Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού για τις προτάσεις νόμου «Ο περί Καταχρηστικών Ρητρών σε Καταναλωτικές Συμβάσεις (Τροποποιητικός) Νόμος του 2015» και «Ο περί Ορισμένων Καταχρηστικών Ρητρών σε Συμβάσεις Πιστωτικών Διευκολύνσεων Καταναλωτών Νόμος του 201

Παρόντες:

Ζαχαρίας Ζαχαρίου, πρόεδρος Χρίστος Μέσης
Ανδρέας Μιχαηλίδης Άγγελος Βότσης
Μαρία Κυριακού  
Γιαννάκης Γαβριήλ Μη μέλη της επιτροπής:
Κώστας Κώστα Σταύρος Ευαγόρου

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού εξέτασε τις δύο προτάσεις νόμου σε αριθμό συνεδριάσεών της, που πραγματοποιήθηκαν στο διάστημα από 12 Ιανουαρίου μέχρι 5 Απριλίου 2016. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού και του Υπουργείου Οικονομικών, ο Χρηματοοικονομικός Επίτροπος, εκπρόσωποι της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, του Συνδέσμου Τραπεζών Κύπρου, του Συνδέσμου Προστασίας Δανειοληπτών Τραπεζών, του ΚΕΒΕ, της ΟΕΒ, του Κυπριακού Συνδέσμου Καταναλωτών και της Παγκύπριας Ένωσης Καταναλωτών και Ποιότητας Ζωής. Η Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας, η Συνεργατική Κεντρική Τράπεζα Λτδ και η Ομάδα Πρωτοβουλίας Δανειοληπτών σε Ξένο Συνάλλαγμα, παρ’ όλο που κλήθηκαν, δεν εκπροσωπήθηκαν στις συνεδρίες της επιτροπής.

Σκοπός της πρώτης πρότασης νόμου, η οποία κατατέθηκε στη Βουλή από τους βουλευτές κ. Γιαννάκη Γαβριήλ, Σταύρο Ευαγόρου και Κώστα Κώστα εκ μέρους της κοινοβουλευτικής ομάδας ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις, είναι η τροποποίηση του περί Καταχρηστικών Ρητρών σε Καταναλωτικές Συμβάσεις Νόμου, ώστε να προστεθεί στο σχετικό παράρτημα αυτού νέα ρήτρα, που να μπορεί να θεωρηθεί καταχρηστική.

Ειδικότερα, στην εν λόγω πρόταση νόμου γίνεται εισήγηση για την προσθήκη ως καταχρηστικής ρήτρας οποιασδήποτε ρήτρας περιλαμβάνεται σε δανειστική σύμβαση και παραπλανεί τον καταναλωτή ως προς τον υπολογισμό του εκάστοτε επιτοκίου.

Σκοπός της δεύτερης πρότασης νόμου, η οποία κατατέθηκε στη Βουλή από το βουλευτή εκλογικής περιφέρειας Λεμεσού κ. Άγγελο Βότση, είναι η θέσπιση ειδικής νομοθεσίας για την προστασία καταναλωτών από ορισμένες καταχρηστικές ρήτρες που περιέχονται σε συμβάσεις παροχής πιστωτικών διευκολύνσεων που συνάπτονται μεταξύ αδειοδοτημένων πιστωτικών ιδρυμάτων και καταναλωτών.

Ειδικότερα, με τη δεύτερη πρόταση νόμου γίνεται εισήγηση να καταστούν καταχρηστικές οι ακόλουθες ρήτρες:

1. Κάθε ρήτρα που περιγράφει τον τρόπο υπολογισμού του τόκου στη βάση των 360 ημερών αντί στη βάση των 365 ημερών ή των 366 ημερών για κάθε δίσεκτο έτος.

2. Κάθε ρήτρα που προνοεί άμεση εξόφληση δανείου χωρίς οποιεσδήποτε καθορισμένες προϋποθέσεις, η οποία ενεργοποιείται μονομερώς κατόπιν απόφασης αναγνωρισμένου πιστωτικού ιδρύματος.

3. Οποιαδήποτε άλλη ρήτρα αναφέρεται σε χρεώσεις επιπρόσθετες των επιτοκιακών χρεώσεων, η οποία προνοεί την ένταξη των εν λόγω χρεώσεων στη δόση αποπληρωμής της πιστωτικής διευκόλυνσης.

Οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, τοποθετούμενοι επί των δύο υπό εξέταση προτάσεων νόμου, κατέθεσαν τις απόψεις τους τόσο προφορικά όσο και γραπτώς σε σχετικό υπόμνημα που απέστειλαν στην επιτροπή και συνοψίζονται στα ακόλουθα:

1. Η Υπηρεσία Ανταγωνισμού και Προστασίας Καταναλωτών (ΥΑΠΚ) δεν αντιτίθεται στην εισαγωγή διευκρινιστικών διατάξεων στους περί Καταχρηστικών Ρητρών σε Καταναλωτικές Συμβάσεις Νόμους του 1996 έως 2014 υπό τη μορφή συμπλήρωσης των περιπτώσεων του παραρτήματος όπως εισηγείται η πρώτη πρόταση νόμου.

2. Οι διατάξεις των εν ισχύι περί Καταχρηστικών Ρητρών σε Καταναλωτικές Συμβάσεις Νόμων του 1996 έως 2014 είναι καταρχήν επαρκείς για την προστασία των καταναλωτών και δε χρήζουν συμπλήρωσης από πρόσθετα νομοθετήματα. Άλλωστε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκινήσει διαδικασία αξιολόγησης της ενωσιακής νομοθεσίας για την προστασία του καταναλωτή, τα αποτελέσματα της οποίας καλό θα ήταν να ληφθούν υπόψη, πριν επιχειρηθούν μείζονες αλλαγές σε υφιστάμενους νόμους της Κυπριακής Δημοκρατίας.

3. Η εισήγηση που περιλαμβάνεται στη δεύτερη πρόταση νόμου για συμπερίληψη του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου στον ορισμό του όρου “Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτών δημιουργεί μεγάλα διαδικαστικά προβλήματα, δε συνάδει με το θεσμικό ρόλο του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου ως διαμεσολαβητή, που είναι ανεξάρτητη διοικητική αρχή, και είναι πολύ πιθανό να δημιουργήσει αποτελέσματα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα σχετικά με την προστασία των καταναλωτών.

4. Με τη δεύτερη πρόταση νόμου και τις πρόνοιες που περιλαμβάνονται σε αυτή δημιουργούνται δυσμενείς διακρίσεις σε βάρος των αναγνωρισμένων πιστωτικών ιδρυμάτων σε σχέση με άλλες επιχειρήσεις.

5. Η θέσπιση καταλόγου ρητρών που είναι σε κάθε περίπτωση καταχρηστικές (“μαύρη λίστα”) πρέπει να στηριχθεί σε ενδελεχή μελέτη περιπτώσεων καταχρηστικών ρητρών ή/και σε υιοθέτηση λύσεων που έχουν επιλεγεί από άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τυχόν τέτοια νομοθετική παρέμβαση δέον να περιλαμβάνει και τις υφιστάμενες συμβάσεις, πλην όμως από την ημερομηνία ενάρξεως της ισχύος του σχετικού νόμου.

6. Η παρεχόμενη προς τους καταναλωτές προστασία θα μπορούσε να ενισχυθεί, αν παρεχόταν νομοθετικά η δυνατότητα στην ΥΑΠΚ να επιβάλλει πρόστιμο σε βάρος πωλητών/προμηθευτών που διαπιστωμένα χρησιμοποιούν καταχρηστικές ρήτρες.

7. Με τη δεύτερη πρόταση νόμου γίνεται εισήγηση για τη δημιουργία νέου θεσμικού νόμου. Ο τυχόν νέος νόμος που θα προκύψει θα αφορά κάποιες πολύ ειδικές περιπτώσεις δανείων με εμπράγματη εξασφάλιση, καθώς και τις συμβάσεις leasing ακινήτων, οι οποίες υπάγονται στην υφιστάμενη νομοθεσία προστασίας καταναλωτών. Δε διευκρινίζεται αν για τις περιπτώσεις αυτές ο νέος νόμος θα εφαρμόζεται παράλληλα με τις υφιστάμενες διατάξεις ή κατ’ αποκλεισμό αυτών ως ειδικός νόμος. Αν ισχύει το πρώτο ενδεχόμενο, τότε τίθεται το ερώτημα για ποιο λόγο να θεσπιστεί νέος νόμος και να μην τροποποιηθούν οι υφιστάμενοι. Αν ισχύει το δεύτερο ενδεχόμενο, τότε πολύ πιθανόν να προκληθούν κενά στην προστασία των καταναλωτών για αυτές τις ειδικές περιπτώσεις.

8. Η εισήγηση που γίνεται στη δεύτερη πρόταση νόμου να θεωρείται καταχρηστική οποιαδήποτε ρήτρα αναφέρεται σε χρεώσεις επιπρόσθετες των επιτοκιακών χρεώσεων και η οποία προνοεί την ένταξη των εν λόγω χρεώσεων στη δόση αποπληρωμής της πιστωτικής διευκόλυνσης είναι ασαφής. Συνεπώς, η εν λόγω διάταξη πρέπει να τύχει διαγραφής ή ριζικής αναθεώρησης.

9. Η ΥΑΠΚ θεωρεί ότι θα ήταν χρήσιμο να διευρυνθούν οι προβλεπόμενες κυρώσεις σε βάρος επιχειρήσεων που διαπιστωμένα χρησιμοποιούν καταχρηστικές ή/και αδιαφανείς ρήτρες σε βάρος καταναλωτών, ώστε να μπορεί να επιβληθεί και πρόστιμο σε βάρος τους.

Η δυνατότητα επιβολής προστίμου θα ενίσχυε τον αποτρεπτικό χαρακτήρα της σχετικής νομοθεσίας, αυξάνοντας την οικονομική επιβάρυνση των παρανομουσών επιχειρήσεων. Νομοτεχνικά τέτοια δυνατότητα θα μπορούσε να θεσπιστεί με υπόδειγμα τις διατάξεις των σχετικών άρθρων του περί Αθέμιτων Εμπορικών Πρακτικών των Επιχειρήσεων προς τους Καταναλωτές Νόμου.

Οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Οικονομικών τόσο κατά την προφορική τους τοποθέτηση όσο και σε σχετικό υπόμνημα που κατέθεσαν ενώπιον της επιτροπής ανέφεραν μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Οι δύο προτάσεις νόμου θα ήταν προτιμότερο να ενοποιηθούν σε μια πρόταση νόμου, με την οποία να τροποποιείται ο υφιστάμενος περί Καταχρηστικών Ρητρών σε Καταναλωτικές Συμβάσεις Νόμος, δεδομένου ότι με τον υφιστάμενο νόμο ήδη εξετάζονται παράπονα για καταχρηστικές ρήτρες.

2. Τυχόν ανάθεση εξέτασης παραπόνων σε δύο οντότητες, εισήγηση η οποία γίνεται στη δεύτερη υπό εξέταση πρόταση νόμου και περιλαμβάνει στον ορισμό του όρουΥπηρεσία Προστασίας Καταναλωτών τόσο την ΥΑΠΚ όσο και το Χρηματοοικονομικό Επίτροπο, δυνατόν να δημιουργήσει σύγχυση, αφού ενδέχεται να υπάρχουν δύο γνωματεύσεις επί του ίδιου παραπόνου, οι οποίες να διαφέρουν ή και να συγκρούονται μεταξύ τους.

3. Η πρόνοια που περιλαμβάνεται στη δεύτερη πρόταση νόμου και εισηγείται να καθίσταται καταχρηστική οποιαδήποτε ρήτρα αναφέρεται σε χρεώσεις επιπρόσθετες των επιτοκιακών χρεώσεων και η οποία περαιτέρω προνοεί την ένταξη των εν λόγω χρεώσεων στη δόση αποπληρωμής της πιστωτικής διευκόλυνσης πρέπει να αναδιατυπωθεί κατά τρόπο που να εξαιρεί συναφείς με το διάταγμα χρεώσεις, όπως τα ασφάλιστρα για το ασφαλιστικό συμβόλαιο του δανειολήπτη σε σχέση με την πιστωτική διευκόλυνση που περιλαμβάνει, τα έξοδα εκτίμησης ακινήτου που αφορά την εξασφάλιση της πιστωτικής διευκόλυνσης, καθώς και οποιαδήποτε άλλα έξοδα που σχετίζονται με την παροχή της πιστωτικής διευκόλυνσης και τα οποία πρέπει ρητώς να ορίζονται στη σύμβαση.

4. Σε περίπτωση ψήφισης των προτάσεων νόμου και ερμηνείας ότι καλύπτουν και συμβάσεις που συνομολογήθηκαν πριν από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του νέου νόμου, ενδεχομένως να υπάρξουν επιπτώσεις στις τράπεζες.

Ο Χρηματοοικονομικός Επίτροπος συμφώνησε με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις ως προς τον επιδιωκόμενο με αυτές σκοπό και δήλωσε την προθυμία του να συνδράμει την επιτροπή στο έργο της επεξεργασίας των δύο προτάσεων νόμου.

Ο Σύνδεσμος Τραπεζών Κύπρου τόσο προφορικά όσο και γραπτά, με σχετικό υπόμνημά του προς την επιτροπή ημερομηνίας 3 Φεβρουαρίου 2016, υποστήριξε τις ακόλουθες θέσεις:

1. Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις να τεθούν σε ισχύ τέσσερις μήνες μετά την ψήφιση του νόμου, ώστε να δοθεί στις τράπεζες χρόνος προσαρμογής.

2. Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις να ισχύσουν για νέες συμβάσεις που θα υπογραφούν μετά την έναρξη ισχύος του νόμου και όχι αναδρομικά, ρύθμιση που μπορεί να είναι αντισυνταγματική.

3. Οι ρυθμίσεις που προωθούνται να περιοριστούν στις συμβάσεις που καλύπτει η νομοθεσία για την καταναλωτική πίστη για καταναλωτικά δάνεια μέχρι €75.000 και για ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια μέχρι €200.000.

4. Ο τρόπος υπολογισμού του τόκου με τη μέθοδο 365/365 άρχισε ήδη να εφαρμόζεται εθελοντικά από τις τράπεζες και γι’ αυτό θα ήταν καλό να εφαρμοστεί για τις συμβάσεις που περιγράφηκαν στο αμέσως προηγούμενο σημείο.

5. Πρέπει να ρυθμιστεί νομοθετικά η δυνατότητα των τραπεζών να τερματίζουν συμβάσεις στις περιπτώσεις παράβασης των όρων τους (events of defaults).

6. Οι επιπρόσθετες χρεώσεις, παραδείγματος χάριν ασφάλιστρα, έξοδα χρήσης λογαριασμού, έξοδα επανεκτίμησης πέραν των επιτοκιακών, δεν πρέπει να θεωρούνται παράνομες ή καταχρηστικές.

Ο Σύνδεσμος Προστασίας Δανειοληπτών Τραπεζών υιοθέτησε τους σκοπούς και τις επιδιώξεις των προτεινόμενων ρυθμίσεων και τόνισε την ανάγκη άμεσης προώθησής τους για σκοπούς καλύτερης προστασίας των συμβαλλομένων με τα πιστωτικά ιδρύματα.

Η επιτροπή, αφού έλαβε υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν της, αποφάσισε να προχωρήσει στη διαμόρφωση ενός ενοποιημένου κειμένου, το οποίο να περιλαμβάνει πρόνοιες και των δύο υπό εξέταση προτάσεων νόμου, με επικέντρωση στην πρώτη, που τροποποιεί τον περί Καταχρηστικών Ρητρών σε Καταναλωτικές Συμβάσεις Νόμο.

Στα πλαίσια της περαιτέρω εξέτασης από την επιτροπή του ενοποιημένου κειμένου και στα πλαίσια νέων συνεδριάσεων που έγιναν για τη συζήτηση αυτού το Υπουργείο Οικονομικών κατέθεσε δεύτερο σημείωμα, στο οποίο αναφέρονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει διεθνώς νομολογία ή νομοθεσία που να θέτει τον υπολογισμό του επιτοκίου στη βάση συγκεκριμένου αριθμού ημερών, το Υπουργείο Οικονομικών θεωρεί ότι η πρώτη ρήτρα, η οποία αφορά τον υπολογισμό του επιτοκίου στη βάση των 360 ημερών (αντί στη βάση των 365 ή 366 ημερών), θα έπρεπε να περιληφθεί στο παράρτημα του βασικού νόμου για τις καταχρηστικές ρήτρες ως ρήτρα που δυνατόν να κριθεί καταχρηστική, αντί να περιλαμβάνεται σε τροποποίηση του άρθρου 5 του βασικού νόμου.

2. Τοποθετούμενο σε ό,τι αφορά τη δεύτερη ρήτρα, που αφορά την άμεση εξόφληση πιστωτικής διευκόλυνσης, χωρίς συγκεκριμένες προϋποθέσεις που καθορίζονται στη σύμβαση ή σε οποιαδήποτε νομοθεσία και οι οποίες ενεργοποιούνται μονομερώς, το Υπουργείο Οικονομικών τονίζει ότι υπάρχουν συμβάσεις οι οποίες δεν περιέχουν τις προϋποθέσεις άμεσης εξόφλησης (events of defaults) και συνεπώς με την ψήφιση της πρότασης νόμου δεν αφήνεται η ευχέρεια στα πιστωτικά ιδρύματα να ζητούν άμεση εξόφληση της πιστωτικής διευκόλυνσης, ακόμα και στις περιπτώσεις που γίνεται παράβαση κάποιου όρου της σύμβασης ή σε περίπτωση που ο οφειλέτης έχει αποβιώσει ή έχει πτωχεύσει ή εκκρεμεί εναντίον του αίτηση για την κήρυξή του σε πτώχευση ή για εκποίηση της περιουσίας του. Το Υπουργείο Οικονομικών εκφράζει περαιτέρω προβληματισμό κατά πόσο η τυχόν ψήφιση του ενοποιημένου κειμένου της πρότασης νόμου προσκρούει σε σχετικό άρθρο (άρθρο 44Γ) του περί Μεταβιβάσεως και Υποθηκεύσεως Ακινήτων Νόμου, με βάση το οποίο: «Ο ενυπόθηκος δανειστής αποστέλλει (πριν την έναρξη της διαδικασίας εκποίησης του ακινήτου) επιστολή προς τον οφειλέτη μαζί με κατάσταση λογαριασμού, στην οποία αναφέρεται το οφειλόμενο ενυπόθηκο χρέος, οι τόκοι και όλα τα έξοδα για την είσπραξή του και καλεί τον οφειλέτη όπως εξοφλήσει το ποσό αυτό εντός 30 ημερών. Σε περίπτωση που ο οφειλέτης δε συμμορφωθεί, τότε ο ενυπόθηκος δανειστής αποστέλλει δεύτερη επιστολή ότι το ενυπόθηκο ακίνητο πρόκειται να πωληθεί με πλειστηριασμό». Ως εκ τούτου, το Υπουργείο Οικονομικών εισηγείται νέα διατύπωση της σχετικής πρόνοιας.

3. Σχετικά με την τρίτη ρήτρα, η οποία αφορά τη μη συμπερίληψη πρόσθετης χρέωσης στις επιτοκιακές χρεώσεις, το Υπουργείο Οικονομικών θεωρεί ότι πρωτίστως πρέπει να δοθεί ορισμός του όρου “επιτοκιακή χρέωση”. Σε περίπτωση που υπάρχουν χρεώσεις που προκύπτουν από συμβατική υποχρέωση του οφειλέτη (όπως για παράδειγμα ασφάλιστρα που σχετίζονται με την εξασφάλιση του δανείου ή εκτιμήσεις του ενυπόθηκου ακινήτου κτλ.), με βάση την πρόταση νόμου αυτές επιβαρύνουν τον οφειλέτη και καθίστανται πληρωτέες κατά τη χρέωση. Σε περίπτωση όμως που ο οφειλέτης δεν καταβάλει το ασφάλιστρο ή τα έξοδα εκτίμησης του ακινήτου του και το πιστωτικό ίδρυμα πρέπει να τα εισπράξει, το εν λόγω πιστωτικό ίδρυμα δεν έχει άλλη επιλογή από τη χρέωση του λογαριασμού δανείου του οφειλέτη ή τη χρέωση του τρεχούμενου λογαριασμού του και με επιβάρυνση τόκου για την καθυστέρηση. Συνεπώς, το Υπουργείο Οικονομικών θεωρεί ότι πρέπει να εισαχθεί στην αναθεωρημένη πρόταση νόμου πρόσθετη επιφύλαξη.

4. Επισημαίνεται ότι το ενοποιημένο κείμενο της πρότασης νόμου και οι πιο πάνω τροποποιήσεις πρέπει να τύχουν διαβούλευσης μεταξύ του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, ως του καθ’ ύλην αρμόδιου υπουργείου, και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δεδομένου ότι ο βασικός νόμος για τις καταχρηστικές ρήτρες είναι εναρμονιστικός.

Ο Σύνδεσμος Τραπεζών Κύπρου σε δεύτερο υπόμνημά του, τοποθετούμενος επί του ενοποιημένου κειμένου της πρότασης νόμου, ανέφερε τόσο προφορικά κατά τις συνεδριάσεις όσο και γραπτώς τα ακόλουθα:

1. Ο σύνδεσμος ζητά όπως δοθεί χρονικό περιθώριο τεσσάρων μηνών ως μεταβατικής περιόδου για την εφαρμογή του τροποποιητικού νόμου, αφού απαιτούνται αλλαγές στα λογισμικά συστήματα, τα έγγραφα και τις εσωτερικές διαδικασίες των τραπεζών. Ο σύνδεσμος θεωρεί ότι το αίτημα αυτό είχε ήδη γίνει αποδεκτό σε προγενέστερη συνεδρία της επιτροπής.

2. Οι νέες πρόνοιες πρέπει να εφαρμόζονται μόνο σε νέες συμβάσεις, οι οποίες θα υπογράφονται μετά την εφαρμογή του τροποποιητικού νόμου (δηλαδή μετά τη μεταβατική περίοδο). Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να εφαρμοστεί οποιαδήποτε πρόνοια με αναδρομική ισχύ, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνταγματικότητα αυτής.

3. Γίνεται εισήγηση για διαγραφή της τρίμηνης προειδοποίησης που προτείνεται στο αναθεωρημένο κείμενο σχετικά με τον τερματισμό του ορίου υπερανάληψης, καθότι καταστρατηγεί την ουσία του ορίου υπερανάληψης, το οποίο αποτελεί εξ ορισμού διευκόλυνση πληρωτέα σε πρώτη ζήτηση. Περαιτέρω, αυτό εφαρμόζεται ως πρακτική στις περισσότερες χώρες του κόσμου. Σημειώνεται ότι υπάρχουν συμβάσεις των τραπεζών μελών του συνδέσμου (σε μεγαλύτερο βαθμό στα συνεργατικά πιστωτικά ιδρύματα) οι οποίες δεν απαριθμούν λόγους απαίτησης ή τερματισμού. Επομένως, ο σύνδεσμος συμφωνεί με την εισήγηση του Υπουργείου Οικονομικών σύμφωνα με την οποία θα μπορούν τα πιστωτικά ιδρύματα να απαιτούν μονομερώς εξόφληση πιστωτικής διευκόλυνσης υπό προϋποθέσεις. Στις προϋποθέσεις που θέτει το Υπουργείο Οικονομικών γίνεται εισήγηση για συμπερίληψη δύο επιπρόσθετων προϋποθέσεων, δηλαδή της παράβασης οποιουδήποτε όρου οποιασδήποτε συμφωνίας πιστωτικής διευκόλυνσης ή αν επισυμβεί οποιοδήποτε γεγονός που επηρεάζει τυχόν εξασφαλίσεις ή εγγυήσεις για την πιστωτική διευκόλυνση.

4. Η ρήτρα που προνοεί την ένταξη συναφών χρεώσεων (όπως ασφάλιστρα ή έξοδα εκτίμησης) στη δόση αποπληρωμής δεν μπορεί να κρίνεται άδικη ή καταχρηστική, αφού αυτή λειτουργεί πρωτίστως προς το συμφέρον του πελάτη. Αυτό είναι κατά το σύνδεσμο αντιφατικό. Πρέπει να αναλογιστεί κανείς τις αρνητικές συνέπειες μιας τέτοιας ρύθμισης στους πελάτες, όπως για παράδειγμα, όταν κάποιος πελάτης δεν πληρώνει το ασφάλιστρο ή τα έξοδα της εκτίμησης ακινήτου και δε διατηρεί τρεχούμενο λογαριασμό (ή δεν έχει διαθέσιμα ποσά) με το εν λόγω πιστωτικό ίδρυμα, προκειμένου να γίνει αποκοπή, πώς θα ανακτήσει η τράπεζα το ποσό που πλήρωσε εκ μέρους του ή κατά πόσο το πιστωτικό ίδρυμα πρέπει να τερματίσει τη σχετική πιστωτική διευκόλυνση.

Η εκπρόσωπος της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου σε σχετικό ηλεκτρονικό μήνυμα που απέστειλε στην επιτροπή αναφέρει μεταξύ άλλων ότι η εισήγηση της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου είναι να διευκρινιστεί η πρόνοια του ενοποιημένου κειμένου της πρότασης νόμου που αφορά τη θέσπιση καταχρηστικής ρήτρας στις περιπτώσεις που τα πιστωτικά ιδρύματα επιφέρουν χρεώσεις επιπρόσθετες των επιτοκιακών χρεώσεων. Συγκεκριμένα, η εκπρόσωπος της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου αναφέρει ότι όπως είναι διατυπωμένη η εν λόγω πρόνοια δεν επιτρέπει στις τράπεζες να επιφέρουν οποιεσδήποτε χρεώσεις στο λογαριασμό πελάτη πέρα από το επιτόκιο, ακόμα και εάν οι χρεώσεις αυτές προβλέπεται στη σύμβαση ότι θα επιβληθούν στο λογαριασμό του πελάτη. Ως εκ τούτου, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου εισηγείται όπως η εν λόγω παράγραφος τροποποιηθεί, έτσι ώστε να προνοεί ότι οι επιτοκιακές χρεώσεις και οι άλλες χρεώσεις θεωρούνται καταχρηστικές, αν δεν καθορίζονται στη σύμβαση. Η ίδια εκπρόσωπος παρατήρησε επίσης ότι με την υφιστάμενη επιφύλαξη καθίσταται υποχρεωτική η πληρωμή τυχόν χρεώσεων μόνο τοις μετρητοίς και δε δίνεται το δικαίωμα στο δανειολήπτη να επιλέξει τη χρέωση από το λογαριασμό του. Ως εκ τούτου, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου εισηγείται όπως στην επιφύλαξη της εν λόγω παραγράφου προστεθεί πρόνοια σύμφωνα με την οποία, σε περίπτωση που οι χρεώσεις που προκύπτουν από τη σύμβαση πιστωτικής διευκόλυνσης καθίστανται πληρωτέες κατά τη χρέωση και αυτές δεν πληρώνονται απευθείας από τον οφειλέτη, να χρεώνονται στο λογαριασμό της σύμβασης.

Τα μέλη της επιτροπής, αφού έλαβαν υπόψη τους όλα όσα εκ νέου τέθηκαν ενώπιόν τους επί του ενοποιημένου κειμένου, διαμόρφωσαν περαιτέρω το κείμενο, το οποίο περιλαμβάνει τα ακόλουθα:

1. Τροποποίηση του άρθρου 5 του βασικού νόμου, ώστε να προστεθεί σε αυτό νέο εδάφιο που να προβλέπει ότι καταχρηστική ρήτρα θεωρείται κάθε ρήτρα με την οποία υπολογίζεται το επιτόκιο και περιγράφεται ο τρόπος υπολογισμού του επιτοκίου στη βάση των 360 ημερών ή άλλου αριθμού ημερών αντί στη βάση των 365 ή 366 ημερών σε περίπτωση δίσεκτου έτους.

2. Τροποποίηση του παραρτήματος του βασικού νόμου με την προσθήκη σε αυτό δύο νέων ρητρών, οι οποίες δύναται να καταστούν καταχρηστικές ως ακολούθως:

α. Ρήτρες οι οποίες επιτρέπουν σε πιστωτικό ίδρυμα να απαιτεί μονομερώς άμεση εξόφληση πιστωτικής διευκόλυνσης, χωρίς συγκεκριμένες προϋποθέσεις που καθορίζονται στη σύμβαση πιστωτικής διευκόλυνσης και/ή σε οποιαδήποτε νομοθεσία. Από την πρόνοια αυτή εξαιρούνται όλες οι συμβάσεις πιστωτικής διευκόλυνσης που προνοούν όρια υπερανάληψης, δεδομένου ότι θα δίνεται στον οφειλέτη προειδοποίηση τριάντα (30) ημερών. Επιπρόσθετα, από την πρόνοια αυτή εξαιρούνται όλες οι συμβάσεις πιστωτικής διευκόλυνσης οι οποίες συνομολογήθηκαν πριν από την έναρξη της ισχύος του υπό ψήφιση νόμου, νοουμένου ότι η άμεση εξόφληση πιστωτικής διευκόλυνσης θα απαιτείται, όταν ο οφειλέτης παραβεί οποιοδήποτε όρο της εν λόγω συμφωνίας πιστωτικής διευκόλυνσης, συμπεριλαμβανομένης συμφωνίας μέσω της οποίας έχει παραχωρήσει οποιαδήποτε εξασφάλιση προς το πιστωτικό ίδρυμα, ή όταν ο οφειλέτης έχει πτωχεύσει ή εκκρεμεί αίτηση εναντίον του για κήρυξή του σε πτώχευση ή δικαστική διαδικασία η οποία δύναται να επηρεάσει την ικανότητα αποπληρωμής των χρεών του στο πιστωτικό ίδρυμα ή όταν ο οφειλέτης αποβιώσει ή καταστεί νοητικά ανίκανος ή όταν, κατά την κατά νόμο τεκμηριωμένη κρίση του πιστωτικού ιδρύματος, η συνέχιση της συνεργασίας με τον οφειλέτη θέτει σε κίνδυνο ή ενδέχεται να εκθέσει το πιστωτικό ίδρυμα σε επιβολή προστίμων ή κυρώσεων από οποιαδήποτε κυβερνητική, ρυθμιστική ή άλλη αρχή.

β. Ρήτρες που επιφέρουν χρεώσεις επιπρόσθετες των επιτοκιακών χρεώσεων ή άλλες χρεώσεις συναφείς με τη λειτουργία της πιστωτικής διευκόλυνσης και οι οποίες προνοούν την ένταξη των εν λόγω χρεώσεων στη δόση αποπληρωμής της πιστωτικής διευκόλυνσης. Σημειώνεται ότι από την πρόνοια αυτή εξαιρούνται οι χρεώσεις που προβλέπονται στη σύμβαση πιστωτικής διευκόλυνσης, οι οποίες επιβαρύνουν τον οφειλέτη και καθίστανται πληρωτέες κατά τη χρέωση. Όταν η χρέωση αυτή δεν καταβάλλεται από τον οφειλέτη, το πιστωτικό ίδρυμα χρεώνει το λογαριασμό της πιστωτικής διευκόλυνσης ή άλλο λογαριασμό του οφειλέτη και επιβάλλεται σε αυτή χρεωστικό επιτόκιο ίσο με το επιτόκιο της πιστωτικής διευκόλυνσης.

Σημειώνεται περαιτέρω ότι στο αναθεωρημένο ενοποιημένο κείμενο περιλαμβάνεται πρόνοια η οποία καθορίζει ότι ο προτεινόμενος νόμος τίθεται σε ισχύ τριάντα μέρες μετά την ημερομηνία δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας.

Ο πρόεδρος και τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, αφού έλαβαν υπόψη τους όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν τους, ομόφωνα εισηγούνται στη Βουλή την ψήφιση του ενοποιημένου κειμένου σε νόμο όπως αυτό έχει τελικά διαμορφωθεί με βάση τα πιο πάνω με τον τίτλο «Ο περί Καταχρηστικών Ρητρών σε Καταναλωτικές Συμβάσεις (Τροποποιητικός) Νόμος του 2016».

 

 

 

5 Απριλίου 2016

 

 

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων