Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών για το νομοσχέδιο «Ο περί Νομικής Αρωγής (Τροποποιητικός) (Αρ. 7) Νόμος του 201

Παρόντες:

Σωτήρης Σαμψών, πρόεδρος Γιώργος Γεωργίου
Ρίκκος Μαππουρίδης Αντώνης Αντωνίου
Άριστος Δαμιανού Φειδίας Σαρίκας

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε πέντε συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 19 και 26 Νοεμβρίου 2014, καθώς και στις 16, 23 και 30 Σεπτεμβρίου 2015. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, του Υπουργείου Εσωτερικών και της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας.

Σκοπός του υπό συζήτηση νομοσχεδίου όπως αυτό αρχικά κατατέθηκε από την εκτελεστική εξουσία είναι η συμμόρφωση της κυπριακής νομοθεσίας με το τρίτο εδάφιο του άρθρου 47 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που κατατέθηκαν ενώπιον της επιτροπής, το άρθρο 47 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθίσταται εφαρμοστέο, στις περιπτώσεις όπου πρόσωπο ισχυρίζεται ενώπιον δικαστηρίου ότι παραβιάστηκαν δικαιώματα και ελευθερίες του που μεταξύ άλλων διασφαλίζονται από την πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τίτλο «Οδηγία 2004/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, για την τροποποίηση του Κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 και την κατάργηση των Οδηγιών 64/221/ΕΟΚ, 68/360/ΕΟΚ, 72/194/ΕΟΚ, 75/34/ΕΟΚ, 75/35/ΕΟΚ, 90/364/ΕΟΚ, 90/365/ΕΟΚ και 93/96/ΕΟΚ».

Ειδικότερα, με το εν λόγω νομοσχέδιο προβλέπεται η τροποποίηση του περί Νομικής Αρωγής Νόμου [Ν. 165(Ι)/2002], έτσι ώστε να παρέχεται, υπό προϋποθέσεις, το δικαίωμα δωρεάν νομικής αρωγής και εκπροσώπησης σε πολίτη της Ένωσης ή μέλος της οικογένειάς του για την άσκηση προσφυγής δυνάμει του άρθρου 146 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά:

1. απόφασης της αρμόδιας αρχής, που εκδίδεται δυνάμει των διατάξεων των άρθρων 28 και 33 του περί του Δικαιώματος των Πολιτών της Ένωσης και των Μελών των Οικογενειών τους να Κυκλοφορούν και να Διαμένουν Ελεύθερα στη Δημοκρατία Νόμου [Ν. 7(Ι)/2007], η οποία επιβάλλει περιορισμούς στην άσκηση των δικαιωμάτων του αιτητή για είσοδο, διαμονή και ελεύθερη κυκλοφορία στη Δημοκρατία, είτε για λόγους δημόσιας τάξης, δημόσιας ασφάλειας ή δημόσιας υγείας είτε για λόγους άλλους από τη δημόσια τάξη, δημόσια ασφάλεια ή δημόσια υγεία, και

2. δυσμενούς απόφασης αρμόδιας αρχής επί ιεραρχικής προσφυγής, την οποία το εν λόγω πρόσωπο άσκησε ενώπιόν της και η οποία αφορούσε απόφαση που έχει ληφθεί εις βάρος του, είτε για λόγους δημόσιας τάξης, δημόσιας ασφάλειας ή δημόσιας υγείας είτε για λόγους άλλους από τη δημόσια τάξη, δημόσια ασφάλεια ή δημόσια υγεία.

Περαιτέρω, σύμφωνα με τις πρόνοιες του υπό αναφορά νομοσχεδίου, το πιο πάνω αναφερόμενο δικαίωμα νομικής αρωγής ασκείται υπό την προϋπόθεση της οικονομικής δυσπραγίας του αιτητή, καθώς και της πιθανολογούμενης έκδοσης θετικής απόφασης υπέρ του στο πλαίσιο της δίκης.

Κατά το πρώτο στάδιο της εξέτασης του νομοσχεδίου ενώπιον της επιτροπής διαφάνηκε ότι με βάση τις πρόνοιές του προβλέπεται η παροχή δωρεάν νομικής αρωγής για την άσκηση δικαιώματος προσφυγής σε δικαστήριο της Δημοκρατίας κατά απόφασης επί ιεραρχικής προσφυγής, παρά το γεγονός ότι κατά το χρόνο εκείνο δεν παρεχόταν δικαίωμα ιεραρχικής προσφυγής σύμφωνα με τον περί του Δικαιώματος των Πολιτών της Ένωσης και των Μελών των Οικογενειών τους να Κυκλοφορούν και να Διαμένουν Ελεύθερα στη Δημοκρατία Νόμο.

Η εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως ενημέρωσε συναφώς την επιτροπή ότι η παροχή του εν λόγω δικαιώματος ιεραρχικής προσφυγής περιλαμβανόταν σε άλλο νομοσχέδιο, το οποίο αναμενόταν να κατατεθεί αρμοδίως στη Βουλή των Αντιπροσώπων από το Υπουργείο Εσωτερικών, και ότι οι προτεινόμενες με το υπό συζήτηση νομοσχέδιο πρόνοιες για την παροχή νομικής αρωγής θα ήταν εφαρμοστέες, όταν και εφόσον θα θεσπιζόταν τέτοιο δικαίωμα με βάση τον περί του Δικαιώματος των Πολιτών της Ένωσης και των Μελών των Οικογενειών τους να Κυκλοφορούν και να Διαμένουν Ελεύθερα στη Δημοκρατία Νόμο. Ως εκ τούτου, η επιτροπή αποφάσισε, με τη σύμφωνη γνώμη του πιο πάνω εκπροσώπου, να προχωρήσει στην περαιτέρω εξέταση του νομοσχεδίου μετά τη θέσπιση του δικαιώματος σε σχέση με το οποίο προβλέπεται στο νομοσχέδιο η παροχή δικαιώματος νομικής αρωγής.

Σε μεταγενέστερο στάδιο και αφού προηγουμένως ψηφίστηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων Ο περί του Δικαιώματος των Πολιτών της Ένωσης και των Μελών των Οικογενειών τους να Κυκλοφορούν και να Διαμένουν Ελεύθερα στη Δημοκρατία (Τροποποιητικός) Νόμος του 2015 [Ν. 77(Ι)/2015], στον οποίο προβλέπεται η παροχή δικαιώματος ιεραρχικής προσφυγής, για το οποίο παρέχεται νομική αρωγή σύμφωνα με το υπό συζήτηση νομοσχέδιο, το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως κατέθεσε στην επιτροπή αναθεωρημένο κείμενο του νομοσχεδίου, ώστε αυτό να συνάδει με τις σχετικές ρυθμίσεις του εν λόγω τροποποιητικού νόμου.

Κατά τη συζήτηση του αναθεωρημένου κειμένου του νομοσχεδίου ενώπιον της επιτροπής, η εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως ενημέρωσε την επιτροπή ότι εκκρεμεί εναντίον της Δημοκρατίας διαδικασία παράβασης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα πλαίσια της διαδικασίας EU PILOT 5871/13/JUST για λανθασμένη εναρμόνιση με την Οδηγία 2004/38/ΕΚ και το άρθρο 47 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας σημείωσε περαιτέρω ενημερωτικά ότι, ενώ το άρθρο 47 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει άμεση ισχύ, δεν εφαρμόζεται από τα δικαστήρια της Δημοκρατίας, γιατί, όπως αναφέρθηκε σε σχετική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, δεν υπάρχει ο κατάλληλος μηχανισμός για εφαρμογή του.

Η εκπρόσωπος του Υπουργείου Εσωτερικών συμφώνησε με τους σκοπούς και τις επιδιώξεις του νομοσχεδίου.

Στο στάδιο της περαιτέρω εξέτασης των προνοιών του νομοσχεδίου, την επιτροπή απασχόλησε ιδιαίτερα η προβλεπόμενη σε αυτό προϋπόθεση παροχής νομικής αρωγής, δηλαδή η πιθανότητα έκδοσης θετικής απόφασης στα πλαίσια της πρωτοβάθμιας εκδίκασης της προσφυγής.

Ειδικότερα, την επιτροπή απασχόλησαν τα ακόλουθα:

1. Ο πιθανός επηρεασμός του δικαστηρίου κατά την εκδίκαση της προσφυγής λόγω της αρχικής του θέσης, ότι πληρείται ή δεν πληρείται η προϋπόθεση της πιθανότητας επιτυχίας της προσφυγής.

2. Η πρακτική δυσκολία εκτίμησης του ποσοστού επιτυχίας μόνο από το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου της υπόθεσης.

3. Η διάσταση της προβλεπόμενης προϋπόθεσης με τις διατάξεις του άρθρου 134 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, που προβλέπουν συναφώς ότι το δικαστήριο δύναται να απορρίψει προσφυγή με απόφασή του που λαμβάνεται χωρίς δημόσια συζήτηση, αν πειστεί ότι η προσφυγή αυτή είναι προδήλως αβάσιμη.

Τοποθετούμενος αναφορικά με το θέμα αυτό, ο εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας ενημέρωσε την επιτροπή για τα ακόλουθα:

1. Οι προϋποθέσεις που τίθενται στο υπό συζήτηση νομοσχέδιο περιλαμβάνονται και σε άλλα άρθρα του περί Νομικής Αρωγής Νόμου αναφορικά με την παροχή νομικής αρωγής στα πλαίσια άλλων εναρμονιστικών νομοθεσιών.

2. Οι εν λόγω προϋποθέσεις έχουν καθοριστεί με βάση σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με την οποία επιτρέπεται στα κράτη μέλη να θέτουν προϋποθέσεις στο δικαίωμα παροχής νομικής αρωγής, νοουμένου ότι αυτές δεν είναι αυθαίρετες.

3. Υπάρχει ήδη νομολογία σε εθνικό επίπεδο αναφορικά με την προϋπόθεση της πιθανότητας έκδοσης θετικής απόφασης, με βάση την οποία έχει διασαφηνιστεί ότι η πιθανότητα αυτή είναι κάτι περισσότερο από απλή πιθανότητα αλλά κάτι πολύ λιγότερο από το ισοζύγιο των πιθανοτήτων που απαιτείται για την απόδειξη αστικής αγωγής ή ότι αρκεί να διαφαίνεται κάποιο ορατό ενδεχόμενο επιτυχίας.

4. Με βάση την προαναφερόμενη νομολογία, το δικαστήριο εξετάζει το σχετικό διοικητικό φάκελο χωρίς τη διεξαγωγή ακρόασης και με βάση το περιεχόμενο του φακέλου καταλήγει σε συμπέρασμα αναφορικά με την πιθανότητα έκδοσης θετικής απόφασης, το οποίο πιθανόν να αναιρεθεί κατά την εκδίκαση της υπόθεσης.

Η επιτροπή, έχοντας υπόψη τα πιο πάνω και συνεκτιμώντας την εκφρασθείσα ανησυχία των μελών της αναφορικά με την πιθανότητα επηρεασμού του δικαστηρίου κατά την εκδίκαση της προσφυγής, τη δυσκολία καθορισμού ποσοστού πιθανότητας επιτυχίας σε προσφυγή μόνο από τη θεώρηση του σχετικού διοικητικού φακέλου και τις συναφείς πρόνοιες του Συντάγματος της Δημοκρατίας, αποφάσισε ομόφωνα να τροποποιήσει τόσο τη σχετική πρόνοια του νομοσχεδίου όσο και τις υφιστάμενες διατάξεις του περί Νομικής Αρωγής Νόμου, έτσι ώστε η προϋπόθεση παροχής νομικής αρωγής, που εδράζεται στην πιθανότητα έκδοσης θετικής απόφασης, να αντικατασταθεί από την προϋπόθεση ότι κατά την κρίση του δικαστηρίου η εν λόγω προσφυγή δεν είναι προδήλως αβάσιμη, για να συνάδει με τη συναφή συνταγματική πρόνοια.

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών, λαμβάνοντας υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν της, ομόφωνα εισηγείται στη Βουλή την ψήφιση του νομοσχεδίου σε νόμο όπως αυτό έχει διαμορφωθεί στη βάση των πιο πάνω, αφού πρώτα τροποποιηθεί ο τίτλος του, ώστε να αναφέρεται ως «Ο περί Νομικής Αρωγής (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2015».

 

 

13 Οκτωβρίου 2015

 

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων