Αρχείο

    

Κοινή έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών και της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών για το νομοσχέδιο «Ο περί Συμφώνου Συμβίωσης Νόμος του 2015»

Παρόντες:

Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών: Κοινοβουλευτική Επιτροπή

Νομικών:

Γιάννος Λαμάρης, πρόεδρος Σωτήρης Σαμψών, πρόεδρος
Στέλλα Μισιαούλη Δημητρίου Ρίκκος Μαππουρίδης
Χρίστος Μέσης Άριστος Δαμιανού
Νίκος Νουρής Πανίκκος Σταυριανός, εκπροσωπώντας τον κ. Γιώργο Λουκαΐδη
Ρούλα Μαυρονικόλα, εκπροσωπώντας τον κ. Φειδία Σαρίκα Ρούλα Μαυρονικόλα, εκπροσωπώντας τον κ. Φειδία Σαρίκα
Δημήτρης Συλλούρης Μη μέλη των επιτροπών:
  Στέλλα Κυριακίδου

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών και η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών μελέτησαν από κοινού το πιο πάνω νομοσχέδιο σε εφτά συνεδρίες τους, που πραγματοποιήθηκαν στο διάστημα μεταξύ 11 Ιουνίου και 6 Ιουλίου 2015. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον των επιτροπών ο Υπουργός Εσωτερικών, ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών και ο αναπληρωτής διευθυντής του Τμήματος Αρχείου, Πληθυσμού και Μετανάστευσης του ίδιου υπουργείου, συνοδευόμενοι από υπηρεσιακούς παράγοντες, καθώς και εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, του Υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, εκπρόσωποι του Γραφείου της Επιτρόπου Διοικήσεως ως Αρχής κατά του Ρατσισμού και των Διακρίσεων, της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου, της Επιτροπής Προστασίας Νοητικά Καθυστερημένων Ατόμων, της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου, της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο, του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, του Συνδέσμου Αντιμετώπισης Κοινωνικών Προβλημάτων, του Παγκύπριου Συλλόγου Ψυχολόγων, του Συνδέσμου Ψυχολόγων Κύπρου, του Συνδέσμου Κοινωνιολόγων Κύπρου, του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Κύπρου, των οργανώσεων νεολαίας, των εκπαιδευτικών οργανώσεων ΟΕΛΜΕΚ και ΠΟΕΔ, της Οργάνωσης Accept-ΛΟΑΤ Κύπρου, του Κυπριακού Συνδέσμου Οικογενειακού Προγραμματισμού και του Ομίλου Άθεων Κύπρου. Το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο, η εκπαιδευτική οργάνωση ΟΛΤΕΚ, η Παγκύπρια Συνομοσπονδία Ομοσπονδιών Συνδέσμων Γονέων Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης, η Παγκύπρια Συνομοσπονδία Ομοσπονδιών Συνδέσμων Γονέων Δημόσιων Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης και το Κυπριακό Λόμπι Γυναικών, παρ’ όλο που κλήθηκαν, δεν εκπροσωπήθηκαν στις συνεδρίες των επιτροπών.

Σκοπός του νομοσχεδίου, όπως αυτό αρχικά κατατέθηκε στη Βουλή, είναι η θέσπιση νομικού πλαισίου για τη θεσμοθέτηση της σύναψης συμφώνου συμβίωσης με το οποίο ρυθμίζονται οι όροι και τα έννομα αποτελέσματα της συμβίωσης ετερόφυλων και ομόφυλων ζευγαριών.

Ειδικότερα, με τις πρόνοιες του νομοσχεδίου προβλέπονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Καθορίζεται το πεδίο εφαρμογής του προτεινόμενου νόμου, καθώς και οι προϋποθέσεις και η διαδικασία σύναψης συμφώνου συμβίωσης.

2. Καθορίζονται οι περιπτώσεις στις οποίες σύμφωνο συμβίωσης καθίσταται άκυρο ή ακυρώσιμο, καθώς και οι περιπτώσεις στις οποίες αίρεται η ακυρότητα αυτού.

3. Καθορίζονται οι περιπτώσεις στις οποίες επέρχεται λύση του συμφώνου συμβίωσης, καθώς και τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη από το δικαστήριο για την έκδοση διατάγματος λύσης αυτού.

4. Ρυθμίζονται ζητήματα αναφορικά με την ιδιότητα των παιδιών των συμβαλλομένων σε σύμφωνο συμβίωσης.

5. Ρυθμίζονται οι περιουσιακές σχέσεις των συμβαλλομένων σε σύμφωνο συμβίωσης και τα θέματα διατροφής.

6. Προβλέπεται ότι θέματα που αφορούν άμεσα ή έμμεσα διαδοχή σε κληρονομιά θα ρυθμίζονται με βάση τις διατάξεις του περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου.

7. Καθορίζονται τα αδικήματα που διαπράττονται με βάση τις πρόνοιες του προτεινόμενου νόμου, καθώς και οι ποινές που επισύρει η διάπραξη αυτών.

Σύμφωνα με τον Υπουργό Εσωτερικών, καθώς και με τα στοιχεία που κατατέθηκαν στις επιτροπές από τους εκπροσώπους του Υπουργείου Εσωτερικών, η κατάθεση του νομοσχεδίου κρίθηκε αναγκαία, ώστε να καλυφθεί το υφιστάμενο νομοθετικό κενό σε ό,τι αφορά τη ρύθμιση των σχέσεων ετερόφυλων και ομόφυλων ζευγαριών στο πλαίσιο της συμβίωσης εκτός γάμου. Όπως επισημαίνεται στα εν λόγω στοιχεία, με την ψήφιση του προτεινόμενου νόμου η πολιτεία εκπληρώνει την υποχρέωσή της να ρυθμίσει νομοθετικά τις υπαρκτές κοινωνικές και άλλες συνέπειες που επιφέρουν οι εκτός γάμου συμβιωτικές σχέσεις ζευγαριών. Συναφώς, η θεσμοθέτηση του συμφώνου συμβίωσης ως ενός επιπρόσθετου τρόπου ρύθμισης των συμβιωτικών σχέσεων προάγει την κοινωνική δικαιοσύνη και ανταποκρίνεται στα δεδομένα της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας.

Στο στάδιο της μελέτης του νομοσχεδίου, τις επιτροπές απασχόλησαν ιδιαίτερα επιμέρους ζητήματα σε σχέση με την εφαρμογή της προτεινόμενης νομοθεσίας, γι’ αυτό και ζητήθηκαν από τους κυβερνητικούς αρμοδίους πρόσθετα στοιχεία και επεξηγήσεις. Παράλληλα, διατυπώθηκαν από μέλη των επιτροπών, αλλά και βουλευτές μη μέλη τους, καθώς και από τις ενδιαφερόμενες πλευρές διαφωνίες και επιφυλάξεις σε σχέση με ορισμένες πρόνοιες του νομοσχεδίου και υποβλήθηκαν διάφορες εισηγήσεις για τροποποίηση αριθμού εξ αυτών.

Συναφώς, τις επιτροπές απασχόλησαν ιδιαίτερα μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Κατά πόσο κρίνεται σκόπιμο οι εκτός γάμου συμβιωτικές σχέσεις και ειδικότερα οι όροι και τα έννομα αποτελέσματα αυτών να διέπονται εξαντλητικά από τον προτεινόμενο νόμο ή ορισμένες πτυχές της νομικής σχέσης που δημιουργείται δυνάμει του προτεινόμενου νόμου να ρυθμίζονται με ιδιωτική συμφωνία μεταξύ των συμβαλλομένων.

2. Κατά πόσο είναι δόκιμος ο όρος “σύμφωνο συμβίωσης, δεδομένου ότι ο προτεινόμενος νόμος δεν προβλέπει τη σύναψη οποιασδήποτε συμφωνίας και οι έννομες συνέπειες της σχέσης καθορίζονται σε έκταση και εξαντλητικά σ’ αυτόν.

3. Το θέμα της μη συμπερίληψης στο νομοσχέδιο ρητής πρόνοιας σε σχέση με την απαγόρευση υιοθεσίας από ζευγάρια που συνάπτουν σύμφωνο συμβίωσης.

4. Οι πρόνοιες του νομοσχεδίου σύμφωνα με τις οποίες υπό ορισμένες προϋποθέσεις αίρεται η ακυρότητα συμφώνου συμβίωσης.

5. Η ανάγκη να διασφαλιστεί ότι σύμφωνο συμβίωσης ή πολιτική ένωση που έχουν συναφθεί σε άλλη χώρα δεν έχουν ισχύ υπέρτερη από αυτήν που έχει σύμφωνο συμβίωσης το οποίο συνάφθηκε στη Δημοκρατία.

Σημειώνεται ότι, για σκοπούς καλύτερης και ενδελεχέστερης εξέτασης του νομοσχεδίου, οι επιτροπές αποφάσισαν τη σύσταση Υποεπιτροπής για τη Μελέτη του Νομοθετικού Πλαισίου το Οποίο θα Διέπει μια Μορφή Συμβιωτικής Σχέσης εκτός Γάμου, υπό την προεδρία του προέδρου της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών και με τη συμμετοχή του προέδρου της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών, των μελών των δύο επιτροπών κ. Άριστου Δαμιανού, Χρίστου Μέση, Ρίκκου Μαππουρίδη, Αθηνάς Κυριακίδου, Δημήτρη Συλλούρη και Γιώργου Περδίκη, καθώς και της βουλευτού κ. Ρούλας Μαυρονικόλα, εκπροσωπώντας το μέλος των επιτροπών κ. Φειδία Σαρίκα, με απώτερο στόχο την επεξεργασία σε βάθος των προνοιών του νομοσχεδίου και την εισήγηση προς τις επιτροπές ρυθμίσεων με τις οποίες να καταστεί η εφαρμογή του προτεινόμενου νόμου πληρέστερη και πιο αποτελεσματική.

Η εν λόγω υποεπιτροπή, ενεργώντας στα πλαίσια της εντολής που της δόθηκε από τις δύο επιτροπές, προέβη σε κατ’ άρθρον μελέτη του νομοσχεδίου, συζητώντας διεξοδικά ανάμεσα σε άλλα τις πιο πάνω αναφερόμενες διαφωνίες και επιφυλάξεις που είχαν διατυπωθεί ενώπιον των δύο επιτροπών. Στη βάση της συζήτησης που διεξήχθη με τη συμμετοχή εκπροσώπων του Υπουργείου Εσωτερικών, του αναπληρωτή διευθυντή του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης του ίδιου υπουργείου, καθώς και εκπροσώπων της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας και του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, η υποεπιτροπή, αφού έλαβε υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν της, επεξεργάστηκε τη σύνταξη νέου κειμένου σχεδίου νόμου με τίτλο «Ο περί Πολιτικής Συμβίωσης Νόμος του 2015», στο οποίο διατύπωσε τις καταρχήν θέσεις της.

Σημειώνεται ότι, στη βάση του ότι οι όροι και τα έννομα αποτελέσματα της συμβίωσης ετερόφυλων και ομόφυλων ζευγαριών εκτός γάμου θα ρυθμίζονται εξαντλητικά με τον προτεινόμενο νόμο αντί με ιδιωτική συμφωνία, η υποεπιτροπή εισηγήθηκε, αντί να καλυφθεί νομοθετικά η συμβίωση των ζευγαριών που συνάπτουν σύμφωνο συμβίωσης, να θεσμοθετηθεί ως μια νέα μορφή συμβιωτικής σχέσης εκτός γάμου η πολιτική συμβίωση, η οποία θα διέπεται από τις διατάξεις του προτεινόμενου νόμου, καθώς και της ισχύουσας νομοθεσίας.

Ειδικότερα, με το εν λόγω κείμενο προτάθηκαν μεταξύ άλλων οι ακόλουθες τροποποιήσεις στο αρχικό κείμενο του νομοσχεδίου:

1. Αντικαταστάθηκαν οι αναφορές σε σύμφωνο συμβίωσηςκαι συμβαλλομένουςμε αναφορές σε πολιτική ένωση και συμβίους”, αντίστοιχα.

2. Διαμορφώθηκε η πρόνοιά του σύμφωνα με την οποία αναφορά σε “σύζυγοσε οποιαδήποτε εν ισχύι νομοθεσία της Δημοκρατίας θα ερμηνεύεται ως αναφορά και σε πρόσωπο το οποίο συμβιώνει με άλλο πρόσωπο στη βάση των προνοιών του προτεινόμενου νόμου, ώστε η ερμηνεία αυτή να μην ισχύει σε σχέση με την εφαρμογή του περί Υιοθεσίας Νόμου και κατ’ επέκταση η υιοθεσία να απαγορεύεται ρητά στα εν λόγω πρόσωπα, στα πλαίσια της συμβιωτικής τους σχέσης.

3. Διαμορφώθηκε η πρόνοιά του που προβλέπει ότι κατά τη διαδικασία σύναψης της πιο πάνω αναφερόμενης συμβιωτικής σχέσης τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα παρουσιάζονται ενώπιον του ληξιάρχου της επαρχίας της επιλογής τους, ώστε τα εν λόγω πρόσωπα να παρουσιάζονται στο ληξίαρχο της επαρχίας στην οποία διαμένουν και μόνο τα πρόσωπα που δε διαμένουν μόνιμα στη Δημοκρατία να μπορούν να επιλέγουν επαρχία.

4. Διαμορφώθηκαν οι πρόνοιές του σύμφωνα με τις οποίες οι μάρτυρες στις προβλεπόμενες διαδικασίες πρέπει να έχουν δικαιοπρακτική ικανότητα, ώστε η προϋπόθεση αυτή να καταργηθεί και οι εν λόγω μάρτυρες να απαιτείται να έχουν συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας τους και να έχουν σώας τας φρένας.

5. Διαμορφώθηκε η πρόνοιά του που καθορίζει την έναρξη της ισχύος της αναφερόμενης στο εξής πολιτικής συμβίωσης, ώστε αυτή να αρχίζει από την ημερομηνία που αναγράφεται στο εκδοθέν πιστοποιητικό, αντί από την ημερομηνία καταχώρισης του πιστοποιητικού αυτού στο σχετικό μητρώο.

6. Εισήχθηκε πρόνοια σύμφωνα με την οποία, σε περίπτωση λύσης της πολιτικής συμβίωσης αυτοδικαίως λόγω σύναψης γάμου μεταξύ των αναφερόμενων στο εξής συμβίων, οποιαδήποτε δικαιώματα και υποχρεώσεις αποκτήθηκαν κατά τη διάρκειά της να θεωρείται ότι αποκτήθηκαν κατά τη διάρκεια του γάμου των συμβίων.

7. Εισήχθηκε σχετική πρόνοια, ώστε πολιτική συμβίωση να μη λύεται με έγγραφη κοινή δήλωση των συμβίων, εάν εντός εξήντα ημερών από την ημερομηνία καταχώρισης της κοινής δήλωσης στο σχετικό μητρώο τα εν λόγω πρόσωπα την αποσύρουν.

8. Διαγράφηκαν οι πρόνοιές του που προβλέπουν τα κριτήρια τα οποία λαμβάνονται υπόψη από το δικαστήριο για την έκδοση διατάγματος λύσης πολιτικής συμβίωσης και εισήχθηκε πρόνοια σύμφωνα με την οποία το δικαστήριο θα λαμβάνει υπόψη για την έκδοση του διατάγματος αυτού την επιθυμία οποιουδήποτε από τους συμβίους για λύση.

9. Εισήχθηκε πρόνοια σύμφωνα με την οποία, σε περίπτωση αξίωσης ενός συμβίου για συμμετοχή στην περιουσία του άλλου μετά τη λύση ή ακύρωση της πολιτικής συμβίωσης ή τη διακοπή της, το δικαστήριο θα λαμβάνει υπόψη τη μεταξύ τους συμφωνία για ρύθμιση των περιουσιακών τους σχέσεων με έγκυρο συμφωνητικό έγγραφο.

10. Διαγράφηκαν οι πρόνοιές του σύμφωνα με τις οποίες υπό ορισμένες προϋποθέσεις αίρεται η ακυρότητα πολιτικής συμβίωσης η οποία συνάφθηκε χωρίς την ελεύθερη συναίνεση των συμβίων.

Περαιτέρω, η υποεπιτροπή κατά την ενσωμάτωση των θέσεών της στο κείμενο του νομοσχεδίου, διαπιστώνοντας ότι αυτό παρουσιάζει αρκετά κενά και αδυναμίες και κυρίως ότι ορισμένες έννοιες, αλλά και διατάξεις του χρήζουν ουσιαστικής διασαφήνισης, προχώρησε στην επαναδιατύπωση μέρους του κειμένου, επιφέροντας σ’ αυτό τις απολύτως αναγκαίες, κατά την άποψή της, τροποποιήσεις τόσο από ουσιαστική όσο και από νομοτεχνική άποψη. Το σύμφωνα με τα πιο πάνω διαμορφωμένο κείμενο του σχεδίου νόμου διαβιβάστηκε στις αρμόδιες κοινοβουλευτικές επιτροπές.

Υπό το φως των πιο πάνω, τα μέλη των δύο επιτροπών μελέτησαν το διαμορφωμένο με βάση την πιο πάνω αναφερόμενη εισήγηση της υποεπιτροπής κείμενο του νομοσχεδίου και, αφού έλαβαν υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν τους από τους κυβερνητικούς αρμοδίους σε σχέση με επιμέρους θέματα τα οποία απασχόλησαν εκ νέου τις επιτροπές, κατέθεσαν απόψεις και εισηγήσεις για τροποποίηση ορισμένων προνοιών του και ενσωμάτωσαν σ’ αυτό τις εισηγήσεις που εκ πρώτης όψεως έγιναν αποδεκτές.

Συναφώς, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών και η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών, αφού έλαβαν υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν τους, διαμόρφωσαν τις ακόλουθες θέσεις:

1. Ο πρόεδρος και τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν επί των προνοιών του νομοσχεδίου, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί σύμφωνα με τα πιο πάνω, κατά τη συζήτησή του στην ολομέλεια του σώματος.

2. Ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών βουλευτής της κοινοβουλευτικής ομάδας του Δημοκρατικού Συναγερμού και τα μέλη της εν λόγω επιτροπής βουλευτές της κοινοβουλευτικής ομάδας ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις, καθώς και το μέλος της βουλευτής του Κινήματος Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ επίσης επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν επί των προνοιών του νομοσχεδίου, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί σύμφωνα με τα πιο πάνω, κατά τη συζήτησή του στην ολομέλεια του σώματος.

3. Το μέλος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών βουλευτής της κοινοβουλευτικής ομάδας του Δημοκρατικού Συναγερμού δήλωσε ότι διαφωνεί με το νομοσχέδιο, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί σύμφωνα με τα πιο πάνω, και επιφυλάχθηκε να καταθέσει σχετικές τροπολογίες κατά τη συζήτησή του στην ολομέλεια της Βουλής. Ειδικότερα, ο ίδιος, επεξηγώντας τους λόγους για τους οποίους διαφωνεί με τον προτεινόμενο νόμο, δήλωσε ότι με αυτόν προωθείται η ψήφιση νομοθεσίας η οποία θα προβλέπει ρυθμίσεις που ισοδυναμούν με αυτές που ισχύουν σε περίπτωση σύναψης γάμου και συναφώς αφενός θα είναι ορατό το ενδεχόμενο νομιμοποίησης της υιοθεσίας και αφετέρου δε θα παρέχεται στους συμβίους η δυνατότητα να ρυθμίζουν οι ίδιοι το είδος και την έκταση των σχέσεων που πρόκειται να συνάψουν. Η δημιουργία μιας μορφής συμβιωτικής σχέσης κατά τον τρόπο με τον οποίο προτείνεται με το νομοσχέδιο, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν προσθέτει οτιδήποτε στο νομικό πλαίσιο της συμβίωσης, αφού ούτως ή άλλως συναρτάται απόλυτα με όλες τις έννομες σχέσεις που αφορούν το γάμο.

Υπό το φως όλων των πιο πάνω, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών και η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών υποβάλλουν την παρούσα έκθεση στην ολομέλεια του σώματος για τη λήψη τελικής απόφασης.

Σημειώνεται πως, σε περίπτωση ψήφισης του νομοσχεδίου σε νόμο, πρέπει να τροποποιηθεί ο τίτλος του, ώστε αυτό να αναφέρεται ως «Ο περί Πολιτικής Συμβίωσης Νόμος του 2015».

 

7 Ιουλίου 2015

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων