Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων για το νομοσχέδιο και τους κανονισμούς του επισυνημμένου παραρτήματος

Παρόντες:

Αντρέας Φακοντής, πρόεδρος Ρούλα Μαυρονικόλα
Σκεύη Κούτρα Κουκουμά Μη μέλη της επιτροπής:
Πανίκκος Σταυριανός Γιάννος Λαμάρης
Μάριος Μαυρίδης Στέλλα Μισιαούλη Δημητρίου
Μαρία Κυριακού Στέλλα Κυριακίδου
Νίκος Νουρής Κυριάκος Χατζηγιάννης
Άγγελος Βότσης Ρίκκος Μαππουρίδης
Αθηνά Κυριακίδου Γιώργος Περδίκης

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων μελέτησε τα πιο πάνω σχέδια νόμου σε εφτά συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 23, 24, 27 και 30 Ιουνίου, καθώς και την 1η, στις 4 και 7 Ιουλίου 2014. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών, κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής η Υπουργός Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, συνοδευόμενη από το γενικό διευθυντή, τις διευθύντριες των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας (ΥΚΕ) και του Τμήματος Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες, καθώς και από λειτουργούς του υπουργείου της. Παρευρέθηκαν επίσης εκπρόσωποι του Υπουργείου Οικονομικών, του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, του Υπουργείου Εσωτερικών, της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, των συνδικαλιστικών οργανώσεων ΠΕΟ, ΣΕΚ και ΔΕΟΚ, των εργοδοτικών οργανώσεων ΟΕΒ και ΚΕΒΕ, της Κυπριακής Συνομοσπονδίας Οργανώσεων Αναπήρων (ΚΥΣΟΑ), της Οργάνωσης Παραπληγικών Κύπρου (ΟΠΑΚ), της Παγκύπριας Οργάνωσης Αποκαταστάσεως Αναπήρων (ΠΟΑΑ), του Παγκύπριου Συνδέσμου Προστασίας Σπαστικών και Αναπήρων Παιδιών, της Επιτροπής Προστασίας Νοητικά Καθυστερημένων Ατόμων, του Αντιρευματικού Συνδέσμου Κύπρου, της Παγκύπριας Ομοσπονδίας Συνδέσμων Γονέων Παιδιών με Ειδικές Ανάγκες (ΠΟΣΥΓΟΠΕΑ), του Συνδέσμου Οικογενειών με Τρίδυμα και άνω, της Παγκύπριας Οργάνωσης Πολυτέκνων (ΠΟΠ), της Παγκύπριας Οργάνωσης Πενταμελούς Οικογένειας (ΠΟΠΟ), του Παγκύπριου Συνδέσμου Μονογονεϊκών Οικογενειών και Φίλων, της Επιτροπής Κοινωνικής Πρόνοιας της Βουλής των Γερόντων, της Ένωσης Κυπρίων Συνταξιούχων (ΕΚΥΣΥ-ΠΕΟ), της Παγκύπριας Ένωσης Συνταξιούχων (ΠΕΣΥ-ΣΕΚ), του Παγκύπριου Συνδέσμου Επαναπατρισθέντων Αγγλίας, της Κίνησης για Ισότητα, Στήριξη, Αντιρατσισμό (ΚΙΣΑ), του Παγκύπριου Συνδέσμου Γονέων Παιδιών με Απώλεια Ακοής, της Παγκύπριας Οργάνωσης Αποκαταστάσεως Παθόντων (ΠΟΑΠ) και της Παγκύπριας Ένωσης Κυπρίων Οικοκυρών.

Σκοπός του νόμου που προτείνεται είναι η ρύθμιση της παροχής ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος και παράλληλα ο εξορθολογισμός των επιμέρους επιδομάτων που παρέχονται, με την ανάθεση της ευθύνης για το σχεδιασμό και τη διαχείρισή τους σε έναν και μοναδικό φορέα, το Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, έτσι ώστε να επιτευχθεί η απαραίτητη βελτίωση στον προγραμματισμό, το συντονισμό, την παρακολούθηση και τον έλεγχο του όλου συστήματος.

Ειδικότερα, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει το νομοσχέδιο, αυτό αποσκοπεί τόσο στη μεταρρύθμιση του συστήματος πρόνοιας και κοινωνικής αλληλεγγύης, με τρόπο ώστε να διασφαλιστεί για κάθε άτομο ή οικογένεια ένα ελάχιστο επίπεδο διαβίωσης στη βάση κριτηρίων που αφορούν το εισόδημα, την ακίνητη ιδιοκτησία και τα χρηματοοικονομικά τους στοιχεία, τη σύνθεση της οικογένειας, τις στεγαστικές ανάγκες και τυχόν εξειδικευμένες ανάγκες, όσο και στη δημιουργία δομών που θα είναι σε θέση να στηρίξουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις οικογένειες και τα πρόσωπα που έχουν ανάγκη στήριξης. Περαιτέρω, με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις θα παρέχεται ένα ύστατο δίχτυ προστασίας σε όσους το έχουν πραγματικά ανάγκη και θα κατοχυρώνεται το θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα του κάθε πολίτη για αξιοπρεπή διαβίωση, εξασφαλίζοντας ένα ελάχιστο εισόδημα σε κάθε άτομο ή οικογένεια που δε διαθέτει επαρκείς πόρους συντήρησης. Ταυτόχρονα, θα ενισχυθούν τα προγράμματα ενεργητικής απασχόλησης, με πρωταρχικό στόχο την παραμονή, την ένταξη και την επανένταξη των πολιτών στην αγορά εργασίας και την αποφυγή δημιουργίας συνθηκών παγίδευσης στα επιδόματα.

Τέλος, αμέσως μετά την έναρξη της ισχύος της προτεινόμενης νομοθεσίας, οι διατάξεις του περί Δημόσιων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμου θα συνεχίσουν να ισχύουν, νοουμένου ότι δε συγκρούονται με τις διατάξεις της προτεινόμενης νομοθεσίας. Το Υπουργικό Συμβούλιο θα δύναται με διάταγμά του να καταργεί τέτοιες διατάξεις του περί Δημόσιων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμου.

Σημειώνεται ότι κατατέθηκαν στη Βουλή παράλληλα με το νομοσχέδιο και τρεις σχετικοί κανονισμοί, που εκδίδονται με βάση το άρθρο 38 του νομοσχεδίου, οι οποίοι μαζί με το νομοσχέδιο αποτελούν μια συνολική και ολοκληρωμένη νομοθετική ρύθμιση για τη μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας, αλλά και με βάση την υποχρέωση που έχει αναλάβει η Κυπριακή Δημοκρατία προς την τρόικα για έναρξη εφαρμογής του νέου συστήματος κοινωνικής πρόνοιας του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος (ΕΕΕ) από την 1η Ιουλίου 2014.

Ειδικότερα, οι πρώτοι κανονισμοί ρυθμίζουν το ελάχιστο καλάθι διαβίωσης, οι δεύτεροι την παροχή στέγασης και οι τρίτοι τα εισοδήματα που δε λαμβάνονται υπόψη ως εισόδημα.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση που συνοδεύει τα σχέδια νόμου, η επιδείνωση του οικονομικού περιβάλλοντος, ο περιορισμός των δημοσιονομικών δυνατοτήτων και η αύξηση των αναγκών κοινωνικής στήριξης και αλληλεγγύης έχουν αναβαθμίσει τη σημασία και την προτεραιότητα της μεταρρύθμισης.

Ειδικότερα, η εν λόγω έκθεση διαλαμβάνει τα ακόλουθα:

1. Το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας που εφαρμόζεται σήμερα στην Κύπρο παρουσιάζει σοβαρά μειονεκτήματα και αδυναμίες, οι οποίες συμβάλλουν στην αποτυχία του να ανταποκριθεί στους κύριους αναμενόμενους στόχους και στις ανάγκες και τις προσδοκίες της κοινωνίας. Το αποτέλεσμα αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στη διασπορά της διαχείρισης των κοινωνικών παροχών και των επιδομάτων σε πολλά υπουργεία και υπηρεσίες, χωρίς να υπάρχει έστω και στοιχειώδης διασύνδεση των αρχείων και των βάσεων πληροφοριών των διάφορων αρχών που διαχειρίζονται σημαντικά κρατικά κονδύλια κοινωνικών παροχών, στην επικάλυψη των σκοπών πλειάδας κοινωνικών παροχών και στο γεγονός ότι το ισχύον σύστημα λειτουργεί ως αντικίνητρο για την ενεργοποίηση των ληπτών διάφορων επιδομάτων και παροχών και ταυτόχρονα ως παράμετρος μόνιμου εγκλωβισμού του λήπτη στο σύστημα κοινωνικών παροχών.

2. Θεμελιώδες χαρακτηριστικό ενός σύγχρονου, ορθολογικού και αποτελεσματικού συστήματος κοινωνικής πρόνοιας είναι η άμεση και ουσιαστική στήριξη των πολιτών που πραγματικά έχουν ανάγκη, για όσο χρόνο χρειάζεται, ιδιαίτερα στις τρέχουσες συνθήκες αυξημένης ανεργίας. Ταυτόχρονα, επιδιώκεται τόσο η ενθάρρυνση κάθε δικαιούχου να ενεργοποιηθεί στην αγορά εργασίας όσο και ο περιορισμός χρονικά της εξάρτησής του από το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας.

3. Βασική φιλοσοφία των προτεινόμενων νομοθετημάτων είναι η μεταρρύθμιση του συστήματος πρόνοιας κατά τρόπο που να διασφαλίζεται ένα ελάχιστο επίπεδο διαβίωσης για κάθε οικογένεια που πληρεί συγκεκριμένα κριτήρια, που αφορούν μεταξύ άλλων το εισόδημα, την αξία της ακίνητης περιουσίας, τις καταθέσεις και άλλα χρηματοοικονομικά στοιχεία, την περίοδο συνεχούς παραμονής στο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας το οποίο ελέγχεται από το κράτος κ.ο.κ. Το ελάχιστο επίπεδο διαβίωσης συναποτελείται από τις βασικές ανάγκες διαβίωσης, το κόστος στέγασης, ανάλογα με τη σύνθεση της κάθε οικογένειας, και οποιεσδήποτε έκτακτες ή/και ειδικές ανάγκες για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες. Το ελάχιστο επίπεδο διαβίωσης διασφαλίζεται μέσω της εγγύησης ενός ελάχιστου εισοδήματος για κάθε οικογένεια που πληρεί τα κριτήρια επιλεξιμότητας. Ο σχεδιασμός του προτεινόμενου με το νομοσχέδιο και τους κανονισμούς ΕΕΕ ελέγχθηκε μέσω ανάλυσης αντικτύπου σε σχέση με την καλύτερη δυνατή επίτευξη των κοινωνικοοικονομικών στόχων που τέθηκαν, οι οποίοι αξιολογήθηκαν με τη χρήση συγκεκριμένων δεικτών μέτρησης.

4. Το ΕΕΕ περιλαμβάνει ειδικότερα τα ακόλουθα συστατικά στοιχεία:

α. Το ελάχιστο καλάθι διαβίωσης, το οποίο καταρτίστηκε λαμβάνοντας υπόψη τη σχετική διεθνή βιβλιογραφία, τις εισηγήσεις ξένων εμπειρογνωμόνων διεθνούς φήμης, τις συστάσεις διατροφολόγων και μελέτες πλειάδας κρατικών υπηρεσιών. Ακολουθήθηκε διεθνώς παραδεκτή μεθοδολογία, της οποίας η εφαρμογή έχει παρουσιαστεί σε διεθνή συνέδρια και έχει εξασφαλίσει ιδιαίτερα θετικές κριτικές. Το ποσό των ελάχιστων αναγκών για ένα πρόσωπο έχει αναχθεί στο επίπεδο της οικογένειας, ανάλογα με τη σύνθεσή της, με τη χρήση κλιμάκων ισοδυναμίας που υιοθετούνται από τον Οργανισμό για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (ΟΟΣΑ).

β. Το κόστος στέγασης, το οποίο αναφέρεται σε στέγαση με ενοίκιο και σε ιδιόκτητη κατοικία για την οποία υπάρχει μη εξοφλημένο στεγαστικό δάνειο σε εγγεγραμμένο πιστωτικό ίδρυμα. Το ενοίκιο για κάθε οικογένεια υπολογίζεται ανάλογα με τη σύνθεσή της και το ύψος των ισχυόντων ενοικίων σε κάθε επαρχία, σύμφωνα με στοιχεία από το σύνδεσμο RICS (Royal Institution of Chartered Surveyors) (Παράρτημα Κύπρου), τα οποία επιβεβαιώθηκαν από το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας. Για ιδιόκτητη κατοικία για την οποία εκκρεμεί δάνειο θα καταβάλλονται οι τόκοι του δανείου, που δεν μπορεί να υπερβαίνουν το ποσό του ενοικίου που υπολογίζεται για τη σύνθεση της δικαιούχου οικογένειας. Το ενοίκιο θα καταβάλλεται απευθείας στον ιδιοκτήτη της κατοικίας και οι τόκοι στο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα όπου εκκρεμεί το υπόλοιπο του δανείου.

5. Το ΕΕΕ που θα παρέχεται μηνιαία σε κάθε δικαιούχο θα ισούται με τη διαφορά του μηνιαίου καθαρού οικογενειακού εισοδήματος από το άθροισμα των ανωτέρω δύο παραμέτρων.

6. Επιπρόσθετα προς τα ανωτέρω, οι δικαιούχοι ΕΕΕ θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση σε σχέση με τα ακόλουθα:

α. Σε δικαιολογημένες περιπτώσεις για ποσό για την κάλυψη έκτακτων αναγκών οι οποίες δεν μπορούν να προβλεφθούν, όπως ζημιές στην κατοικία ή στην οικοσκευή, και ειδικών αναγκών, όπως είναι οι υπηρεσίες παροχής φροντίδας.

β. Για την κάλυψη δημοτικών και άλλων παρόμοιων τελών, συγκεκριμένα του τέλους ακίνητης ιδιοκτησίας, του τέλους αποκομιδής σκυβάλων και του τέλους για απόσβεση της κατασκευής αποχετευτικού συστήματος, νοουμένου ότι τα έχουν ήδη καταβάλει.

7. Το Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων κατά την επεξεργασία του νέου συστήματος κοινωνικής πρόνοιας έχει αποδώσει ιδιαίτερη σημασία στη διαχείριση των περιπτώσεων δύο ιδιαίτερα ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, των αναπήρων και των χαμηλοσυνταξιούχων. Για τις συγκεκριμένες ομάδες προνοείται γενικά, με εξειδικευμένες πρόνοιες του νομοσχεδίου, η διαφύλαξη των αναπηρικών επιδομάτων, μηνιαίου ποσού ύψους €226 ως αναπηρικού επιδόματος, και η διασφάλιση ότι το ύψος του ΕΕΕ δε θα είναι χαμηλότερο του υφιστάμενου επιδόματος ενίσχυσης εισοδημάτων των χαμηλοσυνταξιούχων με βάση το σημερινό σύστημα.

8. Οι δικαιούχοι άλλων επιδομάτων που παρέχονται σήμερα σε ειδικές κοινωνικοοικονομικές ομάδες του πληθυσμού, όπως είναι οι δικαιούχοι της κοινωνικής σύνταξης, του επιδόματος τέκνου, της φοιτητικής χορηγίας, καθώς και οι επωφελούμενοι του Ταμείου Παθόντων και οι βετεράνοι του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και οι χήρες τους και οι χαμηλοσυνταξιούχοι, θα κληθούν να υποβάλουν αιτήσεις, ώστε να καταρτιστεί για πρώτη φορά πλήρες μητρώο όπου θα υπάρχουν τα στοιχεία όλων όσοι θα λαμβάνουν κρατικές κοινωνικές παροχές.

9. Υπογραμμίζεται ότι το Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων θεωρεί ότι η μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας περιλαμβάνει επιπρόσθετα προς τη μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικών παροχών και την αναδόμηση και πλήρη αναδιοργάνωση των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, οι οποίες, σύμφωνα με το σχεδιασμό του υπουργείου, θα απαλλαγούν από το διοικητικό φόρτο της διαχείρισης του δημόσιου βοηθήματος και πολλών άλλων τύπων επιδομάτων και θα επικεντρωθούν αποκλειστικά στην παροχή κοινωνικής υποστήριξης σε όσους την έχουν ανάγκη.

10. Το Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων έχει υπολογίσει πως ο αριθμός των δυνητικά δικαιούχων για παροχή του ΕΕΕ ανέρχεται σε 90 000 περίπου, ενώ οι αιτήσεις που εκτιμάται ότι θα υποβληθούν και θα αξιολογηθούν θα ανέλθουν στις 100 000 περίπου.

11. Οι αιτήσεις προγραμματίζεται ότι θα υποβάλλονται στα γραφεία των τριάντα δήμων στις ελεύθερες περιοχές της Κύπρου, όπου θα εγκατασταθούν κλιμάκια κατάλληλα ενημερωμένων και επιμορφωμένων προσώπων, που θα προσληφθούν εκ των εγγεγραμμένων ανέργων, εφόσον αυτό διασφαλιστεί σε διαβούλευση με τους δήμους. Η πληρότητα των αιτήσεων θα ελέγχεται κατά την παράδοσή τους και αυτές στη συνέχεια θα αποστέλλονται στη Διεύθυνση Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας για καταχώριση των στοιχείων της κάθε αίτησης στο εξειδικευμένο μηχανογραφικό σύστημα που έχει ετοιμαστεί, εφόσον εγκριθούν τα προτεινόμενα νομοθετήματα από τη Βουλή. Μετά την καταχώριση των στοιχείων και τη διασταύρωση των δεδηλωμένων στοιχείων με τις βάσεις δεδομένων άλλων αρχών προς επαλήθευση των δηλώσεων των αιτητών, θα λαμβάνονται αποφάσεις ως προς την έγκριση ή την απόρριψή τους και την έναρξη καταβολής του ΕΕΕ στις κατάλληλες περιπτώσεις. Σημειώνεται ότι, πριν από τη λήψη απόφασης για διακοπή της παροχής του ΕΕΕ, θα διασφαλίζεται η ενεργοποίηση μηχανισμών κοινωνικής παρέμβασης για τη διακρίβωση δεδομένων που είναι απαραίτητα προς τη λήψη ασφαλών και δίκαιων αποφάσεων.

12. Ιδιαίτερη σημασία έχει αποδοθεί στην περίληψη μεταβατικών διατάξεων στη νομοθεσία, με στόχο την αποφυγή της διακοπής του δημόσιου βοηθήματος που ήδη παρέχεται σε σημερινούς λήπτες, προτού ληφθεί συγκεκριμένη και τελεσίδικη, θετική ή αρνητική, απόφαση αναφορικά με αίτηση για ΕΕΕ. Κατά συνέπεια, το δημόσιο βοήθημα που παρέχεται σε σημερινό δικαιούχο θα συνεχίσει να παρέχεται μέχρι την έγκριση ή την απόρριψη της αίτησης για ΕΕΕ.

13. Σε σχέση με τις πρόνοιες του νέου συστήματος κοινωνικής πρόνοιας, έχει γίνει εκτεταμένη διαβούλευση με όλα τα κοινοβουλευτικά κόμματα, τις συνδικαλιστικές οργανώσεις ΣΕΚ, ΠΕΟ και ΔΕΟΚ, τις εργοδοτικές οργανώσεις ΚΕΒΕ και ΟΕΒ, καθώς και με οργανωμένα σύνολα που εκπροσωπούν την τρίτη ηλικία, τους πολύτεκνους, τους μονογονιούς και τους αναπήρους. Για την τελική διαμόρφωση του περιεχομένου του νομοσχεδίου λήφθηκαν σοβαρά υπόψη οι απόψεις όλων των φορέων που συμμετείχαν στις διαβουλεύσεις.

Η Υπουργός Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, αναλύοντας ενώπιον της επιτροπής τις πρόνοιες των προτεινόμενων νομοθετημάτων στη βάση της πιο πάνω εμπεριστατωμένης έκθεσης, προέβη επιπρόσθετα στις ακόλουθες διευκρινίσεις:

1. Σχετικά με την παροχή του δημόσιου βοηθήματος, ο περί Δημόσιων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμος δεν περιλάμβανε τους πολίτες με χαμηλά εισοδήματα από εργασία, δεν προνοούσε για ισχυρά προγράμματα ενεργητικής απασχόλησης, ενώ περιλάμβανε αριθμό διατάξεων οι οποίες δημιουργούσαν παρερμηνείες, στρεβλώσεις και αδικίες, καθώς παρείχε στο διευθυντή των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας ή σε εξουσιοδοτημένους λειτουργούς των εν λόγω υπηρεσιών τη διακριτική ευχέρεια να αποφασίζουν οι ίδιοι για την παροχή ή όχι της βοήθειας. Συναφώς, για πρώτη φορά πρόσωπα που λαμβάνουν πολύ χαμηλά εισοδήματα, ανεξάρτητα αν τα εισοδήματα αυτά προέρχονται από εργασία μισθωτού ή αυτοεργοδοτούμενου ή από συντάξεις και άλλες παροχές, θα μπορούν να υποβάλουν τη σχετική αίτηση για την παροχή ΕΕΕ.

2. Κανένα δικαίωμα δεν έχει διαφοροποιηθεί για τους αναπήρους σε σχέση με τις ισχύουσες ρυθμίσεις.

3. Ο προϋπολογισμός του δημόσιου βοηθήματος για το έτος 2014 είναι €160 εκατομ., εκ των οποίων τα €22,5 εκατομ. αφορούν το αναπηρικό επίδομα και άλλα €30 εκατομ. αφορούν τις δαπάνες για τη φροντίδα. Επιπλέον, προβλέπονται €2,2 εκατομ. για τις ανάγκες των εγκλωβισμένων, €85 εκατομ. για το σχέδιο των χαμηλοσυνταξιούχων, €4 εκατομ. για το σχέδιο πασχαλινού επιδόματος για χαμηλοσυνταξιούχους και €0,6 εκατομ. ως συνεισφορά στο ταμείο διακίνησης αναπήρων, δηλαδή ο προϋπολογισμός ανέρχεται στο συνολικό ποσό των €251,8 εκατομ.

Για την πλήρη υλοποίηση του σχεδίου για το ΕΕΕ από τον Ιούλιο του 2014 υπολογίζεται ότι θα απαιτηθούν συνολικά €277 εκατομ., ποσό που περιλαμβάνει και το ποσό που αντιστοιχεί στην παροχή του δημόσιου βοηθήματος για τους πρώτους έξι μήνες του έτους και μέχρι την αντικατάστασή του από το ΕΕΕ, καθώς και το αναπηρικό επίδομα, τη φροντίδα, το σχέδιο ενίσχυσης των χαμηλοσυνταξιούχων, το πασχαλινό επίδομα σε χαμηλοσυνταξιούχους, το σχέδιο για τους εγκλωβισμένους, τη συνεισφορά στο ταμείο διακίνησης αναπήρων, όπως και το επιπλέον κόστος εφαρμογής του ΕΕΕ για τους έξι εναπομείναντες μήνες του 2014. Συνεπώς, για την καταβολή του ΕΕΕ για τους έξι εναπομείναντες μήνες του 2014 η επιπρόσθετη δαπάνη ανέρχεται στα €25 εκατομ.

Περαιτέρω, η ίδια δήλωσε στην επιτροπή πως, για να καταστεί εφικτή η ομαλή μετάβαση στο νέο σύστημα, είναι αναγκαία η κατά προτεραιότητα ενεργοποίηση ορισμένων άρθρων του νομοσχεδίου που θα επιτρέπουν την έναρξη υποβολής αιτήσεων για την παροχή ΕΕΕ όσο το δυνατό πιο σύντομα. Συναφώς, η ίδια παρέπεμψε σε σχετικό άρθρο του προτεινόμενου νόμου, σύμφωνα με το οποίο τα συγκεκριμένα άρθρα που σχετίζονται με την υποβολή αιτήσεων θα τεθούν σε ισχύ με τη δημοσίευση του νόμου στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, ενώ τα υπόλοιπα θα τεθούν σε ισχύ σε ημερομηνία που θα καθοριστεί από το Υπουργικό Συμβούλιο. Επιπλέον, διευκρίνισε ότι η ίδια πρακτική ακολουθήθηκε και παλαιότερα όσον αφορά το νόμο για το φόρο προστιθέμενης αξίας.

Τέλος, η ίδια κατέθεσε στη Βουλή για σκοπούς ενημέρωσής της τα διατάγματα τα οποία προτίθεται να εκδώσει με βάση τις πρόνοιες της προτεινόμενης νομοθεσίας, που περιλαμβάνουν τα έντυπα των αιτήσεων, τα δημοτικά και άλλα παρόμοια τέλη που θα καταβάλλονται σε δικαιούχο, το έντυπο γνωστοποίησης αλλαγής στοιχείων του αιτητή και το έντυπο για παροχή βοήθειας για την κάλυψη έκτακτων αναγκών.

Σημειώνεται ότι, έπειτα από παράκληση της επιτροπής όπως ενημερωθεί γραπτώς από το Υπουργείο Οικονομικών για τον τρόπο εξεύρεσης των επιπλέον €25 εκατομ. που απαιτούνται για τους εναπομείναντες μήνες του 2014 και των €50 εκατομ. για το 2015, ο Υπουργός Οικονομικών απέστειλε γραπτή ενημέρωση στον Πρόεδρο της Βουλής σε σχέση με τα ακόλουθα:

1. Το υπό συζήτηση νομοσχέδιο μεταρρυθμίζει και εκσυγχρονίζει το όλο πλαίσιο κοινωνικής προστασίας και εισάγει πρόνοιες για τη σταδιακή επανεκπαίδευση και επανένταξη των ανέργων στην αγορά εργασίας στη βάση μιας σειράς ενεργών πολιτικών.

2. Σύμφωνα με τις πρόνοιες του επικαιροποιημένου Μνημονίου Συναντίληψης, η πιο πάνω διαρθρωτική μεταρρύθμιση πρέπει να είναι δημοσιονομικά ουδέτερη. Συγκεκριμένα, στη σχετική πρόνοια του Μνημονίου Συναντίληψης (3.10) αναφέρεται ότι, στα πλαίσια της κατάρτισης του προϋπολογισμού του 2015 και λαμβάνοντας υπόψη την εκτιμημένη δημοσιονομική επίπτωση της μεταρρύθμισης της κοινωνικής προστασίας, πρέπει να προσδιοριστούν πιθανά μέτρα ή/και σχέδια που θα τύχουν εξορθολογισμού, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η δημοσιονομική ουδετερότητα της εν λόγω μεταρρύθμισης.

3. Η όλη διαδικασία αξιολόγησης των επιπτώσεων στα δημόσια οικονομικά και ο προσδιορισμός αντισταθμιστικών μέτρων που διασφαλίζουν τη δημοσιονομική ουδετερότητα των μεταρρυθμίσεων βασίζεται σε μια σφαιρική και ολιστική αντιμετώπιση του προϋπολογισμού, των σχετικών δεδομένων και των παραμέτρων.

4. Στα πλαίσια αυτά και με σκοπό τη διασφάλιση της δημοσιονομικής ουδετερότητας συγκεκριμένων πολιτικών δράσεων, το Στρατηγικό Πλαίσιο Δημοσιονομικής Πολιτικής που εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο στις 23 Μαΐου 2014 καθόρισε τις ανώτατες οροφές δαπανών ανά υπουργείο, λαμβάνοντας υπόψη τις προτεραιότητες πολιτικής, δηλαδή την ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας και τα δημοσιονομικά περιθώρια, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η επίτευξη των στόχων της δημοσιονομικής πολιτικής.

5. Τονίζεται όμως η σημασία του εξορθολογισμού των διάφορων σχεδίων και προγραμμάτων μέσω και της διαδικασίας υποβολής αίτησης και της δημιουργίας μητρώου δικαιούχων όπως προνοείται στο υπό αναφορά νομοσχέδιο, που θα συνεισφέρει σταδιακά στην επίτευξη της δημοσιονομικής ουδετερότητας, αλλά και στην περαιτέρω ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.

Στα πλαίσια της συζήτησης που διεξήχθη ενώπιον της επιτροπής κατατέθηκαν τόσο προφορικά όσο και μέσω γραπτών υπομνημάτων οι απόψεις των εμπλεκόμενων οργανώσεων και φορέων σε σχέση με τη φιλοσοφία των προτεινόμενων νομοθετημάτων, αλλά και σε σχέση με επιμέρους διατάξεις τους, οι οποίες λόγω του μεγάλου όγκου τους παρατίθενται επιγραμματικά πιο κάτω.

Συγκεκριμένα, η ΠΕΟ τοποθετήθηκε ως ακολούθως:

1. Η προσπάθεια αντιμετώπισης των προβλημάτων των μακροχρόνια ανέργων είναι ανεπαρκής, αφού τίθενται κριτήρια, όπως αυτό της κατοχής περιουσίας αξίας μέχρι €100.000 από οποιοδήποτε μέλος της οικογένειας, τα οποία αποκλείουν μια μεγάλη μερίδα μακροχρόνια ανέργων. Ειδικά γι’ αυτή την ομάδα το κριτήριο της περιουσίας δεν πρέπει να ισχύσει, τουλάχιστον μέχρι να εξομαλυνθεί η κατάσταση στην οικονομία και την απασχόληση, και πρέπει να συνεχιστεί ο διάλογος για μέτρα ολοκληρωμένης κοινωνικής και οικονομικής στήριξής τους.

2. Το ποσό των €480 που έχει καθοριστεί ως το ύψος του ΕΕΕ για ένα ενήλικο άτομο αποτελεί επίδομα επιβίωσης και όχι το όριο για αξιοπρεπή διαβίωση.

3. Διαφωνεί με τον τρόπο που αντιμετωπίζονται τα ζητήματα που αφορούν τα άτομα με αναπηρία. Το κόστος που προκαλεί η αναπηρία πρέπει να αναλαμβάνεται από την πολιτεία με επιπρόσθετες παροχές και πολιτικές. Επίσης προβληματική κρίνεται και η πρόνοια για αξιολόγηση των αναπήρων με βάση το σύστημα αξιολόγησης της αναπηρίας, για το οποίο υπάρχουν σοβαρές επιφυλάξεις από τους άμεσα ενδιαφερομένους. Εισηγείται συνέχιση του διαλόγου με τους άμεσα εμπλεκομένους και στο μεταξύ να ισχύουν οι ρυθμίσεις για τα ανάπηρα άτομα με βάση το υφιστάμενο καθεστώς.

4. Όσον αφορά τους χαμηλοσυνταξιούχους, πρέπει να συνεχίσει να λειτουργεί το υφιστάμενο σχέδιο στήριξής τους, το οποίο γενικά λειτούργησε σωστά.

5. Η ρύθμιση μιας σειράς σημαντικών θεμάτων με διατάγματα πρέπει να αποφευχθεί, αφού είναι σημαντικό να υπάρχει σαφήνεια και διαφάνεια στις πρόνοιες της νομοθεσίας.

6. Το κριτήριο της πενταετούς μόνιμης διαμονής, για να έχει κάποιος δικαίωμα υποβολής αίτησης, δημιουργεί πρόβλημα σε εκείνες τις ομάδες των επαναπατρισθέντων που δεν έχουν κανένα εισόδημα ή καμιά σύνταξη.

Η ΣΕΚ θεωρεί πως το νομοσχέδιο μπορεί να αποτελέσει μια πολύ καλή βάση για εφαρμογή του ΕΕΕ στο πλαίσιο των σημερινών δεδομένων, αναγκών και οικονομικών δυνατοτήτων. Βασική προϋπόθεση επιτυχίας παραμένει η δημιουργία δομών επαρκούς παρακολούθησης και αξιολόγησης της εφαρμογής του. Περαιτέρω, σύμφωνα με τη ΣΕΚ, η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας για άνεργους νέους στη διαδικασία συμπλήρωσης των αιτήσεων αποτελεί ακόμα μια θετική εξέλιξη και προέκταση της όλης προσπάθειας, επιβεβαιώνοντας το διττό ρόλο του ΕΕΕ.

Επιπρόσθετα, η ΣΕΚ εισηγείται όπως επανεξεταστούν οι ακόλουθες πρόνοιες:

1. Να αυξηθεί το ύψος της αξίας της ακίνητης ιδιοκτησίας σε σχέση με την οποία δε θα καθίσταται δικαιούχο πρόσωπο για παροχή ΕΕΕ, στα πλαίσια της σημερινής πραγματικότητας.

2. Να αυξηθεί το ύψος των καταθέσεων του αιτητή που αποτελεί προϋπόθεση για παροχή του ΕΕΕ, ώστε να αποφευχθούν οι προαποκλεισμοί εν δυνάμει δικαιούχων.

3. Να απαλειφθεί η προϋπόθεση, για να καταστεί κάποιος δικαιούχος του ΕΕΕ, του μέγιστου αριθμού τετραγωνικών μέτρων για την πρώτη κατοικία.

Η ΔΕΟΚ τοποθετήθηκε θετικά στην κυβερνητική απόφαση για μεταρρύθμιση της πολιτικής κοινωνικής πρόνοιας με τη θεσμοθέτηση του ΕΕΕ και τόνισε ότι η εισαγωγή του θεσμού δίνει την ευκαιρία εφαρμογής ενός σύγχρονου συστήματος κοινωνικής πρόνοιας, που θα αντιμετωπίζει το πρόβλημα της στέρησης εισοδήματος και της φτώχιας σε μια πιο ορθολογική και κοινωνικά δίκαιη βάση. Περαιτέρω, η ΔΕΟΚ δήλωσε ότι ανησυχεί έντονα για τη δέσμευση της κυβέρνησης στο επικαιροποιημένο μνημόνιο ότι η εφαρμογή του ΕΕΕ δε θα έχει οποιεσδήποτε δημοσιονομικές επιπτώσεις όσον αφορά την αύξηση των δημόσιων δαπανών. Η εξεύρεση των επιπρόσθετων κονδυλίων για κάλυψη των αναγκών του ΕΕΕ δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να προέλθει είτε από αποκοπές κοινωνικών παροχών είτε από μισθολογικές ή άλλες αποκοπές εργαζομένων. Επιπρόσθετα, τονίζει ότι πρέπει να διασφαλιστούν πλήρως και να ενισχυθούν τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, των χαμηλοσυνταξιούχων, των δικαιούχων δημόσιου βοηθήματος και των πολυμελών/πολύτεκνων οικογενειών. Τέλος, θεωρεί ότι πρέπει να υπάρξει πλήρης ανασυγκρότηση των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, επαρκής σχεδιασμός και στελέχωση του συστήματος κοινωνικής πρόληψης και παρέμβασης.

Η ΟΕΒ θεωρεί ότι η αναμόρφωση του κράτους πρόνοιας και του δικτύου κοινωνικών παροχών που επιχειρείται είναι επιβεβλημένη, χρήσιμη και επωφελής. Η συγκέντρωση όλων των παροχών, χορηγημάτων και επιδομάτων σε μια μόνο αρχή θα συμβάλει στην ακύρωση των καταχρήσεων, στην εξοικονόμηση δαπανών και στην πιο αποτελεσματική στόχευση της κοινωνικής πολιτικής. Περαιτέρω, εξέφρασε την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι εξασφαλίζεται η επάρκεια των παροχών και η στοχευμένη καταβολή τους σε αυτούς που πραγματικά χρειάζονται την κρατική στήριξη. Ωστόσο, σύμφωνα με την εργοδοτική οργάνωση, πρέπει εκτός από την επάρκεια και τη στόχευση να διασφαλιστεί και η μακροχρόνια βιωσιμότητα του νέου συστήματος, η βεβαιότητα δηλαδή ότι η συνεπαγόμενη δαπάνη θα είναι εντός των δημοσιονομικών δυνατοτήτων του κράτους. Επιπλέον, θεωρεί θετική τη σύνδεση της παροχής με την ενίσχυση της προσπάθειας για ένταξη του δικαιούχου στην απασχόληση, την πρόβλεψη μηχανισμού κοινωνικής παρέμβασης, τη βέλτιστη αξιοποίηση των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας και το ριζικό εκσυγχρονισμό του συνόλου των ρυθμίσεων που περιβάλλουν την κοινωνική πολιτική. Ταυτόχρονα, υπογραμμίζει την αδήριτη ανάγκη προσεκτικής και λελογισμένης προσέγγισης του σκέλους των δαπανών, ιδιαίτερα λαμβανομένων υπόψη των δυσχερών οικονομικών συνθηκών που αντιμετωπίζει το κράτος. Τέλος, έπειτα και από τις διαβεβαιώσεις της αρμόδιας υπουργού ότι ουδεμία φορολογική επιβάρυνση θα προκύψει για τη χρηματοδότηση οποιασδήποτε πρόσθετης δαπάνης που ενδεχομένως καταστεί αναγκαία για τη λειτουργία του ΕΕΕ, θεωρεί επιβεβλημένη την ταχεία ψήφιση από τη Βουλή των προτεινόμενων νομοθετημάτων.

Το ΚΕΒΕ δήλωσε ότι συμφωνεί με τα σχέδια νόμου, αφού όλα τα στοιχεία τους διασφαλίζουν βιωσιμότητα και διαφάνεια και συνδυάζονται με την επανένταξη των ανέργων στην αγορά εργασίας. Συναφώς, εξέφρασε την άποψη πως σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πολύ αποτελεσματικό μέτρο το οποίο έχει συμβάλει στη μείωση της ανεργίας και εξέφρασε ικανοποίηση για τις διαβεβαιώσεις της Υπουργού Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων ότι για τη χρηματοδότηση του νέου συστήματος δε θα υπάρχει οποιαδήποτε επιπρόσθετη φορολογική επιβάρυνση.

Η ΚΥΣΟΑ διαπιστώνει ότι στην προτεινόμενη νομοθεσία δεν ενσωματώνονται όλες οι διατάξεις του νόμου και των κανονισμών για το δημόσιο βοήθημα που αφορούν τα άτομα με αναπηρίες, με αποτέλεσμα χιλιάδες άτομα με αναπηρίες να μένουν εκτός του μηχανισμού για τη διασφάλιση ενός εγγυημένου επιπέδου διαβίωσης. Η σημαντικότερη διαφωνία της οργάνωσης έγκειται στην ερμηνεία του όρου “ανάπηρο άτομο” με βάση την οποία το ανάπηρο άτομο θα πιστοποιείται ως πρόσωπο με σοβαρή ή ολική αναπηρία από το Σύστημα Αξιολόγησης της Αναπηρίας. Το κίνημα των ατόμων με αναπηρίες εξέφρασε επανειλημμένα την έντονη αντίθεσή του στην αξιολόγηση των ατόμων με αναπηρίες με βάση το πιο πάνω σύστημα, το οποίο θεωρεί αναχρονιστικό και ότι θα έχει ως αποτέλεσμα χιλιάδες άτομα με αναπηρίες τα οποία σήμερα είναι λήπτες δημόσιου βοηθήματος και δεν πληρούν τις προϋποθέσεις του πιο πάνω συστήματος ως άτομα με σοβαρή ή ολική αναπηρία να απολέσουν τα ωφεληματικά τους δικαιώματα. Πάγια θέση της ΚΥΣΟΑ είναι ότι μοναδικό εργαλείο σχεδιασμού της κοινωνικής πολιτικής αποτελεί αποκλειστικά η Σύμβαση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, η οποία δεν αφήνει περιθώρια για ασάφειες και δε δημιουργεί διακρίσεις σε βάρος επιμέρους ομάδων ατόμων με αναπηρίες. Ειδικότερα, η ΚΥΣΟΑ τάσσεται εναντίον της πρόνοιας του νομοσχεδίου με την οποία παρέχεται η δυνατότητα παραχώρησης του ΕΕΕ ή/και του επιδόματος αναπηρίας με τη μορφή της παροχής υπηρεσιών σε ανάπηρο δικαιούχο άγαμο πρόσωπο ηλικίας μικρότερης των είκοσι οκτώ ετών. Θεωρεί ότι τυχόν εφαρμογή της θα οδηγήσει εκατοντάδες παιδιά και ενήλικες με αναπηρίες στον κοινωνικό αποκλεισμό και στην εξαθλίωση. Περαιτέρω, αναφορικά με την ερμηνεία του όρου “φροντίδα” σε σχέση με άτομο με αναπηρίες, αυτή δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στη σωματική φροντίδα (αυτοεξυπηρέτηση), αλλά πρέπει να επεκτείνεται και σε ζητήματα υποστήριξης των ατόμων με αναπηρίες και των οικογενειών τους.

Η ΟΠΑΚ κατέθεσε τις ακόλουθες απόψεις:

1. Πρέπει να διευκρινιστεί ποια πρόσωπα εντάσσονται στην κατηγορία των ατόμων με σοβαρή ή ολική αναπηρία από το Σύστημα Αξιολόγησης της Αναπηρίας.

2. Δεν πρέπει να ισχύσει για τους αναπήρους η προϋπόθεση όπως ο αιτητής έχει πέντε έτη νόμιμη και συνεχή διαμονή στη Δημοκρατία πριν από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης για ΕΕΕ.

3. Διαφωνεί με την πρόνοια του νομοσχεδίου σύμφωνα με την οποία παρέχεται η δυνατότητα παραχώρησης του αναπηρικού επιδόματος με τη μορφή της παροχής υπηρεσιών σε άτομα με αναπηρία ηλικίας κάτω των είκοσι οκτώ ετών και θεωρεί ότι τα παραπληγικά/τετραπληγικά άτομα πρέπει να λαμβάνουν χρήματα με τα οποία να αγοράζουν υπηρεσίες και να καλύπτουν το επιπλέον κόστος που τους δημιουργεί η αναπηρία τους, καθώς και να ενθαρρύνονται να ανεξαρτητοποιούνται και να φεύγουν από την οικογενειακή εστία.

4. Το αναπηρικό επίδομα με βάση τις πρόνοιες του προτεινόμενου νόμου ανέρχεται στα €226, ενώ με βάση το νόμο για το δημόσιο βοήθημα αυτό αποτελεί το 50% των βασικών αναγκών και έτσι, κάθε φορά που αναθεωρούνται οι βασικές ανάγκες, αυξάνεται ανάλογα και το αναπηρικό επίδομα.

5. Το προβλεπόμενο στους σχετικούς κανονισμούς εμβαδόν κατοικίας το οποίο θα υπολογίζεται στο ποσό παροχής στέγασης είναι πολύ χαμηλό για τα άτομα με αναπηρία τα οποία διακινούνται με αναπηρικό τροχοκάθισμα ή χρησιμοποιούν τεχνικά μέσα και χρειάζονται φροντιστή, αφού χρειάζονται για τη διακίνησή τους πιο άνετους χώρους.

6. Τα ενήλικα τέκνα δεν πρέπει να έχουν την ευθύνη συντήρησης γονέων με αναπηρία και οι γονείς δεν πρέπει να έχουν την ευθύνη κάλυψης του κόστους της αναπηρίας για τέκνο με αναπηρία.

7. Το ύψος του ποσού των καταθέσεων που αποτελεί προϋπόθεση, για να καταστεί κάποιος δικαιούχος ΕΕΕ, είναι πολύ χαμηλό, αφού τόσο οι υπηρεσίες που χρειάζονται τα άτομα με αναπηρίες όσο και ο εξοπλισμός είναι πολύ ακριβά.

8. Τα δικαιώματα και οι παροχές προς τα άτομα με αναπηρία που προνοούνται στο νόμο για το δημόσιο βοήθημα είναι αδιαπραγμάτευτος όρος να μεταφερθούν αυτόματα στον προτεινόμενο νόμο.

Η ΠΟΑΑ ζήτησε τη δέσμευση της αρμόδιας υπουργού ότι κανένας ανάπηρος δε θα απολέσει τα υφιστάμενα δικαιώματά του, καθώς και ότι θα παρασχεθούν κίνητρα για την εργοδότηση των αναπήρων.

Το Συντονιστικό Σώμα της Βουλής των Γερόντων δήλωσε ότι συμφωνεί με την προσπάθεια εξορθολογισμού των κρατικών βοηθημάτων, αφού ένας σημαντικός αριθμός των συμπολιτών μας που δεν επωφελούνταν στο παρελθόν με το δημόσιο βοήθημα ή με άλλα επιδόματα που δίνονταν θα μπορούν τώρα να τύχουν κρατικής βοήθειας. Περαιτέρω, η ίδια εκπρόσωπος εξέφρασε την ανησυχία τους για τη μεταχείριση των χαμηλοσυνταξιούχων και των ατόμων που ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού και γι’ αυτό εισηγήθηκε όπως καταβληθεί προσπάθεια, ώστε τα άτομα αυτά να επωφεληθούν από την προτεινόμενη νομοθεσία.

Η ΠΟΠΟ εξέφρασε την ελπίδα ότι η εισαγωγή του ΕΕΕ θα βελτιώσει το υφιστάμενο σύστημα, έτσι ώστε αυτό να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας, ειδικότερα μετά τις τελευταίες αποκοπές στα επιδόματα τέκνου, φοιτητικής χορηγίας, μάνας και τα εισοδηματικά κριτήρια, που έχουν πλήξει ανεπανόρθωτα τις πενταμελείς οικογένειες.

Η ΠΟΠ εξέφρασε τις επιφυλάξεις της σε σχέση με τα ακόλουθα:

1. Τη χρηματοδότηση του ΕΕΕ και κατά πόσο θα καλυφθεί από μειώσεις άλλων κοινωνικών παροχών.

2. Τη διασφάλιση ότι το επίδομα τέκνου και η φοιτητική χορηγία δε θα μειωθούν στο άμεσο μέλλον.

3. Την υποχρέωση υποβολής αίτησης για σκοπούς δημιουργίας μητρώου. Συγκεκριμένα, στοιχεία για το επίδομα τέκνου και για τη φοιτητική χορηγία υπάρχουν στην αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Οικονομικών, εφόσον υποβάλλονται κάθε χρόνο, επομένως μπορούν να εξασφαλιστούν από εκεί.

Περαιτέρω, προέβη στις ακόλουθες εισηγήσεις:

1. Το προτεινόμενο νομοσχέδιο να μην αφορά γενικότερα τις κοινωνικές παροχές.

2. Από το εισόδημα που θα λαμβάνεται υπόψη για σκοπούς υπολογισμού του ΕΕΕ να εξαιρείται το επίδομα τέκνου.

3. Να αυξηθεί το ύψος της αξίας ακίνητης ιδιοκτησίας που αποτελεί προϋπόθεση, για να καταστεί κάποιος δικαιούχος.

4. Οι στρατιώτες και οι φοιτητές να θεωρούνται εξαρτώμενα τέκνα.

5. Να εξαιρεθούν από την υποχρέωση υποβολής αίτησης όσοι δε θα διεκδικήσουν το ΕΕΕ, αλλά λαμβάνουν επίδομα τέκνου και φοιτητική χορηγία.

Ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Μονογονεϊκών Οικογενειών και Φίλων εξέφρασε την ανησυχία του αναφορικά με την πηγή της χρηματοδότησης του νέου σχεδίου.

Η Επιτροπή Προστασίας Νοητικά Καθυστερημένων Ατόμων τόνισε την ανάγκη για εφαρμογή της σχετικής σύμβασης για τα άτομα με αναπηρίες, αφού τα άτομα αυτά έχουν επιπρόσθετες ανάγκες στους τομείς της υγείας, της παιδείας, καθώς και για τα απαραίτητα μέσα για τη διαβίωσή τους.

Η ΠΟΣΥΓΟΠΕΑ δήλωσε ότι δεν πρέπει να παραβιαστεί η φιλοσοφία του δημόσιου βοηθήματος και ότι οι οικογένειες πρέπει να τυγχάνουν στήριξης, ανεξαρτήτως εισοδηματικών κριτηρίων.

Η ΕΚΥΣΥ-ΠΕΟ εξέφρασε τις ανησυχίες της σε σχέση με τις ρυθμίσεις που αφορούν τους χαμηλοσυνταξιούχους, για τους οποίους ήδη μειώθηκαν πολλές από τις χορηγίες που λάμβαναν και εισηγήθηκε όπως παραμείνει το υφιστάμενο σχέδιο, αλλά να τύχει βελτίωσης.

Ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Επαναπατρισθέντων Αγγλίας, αναφερόμενος στη διαχρονική προσφορά των αποδήμων για την ιδιαίτερή τους πατρίδα, καθώς και στην επιθυμία για επιστροφή, εξέφρασε την απογοήτευσή του για τις διάφορες αποκοπές, καθώς και για το κριτήριο της πενταετούς μόνιμης διαμονής που τίθεται ως προϋπόθεση στον προτεινόμενο νόμο για την υποβολή αίτησης για παροχή ΕΕΕ.

Ο Σύνδεσμος Οικογενειών με Τρίδυμα και άνω τόνισε την ανάγκη για κάλυψη των επιπρόσθετων εξόδων των οικογενειών με τρίδυμα και άνω και εξέφρασε την άποψη ότι πρέπει να εξασφαλιστεί η αναγκαία προστασία για την ευημερία και φροντίδα των τριδύμων με τη λήψη των κατάλληλων νομοθετικών και διοικητικών μέτρων. Επιπλέον, υποστήριξε ότι πρέπει να συγκροτηθεί ομάδα αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης με την εμπλοκή των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας στην αντιμετώπιση των πολυσύνθετων προβλημάτων που επιφέρει η έλευση τριδύμων.

Η ΚΙΣΑ εξέφρασε την αντίθεσή της στις διατάξεις του νομοσχεδίου που αφορούν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες ένα πρόσωπο δύναται να υποβάλει αίτηση, για να καταστεί δικαιούχο για παροχή ΕΕΕ, θεωρώντας ότι οι διατάξεις αυτές συγκρούονται με το Δωδέκατο Πρωτόκολλο στη Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών. Περαιτέρω, θεωρεί ότι οι εν λόγω διατάξεις συγκρούονται και με την Οδηγία σχετικά με την ενιαία διαδικασία υποβολής αίτησης για τη χορήγηση στους υπηκόους τρίτων χωρών ενιαίας άδειας διαμονής και εργασίας στην επικράτεια κράτους μέλους και σχετικά με κοινό σύνολο δικαιωμάτων για τους εργαζομένους από τρίτες χώρες που διαμένουν νόμιμα σε κράτος μέλος.

Ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Γονέων Παιδιών με Απώλεια Ακοής κατέθεσε τα ακόλουθα:

1. Πρέπει να τροποποιηθεί ο ορισμός του όρου “ανάπηρος”, ώστε να μην αποκλείονται τα παιδιά με απώλεια ακοής και ταυτόχρονα ο νόμος να μην έρχεται σε αντίθεση με τη σχετική σύμβαση του ΟΗΕ και το σχετικό κυρωτικό νόμο.

2. Να μην καταργηθεί το αναπηρικό επίδομα που παρέχεται σε ανηλίκους, διαφορετικά οι οικογένειες των παιδιών με απώλεια ακοής, που σε κάποιες περιπτώσεις είναι πέραν του ενός σε μια οικογένεια και είναι κυρίως χαμηλών και μέσων εισοδημάτων, θα επωμιστούν όλο το επαχθές οικονομικό κόστος που συνεπάγεται η στήριξη και η φροντίδα των παιδιών τους και, ενώ στην ουσία θα δυσπραγούν, δε θα είναι δικαιούχοι του αναπηρικού επιδόματος.

3. Ο περιορισμός στον ορισμό του όρου “φροντίδα” αφήνει έξω τις θεραπείες για παιδιά με απώλεια ακοής τα οποία, προκειμένου να αναπτύξουν και να βελτιώσουν το λόγο, την επικοινωνία και τη δυνατότητά τους για εκπαίδευση, λαμβάνουν τακτικές σχετικές θεραπείες, και επιπλέον χρειάζονται ανταλλακτικά και αναλώσιμα ακουστικών και κοχλιακών εμφυτευμάτων τα οποία κοστίζουν. Περαιτέρω, όσοι επικοινωνούν μόνο με νοηματική γλώσσα χρήζουν υπηρεσιών διερμηνέα νοηματικής γλώσσας.

Η ΠΟΑΠ θεωρεί ως μείζον ζήτημα τη διαβίωση, η οποία εξασφαλίζει ένα καλό βιοτικό επίπεδο για τους παθόντες πολέμου, τους ανάπηρους, τους συγγενείς αγνοουμένων και πεσόντων. Αναφερόμενη στις απώλειες δικαιωμάτων που είχαν οι παθόντες την τελευταία δεκαετία, εκφράζει την άποψη ότι τα κριτήρια που διέπουν την παροχή ΕΕΕ θέτουν στην αφάνεια την προσφορά αυτών των ανθρώπων και μεταξύ άλλων θεωρεί ότι οι χορηγίες και τα επιδόματα των παθόντων δεν πρέπει να θεωρηθούν εισόδημα.

Σημειώνεται ότι απόψεις που αφορούν επιμέρους εισηγήσεις για βελτιωτικές ρυθμίσεις στα προτεινόμενα νομοθετήματα και για την κάλυψη ορισμένων κενών και ασαφειών, με σκοπό την ορθότερη ερμηνεία και διασαφήνιση ορισμένων διατάξεων του νομοσχεδίου, κατέθεσαν στην επιτροπή όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς, οργανώσεις και υπηρεσίες που παρευρέθηκαν στις συνεδριάσεις της.

Στα πλαίσια της περαιτέρω διεξαγωγής της συζήτησης, την επιτροπή απασχόλησαν όλα τα πιο πάνω ζητήματα που τέθηκαν από όλους τους παρευρισκομένους, στους οποίους δόθηκε η ευκαιρία να αναπτύξουν τις απόψεις και τον προβληματισμό τους και στο στάδιο της κατ’ άρθρον εξέτασης των προτεινόμενων νομοθετημάτων, το οποίο διεξήχθη στην παρουσία τους.

Ειδικότερα, όσον αφορά τις πρόνοιες του νομοσχεδίου σε σχέση με την κοινωνική παρέμβαση, η διευθύντρια των ΥΚΕ προέβη σε εκτενή ανάλυση της μεταρρύθμισης στο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας μέσα από τις αλλαγές που προωθούνται και τη δημιουργία της νέας Υπηρεσίας Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας και κατέθεσε στην επιτροπή σχετικό αναλυτικό σημείωμα. Σύμφωνα με την ίδια, οι ΥΚΕ θα μπορούν πλέον να επικεντρωθούν στον πραγματικό ρόλο που πρέπει να επιτελούν, δίδοντας έμφαση σε μια ανθρωποκεντρική και εξατομικευμένη προσέγγιση, καθώς και στην όσο το δυνατό πιο άμεση εξυπηρέτηση των αναγκών των ατόμων που αποτείνονται σ’ αυτές.

Ειδικότερα, σύμφωνα με την ίδια, η προσέγγιση που θα αναπτυχθεί για την κοινωνική παρέμβαση θα περιλάβει κατά κύριο λόγο τη συμβουλευτική καθοδήγηση, με σκοπό την ψυχοκοινωνική στήριξη του ατόμου, την ενδυνάμωσή του, τη στήριξη στην παραμονή σε προγράμματα κατάρτισης και στην αγορά εργασίας, καθώς και τη διασύνδεση με κατάλληλες κρατικές υπηρεσίες (π.χ. για θέματα υγείας, στέγασης, εκπαίδευσης, ψυχικής υγείας) και προγράμματα στην κοινότητα, κυρίως υπηρεσιών φροντίδας παιδιών και άλλων εξαρτώμενων μελών της οικογένειας. Όπως δήλωσε η ίδια, αυτές οι διαστάσεις μπορεί να μην οδηγούν άμεσα στην ένταξη στην αγορά εργασίας, αλλά αποτελούν σίγουρα τις βάσεις για την ενδυνάμωση του ατόμου και τη θεμελίωση της ικανότητας και δυνατότητας της ομάδας-στόχου για εργοδότηση και κοινωνική ενσωμάτωση ευρύτερα.

Περαιτέρω, σε σχέση με τις πρόνοιες του νομοσχεδίου για τη δυνατότητα παραχώρησης από τον υπουργό επιπρόσθετης βοήθειας σε δικαιούχο ή σε μέλος της οικογενειακής μονάδας που έχει ανάγκη φροντίδας, η ίδια κατέθεσε την απόφαση της Υπουργού Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων για το Σχέδιο Επιδότησης Υπηρεσιών Φροντίδας. Ειδικότερα, αναφέρθηκε στο σκοπό του πιο πάνω σχεδίου, που είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής και η προώθηση της κοινωνικής ενσωμάτωσης ατόμων που είναι δικαιούχοι ΕΕΕ μέσα από την επιδότηση των διαπιστωμένων αναγκών τους για υπηρεσίες φροντίδας, με έμφαση στην εξατομικευμένη και ανθρωποκεντρική προσέγγιση και στην όσο το δυνατό πιο άμεση εξυπηρέτηση των επωφελουμένων.

Επιπρόσθετα, η διευθύντρια των ΥΚΕ ανέλυσε τα είδη των παρεχόμενων υπηρεσιών που περιλαμβάνονται στο εν λόγω σχέδιο, παρέθεσε στοιχεία σε σχέση με την υποβολή και αξιολόγηση των αιτήσεων, την αξιολόγηση, παρακολούθηση και επαναξιολόγηση των αναγκών φροντίδας των επωφελουμένων, καθώς και σε σχέση με τον καθορισμό του ύψους του επιδόματος φροντίδας και του τρόπου καταβολής του.

Σημειώνεται ότι όλα τα πιο πάνω έχουν κατατεθεί γραπτώς στην επιτροπή, έχουν αρχειοθετηθεί και είναι στη διάθεση οποιουδήποτε μέλους της Βουλής, όπως και τα υπομνήματα όλων των εμπλεκόμενων φορέων, οργανώσεων και συνδέσμων.

Τέλος, η διευθύντρια των ΥΚΕ ανέλυσε τις πρόνοιες του νομοσχεδίου σε σχέση με την παραχώρηση της δυνατότητας σε οποιοδήποτε δικαιούχο να υποβάλει αίτηση για παροχή βοήθειας για κάλυψη έκτακτων αναγκών λόγω απρόβλεπτων συμβάντων στην κατοικία του δικαιούχου, καθώς και απρόβλεπτα και επείγοντα έξοδα. Για το ζήτημα αυτό παρέπεμψε επίσης την επιτροπή σε σχετικό διάταγμα που θα μπορεί να εκδώσει η υπουργός και στο οποίο περιλαμβάνονται όλες οι προϋποθέσεις και ο τρόπος καταβολής έκτακτων αναγκών.

Τοποθετούμενη σε σχέση με τα ζητήματα που τέθηκαν από όλες τις οργανώσεις των αναπήρων, η διευθύντρια του Τμήματος Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες ενημέρωσε την επιτροπή για την εφαρμογή του Συστήματος Αξιολόγησης της Αναπηρίας, κάνοντας αναφορά στα πρωτόκολλα αξιολόγησης της αναπηρίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τα οποία και κατέθεσε στην επιτροπή, με βάση τα οποία γίνεται η ταξινόμηση της λειτουργικότητας της αναπηρίας και της υγείας. Συγκεκριμένα, όπως η ίδια ανέφερε, ειδικοί για την αξιολόγηση της αναπηρίας είναι οι γιατροί, οι οποίοι καθορίζουν την έκταση της βλάβης σε διάφορα πεδία και προσδιορίζουν το βαθμό της αναπηρίας. Σύμφωνα με την ίδια, αυτό που αξιολογείται είναι οι επιπτώσεις της αναπηρίας ανεξάρτητα από το λόγο και την αιτία της πάθησης.

Συναφώς, η Υπουργός Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων διευκρίνισε ότι με βάση τις πρόνοιες της προτεινόμενης νομοθεσίας στην έννοια του όρου “ανάπηρος” περιλαμβάνεται και το πρόσωπο που έχει εγκριθεί ως λήπτης δημόσιου βοηθήματος ως ανάπηρο άτομο, σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμου, μέχρις ότου πιστοποιηθεί ως ανάπηρο πρόσωπο από το Σύστημα Αξιολόγησης της Αναπηρίας, εφόσον κληθεί για πιστοποίηση. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με την ίδια, πρώτα θα κληθούν για αξιολόγηση οι νέοι αιτητές στους οποίους θα δοθεί προέγκριση και ακολούθως σταδιακά θα κληθούν οι λήπτες δημόσιου βοηθήματος, οι οποίοι ανέρχονται στους οκτώμισι χιλιάδες, θα πάρουν έγκριση και θα συνεχίσουν να έχουν τα ίδια δικαιώματα όπως σήμερα, μέχρις ότου αξιολογηθούν από το Σύστημα Αξιολόγησης της Αναπηρίας, εφόσον κληθούν για πιστοποίηση.

Η Υπουργός Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, έπειτα από τις συζητήσεις που έγιναν στην επιτροπή, υπέβαλε διαμορφωμένο κείμενο του νομοσχεδίου και διαμορφωμένο κείμενο των δεύτερων κανονισμών, που αφορούν την παροχή στέγασης.

Ειδικότερα, στο διαμορφωμένο κείμενο του νομοσχεδίου έχουν επενεχθεί τα ακόλουθα:

1. Από τον ορισμό του όρου “άλλες κοινωνικές παροχές” έχουν εξαιρεθεί οι παροχές, με βάση νομοθεσία ή σχέδιο, για τα άτομα με αναπηρίες, οι περιπτώσεις των οποίων τυγχάνουν διαχείρισης από το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες.

2. Έχει υιοθετηθεί ο όρος “άτομο με αναπηρία”, αντί του όρου “ανάπηρος”. Περαιτέρω, διαμορφώθηκε ο ορισμός του, ώστε για τους σκοπούς της νομοθεσίας αυτής να σημαίνει πρόσωπο το οποίο έχει μακροχρόνιες σωματικές, πνευματικές, διανοητικές ή αισθητηριακές διαταραχές, οι οποίες κατά την αλληλεπίδρασή τους με διάφορα εμπόδια δυνατόν να εμποδίσουν την πλήρη και αποτελεσματική συμμετοχή του στην κοινωνία σε ίση βάση με άλλους, το οποίο πιστοποιείται ως πρόσωπο με σοβαρή ή ολική αναπηρία από το σύστημα αξιολόγησης της αναπηρίας. Περαιτέρω, μπορεί να σημαίνει πρόσωπο που έχει εγκριθεί ως λήπτης δημόσιου βοηθήματος ως ανάπηρο άτομο με βάση τις διατάξεις του περί Δημόσιων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμου, μέχρι να πιστοποιηθεί ως άτομο με σοβαρή ή ολική μακροχρόνια σωματική ή/και πνευματική ή/και διανοητική ή/και αισθητηριακή αναπηρία από το σύστημα αξιολόγησης της αναπηρίας, εφόσον κληθεί για πιστοποίηση.

3. Στις προϋποθέσεις παροχής ΕΕΕ έχει προστεθεί πρόνοια, για να καλυφθούν υπήκοοι τρίτης χώρας που κατέχουν το νομικό καθεστώς που προβλέπεται στον περί Προσφύγων Νόμο, εξαιρουμένων των αιτητών ασύλου, καθώς και τα πρόσωπα που αποτελούν θύματα με βάση τον περί της Πρόληψης και της Καταπολέμησης της Εμπορίας και Εκμετάλλευσης Προσώπων και της Προστασίας των Θυμάτων Νόμο, σε περίπτωση που δεν πληρούν την προϋπόθεση της διαμονής πέντε ετών στη Δημοκρατία και που δεν έχουν συμπληρώσει το εικοστό όγδοο έτος της ηλικίας τους, σε περίπτωση που δεν αποτελούν μέλη οικογενειακής μονάδας.

4. Για την καλύτερη εφαρμογή των διατάξεων που αφορούν την προσωρινή απουσία από τη Δημοκρατία και το μηνιαίο ΕΕΕ ορίζεται τριμελής επιτροπή από τον υπουργό.

5. Ο κατάλογος των προσώπων που είναι μη δικαιούχοι και στους οποίους θα παραχωρηθεί βοήθεια από τον υπουργό θα κατατίθεται ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου και της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων κάθε έξι μήνες.

6. Στο εισόδημα δε θα περιλαμβάνονται ανάμεσα στα άλλα το επίδομα κηδείας και το επίδομα τοκετού, λόγω του ότι είναι εφάπαξ επιδόματα τα οποία παρέχονται για συγκεκριμένη ανάγκη, όπως επίσης και οποιοδήποτε επίδομα λαμβάνεται με βάση το Σχέδιο Ενίσχυσης των Συνταξιούχων με Χαμηλά Εισοδήματα, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι χαμηλοσυνταξιούχοι θα καταστούν δικαιούχοι του ΕΕΕ.

7. Σε περίπτωση υποβολής ένστασης στον υπουργό καθόσον αφορά την εκτίμηση της αξίας ακίνητης ιδιοκτησίας, θα λαμβάνεται υπόψη η αρχική εκτίμηση, εκτός εάν αυτή αναθεωρηθεί.

8. Όσον αφορά την οικογενειακή μονάδα, έχει διευκρινιστεί ότι, σε περίπτωση ορφανού που δεν έχει συμπληρώσει το εικοστό όγδοο έτος της ηλικίας και υπάρχουν αδέλφια, τότε αυτά θεωρούνται μέλη της οικογενειακής μονάδας, ώστε να μην μπορεί ο καθένας από αυτούς να υποβάλει από μόνος του αίτηση.

9. Στην περίπτωση που αιτητής ή/και δικαιούχος ο οποίος είναι ικανός για εργασία είναι εγγεγραμμένος στο μητρώο της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης, οφείλει να αποδεχθεί εργασία την οποία είναι ικανός να εκτελέσει και έχει τις δεξιότητες να εκτελέσει.

10. Στην περίπτωση της ανάκτησης και του συμψηφισμού οφειλόμενων ποσών προς το υπουργείο, την εξουσία έκδοσης διατάγματος για τον τρόπο και τη διαδικασία του συμψηφισμού θα έχει το Υπουργικό Συμβούλιο και όχι ο υπουργός και θα ενημερώνεται η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

11. Έχει καθοριστεί ότι, όταν υποβληθεί ένσταση, αυτή θα εξετάζεται από τον υπουργό εντός τριών μηνών, εκτός εάν αποδεδειγμένα χρειάζεται περαιτέρω χρόνος για την εξέτασή της, που δεν μπορεί να υπερβαίνει τον επιπρόσθετο ένα μήνα.

12. Έχει διασαφηνιστεί ότι τα άγαμα άτομα με αναπηρία ηλικίας μέχρι είκοσι οκτώ ετών δε θεωρούνται μέλη της οικογενειακής μονάδας για σκοπούς εφαρμογής των προϋποθέσεων που αφορούν το μηνιαίο ΕΕΕ, το εισόδημα, την ακίνητη ιδιοκτησία και τα χρηματοοικονομικά στοιχεία.

Όσον αφορά τους κανονισμούς για την παροχή στέγασης, στον τρόπο υπολογισμού του προβλεπόμενου εμβαδού κατοικίας έχει συμπεριληφθεί επιπλέον εμβαδόν είκοσι πέντε τετραγωνικών μέτρων, σε περίπτωση ατόμου με αναπηρία ή σε περίπτωση που με τον αιτητή ή/και δικαιούχο διαμένει μέλος της οικογένειας που είναι άτομο με αναπηρία.

Στα πλαίσια της συζήτησης που διεξήχθη επί του διαμορφωμένου κειμένου του νομοσχεδίου, έπειτα από σχετικές εισηγήσεις μελών της επιτροπής και με τη σύμφωνη γνώμη της Υπουργού Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, στο διαμορφωμένο κείμενο του νομοσχεδίου έχουν επενεχθεί επιπρόσθετα τα ακόλουθα:

1. Την εξουσία έκδοσης διατάγματος για τον καθορισμό των κατηγοριών προσώπων που δύνανται να υποβάλουν αίτηση για παροχή ΕΕΕ θα έχει το Υπουργικό Συμβούλιο και όχι ο υπουργός και θα ενημερώνεται η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

2. Τα μηνιαία ποσά που παραχωρούνται ως ΕΕΕ για έκαστο δικαιούχο είναι δυνατό να αξιολογούνται κάθε δύο έτη.

Περαιτέρω, η επιτροπή επέφερε στα διαμορφωμένα στη βάση των πιο πάνω κείμενα του νομοσχεδίου και των κανονισμών επιπρόσθετες τροποποιήσεις νομοτεχνικής φύσεως, με σκοπό τη βελτίωση της διατύπωσης των διατάξεών τους.

Υπό το φως των πιο πάνω, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων επιφυλάχθηκε να τοποθετηθεί επί των προνοιών όλων των προτεινόμενων στη βάση των πιο πάνω σχεδίων νόμου κατά τη συζήτησή τους στην ολομέλεια του σώματος.

Σημειώνεται ότι όλες οι πλευρές επιφυλάσσονται να καταθέσουν τροπολογίες στην ολομέλεια του σώματος, αν το κρίνουν αναγκαίο.

 

 

8 Ιουλίου 2014

 

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

1. Ο περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα περί Κοινωνικών Παροχών Νόμος του 2014.

2. Οι περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα Περί Κοινωνικών Παροχών Νόμου (Ελάχιστο Καλάθι Διαβίωσης) Κανονισμοί του 2014.

3. Οι περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα Περί Κοινωνικών Παροχών Νόμου (Παροχή Στέγασης) Κανονισμοί του 2014.

4. Οι περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα Περί Κοινωνικών Παροχών Νόμου (Εισοδήματα που Δεν Λαμβάνονται Υπόψη ως Εισόδημα) Κανονισμοί του 2014.

 

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων