Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών για το νομοσχέδιο «Ο περί της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία του Παιδιού από τη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Σεξουαλική Κακοποίηση (Κυρωτικός) Νόμος του 2014»

Παρόντες:

Αθηνά Κυριακίδου, αναπλ. πρόεδρος Στέλλα Μισιαούλη Δημητρίου
Στέλλα Κυριακίδου Πανίκκος Σταυριανός
Ρίκκος Μαππουρίδης Ρούλα Μαυρονικόλα
Σκεύη Κούτρα Κουκουμά  

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε συνεδρία της, που πραγματοποιήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 2014. Στα πλαίσια της συνεδρίας αυτής κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, εκπρόσωποι των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας του Υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, του Υπουργείου Οικονομικών, του Υπουργείου Εσωτερικών, του Αρχηγείου Αστυνομίας και της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας. Οι εκπρόσωποι της Παγκύπριας Συντονιστικής Επιτροπής Προστασίας και Ευημερίας του Παιδιού και του Συνδέσμου Πρόληψης και Αντιμετώπισης της Βίας στην Οικογένεια, παρ’ όλο που κλήθηκαν, δεν εκπροσωπήθηκαν στη συνεδρία της επιτροπής.

Σκοπός του παρόντος νομοσχεδίου είναι η δυνάμει του άρθρου 169.2 του συντάγματος κύρωση της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία του Παιδιού από τη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Σεξουαλική Κακοποίηση, γνωστής ως Σύμβαση Lanzarote”, που υπέγραψε η Κυπριακή Δημοκρατία στο Λανζαρότε (Lanzarote) της Ισπανίας στις 25 Οκτωβρίου 2007, όπως αποφασίστηκε με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου με αριθμό 66.171 και ημερομηνία 24 Οκτωβρίου 2007.

Ειδικότερα, η εν λόγω σύμβαση περιέχει πρόνοιες, που αφορούν στα ακόλουθα:

Στην πρόληψη και στην καταπολέμηση της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.

Στην προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών που είναι θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης και κακοποίησης, λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις, τις ανάγκες και τις ανησυχίες των παιδιών για τη «σωματική και ψυχοκοινωνική τους ανάκαμψη».

Στην εκπαίδευση των παιδιών, ώστε να μπορούν να προστατευθούν.

Στην προώθηση της εθνικής και διεθνούς συνεργασίας ενάντια στη σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίηση παιδιών.

Στη διοργάνωση εκστρατειών αύξησης της ευαισθητοποίησης του κοινού για τα θέματα που πραγματεύεται η σύμβαση και για τυχόν προληπτικά μέτρα.

Στη λήψη μέτρων εναντίον νομικών προσώπων που παραβιάζουν τις πρόνοιες της σύμβασης, όπως αποκλεισμό από ενισχύσεις.

Στη λήψη μέτρων, κυρίως έκτακτης ψυχολογικής φροντίδας, για τα άτομα που είναι κοντά στο θύμα.

Στη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής των διατάξεών της από τα μέρη με τη δημιουργία ενός ειδικού μηχανισμού παρακολούθησης.

Περαιτέρω, σημειώνεται ότι η σύμβαση θεωρεί ως παιδί οποιοδήποτε άτομο έχει ηλικία κάτω των δεκαοκτώ (18) ετών. Η σύμβαση ποινικοποιεί επίσης τη σεξουαλική κακοποίηση, την παιδική πορνεία και πορνογραφία, τη συμμετοχή παιδιού σε πορνογραφικές παραστάσεις, τη διαφθορά παιδιών και την άγρα παιδιών για σεξουαλικούς σκοπούς.

Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση του Υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων που συνοδεύει το εν λόγω νομοσχέδιο, η Σύμβαση Lanzarote αποτελεί σημαντικό διεθνές πρότυπο για τη σφαιρική προστασία των παιδιών, συμπεριλαμβανομένων και των εξαφανισμένων ή ασυνόδευτων παιδιών, από τη σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση. Η σύμβαση αυτή επικεντρώνεται στην πρόληψη και καταπολέμηση της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών με τη διασφάλιση της προστασίας των δικαιωμάτων των παιδιών/θυμάτων και την προώθηση εθνικής και διεθνούς συνεργασίας εναντίον της σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης των παιδιών.

Σύμφωνα με το άρθρο 34 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, την οποία η Κυπριακή Δημοκρατία κύρωσε το 1991, τα συμβαλλόμενα κράτη ανέλαβαν την υποχρέωση να προστατεύουν τα παιδιά από κάθε μορφής σεξουαλική εκμετάλλευση και σεξουαλική κακοποίηση. Επίσης, το Προαιρετικό Πρωτόκολλο του 2000 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού σχετικά με την Πώληση, την Παιδική Πορνεία και την Παιδική Πορνογραφία κυρώθηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία το 2006.

Η Οδηγία 2011/93/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Δεκεμβρίου 2011 έχει μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο της Κυπριακής Δημοκρατίας το 2014 με τη θέσπιση του περί της Πρόληψης και της Καταπολέμησης της Σεξουαλικής Κακοποίησης, της Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας Νόμο του 2014 [Ν. αρ. 91(Ι)/2014]. Ο νόμος αυτός ρυθμίζει την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και της παιδικής πορνογραφίας, καθώς και την αντικατάσταση της απόφασης-πλαισίου 2004/68/ΔΕΥ του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο υπό αναφορά νόμος περιλαμβάνει επίσης θέματα πρόληψης, προστασίας θυμάτων, αντιμετώπισης και θέσπισης ελάχιστων κανόνων σχετικά με τον ορισμό των ποινικών αδικημάτων και των κυρώσεων στον τομέα της σεξουαλικής κακοποίησης και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών, της παιδικής πορνογραφίας και της άγρας παιδιών για σεξουαλικούς σκοπούς.

Η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία του Παιδιού ενάντια στη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και τη Σεξουαλική Κακοποίηση υπογράφτηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία από το 2007. Δεδομένου ότι οι πρόνοιές της καλύπτονται πλήρως από τον περί της Πρόληψης και της Καταπολέμησης της Σεξουαλικής Κακοποίησης, της Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας Νόμο του 2014 [Ν. αρ. 91(Ι)/2014], η κύρωση της σύμβασης μπορεί να προχωρήσει χωρίς επιπρόσθετες νομοθετικές ρυθμίσεις.

Σημειώνεται ότι η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών είχε μελετήσει με τη μορφή του αυτεπάγγελτου θέματος την εν λόγω Σύμβαση Lanzarote σε πλείστες συνεδρίες της και άσκησε πιέσεις, ώστε αυτή να προωθηθεί σύντομα στη Βουλή των Αντιπροσώπων για ψήφιση ως κυρωτικός νόμος. Παρόμοιο αίτημα υπέβαλε και η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών.

Κατά τη διάρκεια της συνεδρίας της επιτροπής κατά την οποία μελετήθηκε η σύμβαση, η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού δήλωσε ενώπιόν της ότι από το 1990, όταν η Κυπριακή Βουλή κύρωσε με νόμο τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, σημειώνεται σημαντική πρόοδος όσον αφορά τη διασφάλιση των δικαιωμάτων του παιδιού στην Κύπρο, καθώς αυτά ενσωματώνονται στο δικανικό μας σύστημα και παράλληλα στις διαδικασίες και πρακτικές που ακολουθούνται. Περαιτέρω, σύμφωνα με την ίδια, εδραιώνεται στην κοινωνία της Κύπρου σε θεσμικό επίπεδο σταδιακά με σταθερό ρυθμό, αν και όχι πάντα ομαλό, η θεώρηση του παιδιού ως υποκειμένου δικαιωμάτων.

Η ίδια επίτροπος πρόσθεσε ότι η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού αποτέλεσε όλα αυτά τα χρόνια ένα εξαιρετικό εργαλείο το οποίο έδωσε τη δυνατότητα να διαμορφωθεί ένα ισχυρό και ευρύ νομικό πλαίσιο προστασίας των παιδιών στην Κύπρο από κάθε μορφής κακοποίηση. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά τη σεξουαλική εκμετάλλευση και την κακοποίηση, η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού όχι μόνο δεσμεύει τα συμβαλλόμενα κράτη να προστατεύουν τα παιδιά από κάθε μορφής σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίηση, αλλά και να λαμβάνουν όλα τα δυνατά μέτρα και να προσφέρουν στο κάθε παιδί ένα ασφαλές και υγιές περιβάλλον, για να αναπτυχθεί.

Σύμφωνα με την Επίτροπο Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, η έκταση ωστόσο της απεχθέστερης ίσως μορφής καταπάτησης των δικαιωμάτων του παιδιού σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία στον ευρωπαϊκό χώρο, όπου ένα στα πέντε παιδιά είναι δυνατόν να πέσουν θύμα κάποιας μορφής σεξουαλικής κακοποίησης ή και εκμετάλλευσης, είναι πολύ ανησυχητική. Τα δεδομένα αυτά υπήρξαν το έναυσμα για την πρωτοβουλία/εκστρατεία του Συμβουλίου της Ευρώπης «Ένα στα Πέντε» (One in Five) για την ενίσχυση του θεσμικού οπλοστασίου με το οποίο προστατεύονται τα παιδιά από τη σεξουαλική εκμετάλλευση και τη σεξουαλική κακοποίηση. Γενικότερος στόχος της εκστρατείας είναι η αύξηση του βαθμού δέσμευσης και των αναγκαίων δράσεων από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για πάταξη της σεξουαλικής βίας κατά των παιδιών. Μέσω της εκστρατείας το Συμβούλιο της Ευρώπης επιθυμεί να ενδυναμώσει κυβερνήσεις, κοινοβούλια, επαγγελματικούς και επιχειρηματικούς φορείς, τον ακαδημαϊκό κόσμο, την κοινωνία των πολιτών, γονείς και παιδιά, ώστε να προχωρήσουν στα αναγκαία βήματα, για να τεθεί τέρμα στη σεξουαλική βία κατά των παιδιών. Η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία του Παιδιού από τη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Σεξουαλική Κακοποίηση (Σύμβαση Lanzarote), αποτελεί το επιστέγασμα της πρωτοβουλίας αυτής και παράλληλα υλοποίηση της δέσμευσης των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης την οποία ανέλαβαν στη Βαρσοβία το 2005, ώστε να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για την εξάλειψη κάθε μορφής βίας κατά των παιδιών και να επεξεργαστούν μέτρα για τον τερματισμό της σεξουαλικής εκμετάλλευσης των παιδιών, περιλαμβανομένων νομικών εργαλείων. Για το σκοπό αυτό η Βουλή των Αντιπροσώπων διοργανώνει ειδική εκδήλωση στις 19 Νοεμβρίου 2014, συμβάλλοντας στην εκστρατεία του Συμβουλίου της Ευρώπης «Ένα στα Πέντε».

Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού τόνισε ότι η Σύμβαση Lanzarote είναι η πλέον εξειδικευμένη και ολοκληρωμένη πράξη ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ό,τι αφορά την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική κακοποίηση και τη σεξουαλική εκμετάλλευση. Περαιτέρω, η σύμβαση θεμελιώνεται σε μια πολυδιάστατη βάση που αναπτύσσεται γύρω από τέσσερις πυλώνες:

 prevention (πρόληψη),

 protection (προστασία),

 prosecution (ποινικοποίηση) και

 promotion (προώθηση)

και αποβλέπει στα ακόλουθα:

1. Στην παρεμπόδιση της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και κακοποίησης των παιδιών.

2. Στην προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών/θυμάτων σεξουαλικής εκμετάλλευσης και κακοποίησης.

3. Στην ενίσχυση και στον εμπλουτισμό των νομικών εργαλείων που είναι διαθέσιμα, προκειμένου να διώκεται αποτελεσματικά και με τη μέγιστη αυστηρότητα κάθε μορφή σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης παιδιών.

4. Στην προώθηση εθνικών και διεθνών συνεργασιών ενάντια στη σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση των παιδιών.

Τέλος, η επίτροπος πρόσθεσε ότι η κύρωση της Σύμβασης Lanzarote είναι πλέον δυνατή, δεδομένου ότι πρόσφατα ψηφίστηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων ο περί της Πρόληψης και της Καταπολέμησης της Σεξουαλικής Κακοποίησης, της Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας Νόμος του 2014 [Ν. αρ. 91(Ι)/2014], του οποίου η εφαρμογή των διατάξεων και οι δομές που δημιουργεί επιτρέπουν την αποτελεσματική εφαρμογή της σύμβασης. Ο εν λόγω Νόμος, παρά το γεγονός ότι παρουσιάζει κάποια κενά και αδυναμίες που επιβάλλουν την αναθεώρηση κάποιων διατάξεών του, παρέχει τη δυνατότητα, εάν εφαρμοστεί ορθά και συντονισμένα από όλες τις αρμόδιες αρχές, να συμβάλει στην προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική εκμετάλλευση και τη σεξουαλική κακοποίηση και στη διασφάλιση των δικαιωμάτων τους τόσο στο στάδιο της πρόληψης όσο και στο στάδιο των ποινικών διαδικασιών, αλλά και σε σχέση με την ψυχοκοινωνική τους στήριξη ως θυμάτων πολύ σοβαρών αδικημάτων, κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις που απορρέουν και από τη Σύμβαση Lanzarote.

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με την εκπρόσωπο των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας του Υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων η σύμβαση αυτή αποτελεί πρότυπο και παρέχει μια σφαιρική προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού. Επειδή οι πρόνοιες της σύμβασης έχουν ήδη ενσωματωθεί στον περί της Πρόληψης και της Καταπολέμησης της Σεξουαλικής Κακοποίησης, της Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας Νόμο του 2014, η κύρωση της σύμβασης μπορεί να προχωρήσει χωρίς επιπρόσθετες νομοθετικές ρυθμίσεις.

Περαιτέρω, η ίδια εκπρόσωπος δήλωσε ότι το Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων λειτουργεί στα πλαίσια της σύμβασης ως ο συντονιστικός φορέας, αλλά απορρέουν και επιμέρους αρμοδιότητες για άλλους αρμόδιους φορείς. Τέλος, η ίδια υπογράμμισε ότι είναι απαραίτητη η κύρωση της σύμβασης αυτής, διότι αποτελεί το καλύτερο σφαιρικό πλαίσιο που διασφαλίζει την ευημερία του παιδιού.

Η εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών ανέφερε ενώπιον της επιτροπής ότι η εφαρμογή των προνοιών της σύμβασης δε θα επιφέρει περαιτέρω οικονομικό κόστος

ούτε και θα απαιτηθεί για την εφαρμογή της άλλο επιπρόσθετο προσωπικό από το ήδη υφιστάμενο.

Η εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας ανέφερε ενώπιον της επιτροπής ότι πρέπει να κυρωθεί σε νόμο η σύμβαση και ήδη με επιστολή προς τους αρμόδιους φορείς δόθηκαν οδηγίες να συμμορφωθούν προς τις πρόνοιες της σύμβασης. Τέλος, η ίδια ενημέρωσε την επιτροπή ότι δεν τέθηκαν από πλευράς της Κυπριακής Δημοκρατίας οποιεσδήποτε επιφυλάξεις κατά την υπογραφή της το 2007.

Οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Εσωτερικών και της αστυνομίας δήλωσαν ενώπιον της επιτροπής ότι συμφωνούν με τις πρόνοιες του νομοσχεδίου.

Υπό το φως των πιο πάνω, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών, αφού έλαβε υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν της, υιοθετεί τους σκοπούς και τις επιδιώξεις του προτεινόμενου νόμου, γι’ αυτό και ομόφωνα εισηγείται στη Βουλή την ψήφισή του σε νόμο για την κατά νόμο κύρωση της σύμβασης, αφού τροποποιηθεί ο τίτλος του, ώστε να αναφέρεται ως «Ο περί της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία του Παιδιού από τη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και τη Σεξουαλική Κακοποίηση (Κυρωτικός) Νόμος του 2014».

Με την ευκαιρία αυτή η επιτροπή χαιρετίζει την κύρωση της σημαντικής αυτής σύμβασης, της οποίας την εφαρμογή στην πράξη θα παρακολουθεί.

 

11 Νοεμβρίου 2014

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων