Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών για το θέμα «Τα νέα δεδομένα που προκύπτουν από την αναγκαστική μετακίνηση προσφύγων και μεταναστών τόσο στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου όσο και στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση και οι δράσεις της κυπριακής κυβέρνησης τόσο σε επίπεδο υποδοχής των μεταναστών όσο και σε επίπεδο πολιτικής κατεύθυνσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο»

Παρόντες:

Σοφοκλής Φυττής, πρόεδρος Σκεύη Κούτρα Κουκουμά
Αθηνά Κυριακίδου Πανίκκος Σταυριανός
Στέλλα Κυριακίδου Ρούλα Μαυρονικόλα
Ρίκκος Μαππουρίδης  

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών εξέτασε το πιο πάνω θέμα, το οποίο ενεγράφη για αυτεπάγγελτη εξέταση έπειτα από πρόταση του προέδρου της κ. Σοφοκλή Φυττή, σε τρεις συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν την 21η και στις 28 Σεπτεμβρίου του 2015, καθώς και την 1η και στις 15 Φεβρουαρίου του 2016.

Στα πλαίσια των συνεδριάσεων κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι του Υπουργείου Εσωτερικών, του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, της Υπηρεσίας Ασύλου και της Πολιτικής Άμυνας του ίδιου υπουργείου, του Υπουργείου Εξωτερικών, του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο, της Αντιπροσωπίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο, της αστυνομίας, της Αρχής Λιμένων Κύπρου, της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR), του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού και του Future Worlds Center.

Το Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, η Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας, η Κίνηση για Ισότητα, Στήριξη, Αντιρατσισμό (ΚΙΣΑ) και το Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου, παρ’ όλο που κλήθηκαν, δεν εκπροσωπήθηκαν στις συνεδρίες της επιτροπής.

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Εισάγοντας το υπό αναφορά θέμα, ο πρόεδρος της επιτροπής και εισηγητής του θέματος κ. Σοφοκλής Φυττής ανέλυσε τα γεγονότα που αφορούν τη μεγάλη εισροή στην Ευρώπη προσφύγων και μεταναστών από τρίτες χώρες λόγω του πολέμου που εξελίσσεται στην Ασία και Αφρική, καθώς και τα νέα δεδομένα που δημιουργούνται εξαιτίας της αναγκαστικής μετακίνησης κυρίως προσφύγων στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου. Όπως τόνισε ο ίδιος, το θέμα αυτό είναι από τα σοβαρότερα των τελευταίων χρόνων, γι’ αυτό και η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει, μέσω των θεσμικών της οργάνων και πρακτικών, να εφαρμόσει σωστή πολιτική, ανθρωπιστικού χαρακτήρα, και να λάβει αποφάσεις για αντιμετώπιση όλων των πτυχών του προβλήματος που αφορούν την ευρύτερη μεταναστευτική πολιτική στους κόλπους των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία οφείλει να προστατεύει τους πρόσφυγες.

Ο πρόεδρος της επιτροπής υπογράμμισε συναφώς ότι στην πρόσφατη έκτακτη Σύνοδο Κορυφής του Συμβουλίου των Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία συνέρχεται σε τακτά χρονικά διαστήματα για αντιμετώπιση της μεταναστευτικής κρίσης, εκφράστηκε μεταξύ άλλων η πρόθεση για τροποποίηση του Κανονισμού του Δουβλίνου, ώστε να δημιουργηθεί ένας μόνιμος μηχανισμός επανεγκατάστασης προσφύγων, που θα ενεργοποιείται από τα ίδια τα κράτη μέλη. Συγκεκριμένα, ο κανονισμός αυτός αφορά τα κριτήρια και τους μηχανισμούς προσδιορισμού του κράτους μέλους το οποίο είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης ασύλου που έχει υποβληθεί σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας. Σύμφωνα επίσης με τον κανονισμό αυτό, την ευθύνη χειρισμού των αιτήσεων για χορήγηση πολιτικού ασύλου την έχουν οι χώρες της πρώτης γραμμής, συμπεριλαμβανομένης και της Κύπρου.

Σύμφωνα επίσης με τον εισηγητή, στη συνάντηση των αναφερόμενων πιο πάνω υπουργών, στις 14 Σεπτεμβρίου 2015, δεν κατέστη δυνατό να ληφθεί ομόφωνη απόφαση για τη μετεγκατάσταση 120 000 προσφύγων κυρίως από τις νότιες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όμως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τάχθηκε υπέρ της λήψης έκτακτων μέτρων που θα επιτρέψουν, σε πρώτη φάση, τη μετεγκατάσταση 40 000 προσφύγων από την Ελλάδα και την Ιταλία προς άλλα κράτη μέλη σε διάστημα δύο ετών. Ειδικότερα, η σχετική απόφαση για τα έκτακτα μέτρα προβλέπει ότι τα κράτη μέλη που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης θα λάβουν για κάθε πρόσφυγα που θα υποδεχθούν επιδότηση ύψους έξι χιλιάδων ευρώ (€6.000). Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα αποφασίστηκε να καταβληθεί το συνολικό ποσό των €30 εκατομ.

Όπως επισήμανε περαιτέρω ο πρόεδρος της επιτροπής, τόσο ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση εισηγούνται μετ’ επιτάσεως την πραγματοποίηση διεθνούς διάσκεψης υπό την αιγίδα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), ώστε να ληφθούν μέτρα και να παραχωρηθεί βοήθεια στις χώρες που δέχονται κύματα προσφύγων και μεταναστών, με απώτερο στόχο την καθιέρωση παγκόσμιας στρατηγικής για παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας.

Περαιτέρω, ο ίδιος δήλωσε ενημερωτικά ότι οι μεγαλύτεροι αριθμοί προσφύγων και μεταναστών προέρχονται από την κεντρική Μεσόγειο, την Ερυθραία, τη Νιγηρία και άλλες υποσαχάριες περιοχές και ανήλθαν τους τελευταίους μήνες περίπου στις 91 000 και κατευθύνονται μέσω της Αλβανίας και της Ελλάδας προς άλλες χώρες της κεντρικής Ευρώπης. Ειδικότερα, από την Ανατολική Μεσόγειο, τη Συρία, το Αφγανιστάν και το Πακιστάν μετακινήθηκαν έως τώρα περίπου 132 240 πρόσφυγες και προς τα δυτικά Βαλκάνια, προερχόμενοι από το Αφγανιστάν, τη Συρία και το Κόσοβο, μετακινήθηκαν έως τώρα περίπου γύρω στις 102 000. Ορισμένοι πρόσφυγες προέρχονται επίσης από το Βιετνάμ.

Ο πρόεδρος της επιτροπής, ολοκληρώνοντας την εισήγησή του, εξέφρασε τον προβληματισμό του κατά πόσο η νομοθεσία για τους πρόσφυγες που ισχύει σήμερα στην Κύπρο, καθώς και ο Κανονισμός του Δουβλίνου, που συντάχθηκαν υπό ομαλές συνθήκες, για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της μετανάστευσης, πρέπει τώρα να τροποποιηθούν, λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών της οικονομικής κρίσης και της συνεχιζόμενης εισροής προσφύγων στην Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω των πολέμων που μαίνονται στη Μέση Ανατολή. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η Κύπρος είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στο θέμα αυτό λόγω και της γεωγραφικής της θέσης, γι’ αυτό πρέπει να ληφθούν μέτρα άμεσα. Αυτός ήταν άλλωστε και ο λόγος για τον οποίο η Βουλή της Κυπριακής Δημοκρατίας προσκάλεσε τον Επίτροπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Μετανάστευση, τις Εσωτερικές Υποθέσεις, την Ασφάλεια και την Ιθαγένεια κ. Δημήτρη Αβραμόπουλο στις 14 Μαΐου 2015 και μίλησε στην ολομέλεια της Βουλής για το θέμα της ευρωπαϊκής πολιτικής για αντιμετώπιση της μετανάστευσης.

Το μέλος της επιτροπής κ. Στέλλα Κυριακίδου, τονίζοντας κυρίως την πολιτική διάσταση του θέματος και όχι μόνο την κατάσταση που επικρατεί στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, δήλωσε ότι η κυβέρνηση έδωσε άδεια και επέτρεψε τη χρήση των αεροδρομίων της Κύπρου για ανθρωπιστικούς λόγους, για να βοηθήσει τις πληγείσες χώρες, όπου μαίνεται ο πόλεμος. Η ίδια επισήμανε περαιτέρω ότι οι πρόσφυγες που καταφθάνουν στην Κύπρο, κυρίως ως ναυαγοί, έρχονται εδώ κατά λάθος, καθώς στόχος τους είναι η μετανάστευση σε άλλες πιο πλούσιες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γι’ αυτό και δε συνεργάζονται πάντοτε στο βαθμό που θα έπρεπε με τις κυπριακές αρχές.

Η ίδια βουλευτής εξήρε το έργο των αρμόδιων υπηρεσιών του κράτους και των εθελοντικών οργανώσεων, που εφάρμοσαν στην Κύπρο το Σχέδιο ΝΑΥΚΡΑΤΗΣ, και τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, όντας μία Ένωση αλληλεγγύης, θα έπρεπε και πρέπει να φροντίσει άμεσα για τη διαμονή και την επανεγκατάσταση των προσφύγων. Τέλος, η ίδια τόνισε ότι η Ευρώπη άργησε να αντιδράσει όπως θα έπρεπε, με την υιοθέτηση και εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων.

Τα μέλη της επιτροπής κ. Σκεύη Κούτρα Κουκουμά και Στέλλα Μισιαούλη Δημητρίου επέκριναν την αργοπορία των αρμοδίων να στηρίξουν τους ανθρώπους που κατέφθαναν στην Κύπρο ως πρόσφυγες. Όπως επισήμαναν οι ίδιες, έπρεπε πρώτα κάποιοι να πνιγούν στη Μεσόγειο, για να ευαισθητοποιηθούν και να αντιδράσουν οι αρμόδιες υπηρεσίες τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τις ίδιες, οι πρόσφυγες ανέρχονται σε εκατομμύρια ανθρώπους, γι’ αυτό και πρέπει η Κύπρος να δράσει υλοποιώντας συγκεκριμένα μέτρα πέρα από το Σχέδιο ΝΑΥΚΡΑΤΗΣ. Επιπρόσθετα, οι ίδιες υπογράμμισαν ότι πρέπει να τερματιστούν οι πόλεμοι, για να μετριαστεί ο αριθμός των μεταναστών προς το δυτικό κυρίως κόσμο.

Περαιτέρω, όπως ανέφεραν οι ίδιες, η Ευρώπη δημιούργησε το Σχέδιο EUNAVFOR MED, που στόχο έχει να αποκλείσει και να αποτρέψει τον οποιοδήποτε να προσεγγίσει την Ευρώπη. Ειδικότερα, μελετάται το ενδεχόμενο να περιπολούνται τα θαλάσσια εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αδιαφορώντας για τα χρηματικά ποσά που θα δαπανηθούν για προστασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς ταυτόχρονα να επιδεικνύεται και το αντίστοιχο ενδιαφέρον για στήριξη του εξαθλιωμένου αυτού κόσμου. Συγκεκριμένα, το έτος 2015 καταγράφηκαν 2 778 πνιγμοί ανθρώπων, ανάμεσά τους και παιδιά, γι’ αυτό πρέπει όλοι να ευαισθητοποιηθούν, ώστε να σώζεται η ζωή αθώων ανθρώπων.

Τέλος, τα πιο πάνω μέλη της επιτροπής, τονίζοντας ότι και η Κύπρος γνωρίζει τις συνέπειες του πολέμου, καθώς σήμερα βρίσκεται ακόμη υπό κατοχή, ανέφεραν ότι ο Κανονισμός του Δουβλίνου υποχρεώνει την κυπριακή κυβέρνηση να κρατά εδώ όλους τους πρόσφυγες, με αποτέλεσμα αυτοί να εγκλωβίζονται στα κυπριακά εδάφη, ενώ αυτό που επιθυμούν είναι να μετεγκατασταθούν σε άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το μέλος της επιτροπής κ. Πανίκκος Σταυριανός, απευθυνόμενος στην εκπρόσωπο της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, εξέφρασε τον προβληματισμό του για το λόγο που στον 21ο αιώνα συζητούνται ακόμη τέτοια θέματα και υπάρχουν τόσοι πολλοί πρόσφυγες εξαιτίας των πολέμων. Επίσης, όπως επισήμανε ο ίδιος, πρέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση και κυρίως η Κύπρος και η Ελλάδα να διερωτηθούν για ποιο λόγο οι πρόσφυγες αυτοί διαλέγουν άλλες χώρες, για να μετεγκατασταθούν, καθώς και για ποιο λόγο χρησιμοποιούν κυρίως ως διαμετακομιστικό σταθμό μόνο τα νότια παράλια.

Ο κ. Πανίκκος Σταυριανός υπογράμμισε επίσης ότι η Κύπρος βρίσκεται σε δεινή οικονομική κατάσταση και παράλληλα προσπαθεί να λύσει το κυπριακό πρόβλημα, γι’ αυτό η κυβέρνηση πρέπει να τηρήσει τις σωστές ισορροπίες εξασφαλίζοντας συνθήκες που να διασφαλίζουν τόσο την υγεία όσο και την ασφάλεια των προσφύγων. Τέλος, όπως τόνισε ο ίδιος, πρέπει όλοι να προβληματιστούν, να σταματήσουν τις πολιτικές που εφάρμοζαν εδώ και χρόνια και να εφαρμόσουν πολιτικές πραγματικής βοήθειας και αλληλεγγύης.

Το μέλος της επιτροπής κ. Ρούλα Μαυρονικόλα ανέφερε πρόσθετα ότι είναι πολύ λυπηρό να βλέπει κανείς μικρά παιδιά και ανθρώπους να πεθαίνουν κάθε μέρα, γι’ αυτό και οι ειδήμονες πρέπει να εγκύψουν στο πρόβλημα και να εξεύρουν τις καλύτερες δυνατές λύσεις. Πρόσθεσε δε ότι η Ευρώπη δεν κάνει αυτά που πρέπει να κάνει, για να βοηθήσει τους πρόσφυγες, και ως εκ τούτου είναι απαράδεκτο να στήνονται τείχη, ώστε οι άνθρωποι αυτοί να μην μπορούν να φτάσουν στον προορισμό που θέλουν. Όπως επισήμανε η ίδια, όταν η επιτροπή επισκέφθηκε το Κέντρο Υποδοχής Αιτητών Ασύλου της Κοφίνου προβληματίστηκε, διότι αυτό είναι χωρητικότητας μόνο 400 ατόμων και οι πρόσφυγες πληθαίνουν συνεχώς. Τέλος, η ίδια αναρωτήθηκε για το τι μέλλει γενέσθαι γι’ αυτούς τους ανθρώπους, ιδιαίτερα τότε που χειμώνιαζε και οι καιρικές συνθήκες δυσκόλευαν ακόμη περισσότερο τη διαβίωσή τους.

Στο σημείο αυτό επισημαίνεται ότι για τις ανάγκες της σύνταξης της παρούσας έκθεσης η επιτροπή θεώρησε ότι είναι σημαντικό να γίνει αναφορά και στο ιστορικό της γενικότερης ευρωπαϊκής πολιτικής και των αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης γύρω από το μεταναστευτικό πρόβλημα, στις εξελίξεις επί του ζητήματος των προσφύγων/μεταναστών από τρίτες χώρες, καθώς και στην κρίση που υπάρχει λόγω του πολέμου στη Συρία και της έκρυθμης κατάστασης που επικρατεί διεθνώς. Ως εκ τούτου, για όλα τα πιο πάνω κρίθηκε χρήσιμο και σκόπιμο να ετοιμαστεί σχετικό σημείωμα από την Υπηρεσία Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων με τον τίτλο “Ευρωπαϊκή Μεταναστευτική Πολιτική: Μια Σφαιρική/Ολιστική Προσέγγιση”, που επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση ως παράρτημα, για σκοπούς ενδελεχέστερης πληροφόρησης.

Β. ΘΕΣΕΙΣ/ΑΠΟΨΕΙΣ/ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ

Επισημαίνεται ότι όλα τα στοιχεία, έγγραφα κ.λπ. που κατατέθηκαν από πλευράς των εμπλεκόμενων μερών, που είναι πολυάριθμα, είναι αρχειοθετημένα στον οικείο φάκελο στο Αρχείο της Βουλής των Αντιπροσώπων και είναι στη διάθεση των μελών του σώματος.

1. Ο επικεφαλής του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο

Ο επικεφαλής του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο κατέθεσε γραπτό σημείωμα, στο οποίο περιλαμβάνονται τα νέα δεδομένα και οι εξελίξεις σε σχέση με την αναγκαστική μετακίνηση προσφύγων και μεταναστών τόσο στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου όσο και στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και σε σχέση με τις δράσεις της κυπριακής κυβέρνησης σε επίπεδο υποδοχής των μεταναστών, αλλά και σε επίπεδο πολιτικής κατεύθυνσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ειδικότερα, στο εν λόγω σημείωμα αναφέρονται κυρίως τα ακόλουθα:

 Η διαχρονική προσέγγιση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε σχέση με την προσφυγική κρίση, με την οποία έχει έλθει αντιμέτωπη η Ευρωπαϊκή Ένωση, μπορεί να συνοψισθεί στην εξής πρόσφατη αναφορά του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς ενώπιον της ολομέλειας του σώματος το Σεπτέμβρη του 2015: «Η πραγματική ερώτηση στην οποία οφείλει να απαντήσει η Ευρώπη είναι κατά πόσο επιθυμεί να καταστεί “μία Ένωση εναντίον όλων” ή “μία Ένωση της αλληλεγγύης”.».

 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μέσα από ψηφίσματά του σαφέστατα έχει δώσει την απάντησή του επιλέγοντας “την Ένωση της αλληλεγγύης” και προτάσσοντας την ανάγκη για υιοθέτηση μιας κοινής πολιτικής ασύλου και προσφύγων. Ταυτόχρονα, έχει στηρίξει ένθερμα τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για υιοθέτηση ενός υποχρεωτικού συστήματος διανομής και μετεγκατάστασης προσφύγων μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καλώντας τα κράτη μέλη να κινηθούν προς την ίδια κατεύθυνση.

 Ειδικότερα, σε ψήφισμά του τον περασμένο Απρίλιο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τοποθετήθηκε στην τραγική πτυχή του προσφυγικού προβλήματος, που δεν είναι άλλη από την απώλεια ανθρώπινων ζωών στη Μεσόγειο, στην προσπάθεια μεταναστών να περάσουν σε ευρωπαϊκό έδαφος. Σε εκείνη τη χρονική στιγμή και πριν κορυφωθεί η κρίση το 2015, η ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ζήτησε να επεκταθεί η εντολή δράσης της επιχείρησης “Τρίτων” στη Μεσόγειο, προκειμένου να συμπεριλάβει “επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης”.

 Οι ευρωβουλευτές ζήτησαν επίσης την εφαρμογή μιας δεσμευτικής ποσόστωσης για κατανομή των αιτήσεων για πολιτικό άσυλο μεταξύ όλων των χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεγαλύτερη συμμετοχή σε προγράμματα επανεγκατάστασης, καλύτερη συνεργασία με τρίτες χώρες και αυστηρότερα μέτρα κατά των διακινητών.

Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διαπίστωνε με λύπη ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη συνεδρία του στις 23 Απριλίου 2015 δεν ανέλαβε την υποχρέωση να δημιουργήσει ένα πανευρωπαϊκό δεσμευτικό μηχανισμό αλληλεγγύης.

 Σύμφωνα με το άρθρο 78(3) της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε τη νομοθετική του γνωμοδότηση στις 9 Σεπτεμβρίου 2015 για τα έκτακτα μέτρα μετεγκατάστασης, για τη μετεγκατάσταση 40 000 προσφύγων, αλλά και για τη νέα πρόταση που ανακοίνωσε η Επιτροπή για τη μετεγκατάσταση 120 000 προσφύγων. Συγκεκριμένα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τάχθηκε υπέρ (498 ψήφοι υπέρ, 158 κατά και 57 αποχές) της υιοθέτησης των έκτακτων μέτρων αλληλεγγύης, που θα επιτρέψουν σε πρώτη φάση τη μετεγκατάσταση 40 000 αιτητών ασύλου από την Ελλάδα και την Ιταλία (24 000 από την Ιταλία και 16 000 από την Ελλάδα) προς άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε διάστημα δύο ετών.

 Η πλειοψηφία των ευρωβουλευτών χαιρέτισε τις νέες προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τις οποίες παρουσίασε ο Jean-Claude Juncker στα πλαίσια της συζήτησης για την κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υποδεικνύοντας ότι η μετεγκατάσταση των 40 000 προσφύγων είναι απλώς η αρχή μιας σειράς μέτρων αλληλεγγύης προς τους πρόσφυγες και μία καθοριστική δοκιμή ενός μόνιμου συστήματος διανομής προσφύγων σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης για τις οποίες τα κράτη μέλη δε θα μπορούν να ασκήσουν βέτο.

 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε επίσης να δίνεται στους αιτητές η ευκαιρία να εκφράζουν τις προτιμήσεις τους πριν από τη μεταφορά τους από την Ιταλία και την Ελλάδα, κατατάσσοντας τα κράτη μέλη κατά σειρά προτιμήσεως και να στηρίζουν τις προτιμήσεις τους χρησιμοποιώντας στοιχεία, όπως είναι οι συγγενικοί δεσμοί, οι κοινωνικοί και πολιτισμικοί δεσμοί, οι γλωσσικές δεξιότητες, κάποια περίοδος προηγούμενης παραμονής στη χώρα, περίοδος σπουδών και προηγούμενη εμπειρία εργασίας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τονίζει στο κείμενό του ότι «οι αιτούντες δεν έχουν μεν δικαίωμα να επιλέγουν το κράτος μέλος μετεγκατάστασής τους, όμως οι ανάγκες τους, οι προτιμήσεις τους και τα ειδικά προσόντα τους πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο μέτρο του δυνατού».

 Η απόφαση για τα έκτακτα μέτρα, μετά την επίσημη έγκρισή της από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τίθεται σε ισχύ την επόμενη ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης θα λαμβάνουν ένα κατ’ αποκοπή ποσό ύψους €6.000 για κάθε άτομο που θα υποδεχθούν στο έδαφος της χώρας τους. Το μόνιμο σύστημα μετεγκατάστασης υιοθετείται με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (συναπόφαση), πράγμα που σημαίνει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα αποφασίσει επί ίσοις όροις με το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (κράτη μέλη).

 Στις 10 Σεπτεμβρίου 2015 οι ευρωβουλευτές με ψήφισμά τους δήλωσαν ότι είναι έτοιμοι να εργαστούν για ψήφιση νομοθετικών προτάσεων που θα δημιουργήσουν μία σταθερή πολιτική μετανάστευσης και ασύλου για το μέλλον, αλλά και θα εξασφαλίζουν ότι τα κράτη μέλη δε θα καθυστερήσουν την υλοποίηση του μόνιμου μηχανισμού μετεγκατάστασης.

Ειδικότερα, οι ευρωβουλευτές μεταξύ άλλων εξέφρασαν τις ακόλουθες θέσεις/απόψεις:

 Θεωρούν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της πρέπει να δημιουργήσουν ασφαλείς και νόμιμες οδούς για τους πρόσφυγες, όπως δίαυλοι και θεωρήσεις για ανθρωπιστικούς λόγους. Υποστηρίζουν επίσης ότι είναι απαραίτητο να τροποποιηθεί ο κώδικας θεωρήσεων με τη συμπερίληψη ειδικότερων κοινών διατάξεων περί θεωρήσεων για ανθρωπιστικούς λόγους, γι’ αυτό ζητούν από τα κράτη μέλη να υποβοηθήσουν την υποβολή αιτήσεων για χορήγηση ασύλου στις πρεσβείες και στα προξενικά γραφεία τους.

 Ζητούν να ληφθούν μέτρα, για να διασφαλιστεί ότι η προσέγγιση αυτή δε θα υπονομεύει την αρχή της μη επαναπροώθησης και το δικαίωμα στο άσυλο, ιδίως των ατόμων που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες.

 Ζητούν την ορθή εφαρμογή του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι «σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζονται αποτελεσματικά, συνεπή και ανθρώπινα πρότυπα».

 Τάσσονται υπέρ των ανοιχτών συνόρων εντός του χώρου Σένγκεν, εξασφαλίζοντας παράλληλα την αποτελεσματική διαχείριση των εξωτερικών συνόρων.

Στο πιο πάνω ψήφισμα αναφέρεται επίσης ότι τα βαθύτερα αίτια της μετανάστευσης θα αποτελούσαν το κύριο θέμα συζήτησης στη Σύνοδο Κορυφής στη Βαλέτα της Μάλτας, που έγινε το Νοέμβριο του 2015, και υπογραμμίζεται ότι πρέπει να επιβληθούν αυστηρότερες ποινές στους διακινητές. Τέλος, στο εν λόγω ψήφισμα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί την Επιτροπή και την Ύπατη Εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας να συγκαλέσουν διεθνή διάσκεψη για την προσφυγική κρίση, με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των κρατών μελών, των οργανισμών που συνδέονται με τον ΟΗΕ, των Ηνωμένων Πολιτειών, των συναφών διεθνών μη κυβερνητικών οργανισμών (ΜΚΟ) και των αραβικών κρατών, με σκοπό μεταξύ άλλων να καθιερωθεί και θεσμοθετηθεί μια κοινή παγκόσμια στρατηγική ανθρωπιστικής βοήθειας. Σημειώνεται ότι η ολομέλεια της συνόδου δεν παρέλειψε να χαιρετίσει τις προσπάθειες των ομάδων της κοινωνίας των πολιτών και των μεμονωμένων ανθρώπων σε ολόκληρη την Ευρώπη που κινητοποιούνται σε μεγάλους αριθμούς, για να υποδεχτούν και να βοηθήσουν τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, και τόνισε ότι «οι ενέργειες αυτές αποδεικνύουν την αληθινή προσήλωσή τους στις ευρωπαϊκές αξίες και αποτελούν σημάδι ελπίδας για το μέλλον της Ευρώπης».

Η απογοήτευση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από τη δυστοκία του Συμβουλίου Υπουργών Εσωτερικών να λάβει στις 14 Σεπτεμβρίου 2015 ομόφωνη απόφαση για τη μετεγκατάσταση 120 000 προσφύγων από την Ελλάδα, την Ιταλία και την Ουγγαρία αντικατοπτρίζεται στις δηλώσεις του προέδρου της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων Claude Moraes. Ειδικότερα, ο ίδιος μεταξύ άλλων ανέφερε ότι τα κράτη μέλη για άλλη μια φορά απέτυχαν να πάρουν σημαντικές αποφάσεις και να δώσουν συντονισμένη απάντηση αλληλεγγύης στη μεγαλύτερη προσφυγική κρίση από το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο επικεφαλής του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο ανέφερε πρόσθετα ότι η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθερίων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εδώ και ένα εξάμηνο διοργανώνει διάφορες ακροάσεις με εμπειρογνώμονες και ειδικούς από τα κράτη μέλη και η Μόνιμη Αντιπροσωπία της Κύπρου έχει προσκληθεί να συμμετάσχει με τους δικούς της λειτουργούς, που προέρχονται κυρίως από το Υπουργείο Εσωτερικών και το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως.

Το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο υπολογίζει ότι περί τις αρχές του έτους 2016 αναμένεται να υιοθετηθεί έκθεση από την Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την ολιστική προσέγγιση του όλου θέματος, για αντιμετώπιση του μεταναστευτικού ζητήματος και ειδικά της προσφυγικής κρίσης, γιατί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρέπει να βλέπει μεμονωμένα το όλο πρόβλημα. Στην εν λόγω έκθεση αναμένεται να προβλέπονται συγκεκριμένες προτάσεις. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιμένει στην τροποποίηση του υφιστάμενου Κανονισμού του Δουβλίνου και επιθυμεί να περιληφθεί μια μόνιμη δεσμευτική ποσόστωση κατανομής των αιτούντων πολιτικό άσυλο, υιοθετώντας μια δίκαιη υποχρεωτική δικλίδα κατανομής των προσφύγων, η οποία να λαμβάνει υπόψη τις προοπτικές ένταξης, τις ανάγκες και τις ιδιαίτερες συνθήκες των ίδιων των αιτούντων άσυλο, ακριβώς όπως προβλέπεται στο πνεύμα των προτάσεων που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θεωρεί ότι πρέπει να εξεταστούν κυρίως τα αίτια της προσφυγικής κρίσης και προς τούτο ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην τελευταία έκτακτη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης επέμεινε όπως υπάρξουν άμεσα πρωτοβουλίες, για να επιτευχθεί σε πρώτο στάδιο εκεχειρία στη Συρία.

2. Ο επικεφαλής της Αντιπροσωπίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο

Ο επικεφαλής της Αντιπροσωπίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο ανέφερε ότι η προσφυγική κρίση είναι μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακά μεγάλοι. Για ορισμένους μάλιστα είναι τρομακτικοί. Από την αρχή του έτους έχουν καταφέρει να φτάσουν στην Ευρώπη σχεδόν 500 000 άτομα. Στη συντριπτική πλειοψηφία τους είναι άτομα που προσπαθούν να γλιτώσουν από τον πόλεμο στη Συρία, από τον τρόμο που σκορπίζει το Ισλαμικό Κράτος στη Λιβύη ή από τη δικτατορία στην Ερυθραία. Τα κράτη μέλη που πλήττονται εντονότερα είναι η Ελλάδα, με περισσότερους από 213 000 πρόσφυγες, η Ουγγαρία, με περισσότερους από 145 000, και η Ιταλία, με περισσότερους από 115 000.

Όπως επισήμανε περαιτέρω ο πιο πάνω εκπρόσωπος, ο Πρόεδρος Jean-Claude Juncker, απευθυνόμενος πρόσφατα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ανέφερε ότι είναι ώρα να αναληφθεί θαρραλέα, αποφασιστική και συντονισμένη δράση τόσο στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των θεσμικών οργάνων της όσο και στο επίπεδο όλων των κρατών μελών της.

Όπως επισήμανε περαιτέρω ο πιο πάνω εκπρόσωπος, η όλη κατάσταση είναι κυρίως ζήτημα ανθρωπισμού και ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Για την Ευρώπη είναι επίσης ζήτημα ιστορικής δικαιοσύνης. Τον τελευταίο καιρό εκτοξεύθηκαν πολλές κατηγορίες και οι εθνικές πρωτεύουσες υπέδειξαν ως υπεύθυνες για την κρίση τις Βρυξέλλες, όμως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δε συμμετείχε σε αυτό το παιχνίδι των αλληλοκατηγοριών, καθώς κάτι τέτοιο δεν ωφελεί κανέναν και σίγουρα όχι τους πρόσφυγες, που είναι τα θύματα αυτής της κατάστασης. Γι’ αυτό είναι καιρός να εξεταστούν λύσεις που έχουν προταθεί και βρίσκονται στο τραπέζι προς συζήτηση.

Ειδικότερα, τον περασμένο Μάιο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια ατζέντα για τη μετανάστευση, που αποτελεί ένα ολοκληρωμένο πακέτο μέτρων για άμεση αντιμετώπιση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης στη Μεσόγειο. Τα μέτρα αυτά αφορούν τα εξής:

 Την ενεργοποίηση, για πρώτη φορά, ενός μηχανισμού επείγουσας κατάστασης σύμφωνα με τον οποίο 40 000 πρόσφυγες από τη Συρία και την Ερυθραία, οι οποίοι βρίσκονται στην Ελλάδα και την Ιταλία, να μετεγκατασταθούν στα υπόλοιπα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σημαντικό μέτρο, το οποίο αποδεικνύει πως σε στιγμές κρίσης η Ευρώπη πρέπει να δείχνει αλληλεγγύη στα κράτη μέλη της πρώτης γραμμής.

 Την επανεγκατάσταση στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης 20 000 εκτοπισμένων που χρήζουν διεθνούς προστασίας, οι οποίοι αυτή τη στιγμή βρίσκονται εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Να αναφερθεί χαρακτηριστικά πως στο Λίβανο και στην Τουρκία αυτή τη στιγμή βρίσκονται σχεδόν 3 εκατομ. πρόσφυγες.

Το πακέτο αυτό παρουσιάστηκε το Μάιο του 2015. Από τότε η κατάσταση έχει επιδεινωθεί. Για το λόγο αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πριν από λίγες μέρες ένα δεύτερο πακέτο μέτρων αντιμετώπισης της κρίσης. Οι σημαντικότερες πρόνοιές του είναι οι ακόλουθες:

 Προτείνεται η επείγουσα μετεγκατάσταση 120 000 ατόμων που είχαν σαφή ανάγκη διεθνούς προστασίας, ειδικότερα από την Ιταλία (15 600), την Ελλάδα (50 400) και την Ουγγαρία (54 000). Η μετεγκατάσταση θα πραγματοποιηθεί σύμφωνα με μια φόρμουλα που έχει ως βάση αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια (π.χ. ΑΕΠ, μέγεθος πληθυσμού, ποσοστό ανεργίας). Το μέτρο αυτό προτείνεται πρόσθετα από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το Μάιο του 2015 για μετεγκατάσταση 40 000 ατόμων, με σαφή ανάγκη διεθνούς προστασίας ατόμων που προέρχονται από την Ιταλία και την Ελλάδα και κατευθύνονται σε άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυξάνοντας με τον τρόπο αυτό το συνολικό προτεινόμενο αριθμό ατόμων σε 160 000.

 Προωθείται η δημιουργία ενός μηχανισμού μετεγκατάστασης για όλα τα κράτη μέλη, ο οποίος θα μπορεί να ενεργοποιηθεί ανά πάσα στιγμή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για να βοηθά κάθε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αντιμετωπίζει καταστάσεις κρίσης και ακραίων πιέσεων στο σύστημα ασύλου του, ως αποτέλεσμα μεγάλης και δυσανάλογης εισροής υπηκόων τρίτων χωρών.

 Προβλέπεται η υιοθέτηση μιας προσωρινής ρήτρας αλληλεγγύης σύμφωνα με την οποία, αν για βάσιμους και αντικειμενικούς λόγους, όπως οι φυσικές καταστροφές, ένα κράτος μέλος δεν μπορεί προσωρινά να συμμετάσχει σε απόφαση μετεγκατάστασης, πρέπει να καταβάλει χρηματοδοτική συνεισφορά στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης ύψους 0,002% του ΑΕΠ του.

Περαιτέρω, όπως επισήμανε πρόσθετα ο πιο πάνω εκπρόσωπος, ένα σημαντικό στοιχείο το οποίο πολλές φορές διαφεύγει την προσοχή της κοινής γνώμης είναι ότι τα ίδια τα κράτη μέλη είναι αυτά που έχουν την αρμοδιότητα για λήψη αποφάσεων στο συγκεκριμένο ζήτημα και όχι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αυτό που μπορεί να κάνει και οφείλει να κάνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι να παρουσιάσει προτάσεις για αντιμετώπιση της κρίσης και να συνδράμει τα κράτη μέλη τόσο οικονομικά όσο και μέσα από τεχνικές ομάδες για την υποδοχή και καταγραφή των προσφύγων.

Πρόσφατα έγινε ένα πρώτο βήμα προς τα μπρος σχετικά με την προσφυγική κρίση, καθώς τα κράτη μέλη συμφώνησαν να επιδείξουν πνεύμα αμοιβαίας αλληλεγγύης και αποφάσισαν τη μετεγκατάσταση 40 000 προσφύγων, υλοποιώντας την πρώτη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του περασμένου Μαΐου.

Παράλληλα, ήδη από το περασμένο καλοκαίρι είχε επιτευχθεί συμφωνία για επανεγκατάσταση στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης 22 000 εκτοπισμένων που χρήζουν διεθνούς προστασίας, οι οποίοι αυτή τη στιγμή βρίσκονται εκτός των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όμως αυτό δεν είναι αρκετό. Τα κράτη μέλη οφείλουν τώρα να επιδείξουν το ίδιο αίσθημα ευθύνης και την ίδια αμεσότητα στη λήψη μέτρων όσον αφορά τα νέα έκτακτα μέτρα που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 9 Σεπτεμβρίου 2015. Απαιτείται μεγαλύτερη προσπάθεια, για να ανταποκριθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση στο μέγεθος της πρόκλησης που αντιμετωπίζει, ώστε να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.

Ο ίδιος τόνισε περαιτέρω ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ο μεγαλύτερος χορηγός αναπτυξιακής βοήθειας στην υφήλιο. Επισημαίνεται ότι είναι σημαντική η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σύμφωνα με την οποία από τα αποθεματικά της ταμεία πρέπει να δημιουργηθεί ταμείο ύψους €1,8 δις για παροχή βοήθειας στις χώρες της Αφρικής.

Συνεχίζοντας ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο, αφού σχολίασε τις πρόσφατες εξελίξεις, ανέφερε ότι οι Υπουργοί Εξωτερικών στις Βρυξέλλες αποφάσισαν τη μετεγκατάσταση των επιπλέον 120 000 προσφύγων, πλέον των 40 000 για τους οποίους έχει ήδη ληφθεί σχετική απόφαση. Η Ουγγαρία αυτοεξαιρέθηκε τονίζοντας ότι δε θέλει να κάνει χρήση αυτής της δυνατότητας. Από τους 120 000 πρόσφυγες οι 50 000 προέρχονταν από την Ελλάδα, οι 54 000 από την Ουγγαρία και οι υπόλοιποι από την Ιταλία. Ο αριθμός των προσφύγων που δε δέχτηκε η Ουγγαρία έχει μπει σ’ ένα αποθεματικό το οποίο ενδεχομένως να χρησιμοποιηθεί, αν χειροτερεύσει η κατάσταση στην Ελλάδα και στην Ιταλία.

Γενικότερα, όσον αφορά τον προγραμματισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κάλυψη των επειγουσών αναγκών των προσφύγων στην περιοχή, εκτός της συνδρομής των €1,8 δις, τα οποία πρέπει να δοθούν στην Υπάτη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, στο Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα και σε άλλους διεθνείς οργανισμούς, πρέπει να παρασχεθεί βοήθεια και συνδρομή στο Λίβανο, στην Ιορδανία, στην Τουρκία και σε άλλες χώρες για στήριξη των προσφύγων που προέρχονται από τη Συρία. Επιπρόσθετα, πρέπει να αυξηθούν τα κονδύλια του περιφερειακού ταμείου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ειδικότερα του ταμείου MALAR για αντιμετώπιση της κρίσης στη Συρία. Επιπλέον, πρέπει να υπάρξει συνδρομή στις χώρες των δυτικών Βαλκανίων για τον ίδιο λόγο.

Περαιτέρω, για αντιμετώπιση της δραματικής κατάστασης που παρατηρείται στα σύνορα πρέπει να ληφθούν μέτρα από την Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο και τη Europol, ενισχύοντας το προσωπικό και τον εξοπλισμό τους. Επίσης πρέπει να ικανοποιηθούν τα αιτήματα των κρατών μελών της πρώτης γραμμής με τη συνδρομή τόσο των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και των άλλων κρατών μελών, ώστε να εξασφαλιστεί η ταυτοποίηση, δηλαδή η καταχώριση δακτυλικών αποτυπωμάτων στα hotspots, δηλαδή τα κομβικά σημεία υποδοχής.

Σε σχέση με την εμπλοκή της κυπριακής κυβέρνησης, όπως ανέφερε ο πιο πάνω εκπρόσωπος, στάλθηκαν τρεις προειδοποιητικές επιστολές στα αρμόδια υπουργεία από την Ευρωπαϊκή Ένωση υποδεικνύοντας την ανάγκη εναρμόνισης και ενσωμάτωσης τριών ευρωπαϊκών Οδηγιών στο δίκαιο της Κύπρου, από τις οποίες η μία αφορά τη νομοθεσία για τις διαδικασίες ασύλου, η δεύτερη αφορά τις συνθήκες υποδοχής των αιτητών ασύλου και η τρίτη αφορά τον Κανονισμό Eurodac, που προβλέπει τη δημιουργία βάσης δεδομένων για καταχώριση και διαχείριση δακτυλικών αποτυπωμάτων τα οποία λαμβάνονται από τους αιτητές ασύλου.

Αναφορικά με την ανάγκη για παροχή βοήθειας στα κράτη μέλη λόγω της προσφυγικής κρίσης, όπως επισήμανε ο πιο πάνω εκπρόσωπος, τα δύο βασικά ταμεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα δώσουν ποσό ύψους €500.000.000 για την Ελλάδα και για τα έτη 2014-2020 θα δοθούν στην Κύπρο συνολικά περίπου €75.000.000, που είναι ποσά πέραν της έκτακτης βοήθειας που λαμβάνουν τα κράτη μέλη.

Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή του, ο πιο πάνω εκπρόσωπος ανέφερε ότι οι ηγέτες κάνουν έκκληση για διεθνή προσπάθεια υπό την αιγίδα του ΟΗΕ με στόχο τον τερματισμό του πολέμου, ο οποίος έχει προκαλέσει και συνεχίζει να προκαλεί όλα αυτά τα δεινά και έχει εξαναγκάσει περίπου 12 εκατομ. ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και υπάρχει δέσμευση ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για το σκοπό αυτό, καθώς και για το σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας στη Λιβύη.

3. Ο Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες

Ο Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες επισήμανε τη σοβαρότητα του όλου θέματος, τονίζοντας ότι η πρόσφατη μετακίνηση προσφύγων αποτελεί τη μεγαλύτερη μαζική μετακίνηση πληθυσμού που έγινε μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ειδικότερα, όπως επισήμανε, 60 εκατομ. άνθρωποι είναι εκτοπισμένοι, 20 εκατομ. είναι πρόσφυγες σε άλλες χώρες και άλλα 8 εκατομ. είναι εκτοπισμένοι μέσα στα σύνορα της χώρας τους.

Από τον καιρό που άρχισε η σύρραξη μέχρι τώρα από τη Συρία έχουν φύγει 4 εκατομ. πρόσφυγες. Κάθε μέρα περίπου 42 500 άτομα φεύγουν από τα σπίτια τους και τους τελευταίους μήνες κατά μέσο όρο 4 000 άτομα την ημέρα καταφθάνουν στην Ελλάδα. Η κρίση που υπάρχει τώρα δεν είναι μεταναστευτική αλλά προσφυγική. Είναι σοκαριστικό άνθρωποι οι οποίοι εγκαταλείπουν την πατρίδα τους λόγω πολέμου να δέχονται επιθέσεις με τη χρήση αντλιών νερού και με δακρυγόνα, για να αποτραπεί η είσοδός τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό το γεγονός είναι από μόνο του αντιευρωπαϊκό και ενάντια στους διεθνείς κανόνες. Οι γειτονικές με τη Συρία χώρες οι οποίες φιλοξενούν τη μεγάλη πλειονότητα των 4 εκατομ. Σύριων προσφύγων έχουν εξαντλήσει τα περιθώριά τους. Παρ’ όλη τη βοήθεια που παίρνουν είτε από τον ΟΗΕ είτε από άλλους φορείς, εξακολουθούν να μην μπορούν να ανταποκρίνονται στις ανάγκες αυτού του μεγάλου αριθμού των προσφύγων.

Περαιτέρω, όπως τόνισε ο ίδιος, η Υπάτη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες έχει πάρει μόνο το 40% των χρημάτων τα οποία της είχαν υποσχεθεί τα κράτη μέλη και αυτό το 40% είναι το μερίδιο το οποίο είχαν δώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Στους πρόσφυγες, εφόσον δεν υπάρχουν οι νόμιμες οδοί για την είσοδό τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως για παράδειγμα μέσω των διαδικασιών οικογενειακής επανένωσης ή της εξασφάλισης εργασίας τους ως φοιτητών, δεν απομένει καμία άλλη διέξοδος, παρά να ξεκινήσουν ένα παράνομο ταξίδι στη θάλασσα με την κατάληξη που είναι γνωστή σε όλους. Γι’ αυτό πρέπει, όπως είχε προταθεί και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να εξεταστούν περαιτέρω οι νόμιμες οδοί για είσοδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ειδικότερα να ελευθεροποιηθούν οι διαδικασίες οικογενειακής επανένωσης, ώστε να επανενωθούν οι οικογένειες που έχουν διαλυθεί λόγω του πολέμου, να υπάρξουν ειδικές διαδικασίες εισόδου, είτε για σκοπούς φοίτησης σε πανεπιστήμια είτε ακόμα και για ιατρικούς σκοπούς. Πρέπει επίσης να επιδειχθεί μεγαλύτερη ετοιμότητα, ώστε να μπορούν τα κράτη μέλη να δέχονται μεγαλύτερους αριθμούς προσφύγων.

Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για νόμιμη μετεγκατάσταση 160 000 προσφύγων από άλλες χώρες είναι ένα καλό πρώτο βήμα, τώρα όμως οι ανάγκες αφορούν 200 000 πρόσφυγες. Οι χώρες που δέχονται προσφυγική ροή πρέπει να ενισχύσουν τη δυνατότητα καταγραφής των προσφύγων και οι χώρες υποδοχής, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ουγγαρία, πρέπει να επιταχύνουν τη διαδικασία μετεγκατάστασής τους, διότι όσο καθυστερεί να υπάρξει μία μόνιμη λύση τόσο περισσότεροι άνθρωποι θα φεύγουν από τις πατρίδες τους κάνοντας χρήση των παράνομων διαδικασιών.

Τα μέτρα που έχουν ήδη προταθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι υποβοηθητικά στη διαχείριση της κατάστασης, αλλά δε θα λύσουν το πρόβλημα της μεγάλης μεταναστευτικής ροής, γι’ αυτό είναι σημαντικό να αντιμετωπιστούν οι γενεσιουργές αιτίες του φαινομένου αυτού. Για να αντιμετωπιστεί ο πόλεμος, απαιτείται πολιτική απόφαση, η οποία πρέπει να ληφθεί από πολιτικά όργανα, ιδιαίτερα από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

Με βάση το status quo της προσφυγικής ροής, η μεγάλη πλειονότητα των προσφύγων που φεύγουν από τα σπίτια τους λόγω σύρραξης πιστεύουν ότι αυτό είναι μόνο για λίγες μέρες και ότι σύντομα θα επιστρέψουν στα σπίτια τους, με επακόλουθο να θέλουν να παραμένουν σε μια περιοχή κοντά στις οικίες τους, για να μπορούν να επιστρέψουν άμεσα και γρήγορα. Η διακίνηση προσφύγων είναι μία επιχείρηση η οποία δε λαμβάνει υπόψη τις ζωές των ανθρώπων αλλά μόνο το χρηματικό κέρδος, ενώ αυτό που έχει σημασία είναι η προστασία των προσφύγων και των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Η Υπάτη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες συμφωνεί με τη λήψη μέτρων εναντίον των διακινητών.

Η Υπάτη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα έχουν λάβει περαιτέρω βοήθεια ύψους €1,8 δις. Όμως όλα αυτά τα βραχυπρόθεσμα μέτρα που έχουν ληφθεί δε θα επιλύσουν το πρόβλημα ενόσω υφίστανται οι λόγοι αυτής της μεταναστευτικής ροής και οι άνθρωποι συνεχίζουν να φεύγουν από την πατρίδα τους και να καταφθάνουν στην Ευρώπη.

Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή του, ο Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες τόνισε ότι, παρά το γεγονός ότι υπάρχει κοινή πολιτική και κοινό σύστημα αντιμετώπισης, τα κράτη μέλη δεν έχουν ομοιόμορφες διαδικασίες όσον αφορά την υποδοχή, την ένταξη και τη νομική προστασία των προσφύγων, γι’ αυτό και οι πρόσφυγες θα συνεχίσουν να μετακινούνται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να επιλέγουν για εγκατάσταση χώρες που έχουν καλύτερα επίπεδα προστασίας.

Τέλος, ο πιο πάνω εκπρόσωπος υπογράμμισε τη σημασία της υιοθέτησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση της δεύτερης γενιάς νομοθετικών μέτρων σε σχέση με τη διαδικασία και τις οδηγίες ασύλου και κάλεσε την Κύπρο να υιοθετήσει τις νεότερες ευρωπαϊκές Οδηγίες, οι οποίες θα δίδουν καλύτερα επίπεδα προστασίας στους πρόσφυγες.

4. Υπουργείο Εξωτερικών

Οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Εξωτερικών ανέφεραν διευκρινιστικά ότι όσον αφορά το έκτακτο μέτρο για τη μετεγκατάσταση των 120 000 προσφύγων αυτό δεν έχει μπλοκαριστεί από την Ουγγαρία αλλά από τη Λεττονία και τη Σλοβακία. Ειδικότερα, η Ουγγαρία δε θέλει να θεωρείται κράτος μέλος πρώτης γραμμής, γιατί θεωρεί ότι το κύμα προσφύγων που λαμβάνει έχει ήδη περάσει από την Ελλάδα, άρα η Ελλάδα πρέπει να τους καταχωρίζει με βάση τον Κανονισμό του Δουβλίνου, γι’ αυτό και έκρινε ότι πρέπει να στέλλει τους πρόσφυγες πίσω στην Ελλάδα.

Οι πιο πάνω εκπρόσωποι επισήμαναν περαιτέρω ότι από τον Αύγουστο του 2012 υπάρχει απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι ο Μπασάρ Αλ Άσαντ δεν εκπροσωπεί πλέον το συριακό λαό και πρέπει να φύγει. Αυτή είναι και η θέση της Κύπρου, που εκπροσωπήθηκε στο Συμβούλιο από την τότε Υπουργό Εξωτερικών κ. Ερατώ Κοζάκου Μαρκουλλή. Σημειώνεται ότι υπάρχει η άποψη ότι οι αποφάσεις που λήφθηκαν ήταν λανθασμένες και ότι πιθανόν ο Μπασάρ Αλ Άσαντ να είναι μέρος της λύσης, αλλά προς το παρόν η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αυτή που ήδη αναφέρθηκε ανωτέρω και δεσμεύει την Κυπριακή Δημοκρατία.

Η Κυπριακή Δημοκρατία συμμετείχε στη Σύνοδο της Βαλέτας και κατέθεσε τις θέσεις της, σύμφωνα με τις οποίες όλα τα κράτη μέλη πρέπει να βοηθούν, ώστε να σταματήσει η ροή των προσφύγων μεταναστών στην Ευρώπη, και η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να λάβει μέτρα, ώστε να τους παραχωρηθούν οι λεγόμενες “νόμιμες δίοδοι μετανάστευσης”. Η Κύπρος αναμένεται ότι θα φιλοξενήσει περίπου 509 πρόσφυγες και για τον κάθε πρόσφυγα θα δοθεί χρηματική βοήθεια ύψους €6.000.

Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν παρευρέθηκε στο έκτακτο άτυπο ευρωπαϊκό συμβούλιο για τη μετανάστευση, αλλά απέστειλε σχετική επιστολή στον πρόεδρο του ευρωπαϊκού συμβουλίου επισημαίνοντας μεταξύ άλλων ότι, πρώτον, υπερισχύει η ασφάλεια και η εξυπηρέτηση των βασικών αναγκών των προσφύγων, και, δεύτερον, η Κύπρος συμφωνεί πως πρέπει να διαφοροποιηθεί η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τους πρόσφυγες και τα άτομα που χρήζουν διεθνούς προστασίας από την πολιτική για τα άτομα που είναι οικονομικοί μετανάστες. Η κυβέρνηση υιοθετεί επίσης το μέτρο του burden sharing ως μέτρο αλληλεγγύης και είναι έτοιμη να αναλάβει τις ευθύνες της με βάση την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ώστε για να υποδέχεται συγκεκριμένο αριθμό προσφύγων.

Οι πιο πάνω εκπρόσωποι επισήμαναν το δίλημμα μεταξύ της προστασίας των συνόρων της Κυπριακής Δημοκρατίας και της αλληλεγγύης προς τους πρόσφυγες και την ανάγκη να βρεθεί λύση που να συγκεράζει τα δύο ζητήματα. Εξέφρασαν επίσης την ανησυχία αναφορικά με το ενδεχόμενο ανάμεσα στους πρόσφυγες να υπάρχουν άτομα που είναι τζιχαντιστές, οι οποίοι πιθανόν να μη δέχονται να δώσουν τα δακτυλικά τους αποτυπώματα στην πρώτη χώρα υποδοχής και επισήμαναν ότι αυτό είναι κυρίως έργο της αστυνομίας και της ΚΥΠ.

Τέλος, οι πιο πάνω εκπρόσωποι δήλωσαν ότι η Κυπριακή Δημοκρατία συμφωνεί με την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για λήψη μέτρων κατά των διακινητών, γι’ αυτό και ως κράτος συμμετέχει στην επιχειρησιακή αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά των διακινητών, στη EUNAVFOR MED, καθώς και στο Frontex, που είναι ο υπεύθυνος ευρωπαϊκός οργανισμός για τη διαχείριση της επιχειρησιακής συνεργασίας στα εξωτερικά σύνορα.

5. Υπουργείο Εσωτερικών

Ο προϊστάμενος της Υπηρεσίας Ασύλου και ο αναπληρωτής διευθυντής του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης του Υπουργείου Εσωτερικών δήλωσαν ότι η Κύπρος είναι η πρώτη χώρα που έθεσε το θέμα της ανακατανομής προσφύγων και αιτητών ασύλου από χώρες που αντιμετωπίζουν πρόβλημα, διότι πάντοτε δεχόταν δυσανάλογα μεγάλο αριθμό προσφύγων και αιτητών ασύλου. Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει πετύχει την αύξηση των κεφαλαίων που παραχωρούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση για αντιμετώπιση τέτοιων προβλημάτων. Το Κέντρο Υποδοχής Αιτητών Ασύλου στην Κοφίνου χρηματοδοτείται πλήρως από την Ευρωπαϊκή Ένωση και έχει χωρητικότητα 400 ατόμων περίπου και διαθέτει επιπρόσθετο χώρο, ώστε να φιλοξενήσει μερικά άτομα ακόμη, σε περίπτωση αύξησης της μεταναστευτικής ροής. Ειδικότερα, υπάρχει σταθερή ροή μεταναστών από τα κατεχόμενα εδάφη της Δημοκρατίας, περίπου 150 άτομα το μήνα, με αποτέλεσμα η κυβέρνηση να προβληματίζεται και να θέτει το θέμα αυτό επιτακτικά προς επίλυση. Το πρόβλημα εστιάζεται κυρίως στο γεγονός ότι η Τουρκία δεν αναλαμβάνει τις υποχρεώσεις της ως προς στις συμφωνίες επανεισδοχής, επειδή δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία. Η Ευρώπη δεν είναι σε θέση να εξαναγκάσει την Τουρκία να τηρήσει τις συμφωνίες επανεισδοχής, διότι η Τουρκία δε δεσμεύεται από τον Κανονισμό του Δουβλίνου. Στο παρόν στάδιο η Κυπριακή Δημοκρατία είναι σε θέση να φιλοξενήσει τους μετανάστες που έρχονται από τα κατεχόμενα, αν όμως αυξηθεί ο αριθμός τους, θα είναι δύσκολο.

Οι πρόσφυγες που καταφθάνουν στην Κύπρο δεν επιθυμούν να υποβάλουν αίτηση για άσυλο, επειδή απώτερος σκοπός τους είναι να μεταβούν σε άλλες χώρες της Ευρώπης, παρ’ όλο που επιστρέφονται στην Κύπρο λόγω του Κανονισμού του Δουβλίνου. Από τα 115 άτομα που διασώθηκαν πρόσφατα μόνο 90 υπέβαλαν αίτηση για πολιτικό άσυλο. Συνήθως έρχονται με πλοία, διότι αεροπορικώς ασκείται αυστηρός έλεγχος και πρέπει να κατέχουν όλα τα αναγκαία έγγραφα. Γι’ αυτό το λόγο οι διακινητές μπορούν να τους εκμεταλλευτούν πιο εύκολα.

Η Κύπρος έχει θέσει θέμα αναστολής της εφαρμογής του Κανονισμού του Δουβλίνου σε διάφορα διεθνή βήματα (fora). Σκοπός του κανονισμού αυτού κατά τη θέσπισή του ήταν η μετάθεση της ευθύνης στα κράτη μέλη της πρώτης γραμμής όσον αφορά τη λήψη των αναγκαίων μέτρων με στόχο την παρεμπόδιση της λαθρομετανάστευσης και την προστασία των υπόλοιπων χωρών που δε βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.

Τα άτομα που έρχονται από τη Συρία, όπου σημειώνονται συρράξεις, θεωρούνται πρόσφυγες prima facie και είναι δικαιούχα διεθνούς προστασίας. Για αυτά τα άτομα δεν τίθεται θέμα επιστροφής. Ειδικότερα, οι αιτητές ασύλου, σε περίπτωση απόρριψης των αιτήσεών τους, συνήθως επαναπατρίζονται. Με βάση το καθεστώς της διεθνούς προστασίας, ορισμένοι λαμβάνουν την προσφυγική ιδιότητα και ορισμένοι το καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας. Για αυτούς δεν τίθεται θέμα επαναπατρισμού και συγκεκριμένα επιστροφής τους στη Συρία. Επισημαίνεται ότι σε περίπτωση μετανάστευσης μεγάλου αριθμού ατόμων διατίθεται χώρος προσωρινής φιλοξενίας στην Κοκκινοτριμιθιά. Δυστυχώς, όσοι πρόσφυγες φιλοξενήθηκαν εκεί αρνήθηκαν να συνεργαστούν με τις κυπριακές αρχές και ζητούσαν να ταξιδέψουν σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Σημειώνεται ότι όσοι πρόσφυγες διαμένουν στους χώρους φιλοξενίας στην Κοφίνου και στην Κοκκινοτριμιθιά δε θεωρούνται κρατούμενοι.

Η Κυπριακή Δημοκρατία έλαβε πρόσφατα προειδοποιητικές επιστολές από την Ευρώπη με βάση τη διαδικασία του EU Pilot. Ειδικότερα, οι επιστολές αφορούν την ανάγκη εναρμόνισης της εθνικής νομοθεσίας με την ευρωπαϊκή Οδηγία 2013/32/ΕΚ σε σχέση με τις διαδικασίες παροχής ασύλου και με την ευρωπαϊκή Οδηγία 2013/33/ΕΚ σε σχέση με την υποδοχή αιτητών ασύλου. Και οι δύο αυτές οδηγίες αφορούν την παροχή διεθνούς προστασίας. Σημειώνεται ότι τα σχετικά νομοσχέδια είναι έτοιμα και αναμένεται να προωθηθούν στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση.

Πολλοί από τους πρόσφυγες θεωρούν ότι οι κυπριακές αρχές δε σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματά τους και ότι δε θα εξεύρουν εργασία στην Κύπρο και γι’ αυτούς κυρίως τους λόγους θέλουν να μεταβούν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και στην Ελλάδα. Η δακτυλοσκόπηση πρέπει να γίνεται, ώστε να εντοπίζονται οι πρόσφυγες, όταν εισέλθουν σε άλλο κράτος εκτός του κράτους εισδοχής, και να επιστρέφονται στο κράτος εισδοχής, όμως για το λόγο αυτό οι πρόσφυγες αρνούνται τη δακτυλοσκόπηση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που κατέθεσαν οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Εσωτερικών, στην Κύπρο βρίσκονται περίπου 509 πρόσφυγες. Το κράτος θα δεχθεί ακόμη 173 άτομα από την Ελλάδα και 60 άτομα μέσα από το πρόγραμμα επανεγκατάστασης, δηλαδή από τρίτες χώρες. Επιπλέον, θα μετεγκατασταθούν 35 άτομα από την Ιταλία και 112 άτομα από την Ελλάδα, τα οποία θα γίνουν δεκτά στην Κύπρο βάσει της τελευταίας ληφθείσας απόφασης.

Η μεταναστευτική ροή από τη Συρία δε θα σταματήσει, αν δε χτυπηθεί η ρίζα του κακού, δηλαδή ο πόλεμος. Επιπλέον, πρέπει να ενισχυθούν οι αραβικές χώρες, η Ιορδανία και τα κουρδικά εδάφη, ώστε να προσελκύσουν πρόσφυγες, επειδή οι χώρες αυτές είναι πιο οικείες για τους πρόσφυγες. Για σκοπούς φιλοξενίας όλων αυτών των ατόμων πρέπει να δημιουργηθούν οι αναγκαίες δομές και να παρασχεθεί η αναγκαία οικονομική βοήθεια. Επισημαίνεται ότι οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Εσωτερικών κατέθεσαν στην επιτροπή σχετικό πίνακα με στατιστικά στοιχεία για τη διακίνηση των μεταναστών που αφορούν τα έτη 2002-2015.

6. Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως

Η εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως ανέφερε ότι το υπουργείο συμμετέχει στο Ειδικό Εθνικό Σχέδιο ΝΑΥΚΡΑΤΗΣ, που αφορά στην αντιμετώπιση του προβλήματος της προσφυγικής και μεταναστευτικής κρίσης, που τελεί υπό το συντονισμό του Υπουργείου Εσωτερικών. Το υπουργείο συμμετέχει επίσης και σε άλλα σχέδια που ετοίμασε η αστυνομία. Η ίδια εκπρόσωπος, σχολιάζοντας την άρνηση των προσφύγων και των μεταναστών για δακτυλοσκόπηση, ανέφερε ότι υπάρχει κατευθυντήριο έγγραφο με οδηγίες για το πώς μπορεί να επιλυθεί το θέμα και το υπουργείο επεξεργάζεται τον τρόπο εφαρμογής του.

7. Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης της Αστυνομίας (ΥΑΜ)

Ο εκπρόσωπος της ΥΑΜ ανέφερε ότι αν κάποιος αρνηθεί να δώσει δακτυλικά αποτυπώματα, καθίσταται παράνομος και η αστυνομία μπορεί να τον διώξει ποινικά, οπότε στη συνέχεια το δικαστήριο, μετά από αίτημα της αστυνομίας, μπορεί να διατάξει τη λήψη των δακτυλικών του αποτυπωμάτων. Από την εμπειρία των τελευταίων ημερών διαφάνηκε ότι ανάμεσα στους 200 πρόσφυγες που καταφθάνουν στο κυπριακό έδαφος οι τρεις είναι διακινητές.

Η αστυνομία πραγματοποιεί σχετικές συνεντεύξεις για να διαπιστώσει αν μεταξύ των λαθρομεταναστών υπάρχουν τζιχαντιστές ή διακινητές. Ήδη έχουν συλληφθεί ορισμένοι διακινητές οι οποίοι θα προσαχθούν ενώπιον δικαστηρίου. Επίσης, όταν υπάρχουν υποψίες ότι κάποιοι μπορεί να είναι τζιχαντιστές, κατόπιν έρευνας ή και από λίστες που κοινοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, εντοπίζονται στις νόμιμες εισόδους της Κυπριακής Δημοκρατίας και δεν τους επιτρέπεται η είσοδος στην Κύπρο.

Όπως επισήμανε ο πιο πάνω εκπρόσωπος, αστυνομικοί της Κυπριακής Δημοκρατίας αποσπώνται από τις μονάδες τους για να συμμετέχουν στον οργανισμό Frontex και αναλαμβάνουν δράσεις, ώστε να βοηθούν τα ειδικά σώματα της Ευρώπης που είναι αρμόδια για την αντιμετώπιση της μεταναστευτικής και προσφυγικής κρίσης.

Τέλος, ο εκπρόσωπος της ΥΑΜ κατέθεσε ενώπιον της επιτροπής στατιστικά στοιχεία που δεικνύουν τη μεταναστευτική ροή προς την Ευρώπη, καθώς και στοιχεία σε σχέση με την παρουσία παράνομων μεταναστών στην Κύπρο, τα κυκλώματα λαθρομεταναστών, τον εντοπισμό πλαστών ταξιδιωτικών εγγράφων, περιπτώσεις αιτητών ασύλου, επαναπατρισμού παράνομων μεταναστών κ.λπ.

8. Πολιτική Άμυνα

Ο αναπληρωτής διοικητής της Πολιτικής Άμυνας ανέφερε ότι η Πολιτική Άμυνα ενεργεί στα πλαίσια του σχεδίου ΝΑΥΚΡΑΤΗΣ, η εφαρμογή του οποίου αφορά, πρώτον, το χώρο υποδοχής, που είναι ο χώρος στον οποίο παραλαμβάνονται τα άτομα που χρήζουν προστασίας και έρχονται στην Κύπρο υπό οποιεσδήποτε συνθήκες και υπό οποιοδήποτε καθεστώς και, δεύτερον, το χώρο φιλοξενίας που λειτουργεί στο κέντρο προσωρινής φιλοξενίας στην Κοκκινοτριμιθιά. Ο δεύτερος αυτός χώρος αφορά φιλοξενία για λόγους εκτάκτου ανάγκης και η παραμονή σε αυτόν είναι για περιορισμένο χρονικό διάστημα, μέχρι να διακριβωθεί τι μέλλει γενέσθαι με τα άτομα που φιλοξενούνται εκεί.

Η δράση της Πολιτικής Άμυνας περιορίζεται κυρίως στη στήριξη της Υπηρεσίας Ασύλου στο Κέντρο Υποδοχής Αιτητών Ασύλου στην Κοφίνου.

9. Αρχή Λιμένων Κύπρου

Ο εκπρόσωπος της Αρχής Λιμένων Κύπρου ανέφερε ότι η Αρχή εμπλέκεται στο επιχειρησιακό κομμάτι, στην είσοδο των πλοίων στα λιμάνια της Δημοκρατίας. Ειδικότερα, τα λιμάνια την περίοδο αυτή δραστηριοποιούνται σε εικοσιτετράωρη βάση επί επταήμερης βάσης εργασίας και σ’ αυτά μεταβαίνουν όλες οι αρμόδιες υπηρεσίες του κράτους, όπως η Πολιτική Άμυνα, το Υπουργείο Εσωτερικών, η Υπηρεσία Ασύλου και οι Πρώτες Βοήθειες, για να παράσχουν την αναγκαία βοήθεια. Το λιμάνι της Λεμεσού είναι υπεύθυνο για τις επαρχίες Λεμεσού και Πάφου και το λιμάνι της Λάρνακας για τις υπόλοιπες περιοχές. Σύμφωνα με τον ίδιο εκπρόσωπο, σε περίπτωση που ο Μπασάρ Αλ Άσαντ χάσει την κυριαρχία στη Συρία, τα άτομα που τον υποστηρίζουν θα βρεθούν υπό διωγμό και ενδέχεται να φτάσουν στην Κύπρο μαζικά ως πρόσφυγες, κυρίως με πλεούμενα μέσα, γι’ αυτό και πρέπει να βρίσκονται σε ετοιμότητα όλες οι αρμόδιες υπηρεσίες για να τους υποδεχτούν.

10. Κυπριακός Ερυθρός Σταυρός

Ο εκπρόσωπος του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού ανέφερε ότι ο Κυπριακός Ερυθρός Σταυρός δεν είναι κυβερνητική οργάνωση αλλά ένα επικουρικό σώμα των κρατικών αρχών και έχει στενή συνεργασία με όλους τους άλλους αρμόδιους κρατικούς φορείς. Ως ανθρωπιστική οργάνωση ο Κυπριακός Ερυθρός Σταυρός ενδιαφέρεται περισσότερο για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών παρέχοντας φάρμακα, τρόφιμα και ρουχισμό. Πέραν αυτών, ο Κυπριακός Ερυθρός Σταυρός δίνει έμφαση στην ψυχοκοινωνική στήριξη των προσφύγων για τη διασφάλιση μίας ζωής με περιεχόμενο, ποιότητα και αξιοπρέπεια. Στα άτομα αυτά παρέχονται επίσης νομικές συμβουλές, καθώς και καθοδήγηση όσον αφορά τις διευκολύνσεις για την πρόσβασή τους σε διάφορες υπηρεσίες. Ήδη λειτουργεί το πρόγραμμα επανασύνδεσης οικογενειών και αναζήτησης αγνοουμένων προσώπων μέσω του Ερυθρού Σταυρού άλλων χωρών.

Ο Κυπριακός Ερυθρός Σταυρός προχωρά επίσης στη διαμόρφωση των εξωτερικών χώρων (δεντροφυτεύσεις) στους χώρους φιλοξενίας προσφύγων με στόχο τη δημιουργία πιο υγιεινών και ανθρώπινων συνθηκών διαβίωσης. Ήδη ξεκίνησε η δημιουργία, σε συνεργασία με την Υπηρεσία Ασύλου και την Κυπριακή Ολυμπιακή Επιτροπή, δύο παιδότοπων και ενός χώρου άθλησης για ενήλικες. Επιπρόσθετα, ο Κυπριακός Ερυθρός Σταυρός αναμένει να ξεκαθαρίσει το θέμα της φοίτησης των παιδιών στα σχολεία, ώστε να καλύψει συμπληρωματικά τις ανάγκες που δε θα καλυφθούν από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού.

Ο Κυπριακός Ερυθρός Σταυρός προγραμματίζει επίσης δραστηριότητες για ενηλίκους, όπως διδασκαλία της αγγλικής γλώσσας και κάποιες δραστηριότητες επαγγελματικής φύσεως. Περαιτέρω, αρμόδιοι λειτουργοί του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού επισκέπτονται τα ασυνόδευτα παιδιά που διαμένουν σε περιοχή στη Λάρνακα και προσφέρουν διευκολύνσεις διερμηνείας στα πλαίσια της καθημερινής επαφής που έχουν μαζί τους.

Ειδικότερα, ο διευθυντής του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού τόνισε ότι ο Κυπριακός Ερυθρός Σταυρός, ως ανθρωπιστική οργάνωση και μέσα στα πλαίσια του θεσμοθετημένου ρόλου του ως επικουρικού σώματος, από την πρώτη στιγμή της άφιξης των Σύριων προσφύγων προσφέρει συμπληρωματικές υπηρεσίες στην κυβέρνηση για την κάλυψη των αναγκών τους.

Δεδομένης της αδυναμίας των κυβερνητικών υπηρεσιών να προσφέρουν έγκαιρα και αποτελεσματικά άμεση και επαρκή ανθρωπιστική βοήθεια για την κάλυψη των αναγκών των προσφύγων, ο Κυπριακός Ερυθρός Σταυρός, χάρη στην ευελιξία και τη δυνατότητά του να προσφέρει άμεσα και αποτελεσματικά εξατομικευμένες και ανθρώπινες υπηρεσίες, έχει αρχίσει να προσφέρει σε οργανωμένη και μακροπρόθεσμη βάση τις πιο κάτω υπηρεσίες στους πρόσφυγες που διαμένουν στο Κέντρο Υποδοχής και Φιλοξενίας Αιτητών Ασύλου στην Κοφίνου:

 Ανθρωπιστική βοήθεια που εκτός από είδη ένδυσης και υπόδησης περιλαμβάνει γάλα και παιδικές τροφές, είδη προσωπικής υγιεινής, είδη καθαριότητας για τους κοινόχρηστους χώρους, φάρμακα και οτιδήποτε άλλο ζητηθεί και κριθεί ότι χρειάζεται και μπορεί να προσφερθεί.

 Ψυχοκοινωνική στήριξη.

 Νομικές συμβουλές και καθοδήγηση.

 Διευκολύνσεις για πρόσβαση σε υπηρεσίες.

 Επανασύνδεση οικογενειών και αναζήτηση αγνοούμενων προσώπων.

 Τηλεφωνικές διευκολύνσεις για επικοινωνία με το εξωτερικό.

 Δημιουργία-Εξοπλισμός παιδότοπου.

 Διαμόρφωση των εξωτερικών χώρων του κέντρου.

 Οργάνωση δραστηριοτήτων για παιδιά.

 Οργάνωση δραστηριοτήτων για ενηλίκους.

 Διδασκαλία της αγγλικής γλώσσας.

 Επισκέψεις και στήριξη των ασυνόδευτων ανηλίκων.

 Διευκολύνσεις διερμηνείας.

Τονίζεται ότι ο ρόλος του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού είναι συμπληρωματικός και δεν επιδιώκει ή επιθυμεί να αναλάβει ή να υποκαταστήσει τις ευθύνες της κυβέρνησης. Θα συνεχίσει επίσης να προσφέρει τα πιο πάνω για όσο χρονικό διάστημα χρειαστεί, σε συνεργασία πάντα με την Υπηρεσία Ασύλου του Υπουργείου Εσωτερικών που έχει την ευθύνη για τη λειτουργία του κέντρου της Κοφίνου, και οποιονδήποτε αναλάβει στο άμεσο μέλλον τη διαχείριση του κέντρου, καθώς και σε συνεργασία με όλες τις άλλες κρατικές υπηρεσίες και μη κυβερνητικές οργανώσεις που εμπλέκονται.

Ο εκπρόσωπος του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού δήλωσε ότι η κατάσταση αφορά τη μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμού στον κόσμο που έγινε μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και αποτελεί την κυριότερη ανθρωπιστική πρόκληση στην εποχή μας, γι’ αυτό δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται από τις κυβερνήσεις ως θέμα ασφάλειας ή ως οικονομικό ζήτημα αλλά ως ανθρωπιστικό θέμα. Η στάση των κυβερνήσεων πρέπει να μετατοπιστεί από τις δηλώσεις και τη συνηγορία στην ενεργό εμπλοκή με την υιοθέτηση μιας νέας ευρωπαϊκής πολιτικής για το προσφυγικό πρόβλημα η οποία να γίνει αποδεκτή από όλα ανεξαίρετα τα κράτη μέλη, τα οποία πρέπει να ενεργούν συλλογικά και όχι μεμονωμένα και ανεξάρτητα.

Για τη ριζική αντιμετώπιση του προβλήματος οι χώρες πρέπει να ενεργούν προληπτικά, να προσπαθήσουν να περιορίσουν τους λόγους για τους οποίους οι πρόσφυγες εξαναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις χώρες τους και να τους προσφέρουν κίνητρα για παραμονή ή επανεγκατάσταση όπου αυτό είναι δυνατό. Στις προσπάθειες επίλυσης του προβλήματος πρέπει να εμπλακούν όλες οι χώρες προέλευσης, διέλευσης και προορισμού και να προσφερθεί αυξημένη βοήθεια στις μεσογειακές χώρες εισόδου, καθώς και στις βαλκανικές χώρες διέλευσης, ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες.

Το βάρος υποδοχής και φιλοξενίας των προσφύγων πρέπει να κατανεμηθεί ισότιμα σε όλες τις χώρες με την υιοθέτηση ακριβοδίκαιων κριτηρίων και στη βάση ενός μελετημένου σχεδίου επανεγκατάστασης. Για να σωθούν ζωές και να αποφεύγονται αχρείαστες ταλαιπωρίες, πρέπει να εξευρεθούν νόμιμοι τρόποι μετακίνησης των προσφύγων. Πρέπει επίσης να καταργηθούν ανεφάρμοστες, σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, αποφάσεις, όπως η συμφωνία του Δουβλίνου, η οποία έχει καταστεί ανενεργός, και να συμφωνηθεί μια νέα κοινή και ισχυρή ευρωπαϊκή πολιτική ασύλου.

Τέλος, όπως τόνισε ο πιο πάνω εκπρόσωπος, πρέπει να καταπολεμηθούν τα δίκτυα των λαθρεμπόρων και να ενισχυθεί ο έλεγχος των εξωτερικών συνόρων της Ευρώπης.

11. Μη κυβερνητικός οργανισμός “Future Worlds Center”

Η εκπρόσωπος του μη κυβερνητικού οργανισμού “Future Worlds Center” ανέφερε ότι εντυπωσιάστηκε από το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις απόψεις των ΜΚΟ που σκοπό έχουν να εκκινούν και διαδικασίες παραβίασης εναντίον ενός κράτους μέλους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βασίζεται σε δημοκρατικές αρχές και σίγουρα οι αντίθετες απόψεις έχουν το ρόλο της κριτικής και ενός ενισχυτικού ρόλου στο κάθε κράτος μέλος. Η ίδια εκπρόσωπος ανέφερε ότι ο ρόλος των ΜΚΟ δεν είναι πάντοτε αποδεκτός από τις κρατικές υπηρεσίες, διότι οι ΜΚΟ ασκούν κριτική και παρουσιάζουν μια άλλη πλευρά του προβλήματος.

Όσον αφορά το θέμα των προσφύγων, είναι απαραίτητο να επισημανθεί η ανάγκη σωστής προετοιμασίας τόσο για την πρώτη υποδοχή όσο και για τη μετέπειτα μεταχείριση των προσφύγων. Τα άτομα αυτά πρέπει να ενσωματωθούν στο κοινωνικό σύνολο για όσο καιρό θα παραμείνουν στην Κυπριακή Δημοκρατία. Οι περισσότεροι πρόσφυγες θέλουν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους το συντομότερο δυνατό και πρέπει όλοι οι αρμόδιοι φορείς να τους στηρίξουν, εξασφαλίζοντάς τους τις κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης.

Γ. ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ

Η επιτροπή, λόγω νεότερων εξελίξεων που επακολούθησαν, μετά την ολοκλήρωση της αρχικής συζήτησης για το όλο θέμα ζήτησε να ενημερωθεί γραπτώς γι’ αυτές από το Γραφείο της Αντιπροσωπίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο.

Ειδικότερα, το εν λόγω Γραφείο, ανταποκρινόμενο στο αίτημα της επιτροπής, απέστειλε σχετικό σημείωμα στο οποίο περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Η προσφυγική κρίση δεν είναι ένα εθνικό πρόβλημα, αλλά πρόκειται για μια πρόκληση η οποία πρέπει να αντιμετωπιστεί σ’ ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο με πνεύμα αλληλεγγύης και υπευθυνότητας, γι’ αυτό και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τροποποιήσει τους προϋπολογισμούς που αφορούν τα έτη 2015 και 2016 αυξάνοντας τα κονδύλια για την προσφυγική κρίση κατά €1,7 δις. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα διαθέσει συνολικά €9,2 δις για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης για τα έτη 2015 και 2016.

2. Τα κράτη μέλη δεσμεύτηκαν να αναπτύξουν αντίστοιχη εθνική χρηματοδότηση. Ωστόσο, πολλά κράτη μέλη δε διαθέτουν ακόμη διαθέσιμους πόρους αντίστοιχους με τη χρηματοδότηση που χορηγεί η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ειδικότερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση χορηγεί χρηματοδότηση στην Υπάτη Αρμοστεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, στο Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα και σε άλλους συναφείς οργανισμούς (€500 εκατομ.), στο Περιφερειακό Καταπιστευματικό Ταμείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συρία (€500 εκατομ.) και στο Καταπιστευματικό Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης για την Αφρική (€1,8 δις). Αυτά τα δύο ταμεία, για τη Σύρια και για την Αφρική, έχουν συσταθεί για την αντιμετώπιση των αιτίων της προσφυγικής κρίσης.

3. Τα μέτρα που προτάθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εγκρίθηκαν, όπως είναι γνωστό, από το Συμβούλιο στις 14 Σεπτεμβρίου και στις 22 Σεπτεμβρίου 2015 για τη μετεγκατάσταση 160 000 ατόμων θα καταστήσουν δυνατή μια σημαντική μείωση της πίεσης που δέχονται τα πλέον επηρεαζόμενα κράτη μέλη. Για να μπορέσουν όμως οι μηχανισμοί αυτοί να λειτουργήσουν αποτελεσματικά, τα κράτη μέλη πρέπει να ανταποκριθούν γρήγορα στην έκκληση για την παροχή εθνικών εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι θα ενισχύσουν τα κομβικά σημεία (hotspots). Πρέπει επίσης να κοινοποιούν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τις δυνατότητες υποδοχής που διαθέτουν και να ορίζουν τα εθνικά σημεία επαφής στα οποία θα συντονίζουν τις περιπτώσεις μετεγκατάστασης με την Ελλάδα και την Ιταλία, καθώς και τις εθνικές προσπάθειες επανεγκατάστασης.

4. Εναπόκειται στη στρατηγική και στην αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καταστεί δυνατή η αποκατάσταση της εύρυθμης λειτουργίας του συστήματος μετανάστευσης. Ειδικότερα, οι ομάδες στήριξης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών που αναπτύσσονται στα κομβικά σημεία βοηθούν τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν τις πιο έντονες πιέσεις να εκπληρώσουν τα καθήκοντα και τις ευθύνες τους. Για το έργο των ομάδων στήριξης απαιτείται ένας ισχυρός πυρήνας οργανισμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η στενή συνεργασία με τις αρχές της Ιταλίας και της Ελλάδας, καθώς και η στήριξη των άλλων κρατών μελών.

5. Το βασικό μέρος των εργασιών των ομάδων στήριξης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών σε περιοχές κομβικών σημείων είναι η διασφάλιση της αποτελεσματικής διενέργειας των επιστροφών των μεταναστών. Αυτό απαιτεί την καθιέρωση αποτελεσματικών συστημάτων στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την έκδοση και την εκτέλεση των αποφάσεων επιστροφής, γι’ αυτό και έχουν ληφθεί συγκεκριμένα μέτρα τον τελευταίο καιρό για την ανάπτυξη ενός συστήματος ολοκληρωμένης διαχείρισης της επιστροφής και χρήσης των συστημάτων ανταλλαγής πληροφοριών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να συμπεριληφθούν οι αποφάσεις επιστροφής και οι απαγορεύσεις εισόδου. Πρέπει να δοθούν επίσης στις αρμόδιες για την επιστροφή υπηρεσίες των κρατών μελών οι απαραίτητοι πόροι για την εκπλήρωση των καθηκόντων τους. Ειδικότερα, τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόσουν άμεσα το σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επιστροφή, που προτάθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εγκρίθηκε από τα κράτη μέλη στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων τον Οκτώβριο του 2015.

6. Η χώρα που ενεργοποιεί το μηχανισμό υποβάλλει αίτηση και τα συμμετέχοντα κράτη παρέχουν βοήθεια για την αντιμετώπιση των διαπιστωμένων αναγκών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αύξησε το ποσό της συγχρηματοδότησης που θα παρέχει για τη μεταφορά ειδών πρώτης ανάγκης και εμπειρογνωμόνων κατά τη διάρκεια της τρέχουσας προσφυγικής κρίσης. Μέχρι σήμερα πολύ μικρός αριθμός κρατών μελών ανταποκρίθηκαν στις εν λόγω αιτήσεις ενεργοποίησης του μηχανισμού. Σημαντικοί πόροι πρέπει ακόμη να παρασχεθούν στη Σερβία, τη Σλοβενία και την Κροατία, ώστε να αντιμετωπισθεί η τρέχουσα κατάσταση.

7. Όπως είναι γνωστό, η Ευρωπαϊκή Ένωση στις αρχές Σεπτεμβρίου του 2015 και λόγω της επιδείνωσης της όλης κατάστασης πρότεινε ένα δεύτερο πακέτο μέτρων για την άμεση αντιμετώπιση της έκτακτης ανάγκης στη Μεσόγειο. Συγκεκριμένα, τα βασικότερα σημεία των προτάσεών της αφορούν τα εξής:

α. Την ενεργοποίηση για πρώτη φορά ενός μηχανισμού επείγουσας κατάστασης, σύμφωνα με τον οποίο 160 000 πρόσφυγες από τη Συρία και την Ερυθραία, οι οποίοι βρίσκονται κυρίως στην Ελλάδα και την Ιταλία, θα μετεγκατασταθούν στα υπόλοιπα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

β. Την επανεγκατάσταση στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης 20 000 εκτοπισμένων που χρήζουν διεθνούς προστασίας και οι οποίοι αυτή τη στιγμή βρίσκονται εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επισημαίνεται ότι στο Λίβανο και στην Τουρκία αυτή τη στιγμή βρίσκονται σχεδόν 3 εκατομ. πρόσφυγες. Σημειώνεται ότι τα κράτη μέλη υιοθέτησαν τις πιο πάνω προτάσεις και αποφάσισαν την επανεγκατάσταση πέραν των 22 000 εκτοπισμένων, αντί για 20 000 που είχε προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και θα ακολουθήσει η ταχεία υλοποίησή τους. Ήδη έχουν πραγματοποιηθεί οι πρώτες μετεγκαταστάσεις προσφύγων από την Ιταλία και την Ελλάδα σε άλλα κράτη μέλη.

γ. Την παροχή δημοσιονομικής στήριξης.

8. Η διπλωματία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δραστηριοποιείται έντονα για την εξεύρεση πολιτικών λύσεων στις κρίσεις της Λιβύης και της Συρίας στηρίζοντας τις διαδικασίες του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Εφαρμόζεται επιπλέον το σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της λαθραίας διακίνησης μεταναστών και προς την κατεύθυνση αυτή υπάρχει συνεργασία με τους Αφρικανούς εταίρους, ενώ πραγματοποιήθηκε επιτυχώς Σύνοδος Κορυφής για τη Μετανάστευση στη Βαλέτα. Η αποτελεσματικότερη διεξαγωγή των επιστροφών διευκολύνεται με τις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνιών επανεισδοχής ή με την αυστηρότερη εφαρμογή ήδη υφιστάμενων συμφωνιών, όπως η συμφωνία με το Πακιστάν.

9. Η Τουρκία και οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων είναι κομβικοί εταίροι στην προσπάθεια για τη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης. Ειδικότερα, πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Ένωση κατάρτισε συμφωνία με την Τουρκία, ώστε η τελευταία να επαναδέχεται μετανάστες/πρόσφυγες από όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να ελέγχει καλύτερα τα σύνορά της με αντάλλαγμα βοήθεια ύψους €3 δις, που θα δεχθεί από ταμεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σημειώνεται όμως ότι δε θα επιβαρυνθούν από αυτό οι χώρες μέλη της. Επιπρόσθετα, με βάση την πιο πάνω συμφωνία, θα υπάρξει άνοιγμα πέντε νέων κεφαλαίων για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

10. Τέλος, μετά το χτύπημα της 13ης Νοεμβρίου 2015 στο Παρίσι η σύρραξη στη Συρία συνεχίζεται και πρέπει όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να κάνουν δεύτερες σκέψεις όσον αφορά τη διαχείριση της μεταναστευτικής ροής προς τα εδάφη τους, χωρίς βεβαίως να μειώνεται ο ρόλος της ανθρωπιστικής βοήθειας και αλληλεγγύης. Πρέπει επίσης να μελετηθούν ξανά οι διαδικασίες που τηρούνται στα κομβικά σημεία και να στελεχωθεί καλύτερα η επιχείρηση “Frontex” σε συνεργασία με τη Europol και το στρατό.

Δ. ΚΟΙΝΕΣ ΘΕΣΕΙΣ/ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ/ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών, λαμβάνοντας υπόψη την κρισιμότητα της όλης κατάστασης και της πολύ σοβαρής προσφυγικής/μεταναστευτικής κρίσης, που κορυφώνεται την περίοδο αυτή, λόγω των πολέμων που μαίνονται στις γειτονικές τρίτες χώρες, καλεί την εκτελεστική και νομοθετική εξουσία όπως απευθύνει έκκληση σε όλα τα αρμόδια εμπλεκόμενα μέρη για κατάπαυση του πυρός στη Συρία και την Ερυθραία. Η επιτροπή τονίζει επίσης την ανάγκη επίδειξης αλληλεγγύης και την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στους πρόσφυγες από τρίτες χώρες, στις οποίες διαδραματίζεται πόλεμος, και γι’ αυτό καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση να δώσει οριστικές λύσεις στο ζήτημα της προσφυγικής και μεταναστευτικής κρίσης γενικότερα.

Η επιτροπή τονίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να προωθήσει την υιοθέτηση ολιστικών νομοθετικών μέτρων που να ρυθμίζουν ολοκληρωμένα και με ομοιόμορφο τρόπο το προσφυγικό/μεταναστευτικό πρόβλημα, έτσι ώστε οι ευθύνες για την αντιμετώπισή του να μην είναι ετεροβαρείς εις βάρος ορισμένων κρατών μελών, αλλά να κατανέμονται δίκαια. Επίσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να δείξει το ανθρώπινο πρόσωπό της και να στηρίξει με όλα τα μέσα που διαθέτει τους δυστυχισμένους και κατατρεγμένους αυτούς ανθρώπους.

Κατά πλειοψηφία των μελών η επιτροπή εκφράζει τις έντονες ανησυχίες της όσον αφορά την ανάγκη για προστασία των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ευρύτερου ευρωπαϊκού χώρου από πιθανές εισδοχές στα εδάφη της τζιχαντιστών και άλλων επικίνδυνων τρομοκρατικών ομάδων και γι’ αυτό επισημαίνει ότι πρέπει να επιβληθεί η εφαρμογή της μεθόδου της δακτυλοσκόπησης παντού και χωρίς εξαιρέσεις. Εισηγείται επίσης την αναθεώρηση του Κανονισμού του Δουβλίνου με βάση τα νέα δεδομένα και τις νέες ανάγκες, ώστε να γίνει καλύτερη κατανομή/εγκατάσταση προσφύγων αναλογικά σ’ όλα τα κράτη μέλη. Η επιτροπή τονίζει παράλληλα την ανάγκη δημιουργίας και νέων χώρων φιλοξενίας για τους πρόσφυγες στην Κύπρο, αφού αναμένονται και άλλα κύματα προσφύγων.

Η επιτροπή συγχαίρει τις αρμόδιες αρχές για την υλοποίηση τόσο του Σχεδίου ΝΑΥΚΡΑΤΗΣ όσο και για τη διαχρονική δράση όλων των αρμόδιων υπηρεσιών και των μη κυβερνητικών οργανώσεων όσον αφορά την προσπάθεια για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας προς τους πρόσφυγες και τις καλεί να βρίσκονται σε επιφυλακή και σε συντονισμό για την αντιμετώπιση των εκάστοτε εξελίξεων. Η επιτροπή επικροτεί επίσης την παροχή οικονομικής βοήθειας προς την Αφρική ύψους €1,8 δις που δόθηκε στην Υπάτη Αρμοστεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες για το σκοπό αυτό. Η επιτροπή τονίζει επίσης την ανάγκη αυστηρότερων νομοθετικών κυρώσεων εναντίον των δουλεμπόρων και γενικότερα όσων εμπορεύονται ανθρώπους και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια βάσει του νόμου περί της Πρόληψης και της Καταπολέμησης της Εμπορίας και Εκμετάλλευσης Προσώπων και της Προστασίας των Θυμάτων του 2014 [Ν. 60(Ι)/2014].

Η επιτροπή καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα θεσμικά της όργανα κι όλα τα κράτη μέλη να προβληματιστούν για την Ευρώπη που θα ήθελαν να υπάρχει στο μέλλον, μια Ευρώπη της αλληλεγγύης, της ακριβοδίκαιης κατανομής ευθυνών και μιας Ευρώπης με ανθρώπινο πρόσωπο. Τονίζεται ακόμα η ανάγκη λήψης μέτρων σε παγκόσμιο επίπεδο για αποτροπή των πολέμων και της τρομοκρατίας και των κινδύνων που αυτή δημιουργεί, αφού αυτά αποτελούν τη ρίζα της μεταναστευτικής ροής. Αποτρεπτικά μέτρα πρέπει να ληφθούν επίσης και όσον αφορά τον κυβερνοχώρο, που εκτρέφει και υποβοηθά την εξάπλωση της τρομοκρατίας.

Η επιτροπή επισημαίνει πρόσθετα την ανάγκη θεσμοθέτησης καλύτερων διεθνών συνεργασιών για αντιμετώπιση της μεταναστευτικής ροής και της επανεγκατάστασης των προσφύγων, ιδιαίτερα σε επείγουσες περιπτώσεις. Τώρα όσο ποτέ άλλοτε επιβάλλεται η συνεργασία μεταξύ των χωρών και η ανταλλαγή πληροφοριών και βέλτιστων πρακτικών για τη μετανάστευση προσφύγων, η οποία έχει λάβει παγκόσμιες διαστάσεις.

Η επιτροπή εισηγείται τη δημιουργία ταμείου στήριξης των χωρών που δέχονται τα κύματα προσφύγων, ώστε να δημιουργηθούν προσωρινές υποδομές για την υποδοχή τους για σκοπούς μετεγκατάστασης. Η επιτροπή διαπιστώνει ότι τα μέτρα που λήφθηκαν πανευρωπαϊκά μέχρι τώρα δεν είναι ικανοποιητικά και γι’ αυτό πρέπει να εξευρεθεί μηχανισμός επαναξιολόγησής τους ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες. Η επιτροπή δηλώνει ότι θα παρακολουθεί το όλο θέμα.

Ε. ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΘΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ

Εν κατακλείδι, η επιτροπή διαμόρφωσε και τις πιο κάτω θέσεις:

Ο πρόεδρος και η αναπληρώτρια πρόεδρος της επιτροπής, που ανήκουν στην κοινοβουλευτική ομάδα του Δημοκρατικού Κόμματος, υποστηρίζουν τα ακόλουθα:

1. Το ζήτημα των μεγάλων μεταναστευτικών ρευμάτων προς την Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των συζητήσεων, λόγω των πρωτοφανών διαστάσεων που έχει λάβει. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, παρατηρείται η μεγαλύτερη μεταναστευτική ροή μετά και το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

2. Η πολιτική αστάθεια στην ευρύτερη περιοχή της Νοτίου Μεσογείου και η πολεμική κατάσταση στη Συρία έχουν φέρει περαιτέρω επιδείνωση.

3. Αποτελεί ένα πολυσύνθετο θέμα, δεδομένου του ότι περιστοιχίζεται από ένα πλήθος οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών παραμέτρων.

4. Η οικονομική κρίση έχει κάνει την κατάσταση στις χώρες προορισμού και διέλευσης ακόμη πιο δύσκολη και συνάμα το δράμα των μεταναστών και αιτητών ασύλου ακόμη πιο απελπιστικό.

5. Χρειάζεται έτσι η Ευρωπαϊκή Ένωση να αλλάξει αντίληψη και κατεύθυνση, ώστε να ανταποκριθεί αποτελεσματικά σε αυτή την κρίση και να τη μετατρέψει σε ευκαιρία, ειδικότερα μέσα από την εκπόνηση μιας ολοκληρωμένης πολιτικής που να συνάδει με τις βασικές αρχές και αξίες ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

6. Σε πολιτικό επίπεδο αυτό σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να επανεξετάσει την εξωτερική της πολιτική και πιο συγκεκριμένα τους όρους της εμπλοκής της στη Μέση Ανατολή. Η συνολική αποδέσμευση στο όνομα της μη επέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις ενός κυρίαρχου κράτους δεν αποτελεί επιλογή, καθώς εκατομμύρια άνθρωποι προσπαθούν να διαφύγουν από τον πόλεμο, τις διώξεις, την τρομοκρατία, τον ισλαμικό φονταμενταλισμό, τους βιασμούς και τα βασανιστήρια. Την ίδια ώρα όμως έχουμε υποχρέωση να αναζητήσουμε άλλους τρόπους πιο βιώσιμους και ειρηνικούς, που θα συνάδουν με τις αρχές και τις αξίες τις Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την άσκηση εξωτερικής πολιτικής από τα κράτη μέλη.

7. Ο μόνος τρόπος να σταματήσουν οι πρόσφυγες να έρχονται μαζικά στην Ευρώπη είναι να αισθάνονται αρκετά ευτυχείς να μείνουν στην πατρίδα τους. Χρειάζεται λοιπόν να αυξηθεί η βοήθεια προς τις χώρες αυτές με έργα υποδομής (κατασκευή σχολείων και νοσοκομείων και εργοδότηση) και ενίσχυση της ανθρωπιστικής βοήθειας με είδη πρώτης ανάγκης.

8. Παράλληλα, για όσους είναι ήδη καθοδόν θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε ασφαλείς διαδρόμους στη Μεσόγειο, ώστε οι άνθρωποι αυτοί να φτάνουν στην Ευρώπη με ασφάλεια. Χρειάζεται ωστόσο να δημιουργηθούν κομβικά σημεία στις χώρες διέλευσης, προτού φτάσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να σταματήσουν οι πνιγμοί στη Μεσόγειο Θάλασσα και η ανθρώπινη εκμετάλλευση από τους διακινητές.

9. Η έλλειψη ολοκληρωμένης και αποτελεσματικής πολιτικής από μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που να βασίζεται σε μια πιο δίκαιη κατανομή του επιμερισμού των βαρών, προκαλεί τεράστια προβλήματα. Η οικοδόμηση φρουρίων και συρματοπλεγμάτων από διάφορες χώρες δε συνάδει με την Ευρώπη που θέλουμε, δηλαδή μια πολυπολιτισμική Ευρώπη, που να βασίζεται στην ανεκτικότητα και την αλληλεγγύη, την ειρήνη και την ευημερία για όλους. Οι χώρες πρώτης γραμμής της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να τύχουν αλληλεγγύης και περαιτέρω στήριξης, ώστε να ενισχύσουν τις δομές, τις εγκαταστάσεις και τους διαθέσιμους πόρους, προκειμένου να μπορούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στην τεράστια εισροή μεταναστών.

10. Πρέπει επίσης να τύχει επαναδιαπραγμάτευσης ο Κανονισμός του Δουβλίνου, καθώς τα μειονεκτήματά του είναι κάτι περισσότερο από εμφανή. Πρέπει να επεκταθεί το εύρος της διεθνούς προστασίας στους ευάλωτους αιτητές και να λειτουργήσουν μόνιμοι μηχανισμοί μετεγκατάστασης στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

11. Η συζήτηση όμως δεν πρέπει να επικεντρώνεται στις διαδικασίες. Μιλάμε για ανθρώπινες ζωές και για την αδυναμία των κοινωνιών μας να αγκαλιάσουν αποτελεσματικά και ολιστικά αυτούς τους ανθρώπους. Το πιο σημαντικό είναι η κοινωνική ενσωμάτωση αυτών των ανθρώπων, ανεξάρτητα από τη θρησκεία ή/και τις πολιτισμικές τους πεποιθήσεις, και όχι απλά η εκμετάλλευσή τους ως φθηνού εργατικού δυναμικού.

12. Τα ζητήματα αυτά πρέπει να αντιμετωπίζονται με βάση τα ανθρώπινα δικαιώματα και την αλληλεγγύη. Τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών πρέπει να πληρούνται και να τηρούνται σε κάθε στάδιο στα σημεία εισόδου και εγγραφής κατά τη διάρκεια των διαδικασιών αξιολόγησης, κατά τη διάρκεια της παραμονής τους και κατά τη διάρκεια της μετεγκατάστασής τους. Πρέπει να κάνουμε το παν, για να παρέχεται εκπαίδευση, απασχόληση, στέγαση και υγειονομική περίθαλψη σε αυτούς τους ανθρώπους.

13. Η οικογενειακή επανένωση πρέπει να χορηγηθεί σε όλα τα πρόσωπα που τυγχάνουν διεθνούς προστασίας αλλά με την ευρύτερη ερμηνεία της και όχι με περιοριστικούς όρους.

14. Πρέπει να δημιουργηθεί μια ολοκληρωμένη βάση δεδομένων για τις ζωές που χάθηκαν στη Μεσόγειο, ώστε αυτό το ανθρωπιστικό θέμα, η πληροφόρηση δηλαδή των οικείων όσων χάθηκαν στη Μεσόγειο, να ολοκληρωθεί.

15. Υπολογίζεται πως περίπου 10 000 και πλέον παιδιών, που μετανάστευσαν από τις χώρες τους, χάθηκαν διά παντός τα ίχνη τους, έχουν πέσει πιθανόν στα κυκλώματα πορνείας ή εμπορίου ανθρώπινων οργάνων ή εργασιακής εκμετάλλευσης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Χρειάζεται λοιπόν άμεσα να γίνει εξάρθρωση των κυκλωμάτων δουλεμπορίας και εμπορίου ανθρώπινων οργάνων.

16. Στις εμπόλεμες περιοχές, όπως η Συρία, πρέπει να δημιουργηθούν ελεύθερες ζώνες, οι οποίες θα εποπτεύονται από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και την Ευρωπαϊκή Ένωση και στις οποίες θα υπάρχει εύκολη πρόσβαση σε φάρμακα, διαμονή και σίτιση.

Τα μέλη της επιτροπής βουλευτές της κοινοβουλευτικής ομάδας του Δημοκρατικού Συναγερμού στηρίζουν τη μεταναστευτική πολιτική, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατόπιν των προτάσεων του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για επιμερισμό του βάρους από τη μεταναστευτική κρίση κατ’ αναλογία από όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και τα μέτρα για αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών, όπως αυτά επιβεβαιώθηκαν και στη Σύνοδο Κορυφής στη Βαλέτα της Μάλτας, στις 12 Νοεμβρίου 2015.

Είναι δυστυχώς σαφές ότι χωρίς την κατάπαυση του πυρός, την εξομάλυνση και τη σταθερότητα τα κύματα των προσφύγων θα συνεχιστούν. Εκεί βρίσκεται η ρίζα του προβλήματος. Οι υποδομές έρευνας και διάσωσης, περισυλλογής, υποδοχής, ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, φιλοξενίας και ένταξης των προσφύγων θα συνεχίσουν να δέχονται σοβαρή πίεση όσο στις χώρες από όπου κατάγονται οι πρόσφυγες υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι σε σχέση με την επιβίωση των κατοίκων τους. Δεν μπορεί να αποτελεί επιλογή στην προσπάθεια για επίτευξη ειρήνης η στήριξη του καθεστώτος Άσαντ. Αντίθετα, η εκδημοκρατικοποίηση και η σταθερότητα, που μόνο οι ελεύθερες εκλογές εγγυούνται, πρέπει να αποτελούν αυτοσκοπό, καθώς μπορεί να αναχαιτίσουν τη βίαιη μετακίνηση πληθυσμών.

Οι ροές των προσφύγων δεν πρόκειται να σταματήσουν, αν δεν τερματιστεί η βία και ο θάνατος, που τρέφονται από τη χρηματοδότηση από εξωτερικούς παράγοντες των διάφορων πλευρών που μάχονται κυρίως στη Συρία. Οι εξωτερικές παρεμβάσεις στη Συρία έχουν λειτουργήσει καταλυτικά στην έκρηξη τόσο της σύγκρουσης όσο και του προσφυγικού ρεύματος. Σήμερα αυτό καθίσταται πιεστική ανάγκη, καθώς η ενδοϊσλαμική σύγκρουση των δογμάτων απειλεί να ξεχειλίσει σε όλη τη Μέση Ανατολή. Ως εκ τούτου, τα μέλη της επιτροπής βουλευτές της κοινοβουλευτικής ομάδας του Δημοκρατικού Συναγερμού στηρίζουν τις διαπραγματεύσεις που λαμβάνουν χώρα στη Γενεύη με τη συμμετοχή και της συριακής αντιπολίτευσης. Στηρίζουν επίσης με σθένος τις προσπάθειες αποτελεσματικού ελέγχου των συνόρων από τη Frontex.

Επίσης, συγχαρητήρια αξίζουν και στους ανθρώπους που εκτελούν κάθε μέρα το καθήκον της κοινωνίας μας απέναντι στις βασανισμένες ψυχές που αναζητούν καταφύγιο στην Ευρώπη. Οι κάτοικοι των ελληνικών νησιών έχουν κληθεί να ανταποκριθούν, στο πλαίσιο της καθημερινότητάς τους, σε αυτή την πρωτοφανή κρίση που κτυπάει την πόρτα τους. Μάλιστα, το βιώνουν σε μεγαλύτερο βαθμό από κάθε άλλο πολίτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι traffickers, τα δίκτυα και τα σκάφη λαθρεμπόρων και αυτοί που συνδράμουν με πλαστά έγγραφα και ταυτότητες τους διακινητές πρέπει να τυγχάνουν μηδενικής ανοχής από τα κράτη.

Επίσης, στα σύνορα πρέπει να διεξάγονται επαρκείς έλεγχοι για αποτροπή εισόδου ατόμων που μπορεί να αποτελέσουν απειλή. Για την επίσπευση των διαδικασιών ταυτοποίησης πρέπει να διατεθούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση αυξημένα κονδύλια. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στον τρόπο υποδοχής και φιλοξενίας ευάλωτων ομάδων, για να αποτραπεί η εκμετάλλευσή τους ως θυμάτων σωματεμπορίας, με ιδιαίτερη έμφαση σε πρόσωπα που είναι γυναίκες, ασυνόδευτοι ανήλικοι και ανάπηρα άτομα, που ενδεχομένως να βρεθούν σε κίνδυνο σεξουαλικής εκμετάλλευσης και κακοποίησης. Η αρχή της έκδοσης ειδικής θεώρησης εισόδου για ανθρωπιστικούς λόγους, ειδικά για ασυνόδευτους ανηλίκους, πρέπει να ενσωματωθεί στο θεσμικό πλαίσιο που διέπει τους πρόσφυγες.

Μεγάλη είναι η σημασία της επέκτασης των προγραμμάτων μεταφοράς και επανεγκατάστασης των προσφύγων σε κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ήδη υλοποιούνται, αλλά και της περαιτέρω χρηματοδότησης των μηχανισμών έρευνας και διάσωσης. Η αλληλεγγύη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τους πρόσφυγες, αλλά και προς τα κράτη μέλη που υποδέχονται τη μεγάλη ροή από την περιφέρειά της αποτελεί απάντηση στο κάλεσμα της ιστορίας. Αν οι εχθροπραξίες δεν τερματιστούν, τότε τα κύματα των προσφύγων αναμένεται να συνεχιστούν και η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι σε θέση να ανταποκριθεί.

Τα μέλη της επιτροπής που ανήκουν στην κοινοβουλευτική ομάδα ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις επισημαίνουν ότι οριστική λύση στην προσφυγική κρίση και τις θαλάσσιες τραγωδίες που τη συνοδεύουν δε θα υπάρξει, αν δεν τερματιστούν οι ξένες επεμβάσεις στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή και ειδικότερα ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ευρύτερα η Δύση οφείλει να διακόψει κάθε είδους χρηματοδότηση και εξοπλισμό των αντιπολιτευόμενων τζιχαντιστικών ομάδων και να στηρίξει μια ειρηνική πολιτική λύση, που να βασίζεται στο διεθνές δίκαιο, στο σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας.

Η ίδια κοινοβουλευτική ομάδα εκφράζει την αντίθεσή της στο περιεχόμενο και τον προσανατολισμό της μεταναστευτικής και προσφυγικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερα στη λογική των στρατιωτικών και κατασταλτικών λύσεων, όπως η επιχείρηση EUNAVFORMED, την περαιτέρω θωράκιση των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη συγκρότηση δύναμης συνοριοφυλακής-ακτοφυλακής. Υποστηρίζει ότι στη θέση αυτού του πλέγματος καταστολής πρέπει να δημιουργηθούν μηχανισμοί και πολυεθνικές επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, αξιοποιώντας την πολύτιµη πείρα φορέων όπως ο υπεράκτιος σταθμός πρώτων βοηθειών για τους μετανάστες (MOAS).

Η εν λόγω κοινοβουλευτική ομάδα αντιτίθεται στη διαδικασία εξωτερικοποίησης του ελέγχου των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσα από τη συνεργασία με αυταρχικά γειτονικά καθεστώτα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναστείλει τις συμφωνίες επανεισδοχής με χώρες οι οποίες δε σέβονται τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Ζητά να συμμορφωθούν έμπρακτα όλα τα κράτη μέλη με τη διεθνή αρχή της μη επαναπροώθησης και να επιβεβαιωθεί στην πράξη ότι οι συλλογικές απελάσεις είναι απαγορευμένες. Αντιτίθεται στην επιτάχυνση και την εκτέλεση των προγραμματισμένων επιστροφών από κομβικά σημεία, βάσει ενός καταλόγου ασφαλών χωρών από τις οποίες οι αιτήσεις ασύλου θα εξετάζονται ταχύτατα και προφανώς θα απορρίπτονται συνοπτικά. Η κοινοβουλευτική ομάδα ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις υποστηρίζει περαιτέρω ότι αυτή η πρακτική υπονομεύει το διεθνώς κατοχυρωμένο ανθρώπινο δικαίωμα στο άσυλο για πολίτες και κατοίκους των εν λόγω τρίτων χωρών, στις οποίες μάλιστα συμπεριλήφθηκε και η Τουρκία, και πλήττει ιδιαίτερα ευάλωτες ομάδες, όπως οι γυναίκες και οι ΛΟΑΔΜ. Καλεί την επιτροπή να υιοθετήσει τουλάχιστον τη θέση του Ευρωκοινοβουλίου για το σχετικό ζήτημα, όπως εκφράστηκε στο ψήφισμα της 9ης Σεπτεμβρίου.

Περαιτέρω, η ίδια κοινοβουλευτική ομάδα υπενθυμίζει ότι το άσυλο αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, κατοχυρωμένο από το διεθνές δίκαιο και από διεθνείς υποχρεώσεις, που δεσμεύουν όλα τα κράτη µέλη, γι’ αυτό ζητά όπως δημιουργηθούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη µέλη ασφαλείς και νόμιμες οδοί για τους πρόσφυγες, όπως ανθρωπιστικοί δίαυλοι, θεωρήσεις για ανθρωπιστικούς λόγους και ενίσχυση της επανένωσης οικογενειών. Τα κράτη µέλη πρέπει να καταστήσουν δυνατή την υποβολή αιτήσεων για άσυλο και στις πρεσβείες και τα προξενικά γραφεία τους.

Επίσης, η κοινοβουλευτική ομάδα ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση σε γενναιόδωρη οικονομική συνδρομή, ώστε να δημιουργηθούν αξιοπρεπείς συνθήκες προσωρινής φιλοξενίας των αιτητών ασύλου, στηριγμένες στα πρότυπα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Υπογραμμίζει ότι η πρόσφατη προσφυγική κρίση και η κατάσταση που δημιουργήθηκε στη Μεσόγειο έχουν καταστήσει εμφανή τον αρνητικό αντίκτυπο του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 604/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 2013 για τη θέσπιση των κριτηρίων και μηχανισμών για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης διεθνούς προστασίας που υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας ή από απάτριδα (Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ L180, 29.6.2013, σ. 31) όσον αφορά την πρώτη χώρα εισόδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που δυστυχώς δεν έχει ακόμη οδηγήσει στην αναστολή του εν λόγω κανονισμού ή τουλάχιστον στην αφαίρεση της αναφοράς της πρώτης χώρας εισόδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Η ίδια κοινοβουλευτική ομάδα εκτιμά ότι τα έκτακτα και προσωρινά μέτρα που λήφθηκαν μέχρι σήμερα για τη μετεγκατάσταση προσφύγων από την Ελλάδα και την Ιταλία είναι εξαιρετικά ανεπαρκή σε σχέση με την κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι χώρες αυτές, γι’ αυτό καταδικάζει ως απαράδεκτη τη στάση ορισμένων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αρνούνται να συμμετάσχουν σε πρόγραμμα φιλοξενίας των προσφύγων και να αποδεχθούν δεσμευτικές ποσοστώσεις. Εν συνεχεία η πιο πάνω κοινοβουλευτική ομάδα ζητά την κατάργηση του Κανονισμού του Δουβλίνου και υποστηρίζει τη δημιουργία μόνιμου μηχανισμού φιλοξενίας και μετεγκατάστασης με δεσμευτικές ποσοστώσεις για την κατανομή των αιτητών ασύλου μεταξύ όλων των κρατών μελών.

Περαιτέρω, η κοινοβουλευτική ομάδα ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις καλεί την επιτροπή να βασίσει την πρότασή της στις θέσεις που περιλαμβάνονται στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 9ης Σεπτεμβρίου 2015 σχετικά με την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση προσωρινών μέτρων στον τομέα της διεθνούς προστασίας για την Ιταλία και την Ελλάδα [COM(2015)0286-C8-0156/2015-2015/0125(NLE)], ιδιαίτερα σε σχέση με ζητήματα όπως η συναίνεση των αιτούντων στη μετεγκατάστασή τους, η πρόσβασή τους σε επαρκή πληροφόρηση, η λήψη υπόψη των προτιμήσεων και των ιδιαίτερων προσόντων των αιτούντων, ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων των αιτητών ασύλου κατά τις διαδικασίες ταυτοποίησης, καθώς και η ιδιαίτερη προσοχή που πρέπει να δοθεί στις ευάλωτες ομάδες προσφύγων και ειδικότερα στους ασυνόδευτους ανηλίκους.

Επίσης, η πιο πάνω κοινοβουλευτική ομάδα υπογραμμίζει ότι το ζήτημα της συναίνεσης των αιτούντων ή των δικαιούχων διεθνούς προστασίας, για να μετεγκατασταθούν, αποτελεί απαραίτητη συνθήκη, για να αποφεύγονται οι δευτερογενείς μετακινήσεις. Παράλληλα, αποτελεί πάγια αρχή του παράγωγου δικαίου της Ένωσης, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 7, παράγραφος 2 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 516/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Απριλίου 2014 για τη δημιουργία του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ L150, 20.5.2014, σ. 168), και κατ’ αναλογία στο άρθρο 5 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 439/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Μαΐου 2010 για την ίδρυση Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ L132, 29.5.2010, σ. 11) και στο άρθρο 17, παράγραφος 2 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 604/2013. Εάν ένα πρόσωπο δε συναινεί, δεν πρέπει να μετεγκαθίσταται, αλλά πρέπει η ευκαιρία αυτή να προσφέρεται σε άλλο πρόσωπο, δεδομένου άλλωστε του ότι ο αριθμός των προσώπων προς μετεγκατάσταση είναι σημαντικά υψηλότερος από τις διαθέσιμες θέσεις μετεγκατάστασης.

Η κοινοβουλευτική ομάδα ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις υπογραμμίζει επίσης ότι οι αιτητές πρέπει να τυγχάνουν πληροφόρησης από τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης Ασύλου σε γλώσσα που μπορούν να κατανοήσουν σχετικά με τις διαδικασίες, τα δικαιώματα και την κατάσταση που θα συναντήσουν στα κράτη μέλη μετεγκατάστασής τους.

Παράλληλα, πρέπει να διασφαλίζεται η πρόσβαση σε πληροφόρηση και από άλλους φορείς, όπως η Υπάτη Αρμοστεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης. Η ενημέρωση συμβάλλει ουσιαστικά στην αποτελεσματική διαχείριση των προσδοκιών. Οι αιτούντες πρέπει να ενημερώνονται για τη διαδικασία μετεγκατάστασης και να τους κοινοποιείται η απόφαση μετεγκατάστασης. Ο αιτών πρέπει να έχει το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής κατά της απόφασης μετεγκατάστασης, όπως προνοείται στον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 604/2013 και το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εν συνεχεία, με βάση τα διδάγματα που έχουν αντληθεί από το Πιλοτικό Σχέδιο για τη Μετεγκατάσταση από τη Μάλτα (EUREMA), οι προσδοκίες, οι προτιμήσεις, οι ιδιαίτερες ανάγκες και τα προσόντα των αιτητών πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Πρέπει να δίδεται η δυνατότητα στους αιτητές να κατατάσσουν τα κράτη μέλη κατά σειρά προτιμήσεως και να στηρίζουν τις προτιμήσεις τους χρησιμοποιώντας στοιχεία όπως είναι οι γλωσσικές τους δεξιότητες, οι συγγενικοί δεσμοί πέραν του ορισμού των μελών της οικογενείας στον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 604/2013, οι κοινωνικές σχέσεις, οι πολιτισμικοί δεσμοί, προηγούμενη παραμονή σε κράτος μέλος, προηγούμενες σπουδές και προηγούμενη εμπειρία εργασίας, καθώς και ειδικά προσόντα τα οποία θα μπορούσαν να έχουν σημασία για την ένταξη των αιτούντων στην αγορά εργασίας του κράτους μέλους μετεγκατάστασης.

Ακολούθως, πρέπει να γνωστοποιηθούν οι προτιμήσεις των αιτούντων στα αντίστοιχα κράτη μέλη, στα οποία πρέπει να δίδεται η ευκαιρία να δηλώσουν τις προτιμήσεις τους για αιτούντες μεταξύ εκείνων των αιτούντων που είχαν εκφράσει προτίμηση προς το οικείο κράτος μέλος. Τα κράτη μέλη πρέπει να στηρίξουν τις προτιμήσεις τους μέσω πτυχών όπως είναι οι συγγενικοί, οι κοινωνικοί και οι πολιτισμικοί δεσμοί. Υπογραμμίζεται ωστόσο ότι η αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων που θεσπίζεται στο άρθρο 10 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να τηρείται πλήρως καθ’ όλη τη διαδικασία της μετεγκατάστασης. Οι διακρίσεις λόγω φύλου, ηλικίας, εθνότητας, αναπηριών και θρησκείας αποτελούν σαφή παραβίαση της συνθήκης.

Η ίδια κοινοβουλευτική ομάδα τονίζει ότι πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στους ευάλωτους αιτούντες και μεταξύ αυτών πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στους ασυνόδευτους ανηλίκους κατά την έννοια των άρθρων 21 και 22 της Οδηγίας 2013/33/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 2013 σχετικά με τις απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία (Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ L180, 29.6.2013, σ. 96). Από την άποψη αυτή, πρωταρχικό μέλημα πρέπει να αποτελούν οι ειδικές ανάγκες των αιτούντων, στις οποίες συγκαταλέγεται μεταξύ άλλων και η υγεία.

Παράλληλα, πρέπει πάντα να δίνεται πρωταρχική σημασία στο μείζον θέμα, που είναι το συμφέρον του παιδιού, ενώ δεν πρέπει ποτέ να διακυβεύονται οι βασικές αρχές που καθιερώνονται με την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 6ης Ιουνίου 2013 στην υπόθεση C-648/11 (προσδιορισμός “υπεύθυνο κράτος” στην περίπτωση ασυνόδευτου ανηλίκου). Προς τούτο, τα κράτη μέλη πρέπει να προβαίνουν σε ατομική αξιολόγηση των ευάλωτων σημείων των ατόμων, στο πλαίσιο της ειδικής υποδοχής τους και των διαδικαστικών αναγκών τους, συνεπώς δεν μπορούν να βασίζονται αποκλειστικά στον αυτοπροσδιορισμό των αιτητών για την αποτελεσματική διασφάλιση των δικαιωμάτων τους σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης. Πρέπει να υπάρξει μια ενιαία πολιτική τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, ώστε να πραγματοποιηθούν δράσεις οι οποίες θα αντιμετώπιζαν τα αίτια του προσφυγικού προβλήματος. Πρέπει να εξασφαλιστούν τα δικαιώματα των μεταναστών/προσφύγων στην παιδεία, στην υγεία, στην εργασία, στην επικοινωνία και σε άλλους τομείς, καθώς και η πρόσβασή τους στις δομές πρόνοιας του κράτους.

Τέλος, η κοινοβουλευτική ομάδα ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις ζητεί όπως οι διαδικασίες ταυτοποίησης των αιτητών ασύλου βασίζονται στον πλήρη σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων χωρίς προσφυγή σε μέτρα βίας και κράτησης.

Το μέλος της επιτροπής βουλευτής του Κινήματος Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ θεωρεί ότι, ενώ υπάρχει άμεση ανάγκη για επείγουσα απάντηση στην προσφυγική και μεταναστατευτική κρίση, η αντιμετώπιση πρέπει να επέλθει μέσα από μια μακροπρόθεσμη στρατηγική. Η επίλυση των βαθύτερων αιτίων της κρίσης πρέπει να είναι άμεσος στόχος για τη διεθνή πολιτική κοινότητα. Η ίδια βουλευτής θεωρεί ότι όλοι πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά σε αυτή τη διαδικασία. Η συμμετοχή των γυναικών προσφύγων και μεταναστών, αλλά και της Ευρώπης γενικότερα στην επίλυση αυτών των συγκρούσεων πρέπει να διασφαλιστεί, ενώ παράλληλα πρέπει να μπει σε εφαρμογή το Ψήφισμα του ΟΗΕ SC 1325, που αφορά τις γυναίκες και τις συγκρούσεις.

Επίσης, η βουλευτής του Κινήματος Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ κ. Ρούλα Μαυρονικόλα θεωρεί ότι είναι γεγονός ότι οι γυναίκες πρόσφυγες στερούνται πόρων, τροφίμων, στέγασης, καθώς και της πρόσβασης σε υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες. Στερούνται επίσης του αισθήματος της προστασίας και της ασφάλειας. Είναι επίσης γεγονός, σύμφωνα με την ίδια, ότι υπάρχει αύξηση της παιδικής εργασίας, των πρώιμων γάμων, της πορνείας, του λαθρεμπορίου γυναικών και παιδιών, καθώς και της σεξουαλικής παρενόχλησης, της βίας και της κακοποίησης. Η διεθνής κοινότητα, σύμφωνα με την ίδια βουλευτή, πρέπει να αναγνωρίσει την αδυναμία των γυναικών και παιδιών να αντιμετωπίσουν τέτοιες καταστάσεις και να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα, συμπεριλαμβανομένου και ενός επαρκούς προϋπολογισμού. Αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τις ομάδες προσφύγων είναι ανύπαρκτα και τα δεδομένα συνεχώς μετατοπίζονται όσο αυξάνονται και οι ροές προσφύγων. Υπάρχει επίσης ένας μεγάλος αριθμός των ασυνόδευτων παιδιών που χρειάζεται μια πιο εξειδικευμένη προσέγγιση, για να καλυφθούν τόσο οι ανάγκες των προσφύγων όσο και των υπόλοιπων ευάλωτων ομάδων, συμπεριλαμβανομένης της ΛΟΑΤ κοινότητας.

Περαιτέρω, η ίδια βουλευτής θεωρεί ότι οι πολιτικές λύσεις πρέπει να στηριχτούν στις αρχές της δικαιοσύνης και της ισότητας. Οι κοινωνίες πρέπει να ανοίξουν τα σύνορά τους και να απαρνηθούν το φόβο, την ξενοφοβία, το ρατσισμό, την ομοφοβία και ακροδεξιές ιδεολογίες. Οι σοσιαλιστές, οι σοσιαλδημοκράτες και οι προοδευτικοί είναι ξεκάθαροι στο θέμα αυτό, δεδομένου του ότι η καταπολέμηση τέτοιων ιδεολογιών στις κοινωνίες μας, ακόμα και μέσα στις ίδιές μας τις τάξεις, έχει ευρύτερες επιπτώσεις για το μέλλον της Ευρώπης. Θεωρεί ακόμα ότι πρέπει όλοι να συμμετάσχουν ενεργά στην εξεύρεση μιας ανθρώπινης και μακροπρόθεσμης λύσης για τις διάφορες πτυχές της προσφυγικής και μεταναστευτικής κρίσης, καθώς και για την καλύτερη υποστήριξη των ευάλωτων ομάδων των προσφύγων προς αυτή την κατεύθυνση.

Παράλληλα, το Κίνημα Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση να δημιουργήσει τις κατάλληλες υποδομές για την προσωρινή φιλοξενία των αιτητών ασύλου και να διευκρινιστεί ότι το άσυλο αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα και παραμένει δεσμευτικό για όλα τα κράτη μέλη. Οι πρόσφυγες πρέπει να έχουν εύκολη πρόσβαση στην υποβολή αιτήσεων για την παραχώρηση ασύλου.

Επίσης, η κ. Ρούλα Μαυρονικόλα θεωρεί ότι τα μέτρα που έχουν παρθεί για τη μετεγκατάσταση προσφύγων από την Ελλάδα και την Ιταλία είναι ανεπαρκή και πρέπει να βρεθούν οι τρόποι ενίσχυσης των μέτρων αυτών. Τονίζει επίσης τη σημασία υποστήριξης αυτών των χωρών πρώτης γραμμής προς αντιμετώπιση ανθρωπιστικών κρίσεων αυτής της κλίμακας, ενώ εξίσου σημαντική θεωρεί την ανάπτυξη ευρύτερης και ενισχυμένης συνεργασίας με τρίτες χώρες προέλευσης και διέλευσης. Αυτό θα συμβάλει στην καταπολέμηση των δικτύων παράνομης διακίνησης και εμπορίου ανθρώπων, στην ανάπτυξη ικανοτήτων στους τομείς των συστημάτων ασύλου και συνοριακού ελέγχου, στην ανάπτυξη πλαισίων για νόμιμη μετανάστευση και κινητικότητα, στην εφαρμογή μιας ανθρωπιστικής και αποτελεσματικής πολιτικής επιστροφής παράτυπων μεταναστών, στη δυνατότητα χορήγησης θεώρησης για ανθρωπιστικούς λόγους (humanitarian visas) και στη δημιουργία ανθρωπιστικών διαδρόμων. Θεωρεί ότι όλα τα κράτη μέλη πρέπει να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα φιλοξενίας προσφύγων, αφού επηρεάζει όλη την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Θεωρεί ακόμη ότι πρέπει να βρεθούν οι τρόποι ταυτοποίησης των αιτητών ασύλου, για να αποφευχθούν εσκεμμένες διακινήσεις δήθεν προσφύγων, που έχουν ως απώτερο σκοπό να πλήξουν την ειρήνη στον ευρωπαϊκό χώρο. Οι διαδικασίες και οι τρόποι όμως δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να προσβάλλουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Επιπλέον, η ίδια βουλευτής θεωρεί ότι πρέπει να υπάρξει αναπτυξιακή βοήθεια στις χώρες προέλευσης και ότι η διαρκής στήριξη εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης των διεθνών προσπαθειών για μείωση της φτώχιας, εδραίωση της ειρήνης, προώθηση της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και η περιφερειακή, πολιτική και οικονομική σταθερότητα έχουν ζωτικό ρόλο να διαδραματίσουν στην αντιμετώπιση των βασικών αιτιών της μετανάστευσης.

Το Κίνημα Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ τονίζει τη μεγάλη πίεση που δέχονται τα Δυτικά Βαλκάνια και την ανάγκη στήριξής τους στο Σχέδιο Δράσης για τη Μετανάστευση, που αποφασίστηκε στη Σύνοδο Κορυφής στη Βαλέτα στις 12 Νοεμβρίου 2015 και στην ίδρυση του Καταπιστευματικού Ταμείου για τη σταθερότητα και την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της παράνομης μετανάστευσης και των εκτοπισμένων ατόμων στην Αφρική, τονίζοντας ότι πρέπει να υπάρχουν εγγυήσεις για την προέλευση των χρημάτων και για τις οποίες συγκεκριμένες ενέργειες προβλέπονται.

 

 

 

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Σημείωμα Υπηρεσίας Ευρωπαϊκών Υποθέσεων

της Βουλής των Αντιπροσώπων

«Ευρωπαϊκή Μεταναστευτική Πολιτική: Μια Σφαιρική/Ολιστική Προσέγγιση»

Μια μακρόπνοη και ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική, που βασίζεται στην αλληλεγγύη, αποτελεί βασικό στόχο για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η μεταναστευτική πολιτική έχει ως στόχο να καθιερώσει μια ισορροπημένη προσέγγιση για την αντιμετώπιση της νόμιμης και της παράνομης μετανάστευσης. Στο επίκεντρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η σωστή διαχείριση των μεταναστευτικών ρευμάτων, η οποία συνεπάγεται την εξασφάλιση δίκαιης μεταχείρισης των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στα κράτη μέλη, την ενίσχυση των μέτρων για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, καθώς και την προώθηση της στενότερης συνεργασίας με τις τρίτες χώρες σ’ όλους τους τομείς. Περαιτέρω, στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η ανάπτυξη ενός ενιαίου επιπέδου δικαιωμάτων και υποχρεώσεων για τους νόμιμους μετανάστες, συγκρίσιμο με εκείνο που απολαμβάνουν οι Ευρωπαίοι πολίτες.

Σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, οι πολιτικές μετανάστευσης πρέπει να διέπονται από την αρχή της αλληλεγγύης και της δίκαιης κατανομής ευθυνών, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών επιπτώσεών της μεταξύ των κρατών μελών (Άρθρο 80 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης).

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 15 Οκτωβρίου 2008 ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Το εν λόγω σύμφωνο είναι ένα περαιτέρω βήμα και αντιπροσωπεύει μια εκτεταμένη δέσμευση για την επίτευξη κοινής πολιτικής στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου που βασίζεται σε πέντε πυλώνες, τρεις εκ των οποίων αφορούν τη μετανάστευση, την οργάνωση της νόμιμης μετανάστευσης κατά τρόπο ώστε να λαμβάνει υπόψη τις αρχές, ανάγκες και δυνατότητες υποδοχής κάθε κράτους μέλους και την ενθάρρυνση της ενσωμάτωσης, τον έλεγχο της παράνομης μετανάστευσης, ειδικότερα με την εξασφάλιση ότι οι παράνομοι μετανάστες θα επιστρέφουν στις χώρες προέλευσης ή διέλευσής τους, και τη δημιουργία εταιρικής σχέσης με τις χώρες προέλευσης και διέλευσής τους, με σκοπό να ενθαρρύνονται συνέργειες μεταξύ της μετανάστευσης και της ανάπτυξης.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2009 ενέκρινε το Πρόγραμμα της Στοκχόλμης για μια Ανοικτή και Ασφαλή Ευρώπη, που να εξυπηρετεί και να προστατεύει τους πολίτες. Συνεχίζοντας μετά τα Προγράμματα του Τάμπερε (1999-2004) και της Χάγης (2005-2009), το εν λόγω πρόγραμμα είναι ένα νέο πολυετές πρόγραμμα για μέτρα που θα λαμβάνονταν στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης κατά την περίοδο 2010-2014 και καθορίζει τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της μεταναστευτικής πολιτικής. Τον Απρίλιο του 2010 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιοποίησε σχέδιο δράσης για την εφαρμογή του προγράμματος της Στοκχόλμης, το οποίο μετατρέπει τους πολιτικούς στόχους και προτεραιότητες του προγράμματος σε συγκεκριμένα μέτρα με σαφές χρονοδιάγραμμα θέσπισης και εφαρμογής.

Από το 2008 έχει εγκριθεί μια σειρά σημαντικής τομεακής νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μετανάστευση και το άσυλο, όπως η Οδηγία για την Ενιαία Άδεια Διαμονής και Εργασίας και για τη λεγόμενη “μπλε κάρτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης” (απασχόληση υψηλής ειδίκευσης στα κράτη μέλη), και αναμένεται να εκδοθούν και να αναθεωρηθούν και άλλες σχετικές Οδηγίες στο εγγύς μέλλον.

Η σύσταση του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου τον Ιούνιο του 2013 συνιστά ένα ιστορικό επίτευγμα, όπως ανέφερε η τότε Επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για Εσωτερικές Υποθέσεις κ. Cecilia Malmström, κάτι που η Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιδιώκουν από το 1999. Σύμφωνα με την επίτροπο, το Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου θα παράσχει καλύτερη πρόσβαση στη διαδικασία χορήγησης ασύλου για όσους αναζητούν προστασία, θα οδηγήσει σε δικαιότερες, ταχύτερες και καλύτερης ποιότητας αποφάσεις για τη χορήγηση ή μη ασύλου και θα εξασφαλίσει ότι τα άτομα που υπόκεινται σε δίωξη δε θα απελαύνονται στις ζώνες που κινδυνεύουν.

Στις 17 Ιουνίου 2013 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την 4η Ετήσια Έκθεσή της για την Εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, με στόχο τη χάραξη πολιτικών με βάση τις ανάγκες του μέλλοντος στους εν λόγω τομείς, η οποία απασχόλησε το άτυπο συμβούλιο Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, που πραγματοποιήθηκε στο Βίλνιους από τις 18 έως τις 19 Ιουλίου 2013. Οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις επί των ευρημάτων της εν λόγω έκθεσης και συγκεκριμένα όσον αφορά την αποτελεσματικότερη διαχείριση της νόμιμης μετανάστευσης μέσω της ενίσχυσης της συνεργασίας με τις τρίτες χώρες, τις χώρες προέλευσης, την προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης για αποτροπή της παράνομης μετανάστευσης, την υλοποίηση των πολιτικών ένταξης των μεταναστών και την ανάγκη καταπολέμησης της παράνομης μετανάστευσης και του εμπορίου προσώπων. Ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξεως κ. Ιωνάς Νικολάου, που εκπροσώπησε την Κυπριακή Δημοκρατία/την κυβέρνηση στο πιο πάνω συμβούλιο, τόνισε τη σημασία του διαλόγου με τις τρίτες χώρες, ενώ όσον αφορά το ζήτημα της κινητικότητας των εργαζόμενων υπηκόων τρίτων χωρών σημείωσε ότι η Κύπρος υποστηρίζει την προώθησή της και αναγνωρίζει τη συμβολή που αυτή μπορεί να έχει, σε σχέση με τον περιορισμό των ελλείψεων δεξιοτήτων. Ωστόσο, τόνισε ότι, λαμβάνοντας υπόψη τα επίπεδα ανεργίας των νέων στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η κινητικότητα αυτή πρέπει να περιοριστεί στους τομείς όπου υπάρχει πραγματική έλλειψη δεξιοτήτων στα κράτη μέλη.

Η τραγωδία στη Λαμπεντούζα και ο θάνατος μεγάλου αριθμού μεταναστών στη Μεσόγειο τον περασμένο Οκτώβριο του 2013 οδήγησαν σε μια άνευ προηγουμένου κινητοποίηση των ηγετών και των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη λήψη μέτρων. Στις 4 Δεκεμβρίου 2013 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε μέτρα για την αύξηση της αλληλεγγύης και της αμοιβαίας υποστήριξης, με στόχο την αποφυγή μελλοντικών απωλειών ζωών στη Μεσόγειο. Τα προτεινόμενα μέτρα είναι το αποτέλεσμα των εργασιών της Επιχειρησιακής Ομάδας για τη Μεσόγειο (Task Force for the Mediterranean), η οποία συστάθηκε κατόπιν συμφωνίας των υπουργών στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων του Οκτωβρίου 2013, της οποίας προΐσταται η επιτροπή, με στόχο τη στήριξη βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα των πολιτικών και των μέσων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με τον τότε αρμόδιο Υπουργό Εσωτερικών Υποθέσεων της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Μιχελάκη, σε συνέντευξη τύπου που παραχώρησε σε ανταποκριτές ξένου τύπου για την παρουσίαση των προτεραιοτήτων του Υπουργείου Εσωτερικών κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που πραγματοποιήθηκε στο Ζάππειο Μέγαρο στην Αθήνα, στις 9 Ιανουαρίου 2014, η Ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα επικεντρώσει τις προσπάθειές της στην ανάδειξη των θετικών πτυχών μιας συνολικής ευρωπαϊκής διαχείρισης του μεταναστευτικού φαινομένου στην υπηρεσία της ανάπτυξης και θα καταβάλει κάθε προσπάθεια, για να αναδείξει όλες τις διαστάσεις των πολιτικών μετανάστευσης και κινητικότητας με παράλληλες δράσεις για τον περιορισμό των επιπτώσεων από την παράνομη μετανάστευση στην οικονομία, την κοινωνική συνοχή και την πολιτική σταθερότητα. Σύμφωνα με τον υπουργό, από την έναρξή της το 2005 η Συνολική Προσέγγιση της Μετανάστευσης και της Κινητικότητας αποτελεί το βασικό πλαίσιο για την πολιτική και δράση της Ένωσης στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων στα πεδία της μετανάστευσης και του ασύλου. Η ανανεωμένη Συνολική Προσέγγιση της Μετανάστευσης και της Κινητικότητας εστιάζει στις ακόλουθες τέσσερις λειτουργικές προτεραιότητες:

1. Στην καλύτερη οργάνωση της νόμιμης μετανάστευσης και την προώθηση της χρηστής διαχείρισης της κινητικότητας.

2. Στην πρόληψη και την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και την εξάλειψη της παράνομης διακίνησης προσώπων.

3. Στη μεγιστοποίηση του αναπτυξιακού αντίκτυπου της μετανάστευσης και της κινητικότητας.

4. Στην προώθηση της διεθνούς προστασίας και την ενίσχυση της εξωτερικής διάστασης του ασύλου.

Αναφορικά με την πρόταση Οδηγίας για τη διαμονή υπηκόων τρίτων χωρών για σπουδές και επιστημονική έρευνα, η αρχική Οδηγία επεκτείνεται δυναμικά σε δύο νέες κατηγορίες, αυτήν των έμμισθων ασκουμένων και των εσωτερικά άμισθων βοηθών, ενώ μέχρι τώρα αφορούσε κυρίως τους κατόχους της λεγόμενης “μπλε κάρτας” (εξειδικευμένο εργατικό και επιστημονικό προσωπικό που εισέρχεται για εργασία και διαμονή στην Ευρωπαϊκή Ένωση). Καίριο σημείο διχογνωμίας σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου στην πρόταση αυτή αποτελεί η νομοθέτηση ή μη της δυνατότητας των κρατών μελών να επιβάλλουν ποσοστώσεις ή όγκους εισδοχής υπηκόων τρίτων χωρών για εργασία. Νέο στοιχείο συζήτησης αποτελεί η δυνατότητα αναζήτησης απασχόλησης ή επιχειρηματικής δραστηριότητας από ερευνητές ή σπουδαστές (μετά την ολοκλήρωση του σκοπού διαμονής τους) με αυτόματη ή μη πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Άλλο σημείο συζήτησης αποτελεί η δυνητική εφαρμογή ορισμένων διατάξεων που αφορούν την ανταλλαγή μαθητών, την αμειβόμενη ή μη εκπαίδευση, τον εθελοντισμό και την εσωτερική άμισθη βοήθεια. Σημειώνεται ότι η εν λόγω πρόταση συζητήθηκε στο πλαίσιο της συνεδρίας της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, που πραγματοποιήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2013, όπου κλήθηκαν και παρευρέθηκαν και όλοι οι αρμόδιοι κρατικοί/κυβερνητικοί φορείς.

Την άτυπη συνάντηση των Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης απασχόλησε επίσης το θέμα της δίκαιης κατανομής βαρών μεταξύ των κρατών μελών. Κατά τη συζήτηση οι εκπρόσωποι της Ελληνικής Προεδρίας έδωσαν έμφαση στην ύπαρξη ειδικού άρθρου για την αλληλεγγύη στη Συνθήκη της Λισαβόνας και στη δυνατότητα επανεγκατάστασης προσφύγων και μεταναστών σε κράτη μέλη που δε φέρουν το βάρος των κρατών μελών του Νότου, εισήγηση που, όπως φάνηκε από τη συζήτηση, δεν επιθυμούν τα κράτη του Βορρά να αποδεχτούν.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστηρίζει ενεργά τη θέσπιση μιας ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μετανάστευση. Μετά την έναρξη της ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας έχει εμπλακεί ενεργά στην έγκριση νέας νομοθεσίας που αφορά τη μετανάστευση και σημειώνεται ότι ο ρόλος του ήταν ιδιαίτερα σημαντικός στη σύνταξη και έγκριση των Οδηγιών της Επιστροφής, της Ενιαίας Άδειας Διαμονής και της Οδηγίας σχετικά με τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής των υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την εποχική απασχόληση.

Στο πλαίσιο της εκστρατείας για την εκλογή του στη θέση του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στις 23 Απριλίου 2014 ο τότε υποψήφιος κ. Jean-Claude Juncker παρουσίασε στη Μάλτα ένα σχέδιο πέντε σημείων για τη μετανάστευση, με το οποίο ζητούσε μεγαλύτερη αλληλεγγύη στη μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μόλις ανέλαβε καθήκοντα Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ανέθεσε σε έναν επίτροπο, τον κ. Δημήτρη Αβραμόπουλο, ειδικό χαρτοφυλάκιο για τη μετανάστευση, για να εκπονήσει σε συνεργασία με τον Πρώτο Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Frans Timmermans νέα πολιτική μετανάστευσης ως μία από τις δέκα προτεραιότητες των πολιτικών κατευθύνσεων, δηλαδή του πολιτικού προγράμματος βάσει του οποίου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέλεξε την Επιτροπή.

Στα πλαίσια της Ελληνικής Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το Συμβούλιο Υπουργών Γενικών Υποθέσεων στις 13 Μαΐου 2014 υιοθέτησε/ενέκρινε την Οδηγία σχετικά με τους όρους εισόδου και παραμονής υπηκόων τρίτων χωρών στο πλαίσιο ενδοεταιρικής/ενδοεπιχειρησιακής μετάθεσης [intra-corporate transfer (ICT)]. Με τη νέα αυτή Οδηγία καθίσταται ευκολότερη η εκ μέρους των επιχειρήσεων και πολυεθνικών εταιρειών μετεγκατάσταση των διευθυντικών στελεχών τους, καθώς και των ειδικευμένων και ασκούμενων εργαζομένων τους στα υποκαταστήματα ή στις θυγατρικές τους εταιρείες ανά την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επίσης, στα πλαίσια του ίδιου συμβουλίου εγκρίθηκαν νέοι κανόνες για την επιτήρηση/έλεγχο των εξωτερικών θαλάσσιων συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (new Frontex regulation).

Επιπλέον, κατά τη Σύνοδο του Συμβουλίου Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που έλαβε χώρα τον Ιούνιο του 2014 στο Λουξεμβούργο, ολοκληρώθηκε ο διάλογος για το μέλλον του χώρου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (ΔΕΥ) και υιοθετήθηκαν οι Στρατηγικές Κατευθυντήριες Γραμμές για τη Μελλοντική Ανάπτυξη του Χώρου ΔΕΥ στη Μετά-Στοκχόλμη Εποχή.

Κατά την παρουσίαση των στόχων και προτεραιοτήτων της Ιταλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ιούλιος-Δεκέμβριος 2014) από τον Πρωθυπουργό της Ιταλίας κ. Ματέο Ρέντσι, τονίστηκε η ανάληψη περαιτέρω δράσεων για καλύτερη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών/ρευμάτων, ο ενισχυμένος έλεγχος των εξωτερικών συνόρων, καθώς και ότι η υλοποίηση των επιχειρησιακών μέτρων που έχουν προσδιοριστεί από την Ομάδα Δράσης για τη Μεσόγειο πρέπει να παραμείνει σε θέση υψηλής προτεραιότητας. Αυτά τα θέματα απασχόλησαν και το τελευταίο Συμβούλιο Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο στις 9 και 10 Οκτωβρίου 2014.

Με αφορμή τα τραγικά γεγονότα τότε στη Λαμπεντούζα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με ψήφισμά του στις 17 Δεκεμβρίου 2014 τόνισε την ανάγκη για μια ολιστική προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τη μετανάστευση.

Στις 4 Μαρτίου 2015 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε ένα ολοκληρωμένο Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για τη Μετανάστευση. Έγινε μια πρώτη συζήτηση με θέμα βασικές δράσεις για εντατικοποίηση των προσπαθειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εφαρμογή των υφιστάμενων μέσων και της συνεργασίας στη διαχείριση μεταναστευτικών ροών από τρίτες χώρες. Σύμφωνα με το δελτίο τύπου της Επιτροπής, ημερομηνίας 4 Μαρτίου 2015, για πρώτη φορά η καλύτερη διαχείριση της μετανάστευσης αποτελεί σαφή προτεραιότητα της Επιτροπής, όπως παρουσιάζεται στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Jean-Claude Juncker με τίτλο “Νέο Ξεκίνημα για την Ευρώπη”. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Επιτροπής, η μετανάστευση αποτελεί διατομεακό ζήτημα το οποίο απαιτεί την εμπλοκή διάφορων τομέων πολιτικής και τη συμμετοχή διάφορων φορέων τόσο εντός όσο και εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με δελτίο τύπου της Επιτροπής, η νέα δομή και οι μέθοδοι εργασίας της Επιτροπής αποτελούν ένα πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων και των ευκαιριών της μετανάστευσης με μια πραγματικά ολοκληρωμένη προσέγγιση. Η πιο πάνω συζήτηση προσδιόρισε τους τέσσερις κύριους τομείς στους οποίους προβλέπεται ανάληψη δράσης στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού θεματολογίου, που είναι η πλήρης και συνεπής εφαρμογή του προσφάτως εγκριθέντος Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου, μια νέα ευρωπαϊκή πολιτική για τη νόμιμη μετανάστευση, η καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης και της παράνομης διακίνησης ανθρώπων με πιο αυστηρό τρόπο, καθώς και η ασφάλιση των εξωτερικών συνόρων της Ευρώπης με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Με αφορμή τα πολύνεκρα ναυάγια στα νερά της Μεσογείου, στις 20 Απριλίου 2015 στο Λουξεμβούργο οι Υπουργοί Εξωτερικών και Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεδρίασαν εκτάκτως από κοινού με την Επιτροπή και στην παρουσία της Υπάτου Εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας και Αντιπροέδρου της Επιτροπής κ. Φεντερίκα Μογκερίνι. Εκεί ο Επίτροπος Μετανάστευσης, Εσωτερικών Υποθέσεων και Ιθαγένειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης κ. Δημήτρης Αβραμόπουλος παρουσίασε ένα σχέδιο δράσης δέκα σημείων, που θα αποτελέσει, όπως σημείωσε, τη βάση για την αναμόρφωση της μεταναστευτικής πολιτικής, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα ότι αυτό που χρειάζεται αυτή τη στιγμή είναι μεγαλύτερη υπευθυνότητα και αλληλεγγύη. Τόσο η κ. Μογκερίνι όσο και ο κ. Αβραμόπουλος τόνισαν πως προϋπόθεση, για να αλλάξει η πραγματικότητα, είναι η συλλογική προσπάθεια των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σημειώνεται ότι το πιο πάνω σχέδιο είχε την πλήρη υποστήριξη των Υπουργών Εξωτερικών και Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Παράλληλα, στο πλαίσιο της Διάσκεψης των Προέδρων των Εθνικών Κοινοβουλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη στις 20-21 Απριλίου 2015, οι συμμετέχοντες Πρόεδροι υπέγραψαν Δήλωση σχετικά με την ενίσχυση των επιχειρήσεων διάσωσης στη Μεσόγειο (Declaration on strengthening rescue operations in the Mediterranean).

Κατόπιν αιτήματος του Ιταλού Πρωθυπουργού κ. Ματέο Ρέντσι, το οποίο στηρίχθηκε και από πολλούς ομολόγους του, στις 23 Απριλίου 2015 συγκλήθηκε Έκτακτη Σύνοδος Κορυφής των Ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Διαχείριση της Μεταναστευτικής Κρίσης. Κατά τη σύνοδο εξετάστηκαν προτάσεις για άμεση δράση σε τέσσερα μέτωπα: τον αγώνα κατά των δουλεμπόρων, την εντατικοποίηση των επιχειρήσεων διάσωσης, την παροχή βοήθειας στα κράτη μέλη που υφίστανται τις μεγαλύτερες πιέσεις και τη συνεργασία με τα κράτη προέλευσης ή διέλευσης των προσφύγων και μεταναστών. Μεταξύ άλλων αποφασίστηκε η χρηματοδοτική και υλική ενίσχυση των δύο ευρωπαϊκών επιχειρήσεων για τον εντοπισμό και τη διάσωση μεταναστών “Τρίτων” και “Ποσειδών”, χωρίς ωστόσο να υπάρχει κάποια τελική απόφαση για την αύξηση του προϋπολογισμού ή της δύναμης που διατίθεται. Επιπλέον, ελήφθη η πολιτική απόφαση για μια πολιτική και στρατιωτική επιχείρηση που στοχεύει στην καταστροφή των σκαφών που χρησιμοποιούν οι δουλέμποροι στη Μεσόγειο Θάλασσα. Επιπρόσθετα, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει ένα πιλοτικό πρόγραμμα μετεγκατάστασης των προσφύγων που πραγματικά χρειάζονται προστασία. Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί ένα μοντέλο γρήγορων επιστροφών των παράτυπων μεταναστών στις πατρίδες τους με μεγαλύτερο αριθμό πτήσεων επιστροφής. Παράλληλα, αποφασίστηκε όπως επιδιωχθεί εμβάθυνση της συνεργασίας με βορειοαφρικανικές χώρες που γειτνιάζουν με τη Λιβύη, απ’ όπου σαλπάρουν τα περισσότερα σαπιοκάραβα των δουλεμπόρων. Τέλος, ο κ. Αβραμόπουλος ανακοίνωσε εκεί ότι το νέο Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για τη Μετανάστευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναμένεται να υιοθετηθεί στις 13 Μαΐου 2015.

Επίσης, σύμφωνα με δελτίο τύπου, ημερομηνίας 28 Απριλίου 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ως απάντηση στα πρόσφατα τραγικά γεγονότα, παρουσίασε το Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για την Ασφάλεια (The European Agenda on Security) για την περίοδο 2015-2020, το οποίο στοχεύει στη βοήθεια των κρατών μελών για συνεργασία στην αντιμετώπιση των απειλών κατά της ασφάλειας και την ενίσχυση των κοινών προσπαθειών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, του οργανωμένου εγκλήματος και της εγκληματικότητας στον κυβερνοχώρο. Στο εν λόγω θεματολόγιο, με βάση το ίδιο δελτίο, αναφέρεται ότι προσδιορίζονται συγκεκριμένα εργαλεία και μέτρα που θα χρησιμοποιηθούν σε αυτή την κοινή δράση, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ασφάλεια και να αντιμετωπιστούν πιο αποτελεσματικά οι τρεις αυτές πολύ πιεστικές απειλές.

Με βάση ανακοινωθέν τύπου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ημερομηνίας 29 Απριλίου 2015, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε ψήφισμα με το οποίο ζητά άμεσα μέτρα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να σωθούν ζωές. Σύμφωνα με το εν λόγω ψήφισμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να κάνει ό,τι είναι δυνατόν, για να αποτρέψει την απώλεια άλλων ανθρώπινων ζωών στη θάλασσα, όπως για παράδειγμα επεκτείνοντας την εντολή δράσης της επιχείρησης “Τρίτων” στη Μεσόγειο, προκειμένου να συμπεριλάβει επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ευρωβουλευτές ζητούν επίσης την εφαρμογή μιας δεσμευτικής ποσόστωσης για την κατανομή των αιτούντων άσυλο μεταξύ όλων των χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεγαλύτερη συμμετοχή σε προγράμματα επανεγκατάστασης, καλύτερη συνεργασία με τρίτες χώρες και αυστηρότερα μέτρα κατά των διακινητών.

Στις 13 Μαΐου 2015 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την Ανακοίνωση «Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Δράσης για τη Μετανάστευση» [COM (2015)240], γνωστή ως «Ευρωπαϊκή Ατζέντα για τη Μετανάστευση», που καθορίζει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που θα βελτιώσει τη διαχείριση της μετανάστευσης σε όλες τις πτυχές της. Σύμφωνα με δελτίο τύπου της Επιτροπής, ημερομηνίας 13 Μαΐου 2015, στην εν λόγω ατζέντα περιγράφονται τα άμεσα μέτρα που θα ληφθούν για την αντιμετώπιση της έκτακτης ανάγκης στη Μεσόγειο, αλλά και οι δράσεις που πρέπει να αναληφθούν τα επόμενα χρόνια για την καλύτερη διαχείριση όλων των πτυχών της μετανάστευσης.

Κατόπιν οδηγιών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις 18 Μαΐου 2015 το Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησε να συστήσει την ενωσιακή στρατιωτική επιχείρηση EUNAVFOR MED, με σκοπό να καταστρέψει το μοντέλο δράσης διακινητών και δουλεμπόρων στη Μεσόγειο. Χάρη στην εν λόγω απόφαση μπόρεσε να αρχίσει ο επίσημος σχεδιασμός της στρατιωτικής επιχείρησης.

Στη συνέχεια, με βάση ανακοινωθέν τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ημερομηνίας 27 Μαΐου 2015, η Επιτροπή ενέκρινε τις πρώτες προτάσεις της ολοκληρωμένης προσέγγισής της όσον αφορά τη βελτίωση της διαχείρισης της μετανάστευσης. Οι εν λόγω προτάσεις αφορούν έξι διαφορετικά και συγκεκριμένα μέτρα για την αντιμετώπιση των σημερινών μεταναστευτικών προκλήσεων και είναι τα πιο κάτω:

1. Μετεγκατάσταση: Μηχανισμός αντιμετώπισης επείγουσας κατάστασης για την παροχή συνδρομής στην Ιταλία και την Ελλάδα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να χρησιμοποιήσει τον εν λόγω μηχανισμό αντιμετώπισης επείγουσας κατάστασης σύμφωνα με το άρθρο 78 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σημειώνεται ότι, με βάση το πιο πάνω ανακοινωθέν, η διάταξη αυτή, η οποία ενεργοποιείται για πρώτη φορά, θα χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία συστήματος επείγουσας μετεγκατάστασης για την παροχή συνδρομής στην Ιταλία και την Ελλάδα. Σύμφωνα με το ίδιο ανακοινωθέν, το καθεστώς αυτό θα εφαρμοστεί σε υπηκόους της Συρίας και της Ερυθραίας που χρήζουν διεθνούς προστασίας και έφθασαν στην Ιταλία ή στην Ελλάδα μετά τις 15 Απριλίου 2015 ή που φθάνουν μετά τη θέση σε εφαρμογή του προαναφερθέντος μηχανισμού. Συνολικά, 40 000 άτομα πρέπει να μετεγκατασταθούν από την Ιταλία και την Ελλάδα σε άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σύμφωνα με μια κλείδα κατανομής στη βάση αντικειμενικών και μετρήσιμων κριτηρίων κατά τα επόμενα δύο έτη.

2. Επανεγκατάσταση: Η Επιτροπή εξέδωσε σύσταση με την οποία ζητά από τα κράτη μέλη να επανεγκατασταθούν 20 000 άτομα από χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης με σαφή ανάγκη διεθνούς προστασίας, όπως προσδιορίζεται από την Υπάτη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, σε διάστημα δύο ετών, με βάση μια κλείδα κατανομής με αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια. Τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο σύστημα δικαιούνται χρηματοδοτική στήριξη και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διαθέσει €50 εκατομ. για την περίοδο 2015-2016.

3. Σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της λαθραίας διακίνησης μεταναστών: Το σχέδιο για την περίοδο 2015-2020 καθορίζει συγκεκριμένες δράσεις για την πρόληψη και την πάταξη της λαθραίας διακίνησης μεταναστών. Μεταξύ των δράσεων συγκαταλέγεται η κατάρτιση καταλόγου ύποπτων σκαφών, εξειδικευμένες πλατφόρμες για την ενίσχυση της συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών με τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, καθώς και συνεργασία με τους παρόχους υπηρεσιών διαδικτύου και μέσων κοινωνικής δικτύωσης, για να εξασφαλιστεί ότι το διαδικτυακό περιεχόμενο που χρησιμοποιείται από τους λαθροδιακινητές, για να διαφημίζουν τις δραστηριότητές τους, εντοπίζεται και διαγράφεται ταχέως.

4. Κατευθυντήριες γραμμές για τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων: Για να λειτουργεί αποτελεσματικά το Κοινό Σύστημα Ασύλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να λαμβάνονται συστηματικά τα δακτυλικά αποτυπώματα των μεταναστών κατά την άφιξή τους. Η Επιτροπή έχει δημοσιεύσει κατευθυντήριες γραμμές, για να εφαρμόζουν τα κράτη μέλη προσέγγιση βέλτιστων πρακτικών για τη λήψη των δακτυλικών αποτυπωμάτων των νεοαφιχθέντων αιτούντων διεθνή προστασία. Ομάδες από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO), τη Frontex και τη Europol θα εργάζονται επιτόπου στα κομβικά σημεία, για να ταυτοποιούν ταχέως, να εγγράφουν και να λαμβάνουν τα δακτυλικά αποτυπώματα των εισερχόμενων μεταναστών και να εκτιμούν εκείνους που χρήζουν προστασίας.

5. Δημόσια διαβούλευση σχετικά με το μέλλον της Οδηγίας για την μπλε κάρτα: Η Επιτροπή επιθυμεί να βελτιώσει το ισχύον καθεστώς της μπλε κάρτας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο έχει σκοπό να διευκολύνει τα άτομα υψηλής ειδίκευσης που επιθυμούν να έλθουν να εργαστούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μέτρο το οποίο προς το παρόν χρησιμοποιείται σπάνια. Μέσα από τη δημόσια διαβούλευση καλούνται όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς (μετανάστες, εργοδότες, κυβερνητικές οργανώσεις, συνδικαλιστικές οργανώσεις, μη κυβερνητικές οργανώσεις, γραφεία ευρέσεως εργασίας κ.λπ.) να ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με την μπλε κάρτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να βελτιωθεί.

6. Στην πιο πάνω ατζέντα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λαμβάνει επίσης υπό σημείωση ένα νέο επιχειρησιακό σχέδιο για την επιχείρηση “Τρίτων”. Το νέο επιχειρησιακό σχέδιο για την ενισχυμένη κοινή επιχείρηση “Τρίτων” καθορίζει νέο αριθμό υλικών μέσων: 10 θαλάσσιες μονάδες, 33 χερσαίες μονάδες, 8 αεροπορικές μονάδες και ανθρώπινο δυναμικό 121 ατόμων. Το επιχειρησιακό σχέδιο καλύπτει επίσης τη γεωγραφική περιοχή της επιχείρησης “Τρίτων” προς νότον, έως τα σύνορα της ζώνης έρευνας και διάσωσης της Μάλτας, για να καλυφθεί η περιοχή της πρώην ιταλικής επιχείρησης “Mare Nostrum”.

Με βάση ανακοινωθέν τύπου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ημερομηνίας 7 Ιουλίου 2015, η ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου ενέκρινε επιπλέον ποσό ύψους €69,6 εκατομ. για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού προβλήματος. Σύμφωνα με το εν λόγω ανακοινωθέν, τρεις ευρωπαϊκοί οργανισμοί που διαχειρίζονται τις μεταναστευτικές ροές προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και δύο ευρωπαϊκά ταμεία για το μεταναστευτικό θα λάβουν επιπλέον €69,6 εκατ. για περισσότερο προσωπικό και άλλα έξοδα για το τρέχον έτος με στόχο την καλύτερη και αποτελεσματικότερη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών στη Μεσόγειο.

Κατά τη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που πραγματοποιήθηκε στις 25 και 26 Ιουνίου 2015, οι 28 ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκριναν δέσμη μέτρων βάσει του προγράμματος δράσης της Επιτροπής και των συζητήσεων του Συμβουλίου. Τα μέτρα αυτά καλύπτουν τους τομείς μετεγκατάστασης 40 000 αιτούντων άσυλο από την Ιταλία και Ελλάδα, επανεγκατάστασης, επιστροφής και επανεισδοχής, καθώς και τη συνεργασία με τρίτες χώρες.

Στις 9 και 10 Ιουλίου 2015, κατά την άτυπη σύνοδο του Συμβουλίου Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο, τα κράτη μέλη συμφώνησαν στην επανεγκατάσταση 20 000 προσφύγων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι υπουργοί συζήτησαν επίσης τα μέτρα μετεγκατάστασης και τη λειτουργία των εγκαταστάσεων πρώτης υποδοχής (hotspots).

Με αφορμή τα πολύ πρόσφατα τραγικά γεγονότα και πάλι στη Μεσόγειο στα τέλη Αυγούστου και αρχές Σεπτεμβρίου του 2015, ο Πρόεδρος της Κομισιόν κ. Juncker, στην εναρκτήρια ομιλία του στην ολομέλεια της Ευρωβουλής στο Στρασβούργο, στις 9 Σεπτεμβρίου 2015, παρουσίασε μια άλλη πρόταση από εκείνην που παρουσιάστηκε από τον αρμόδιο επίτροπο κ. Αβραμόπουλο τον περασμένο Ιούλιο (η πρόταση αφορούσε 40 000 άτομα και μόνο την Ιταλία και την Ελλάδα). Ο κ. Juncker πρότεινε τώρα τη μετεγκατάσταση 120 000 μεταναστών από την Ελλάδα, την Ιταλία, αλλά και την Ουγγαρία στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, σύμφωνα με δελτίο τύπου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ημερομηνίας 9 Σεπτεμβρίου 2015, ο Πρόεδρος Juncker πρότεινε τη λειτουργία μόνιμου μηχανισμού για επιμερισμό των βαρών των μεταναστευτικών ροών, που θα ενεργοποιείται κάθε φορά που προκύπτει έκτακτη ανάγκη. Συγχρόνως, με βάση το ίδιο δελτίο, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πρότεινε τη δημιουργία ταμείου για επενδύσεις στις χώρες προέλευσης των προσφύγων και εισηγήθηκε να ενταθούν οι προσπάθειες βοήθειας στις περιμετρικές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αντιμετωπίζουν τα πρώτα κύματα των μεταναστών με την άμεση δημιουργία κέντρων υποδοχής.

Με βάση δελτίο τύπου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ημερομηνίας 9 Σεπτεμβρίου 2015, το Ευρωκοινοβούλιο με ψήφισμά του τάχθηκε πλειοψηφικά υπέρ των έκτακτων μέτρων αλληλεγγύης, που θα επιτρέψουν σε πρώτη φάση τη μετεγκατάσταση 40 000 αιτούντων άσυλο από την Ελλάδα και την Ιταλία (24 000 από την Ιταλία και 16 000 από την Ελλάδα) προς άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε διάστημα δύο ετών. Σημειώνεται ότι η απόφαση για τα έκτακτα μέτρα, μετά την επίσημη έγκρισή της από το Συμβούλιο, τίθεται σε ισχύ την επόμενη ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης θα λάβουν ένα κατ’ αποκοπή ποσό ύψους €6.000 για κάθε άτομο που θα υποδεχθούν. Σύμφωνα με το ίδιο δελτίο, το μόνιμο σύστημα μετεγκατάστασης υιοθετείται με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, με διαδικασία συναπόφασης, δηλαδή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα αποφασίσει επί ίσοις όροις με το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (κράτη μέλη).

Επιπλέον, στις 11 Σεπτεμβρίου 2015, χαιρετίζοντας τις νέες προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αντιμετώπιση της άνευ προηγουμένου εισροής μεταναστών και προσφύγων, οι ευρωβουλευτές δήλωσαν με ψήφισμά τους ότι είναι έτοιμοι να εργαστούν για την ψήφιση σχεδίων νόμου που θα δημιουργήσουν μία σταθερή πολιτική μετανάστευσης και ασύλου για το μέλλον, τονίζοντας ειδικότερα την ανάγκη για αλλαγές στον Κανονισμό του Δουβλίνου.

Στις 13 Σεπτεμβρίου η Γερμανία, λόγω του μεγάλου όγκου των προσφύγων που καταφθάνουν καθημερινά στη χώρα, αποφάσισε την επαναφορά των ελέγχων στα σύνορά της κυρίως με την Αυστρία, κάτι που ισοδυναμεί με προσωρινή αναστολή της Συνθήκης του Σένγκεν. Με ανακοίνωσή της την ίδια ημέρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι η εν λόγω απόφαση φαίνεται νομικά αιτιολογημένη, λόγω του ότι η προσωρινή επανεισαγωγή των συνοριακών ελέγχων μεταξύ των χωρών μελών είναι μια έκτακτη δυνατότητα που προβλέπεται ρητά από τον κώδικα συνόρων του Σένγκεν στην περίπτωση μιας κατάστασης κρίσης, τονίζοντας ότι η ενέργεια αυτή καταδεικνύει την ανάγκη να συμφωνήσουν οι χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια κοινή προσέγγιση όσον αφορά τη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης. Επιπλέον, η Κομισιόν σημειώνει ότι θα παρακολουθεί τις εξελίξεις και τονίζει ότι στόχος είναι η επιστροφή σε μια κανονική κατάσταση, χωρίς συνοριακούς ελέγχους μεταξύ των χωρών μελών της Ζώνης Σένγκεν, το συντομότερο δυνατόν.

Στην έκτακτη σύνοδο του Συμβουλίου Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 14 Σεπτεμβρίου 2015, με βάση το Κείμενο Συμπερασμάτων της εν λόγω συνόδου, δεν κατέστη κατορθωτό για τους υπουργούς των 28 κρατών μελών να λάβουν μια ομόφωνη απόφαση -έντονες διαφωνίες προέρχονταν από Ουγγαρία, Τσεχία και Σλοβακία- για τη μετεγκατάσταση 120 000 προσφύγων από την Ελλάδα, την Ιταλία και την Ουγγαρία. Στο προαναφερθέν κείμενο σημειωνόταν ότι η εν λόγω πρόταση θα επανεξεταστεί στην επόμενη Σύνοδο των Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που έλαβε χώρα στις 8 Οκτωβρίου 2015 στο Λουξεμβούργο, όπου και αναμενόταν να ληφθούν οριστικές αποφάσεις. Ωστόσο, οι υπουργοί υιοθέτησαν την πρώτη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μετεγκατάσταση 40 000 προσφύγων από την Ιταλία και την Ελλάδα, η οποία τέθηκε αμέσως σε ισχύ. Παράλληλα, οι 28 αποφάσισαν ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για την έναρξη της δεύτερης φάσης της επιχείρησης ΕUNAVFOR MED, η οποία ξεκίνησε στα τέλη του Ιουνίου στη Μεσόγειο. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την εν λόγω απόφαση, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιτρέψει τη χρήση στρατιωτικής βίας εναντίον των διακινητών προσφύγων και μεταναστών στο πλαίσιο της θαλάσσιας επιχείρησής της στη Μεσόγειο. Σημειώνεται ότι η εν λόγω δεύτερη φάση δε θα μπορούσε να ξεκινήσει πριν από τις αρχές Οκτωβρίου του 2015, διότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έπρεπε να υιοθετήσει μια σειρά νομικών κειμένων, που θα αφορούν μεταξύ άλλων τους κανόνες εμπλοκής των στρατιωτών.

Σύμφωνα με δελτίο τύπου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ημερομηνίας 17 Σεπτεμβρίου 2015, η πιο πάνω πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μετεγκατάσταση 120 000 αιτούντων άσυλο έλαβε τη στήριξη της Ευρωβουλής. Με βάση το εν λόγω δελτίο, η άμεση στήριξη του Ευρωκοινοβουλίου στην προαναφερθείσα πρόταση της Επιτροπής στέλνει ένα σαφές μήνυμα στους Υπουργούς Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι είναι πλέον καιρός να αναλάβουν δράση και να συμφωνήσουν επί της δεύτερης αυτής πρότασης.

Τέλος, σημειώνεται ότι ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κ. Ντόναλτ Τουσκ ανακοίνωσε τη σύγκληση έκτακτης Συνόδου Κορυφής Αρχηγών των Κρατών Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Μεταναστευτικό, που έλαβε χώρα στις 23 Σεπτεμβρίου 2015.

Η άτυπη σύνοδος των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων στις 23 Σεπτεμβρίου 2015 ζήτησε από τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις κυβερνήσεις να μεριμνήσουν χωρίς καθυστέρηση για τις δράσεις προτεραιότητας που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Απαιτήθηκαν επιχειρησιακές αποφάσεις σχετικά με τα πιεστικότερα ζητήματα πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου σύμφωνα με τους ακόλουθους προσανατολισμούς:

1. Κάλυψη των επειγουσών αναγκών των προσφύγων στην περιοχή με την παροχή συνδρομής ύψους τουλάχιστον €1 δις στην Υπάτη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα και άλλους οργανισμούς.

2. Παροχή συνδρομής στο Λίβανο, την Ιορδανία, την Τουρκία και άλλες χώρες για την αντιμετώπιση της κρίσης των προσφύγων από τη Συρία, μεταξύ άλλων με σημαντική αύξηση των κονδυλίων του Περιφερειακού Καταπιστευματικού Ταμείου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κρίση στη Συρία (Ταμείο “Madad”), ενίσχυση του διαλόγου με την Τουρκία σε όλα τα επίπεδα, μεταξύ άλλων και κατά την επίσκεψη του Τούρκου Προέδρου στις 5 Οκτωβρίου 2015, ώστε να εντατικοποιηθεί η συνεργασία στον τομέα της ανάσχεσης και διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών, παροχή συνδρομής στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων για τη διαχείριση των ροών προσφύγων, μεταξύ άλλων και μέσω προενταξιακών μέσων, καθώς και διασφάλιση της ταχείας και επαρκούς προετοιμασίας της Διάσκεψης για την Οδό Ανατολικής Μεσογείου-Δυτικών Βαλκανίων στις 8 Οκτωβρίου 2015.

3. Αύξηση της χρηματοδότησης του Καταπιστευματικού Ταμείου Έκτακτης Ανάγκης για τη σταθερότητα και την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της παράτυπης μετανάστευσης και της εκτόπισης ατόμων στην Αφρική μέσω συμπληρωματικών συνεισφορών από τα κράτη μέλη, καθώς και διασφάλιση της άριστης προετοιμασίας της Διάσκεψης Κορυφής της Βαλέτας στις 11-12 Νοεμβρίου 2015, ώστε να επιτευχθεί η μεγαλύτερη δυνατή πρόοδος.

4. Αντιμετώπιση της δραματικής κατάστασης που επικρατεί στα εξωτερικά σύνορα και ενίσχυση των ελέγχων στα σύνορα αυτά ιδίως μέσω συμπληρωματικών πόρων για τον οργανισμό “Frontex”, την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο και τη Europol, καθώς και της χρήσης προσωπικού και εξοπλισμού από τα κράτη μέλη.

5. Ικανοποίηση των αιτημάτων των κρατών μελών της πρώτης γραμμής για συνδρομή από τα θεσμικά όργανα, τους οργανισμούς και άλλα κράτη μέλη, ώστε να εξασφαλιστεί η ταυτοποίηση, η καταχώριση και η λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων των μεταναστών στα κομβικά σημεία υποδοχής και ταυτόχρονα να διασφαλιστεί η μετεγκατάσταση και η επιστροφή το αργότερο έως το Νοέμβριο του 2015.

6. Ενίσχυση της χρηματοδότησης του Ταμείου Έκτακτης Ανάγκης για το Άσυλο, την Ένταξη και τη Μετανάστευση και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας-Συνόρων.

7. Σε ό,τι αφορά τη Συρία, απηύθυναν έκκληση για μια νέα διεθνή προσπάθεια υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για τον τερματισμό του πολέμου, ο οποίος έχει προκαλέσει τόσα δεινά και έχει εξαναγκάσει περίπου 12 εκατομ. ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύεται να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για το σκοπό αυτό, καθώς και για το σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας στη Λιβύη.

8. Οι προσανατολισμοί που συμφωνήθηκαν σήμερα πρέπει να συνοδευτούν από τη μεταφορά των κανόνων του Κοινού Συστήματος Ασύλου στα εθνικά δίκαια και την εφαρμογή τους από τα κράτη μέλη. Στο πλαίσιο αυτό είναι σημαντικό να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την πλήρη συμμετοχή όλων των κρατών μελών στο Σύστημα του Δουβλίνου.

9. Κάλεσαν τα θεσμικά όργανα, τους οργανισμούς και τα κράτη μέλη να επιταχύνουν τις εργασίες τους ως προς όλες τις πλευρές της μεταναστευτικής κρίσης. Η Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις για την κινητοποίηση του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς υποστήριξη των παρόντων προσανατολισμών. Τα κράτη μέλη θα συμβάλουν με τις αντίστοιχες συνεισφορές τους.

10. Δεσμεύθηκαν να επανέλθουν στην πρόκληση που θέτει το μεταναστευτικό ζήτημα κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 30 Σεπτεμβρίου 2015 παρουσίασε/υπέβαλε μια σειρά συγκεκριμένων προτάσεων χρηματοδότησης ύψους €1,7 δις από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τα έτη 2015 και 2016 με στόχο τη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης. Στο δελτίο τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της ίδιας ημερομηνίας αναφέρεται ότι με τα εν λόγω κονδύλια θα παρασχεθεί επείγουσα βοήθεια στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που πλήττονται περισσότερο, θα αυξηθεί το προσωπικό των οργανισμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή και θα παρασχεθεί συνδρομή και ανθρωπιστική βοήθεια σε τρίτες χώρες. Στο εν λόγω δελτίο επισημαίνεται η ανάγκη όπως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο προωθήσουν τάχιστα την έγκριση αυτών των μέτρων, όπως είχαν δεσμευτεί να κάνουν.

Σε ό,τι αφορά στο μέλλον της πολιτικής στον τομέα της επιστροφής, κατά τη Σύνοδο του Συμβουλίου Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 8 Οκτωβρίου 2015, οι εν λόγω υπουργοί ενέκριναν σχετικά συμπεράσματα συμβουλίου, στα οποία η Κύπρος πέτυχε τη συμπερίληψη αναφοράς στην ανάγκη πλήρους και αποτελεσματικής εφαρμογής των υφιστάμενων συμφωνιών επανεισδοχής έναντι όλων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στις 14 Οκτωβρίου 2015 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε έκθεση σχετικά με την πρόοδο εφαρμογής των δράσεων προτεραιότητας για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης.

Με βάση δελτίο τύπου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ημερομηνίας 16 Οκτωβρίου 2015, κατά τη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 15 Οκτωβρίου 2015, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων υιοθέτησαν και χαιρέτισαν τη συμφωνία για το κοινό σχέδιο προγράμματος δράσης με την Τουρκία, το οποίο είχε προταθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 5 και 6 Οκτωβρίου 2015, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας τους για τη διαχείριση της μετανάστευσης σε μια συντονισμένη προσπάθεια για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης. Στο ίδιο δελτίο σημειώνεται επιπλέον ότι οι αρχηγοί, στοχεύοντας στην αποτελεσματικότερη διαχείριση της μεταναστευτικής και προσφυγικής κρίσης καθόρισαν τους επιπρόσθετους ακόλουθους προσανατολισμούς:

1. Συνεργασία με τρίτες χώρες, για να αναχαιτισθούν οι ροές,

2. ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση το κεκτημένο του Σένγκεν,

3. αντιμετώπιση της εισροής προσφύγων στην Ευρώπη και διασφάλιση της επιστροφής τους και

4. Συρία και Λιβύη.

Κατά τη σύνοδο ηγετών σχετικά με τις ροές προσφύγων κατά μήκος της διαδρομής στα Δυτικά Βαλκάνια, που πραγματοποιήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2015 και συγκλήθηκε από τον Πρόεδρο της Κομισιόν κ. Juncker, οι ηγέτες της Αλβανίας, Αυστρίας, Βουλγαρίας, Κροατίας, πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, Γερμανίας, Ελλάδας, Ουγγαρίας, Ρουμανίας, Σερβίας και Σλοβενίας συμφώνησαν επί σχεδίου δράσης 17 σημείων (επιχειρησιακών μέτρων), που αφορούν τα ακόλουθα: μόνιμη ανταλλαγή πληροφοριών, περιορισμό των δευτερογενών μετακινήσεων, υποστήριξη των προσφύγων και παροχή καταλυμάτων και χωρών ανάπαυσης, κοινή διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, διαχείριση των συνόρων, αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης και εμπορίας, πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις προσφύγων και των μεταναστών και παρακολούθηση.

Στις 28 Οκτωβρίου 2015, με βάση ανακοινωθέν τύπου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κατά τη σύνοδο ολομέλειας στο Στρασβούργο, οι ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ της διαθεσιμότητας του επιπρόσθετου ποσού των €800 εκατομ. στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2016, στηρίζοντας έτσι τη μετεγκατάσταση (relocation) των προσφύγων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Με βάση ανακοινωθέν του Συμβουλίου Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ημερομηνίας 9 Νοεμβρίου 2015, οι υπουργοί ενημερώθηκαν σχετικά με τις τελευταίες πληροφορίες για τα μεταναστευτικά ρεύματα και την επί τόπου κατάσταση και είχαν ευρεία συζήτηση σχετικά με την πρόοδο κατά την εφαρμογή των πιο πρόσφατων μέτρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με το προαναφερθέν ανακοινωθέν, οι υπουργοί επίσης αποφάσισαν σχετικά με ορισμένα επιπρόσθετα μέτρα για το χειρισμό της προσφυγικής και μεταναστευτικής κρίσης, τα οποία παρουσιάζονται στα συμπεράσματα που ενέκρινε το συμβούλιο. Τα εν λόγω συμπεράσματα δίνουν έμφαση στην επιτάχυνση των τρεχουσών διαδικασιών μετεγκατάστασης, στην ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην πάταξη της διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων, στην επιστροφή και την επανεισδοχή.

Κατά τη συζήτηση της ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 11 Νοεμβρίου 2015, οι ευρωβουλευτές κάλεσαν τα κράτη μέλη να εκπληρώσουν τις υποσχέσεις τους και να υλοποιήσουν τις ευρωπαϊκές δράσεις που αφορούν τη μετανάστευση και έχουν συμφωνηθεί από τους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικότερα, όπως αναφέρεται στο δελτίο τύπου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ημερομηνίας 12 Νοεμβρίου 2015, οι ευρωβουλευτές πρότειναν να χρησιμοποιηθούν €2,3 δις από πρόστιμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από τελωνειακούς δασμούς για τη χρηματοδότηση ορισμένων εξ αυτών των μέτρων. Με βάση το εν λόγω δελτίο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 6 Νοεμβρίου είχε δηλώσει ότι από τα νέα καταπιστευματικά ταμεία που συστάθηκαν για τη Συρία και την Αφρική λείπουν ακόμη €2,22 δις από συνεισφορές που αναμένονται από τα κράτη μέλη.

Σύμφωνα με ανακοινωθέν τύπου του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ημερομηνίας 14 Νοεμβρίου 2015, στη Διάσκεψη Κορυφής για τη Μετανάστευση της Βαλέτας, που έλαβε χώρα στις 11 και 12 Νοεμβρίου 2015, οι αρχηγοί των είκοσι οκτώ κρατών και κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεδρίασαν με τους ομολόγους τους από τις αφρικανικές χώρες, για να συζητήσουν θέματα μετανάστευσης. Οι αρχηγοί συμφώνησαν στη σύσταση ενός ταμείου στήριξης €1,8 δις για την Αφρική με στόχο την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών του προσφυγικού και μεταναστευτικού προβλήματος. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της εν λόγω διάσκεψης, οι πιο πάνω αρχηγοί ενέκριναν σχέδιο δράσης με τις εξής πέντε προτεραιότητες:

1. Αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της παράτυπης μετανάστευσης και της αναγκαστικής εκτόπισης.

2. Βελτίωση συνεργασίας για τη νόμιμη μετανάστευση και την κινητικότητα.

3. Ενίσχυση της προστασίας των μεταναστών και των αιτούντων άσυλο.

4. Πρόληψη και καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης, της παράνομης διακίνησης μεταναστών και της εμπορίας ανθρώπων.

5. Βελτίωση της συνεργασίας στους τομείς της επιστροφής και της επανεισδοχής και επανένταξης.

Με βάση το πιο πάνω ανακοινωθέν, μετά την προαναφερθείσα διάσκεψη οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνήλθαν άτυπα, για να συζητήσουν τις τελευταίες εξελίξεις της μεταναστευτικής κρίσης και να επιταχύνουν την εφαρμογή των μέτρων που αποφάσισαν το Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο.

Σημειώνεται ότι μετά τα τραγικά γεγονότα στο Παρίσι, που έλαβαν χώρα στις 14 Νοεμβρίου 2015, η Λουξεμβουργιανή Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης συγκάλεσε έκτακτο Συμβούλιο Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 20 Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες με στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής απάντησης κατά της τρομοκρατίας, εξασφαλίζοντας παράλληλα την παρακολούθηση των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί. Στο συμβούλιο αποφασίστηκε μεταξύ άλλων η ενίσχυση των ελέγχων των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Κατά τη Σύνοδο Κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης-Τουρκίας στις 29 Νοεμβρίου 2015 συμφωνήθηκε Κοινό Σχέδιο Δράσης Ευρωπαϊκής Ένωσης-Τουρκίας, που αφορά την οικονομική βοήθεια ύψους €3 δις στην Τουρκία για τη διαχείριση των προσφυγικών ροών.

Σύμφωνα με δελτίο τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ημερομηνίας 15 Δεκεμβρίου 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε μια σημαντική δέσμη μέτρων για τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την προστασία του χώρου Σένγκεν χωρίς εσωτερικά σύνορα. Με βάση το εν λόγω δελτίο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, ώστε να εξασφαλιστεί η ισχυρή και από κοινού διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης. Σύμφωνα με την εν λόγω πρόταση, στη νέα Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή θα συμμετέχουν ένας ευρωπαϊκός οργανισμός φύλαξης των συνόρων και των ακτών, που θα σχηματιστεί με βάση τη Frontex, και οι αρμόδιες για τη διαχείριση των συνόρων αρχές των κρατών μελών, που θα εξακολουθήσουν να ασκούν την καθημερινή διαχείριση των εξωτερικών συνόρων.

Παράλληλα, προκειμένου να αυξηθεί η ασφάλεια εντός του χώρου Σένγκεν, η Επιτροπή προτείνει μια στοχευμένη τροποποίηση του κώδικα συνόρων του Σένγκεν με τη θέσπιση υποχρεωτικών συστηματικών ελέγχων των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα εξωτερικά χερσαία, θαλάσσια και εναέρια σύνορα. Θα καθιερωθούν υποχρεωτικοί έλεγχοι των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη χρήση βάσεων δεδομένων, όπως το Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (SIS), η βάση δεδομένων της Ιντερπόλ για κλαπέντα και απολεσθέντα ταξιδιωτικά έγγραφα και συναφή εθνικά συστήματα, για να εξακριβώνεται ότι τα πρόσωπα που αφικνούνται δε συνιστούν απειλή για τη δημόσια τάξη και την εσωτερική ασφάλεια.

Επίσης, στο προαναφερθέν δελτίο σημειώνεται ότι η πιο πάνω πρόταση ενισχύει την ανάγκη να εξακριβώνονται τα βιομετρικά αναγνωριστικά στοιχεία στα διαβατήρια των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε περίπτωση αμφιβολιών σχετικά με τη γνησιότητα του διαβατηρίου ή τη νομιμότητα του κατόχου. Στο δελτίο επισημαίνεται επιπλέον ότι οι έλεγχοι θα είναι πλέον υποχρεωτικοί και κατά την έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

 

8 Μαρτίου 2016

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων