

Σύμφωνα με την εκπρόσωπο της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, η ερμηνεία που δίδεται στη νομοθεσία για τον όρο αυτό αποδίδει την έννοιά του και δεν μπορεί να ερμηνευθεί διαφορετικά.

Πέραν των πιο πάνω, την επιτροπή απασχόλησαν επιπρόσθετα ορισμένες εισηγήσεις που υποβλήθηκαν από την εκπρόσωπο του Υπουργείου Υγείας για τροποποίηση του κειμένου του νομοσχεδίου σχετικά με τα ακόλουθα:

1. Τη διαμόρφωση της διάταξής του σύμφωνα με την οποία ο πρόεδρος, ο αντιπρόεδρος και τα μέλη του Συμβουλίου ΙΥΑ κατά την ανάληψη των καθηκόντων τους θα έχουν υποχρέωση να προβαίνουν σε δήλωση προς το Υπουργικό Συμβούλιο ότι δεν έχουν και ότι δε θα έχουν μέχρι την ημερομηνία λήξης της θητείας τους οποιοδήποτε συμφέρον σε επιχειρήσεις συναφείς με τις δραστηριότητες στον τομέα της ΙΥΑ. Ειδικότερα, η πιο πάνω εκπρόσωπος, έπειτα από συνεννόηση με την εκπρόσωπο της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, εισηγήθηκε όπως απαλειφθεί από το νομοσχέδιο η αναφορά σε οποιοδήποτε συμφέρον σε επιχειρήσεις συναφείς με τις δραστηριότητες στον τομέα ΙΥΑ και να αντικατασταθεί με αναφορά σε οποιαδήποτε ενεργό ανάμειξη σε θέματα ΙΥΑ”, ώστε να αποφευχθεί η ενδεχόμενη ταύτιση της δήλωσης συμφέροντος μόνο με τα οικονομικής φύσεως θέματα.

Περαιτέρω, η εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας εισηγήθηκε όπως εξαιρεθούν από την πιο πάνω υποχρέωση τα τρία από τα έντεκα μέλη του Συμβουλίου ΙΥΑ τα οποία έχουν ή δυνατόν να έχουν ενεργό ανάμειξη σε θέματα ΙΥΑ.

Αναφορικά με το πιο πάνω ζήτημα, το μέλος της επιτροπής βουλευτής του Κινήματος Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ εισηγήθηκε περαιτέρω όπως στην ερμηνεία του όρου “ενεργός ανάμειξη σε θέματα ΙΥΑ” περιληφθεί και η συγγένεια πρώτου βαθμού με τα πρόσωπα που περιλαμβάνονται στην εν λόγω ερμηνεία.

2. Τη διαμόρφωση της πρόνοιάς του με την οποία παρέχεται η δυνατότητα του δότη γαμετών να δωρίσει πέραν της μιας φοράς, σε περίπτωση που οι γαμέτες του θα χρησιμοποιηθούν για σκοπούς εφαρμογής μεθόδων ΙΥΑ στη Δημοκρατία για μελλοντική χρήση από την ίδια οικογένεια, έτσι ώστε να προστεθεί και το μονήρες άτομο.

Τοποθετούμενη σχετικά η εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας, ανέφερε πως κρίνεται αναγκαίο να γίνει η προσθήκη που αφορά στο μονήρες άτομο, αναφορά η οποία εκ παραδρομής δεν περιλήφθηκε στο αρχικό κείμενο του νομοσχεδίου.

Σημειώνεται ότι όλες οι πιο πάνω εισηγήσεις της εκπροσώπου του Υπουργείου Υγείας, καθώς και του μέλους της επιτροπής βουλευτή του Κινήματος Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ υιοθετήθηκαν από την επιτροπή, η οποία διαμόρφωσε ανάλογα το κείμενο του νομοσχεδίου, ενσωματώνοντας τις σε αυτό.

Στα πλαίσια της περαιτέρω συζήτησης επί των προνοιών του νομοσχεδίου την επιτροπή απασχόλησε μεταξύ άλλων η διαφωνία του προέδρου του Συμβουλίου ΙΥΑ αναφορικά με την πρόνοια του νομοσχεδίου με την οποία, σε περίπτωση που η εκτίμηση του κλινικού ψυχολόγου, έπειτα από αξιολόγηση, είναι θετική για το μονήρες άτομο, το συμβούλιο θα έχει δέσμια αρμοδιότητα να εγκρίνει την αίτηση για απόκτηση παιδιού με μεθόδους ΙΥΑ. Ειδικότερα, ο ίδιος κατέθεσε γραπτώς την εισήγηση του συμβουλίου ότι αυτό πρέπει να λαμβάνει υπόψη την έκθεση του κλινικού ψυχολόγου και υπολογίζοντας όλα τα στοιχεία που θα έχει ενώπιόν του να αποφασίζει ανάλογα αν θα εγκρίνει ή αν θα απορρίπτει μια αίτηση. Σε διαφορετική περίπτωση, σύμφωνα με τον πρόεδρο του συμβουλίου, δεν υπάρχει λόγος ύπαρξης ή λόγος να έχει ρόλο το Συμβούλιο ΙΥΑ σε σχέση με το ζήτημα αυτό.

Περαιτέρω, για το ίδιο ζήτημα ο ΠΙΣ απέστειλε γραπτώς τη θέση του σύμφωνα με την οποία το Συμβούλιο ΙΥΑ πρέπει να διατηρεί τη διακριτική ευχέρεια να κρίνει κατά περίπτωση και πως αντί από κλινικό ψυχολόγο η εκτίμηση πρέπει να γίνεται από ψυχίατρο. Σε σχέση με το ζήτημα αυτό μέλη της επιτροπής κατέθεσαν διιστάμενες απόψεις. Η μία άποψη υποστηρίζει ότι βάσει των οικείων σχεδίων υπηρεσίας οι κλινικοί ψυχολόγοι προβαίνουν και σε ψυχιατρική εκτίμηση και η άλλη πως το θέμα διάγνωσης αποτελεί προνόμιο των ιατρικών ειδικοτήτων.

Στα πλαίσια της επανεξέτασης του θέματος από την επιτροπή το μέλος της βουλευτής του Κινήματος Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ κατέθεσε γραπτώς τις εισηγήσεις του για τροποποίηση του υπό συζήτηση νομοσχεδίου, οι οποίες συνίστανται στα ακόλουθα:

1. Στην παροχή δυνατότητας τόσο στη γυναίκα που επιθυμεί να αποκτήσει παιδί όσο και στη γυναίκα που προτίθεται να κυοφορήσει παιδί να έχουν τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή τους τόσο στη Δημοκρατία όσο και όπου αλλού επιθυμούν. Σύμφωνα με το πιο πάνω μέλος της επιτροπής, η υφιστάμενη στο νομοσχέδιο πρόνοια για υποχρέωση παραμονής στη Δημοκρατία παρένθετης μητέρας που προέρχεται από το εξωτερικό από την εικοστή όγδοη (28η) εβδομάδα της κυοφορίας μέχρι και τη γέννηση του παιδιού είναι περιοριστική, αφού για οποιοδήποτε λόγο μπορεί να παραστεί ανάγκη αλλαγής διαμονής ή και κάποια ιατρική επιπλοκή.

Για το ζήτημα αυτό μέλη της επιτροπής εξέφρασαν την άποψη ότι μπορεί να είναι βάσιμο το πιο πάνω επιχείρημα από ιατρικής άποψης, ωστόσο το να μπορεί η παρένθετη μητέρα να βρίσκεται σε οποιαδήποτε χώρα πιθανόν να δημιουργήσει επικίνδυνες καταστάσεις θυματοποίησής της.

2. Στην παροχή δυνατότητας εξεύρεσης παρένθετης μητέρας έπειτα από διαπραγμάτευση ή σύναψη συμφωνίας μεταξύ προσώπου που επιθυμεί να αποκτήσει τέκνο με μέθοδο ΙΥΑ ή έπειτα από πρόσκληση ή ανακοίνωση που μπορεί να κυκλοφορήσει σε έντυπη ή διαδικτυακή ή ηλεκτρονική μορφή, με περιεχόμενο το οποίο να μην αποκαλύπτει το ενδιαφερόμενο ζευγάρι και να είναι εντός πλαισίου που θα καθορίσει το Συμβούλιο ΙΥΑ.

3. Στο δικαίωμα τόσο των δωρητών όσο και των ληπτών να επιλέξουν είτε την ανώνυμη διαδικασία είτε την επώνυμη κατά τη μεταξύ τους συμφωνία.

Αναφορικά με τις πιο πάνω εισηγήσεις, η εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας ενημέρωσε την επιτροπή ότι για τα εν λόγω ζητήματα προηγήθηκε διεξοδική συζήτηση στην επιτροπή υπό την προηγούμενή της σύνθεση, όμως η πολιτική θέση του υπουργείου είναι δεδομένη και αποτυπώνεται στις σχετικές πρόνοιες του νομοσχεδίου.

Μετά το πέρας της διεξαγωγής της συζήτησης τα μέλη της επιτροπής συμφώνησαν στην ανάγκη άμεσης προώθησης του νομοσχεδίου για ψήφιση, όπως αυτό διαμορφώθηκε από την επιτροπή στη βάση των πιο πάνω, για να καταστεί δυνατή η άμεση εφαρμογή του νομικού πλαισίου για την ΙΥΑ. Περαιτέρω, αποφάσισαν όπως όλα τα περαιτέρω ζητήματα που έχουν εγερθεί στο παρόν στάδιο τόσο από εμπλεκόμενους φορείς όσο και από μέλη της επιτροπής αφεθούν για διεξοδική μελέτη από την επιτροπή μετά τη λήξη των θερινών διακοπών της Βουλής με την έναρξη των εργασιών της τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.

Υπό το φως των πιο πάνω, ο πρόεδρος και τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας, αφού έλαβαν υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν τους, επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν επί των προνοιών του νομοσχεδίου, όπως αυτό έχει τελικά διαμορφωθεί στη βάση των πιο πάνω, κατά τη συζήτησή του ενώπιον της ολομέλειας του σώματος.

 

 

12 Ιουλίου 2016

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας για το νομοσχέδιο «Ο περί της Εφαρμογής της Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (Τροποποιητικός) Νόμος του 2016» και για την πρόταση νόμου «Ο περί της Εφαρμογής της Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (Τροποποιητικός) Νόμος του 2015»

Παρόντες:

Κώστας Κωνσταντίνου, πρόεδρος Ειρήνη Χαραλαμπίδου
Στέλλα Κυριακίδου Αθηνά Κυριακίδου
Στέλλα Μισιαούλη Δημητρίου Γεώργιος Προκοπίου
Αδάμος Αδάμου Ρούλα Μαυρονικόλα

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Υγείας μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε δύο συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν την 31η Μαρτίου και στις 7 Απριλίου 2016. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι του Υπουργείου Υγείας, της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, του Συμβουλίου Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου, του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ), της Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Κύπρου, της Εταιρείας Ανθρώπινης Γενετικής Κύπρου και του Συμβουλίου Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Κύπρου. Το Γραφείο της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, η Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου, η Ένωση Κλινικών Εμβρυολόγων Κύπρου, ο Σύνδεσμος Διευθυντών Κλινικών Εργαστηρίων και Βιοϊατρικών και Κλινικών Εργαστηριακών Επιστημόνων και ο Σύνδεσμος Υπογόνιμων Ζευγαριών, παρ’ όλο που κλήθηκαν, δεν εκπροσωπήθηκαν στις συνεδρίες της επιτροπής.

Σκοπός του νομοσχεδίου είναι η τροποποίηση του περί της Εφαρμογής της Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής Νόμου, ώστε αφενός να βελτιωθούν οι διατάξεις του που καθορίζουν τη σύνθεση του Συμβουλίου Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και να εξειδικευτούν περαιτέρω τα προσόντα του προέδρου, του αντιπροέδρου και των μελών του και αφετέρου να ρυθμιστούν θέματα που δε ρυθμίζονται επαρκώς στην ισχύουσα νομοθεσία και που χρήζουν περαιτέρω και λεπτομερούς ρύθμισης.

Ειδικότερα, με το νομοσχέδιο, όπως αυτό κατατέθηκε αρχικά στη Βουλή, ρυθμίζονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Η σύνθεση του Συμβουλίου Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και τα προσόντα του προέδρου, του αντιπροέδρου και των μελών του συμβουλίου με σαφή τρόπο, προκειμένου να καταστεί πιο αποτελεσματική η λειτουργία του. Ταυτόχρονα, καθίσταται δυνατή η συμμετοχή στο εν λόγω συμβούλιο μελών με ενεργό ανάμειξη σε θέματα ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

2. Η μη συμμετοχή μελών του συμβουλίου σε συνεδρίες του στις οποίες συζητείται θέμα στο οποίο έχουν άμεσο ή έμμεσο συμφέρον.

3. Οι περιπτώσεις στις οποίες επιτρέπεται η δωρεά γαμετών από δότη ή δότρια πέραν της μίας φοράς.

4. Οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες επιτρέπεται η παρένθετη μητέρα να μην έχει τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη νόμιμη διαμονή της στη Δημοκρατία.

5. Η δέσμια αρμοδιότητα του Συμβουλίου Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής να εγκρίνει την εφαρμογή μεθόδων ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής σε μονήρη άτομα, νοουμένου ότι υποβάλλεται σε αυτό θετική για το μονήρες άτομο ανεξάρτητη αξιολόγηση εγγεγραμμένου κλινικού ψυχολόγου. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τις διατάξεις του υφιστάμενου νόμου το συμβούλιο έχει τη διακριτική ευχέρεια να εγκρίνει ή να απορρίψει τη σχετική αίτηση μονήρους ατόμου.

Σκοπός της πρότασης νόμου, που κατατέθηκε στη Βουλή στις 5 Νοεμβρίου 2015 από τη βουλευτή του Κινήματος Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ κ. Ρούλα Μαυρονικόλα, είναι η τροποποίηση του βασικού νόμου, ώστε, σε περιπτώσεις που είναι αδύνατη η εξεύρεση παρένθετης μητέρας με μόνιμη κατοικία ή συνήθη διαμονή στη Δημοκρατία, να επιτρέπεται η παρένθετη μητέρα να είναι κάτοικος εξωτερικού.

Η πρόταση νόμου, η οποία προηγήθηκε της κατάθεσης του νομοσχεδίου, συζητήθηκε σε συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας, που πραγματοποιήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2015. Στα πλαίσια της συνεδρίασης αυτής η εισηγήτρια της πρότασης νόμου ανέφερε ότι, λόγω της δυσκολίας εξεύρεσης Κυπρίων γυναικών που επιθυμούν να αναλάβουν το ρόλο της παρένθετης μητέρας, τα υπογόνιμα ζευγάρια αναγκάζονται να μεταβαίνουν στο εξωτερικό, όπου συνάπτουν σχετικές συμφωνίες και υποβάλλονται στις σχετικές με τη μέθοδο αυτή διαδικασίες, σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας στην οποία αποτείνονται, με υπαρκτό τον κίνδυνο να τύχουν εκμετάλλευσης. Σύμφωνα με την ίδια, η πρόταση νόμου έχει ως απώτερο στόχο την αποφυγή της περαιτέρω ταλαιπωρίας των υπογόνιμων ζευγαριών και τον περιορισμό των εξόδων στα οποία αυτά υποβάλλονται. Στα πλαίσια της ίδια συνεδρίας οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Υγείας ζήτησαν από την επιτροπή την αναστολή της συζήτησης της πρότασης νόμου, δεδομένου ότι το υπουργείο μελετούσε τη γενικότερη νομοθετική ρύθμιση του θέματος και ανέλαβαν τη δέσμευση για την ετοιμασία σχετικού τροποποιητικού νομοσχεδίου και την κατάθεσή του στη Βουλή πριν από τη λήξη της θητείας της παρούσας Βουλής. Υπό το φως των πιο πάνω, η συζήτηση επί των προνοιών της πρότασης νόμου αναστάλθηκε από την επιτροπή. Το εν λόγω νομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή στις 24 Μαρτίου 2016.

Ο πρόεδρος του Συμβουλίου Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, ο πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου και η πρόεδρος της Εταιρείας Ανθρώπινης Γενετικής Κύπρου συμφώνησαν με τις πρόνοιες του νομοσχεδίου.

Οι εκπρόσωποι της Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Κύπρου και του ΠΙΣ, παρ’ όλο που συμφώνησαν με τους σκοπούς και τις επιδιώξεις του νομοσχεδίου, διαφώνησαν με επιμέρους πρόνοιές του και κυρίως:

1. με τη σχετική πρόνοια που προβλέπει την υποχρέωση παραμονής της παρένθετης μητέρας που προέρχεται από το εξωτερικό καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μέχρι και τον τοκετό στη Δημοκρατία και

2. με τη σχετική πρόνοια που απαιτεί ο πρόεδρος του συμβουλίου να έχει διδακτορικό τίτλο στις καθορισμένες στην εν λόγω πρόνοια επιστήμες, επειδή η πρόνοια αυτή αποκλείει άδικα τους κλινικούς ιατρούς και άλλους επιστήμονες με πολυετή εμπειρία στον τομέα τους που δεν κατέχουν διδακτορικό τίτλο.

Αναφορικά με την πρώτη διαφωνία, ο εκπρόσωπος της Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Κύπρου ανέφερε στην επιτροπή ότι η εν λόγω πρόνοια είναι εξαιρετικά περιοριστική για την παρένθετη μητέρα, η οποία για την εν λόγω περίοδο πρέπει να στερηθεί το θεμελιώδες δικαίωμα της ελευθερίας διακίνησης. Ταυτόχρονα, η εν λόγω πρόνοια αυξάνει το κόστος για το ζευγάρι και καθιστά εξαιρετικά δύσκολη έως και αδύνατη την εξεύρεση παρένθετης μητέρας που να είναι διατεθειμένη να μείνει μακριά από τη δική της οικογένεια για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.

Παράλληλα, ο ίδιος εκπρόσωπος εισηγήθηκε την τροποποίηση των σχετικών διατάξεων του βασικού νόμου, ώστε να επιτρέπεται και η επώνυμη δωρεά γαμετών, στην περίπτωση που υπάρχει γραπτή συναίνεση των εμπλεκόμενων στη δωρεά μερών πριν από τη θεραπεία. Ο ίδιος εισηγήθηκε περαιτέρω όπως ο απόγονος που θα προκύψει από τη δωρεά αυτή μπορεί στην ηλικία των δεκαοκτώ ετών να έχει αναγνωριστική συνάντηση συγκεκριμένης διάρκειας με το δότη ή τη δότρια, κατά το πρότυπο σχετικών νομοθεσιών άλλων χωρών που επιτρέπουν την επώνυμη δωρεά και στη βάση σχετικών οδηγιών που θα εκδώσει για το σκοπό αυτό το συμβούλιο.

Στα πλαίσια της διεξαγωγής της συζήτησης ο πρόεδρος και η πλειοψηφία των μελών της επιτροπής έκριναν την προβλεπόμενη στο νομοσχέδιο υποχρέωση παραμονής της παρένθετης μητέρας που προέρχεται από το εξωτερικό καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μέχρι και τον τοκετό στη Δημοκρατία εξαιρετικά περιοριστική, γι’ αυτό και υιοθέτησαν σχετική εισήγηση του μέλους της επιτροπής κ. Ειρήνης Χαραλαμπίδου, σύμφωνα με την οποία η παρένθετη μητέρα πρέπει να παραμένει στη Δημοκρατία από τον έβδομο μήνα της κύησης μέχρι και τον τοκετό. Ο εκπρόσωπος της Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Κύπρου εισηγήθηκε να καθοριστεί συγκεκριμένη εβδομάδα της κύησης, δηλαδή η τριακοστή δεύτερη (32η) εβδομάδα της κύησης, για σκοπούς διευκόλυνσης στην εφαρμογή της σχετικής πρόνοιας, εισήγηση που έγινε αποδεκτή από την επιτροπή. Επίσης, η επιτροπή διαφώνησε με την πρόνοια του νομοσχεδίου που καθορίζει ως απαραίτητο προσόν για το διορισμό του προέδρου του Συμβουλίου Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής την κατοχή διδακτορικού τίτλου και εισηγήθηκε την απάλειψή της.

Υπό το φως των πιο πάνω παρατηρήσεων της επιτροπής, το Υπουργείο Υγείας, σε συνεννόηση με το Συμβούλιο Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και τη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας, διαμόρφωσε τις σχετικές πρόνοιες του νομοσχεδίου και κατέθεσε στην επιτροπή αναθεωρημένο κείμενο το οποίο προβλέπει μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Την υποχρέωση παραμονής στη Δημοκρατία παρένθετης μητέρας που προέρχεται από το εξωτερικό από την εικοστή όγδοη (28η) εβδομάδα της κύησης μέχρι και την ημέρα του τοκετού.

2. Την απάλειψη της σχετικής πρόνοιας που προβλέπει την κατοχή διδακτορικού τίτλου ως απαραίτητου προσόντος για το διορισμό του προέδρου του συμβουλίου και την αύξηση του απαιτούμενου χρόνου πείρας στην ιατρική ή στις βιολογικές επιστήμες ή στις βιοεπιστήμες ή σε άλλους συναφείς κλάδους ή στη νομική ή στην ψυχολογία ή στην κοινωνιολογία από πέντε χρόνια σε δέκα.

3. Την εισαγωγή πρόνοιας που προβλέπει ότι, σε περίπτωση που ο πρόεδρος του συμβουλίου είναι γιατρός, ο αντιπρόεδρος δε δύναται να είναι γιατρός, προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο το συμβούλιο να αποτελείται στη συντριπτική του πλειοψηφία από γιατρούς.

Σημειώνεται ότι στα πλαίσια της συζήτησης επί των προνοιών του αναθεωρημένου κειμένου του νομοσχεδίου τα μέλη της επιτροπής κ. Στέλλα Κυριακίδου και Αθηνά Κυριακίδου επισήμαναν τις δυσκολίες και τους κινδύνους που ενέχει ο θεσμός της παρένθετης μητρότητας και ανέφεραν ότι η όποια ρύθμιση υιοθετηθεί τελικά για το θέμα αυτό πρέπει να είναι εξαιρετικά αυστηρή και να διασφαλίζει επαρκώς τα εμπλεκόμενα μέρη. Η κ. Στέλλα Κυριακίδου εισηγήθηκε περαιτέρω την τροποποίηση του προτεινόμενου νόμου με την εισαγωγή σχετικής πρόνοιας, ώστε να απαιτείται τόσο από το ζευγάρι όσο και από την υποψήφια παρένθετη μητέρα η κατάθεση στο Συμβούλιο Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής σχετικού πιστοποιητικού, που εκδίδεται δυνάμει των διατάξεων του περί της Πρόληψης και της Καταπολέμησης της Σεξουαλικής Κακοποίησης, της Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας Νόμου, Νόμος 91(Ι) του 2014 και με το οποίο βεβαιώνεται ότι τα πρόσωπα αυτά δεν έχουν καταδικαστεί για τα προβλεπόμενα στο νόμο αυτό αδικήματα. Η εν λόγω εισήγηση έγινε αποδεκτή από την επιτροπή και ενσωματώθηκε στο αναθεωρημένο κείμενο του νομοσχεδίου.

Η εισηγήτρια της πρότασης νόμου, αφού εξέφρασε τη συμφωνία της με τους σκοπούς και τις επιδιώξεις του νομοσχεδίου, δήλωσε ότι οι πρόνοιές του, όπως αυτό έχει τελικά διαμορφωθεί, καλύπτουν το αντικείμενο της πρότασης νόμου και ως εκ τούτου την αποσύρει, αφού ο σκοπός για τον οποίο κατατέθηκε έχει επιτευχθεί.

Ο πρόεδρος και τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν επί του αναθεωρημένου κειμένου του νομοσχεδίου, όπως αυτό διαμορφώθηκε στη βάση των πιο πάνω, κατά τη συζήτησή του στην ολομέλεια του σώματος.

Υπό το φως των πιο πάνω, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Υγείας υποβάλλει την παρούσα έκθεσή της στην ολομέλεια του σώματος για τη λήψη τελικής απόφασης.

 

 

 

12 Απριλίου 2016

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων