Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών για το νομοσχέδιο «Ο περί Πολιτικής Δικονομίας (Τροποποιητικός) Νόμος του 2014» και για την πρόταση νόμου «Ο περί Πολιτικής Δικονομίας (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2014»

Παρόντες:

Σωτήρης Σαμψών, πρόεδρος Αντώνης Αντωνίου
Ρίκκος Μαππουρίδης Μη μέλη της επιτροπής:
Άριστος Δαμιανού Ζαχαρίας Κουλίας
Γιώργος Γεωργίου  

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε έξι συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 30 Απριλίου, στις 7 Μαΐου, στις 4, 11, 18 και 25 Ιουνίου του 2014. Σημειώνεται ότι το υπό συζήτηση νομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή στις 6 Μαΐου 2014, ωστόσο η επιτροπή είχε την ευκαιρία να μελετήσει το όλο θέμα και πριν από την τυπική κατάθεση του σχετικού νομοσχεδίου στο σώμα. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών και ο πρόεδρος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου.

Σκοπός του υπό αναφορά νομοσχεδίου όπως αυτό κατατέθηκε αρχικά είναι η τροποποίηση του άρθρου 16 του περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου, στο οποίο διαλαμβάνονται πρόνοιες σχετικά με τα πράγματα του εκ δικαστικής αποφάσεως οφειλέτη χρέους τα οποία εξαιρούνται από την εκτέλεση με πώληση κινητών, ώστε να εισαχθούν πρόνοιες για εξαίρεση από την εν λόγω εκτέλεση της περιουσίας που είναι κρατική ή ανήκει στη δημόσια υπηρεσία, όταν τέτοια υπηρεσία είναι οφειλέτης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της επιτροπής από τον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, με βάση τις υφιστάμενες διατάξεις του υπό συζήτηση περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου, σειρά αντικειμένων, πραγμάτων, εξοπλισμού και άλλης κινητής περιουσίας του εκ δικαστικής αποφάσεως οφειλέτη χρέους εξαιρούνται από την εκτέλεση με ένταλμα κατάσχεσης και πώλησης κινητής περιουσίας. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, τα πιο πάνω αντικείμενα, εξοπλισμός και άλλα πράγματα αφορούν κινητή περιουσία ιδιωτών οφειλετών χρέους που είναι απαραίτητη για την προσωπική και οικογενειακή διαβίωση, τη λειτουργία της οικίας, καθώς και κινητή περιουσία αναγκαία για την άσκηση του επαγγέλματος, την τέχνη, τη βιομηχανία ή το επιτήδευμα απασχόλησης του εξ αποφάσεως οφειλέτη.

Όπως δήλωσε περαιτέρω στην επιτροπή ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, με το νομοσχέδιο εισάγονται πρόνοιες για εξαίρεση της περιουσίας κρατικής ή δημόσιας υπηρεσίας, όταν τέτοια υπηρεσία είναι εξ αποφάσεως οφειλέτης χρέους. Οι εξαιρέσεις που προτείνεται να περιληφθούν στο υπό εξέταση νομοσχέδιο περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων κινητή περιουσία που χρησιμοποιείται ή που δυνατό να χρησιμοποιηθεί για τη λειτουργία κρατικής ή δημόσιας υπηρεσίας, πράγματα που προορίζονται για ουσιώδη και ζωτικής σημασίας για το κοινωνικό σύνολο σκοπό, πράγματα αρχαιολογικής και ιστορικής σημασίας, χρηματικούς τίτλους και αξίες, καθώς και οποιαδήποτε πράγματα η εκτέλεση επί των οποίων επιφέρει βλάβη στο δημόσιο συμφέρον.

Στα πλαίσια της συζήτησης που διεξήχθη ενώπιον της επιτροπής, την επιτροπή απασχόλησε ιδιαίτερα το εύρος της προτεινόμενης ρύθμισης όσον αφορά την προστασία της κρατικής περιουσίας και ειδικότερα έγινε αναφορά από μέλος της επιτροπής σε σχετικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σύμφωνα με τις οποίες δεν μπορούν να τίθενται εμπόδια στην εκτέλεση αποφάσεων. Περαιτέρω, ο πρόεδρος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, αφού δήλωσε ότι αποδέχεται απόλυτα ως θέση αρχής την ανάγκη για προστασία του δημόσιου συμφέροντος και της αξιοπρέπειας του κράτους, εξέφρασε τις επιφυλάξεις του κατά πόσο η προτεινόμενη ρύθμιση επιφέρει διάκριση σε βάρος των δικαιωμάτων των πολιτών έναντι του κράτους.

Ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, υιοθετώντας τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, δήλωσε ότι η θέση του κράτους είναι ιδιάζουσα και δεν είναι δυνατό να εκτελεστεί περιουσία από την οποία θα επηρεαστεί το συμφέρον ολόκληρου του πληθυσμού. Σύμφωνα με τον ίδιο, σε σχέση με το ιδιωτικό, το δημόσιο συμφέρον είναι και πρέπει να είναι ευρύτερο και, όπως είναι καλά γνωστό, το δημόσιο συμφέρον υπερισχύει του ατομικού. Περαιτέρω, ο ίδιος διευκρίνισε ότι, με βάση τις υφιστάμενες πρόνοιες του υπό συζήτηση νόμου, οποιοσδήποτε αμφισβητεί την αναγκαιότητα εξαίρεσης από την εκτέλεση αντικείμενων ή πραγμάτων μπορεί να υποβάλλει σχετική αίτηση στο δικαστήριο, ώστε αυτό να κρίνει την αναγκαιότητα και να αποφανθεί αν δικαιολογείται τέτοια εξαίρεση.

Σε σχέση με τον πιο πάνω προβληματισμό της επιτροπής ως προς το εύρος της προτεινόμενης ρύθμισης, ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως τόνισε εμφαντικά ότι σε καμιά περίπτωση η προτεινόμενη ρύθμιση δεν αποσκοπεί σε πλήρη απαγόρευση της εκτέλεσης. Στη βάση ανταλλαγής απόψεων, προκειμένου να επιτευχθεί η αναγκαία συναίνεση, ο ίδιος υιοθέτησε σχετικές εισηγήσεις για διαμόρφωση του κειμένου του νομοσχεδίου, ώστε να καθοριστεί ότι εξαιρούνται από την εκτέλεση μεταξύ άλλων αντικείμενα, πράγματα, εξοπλισμός και οχήματα, τα οποία είναι αναγκαία για την απρόσκοπτη λειτουργία του κράτους. Περαιτέρω, ο ίδιος εξέφρασε την άποψη ότι δεν υπάρχει ομοιότητα στην περιουσία του ιδιώτη και στην κρατική περιουσία και συνεπώς δε θεωρεί ότι υπάρχει οποιαδήποτε διάκριση.

Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών διευκρίνισε ότι το Υπουργείο Οικονομικών υποστηρίζει τους σκοπούς του νομοσχεδίου, ωστόσο ενημέρωσε συναφώς την επιτροπή ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, στη βάση των δεσμεύσεων που ανέλαβε έναντι των επενδυτών ή πιστωτών της, δεν μπορεί να απαγορεύσει την εκποίηση περιουσιακών της στοιχείων. Σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει, προκειμένου η Κυπριακή Δημοκρατία να εκπληρώσει τις χρηματοοικονομικές της υποχρεώσεις που πηγάζουν από δανεισμό, να εισαχθεί στο νομοσχέδιο εξαίρεση από τις διατάξεις που αφορούν την εκτέλεση σε σχέση με τις υποχρεώσεις της Δημοκρατίας που πηγάζουν από το δημόσιο χρέος, ώστε να μη θεωρηθεί ότι αθετεί τις πιο πάνω δεσμεύσεις της.

Στη βάση όλων των πιο πάνω προβληματισμών, επιφυλάξεων και εισηγήσεων, το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, σε συνεργασία με τη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας, υπέβαλε στην επιτροπή διαμορφωμένο κείμενο του νομοσχεδίου στο οποίο διαλαμβάνονται μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα:

1. Επιπρόσθετα από τις υφιστάμενες διατάξεις της νομοθεσίας σε σχέση με την εκτέλεση με πώληση κινητών, όταν ο οφειλέτης χρέους είναι κρατική ή δημόσια υπηρεσία, εξαιρούνται από την εκτέλεση τα ακόλουθα:

α. Κάθε περιγραφής αντικείμενα, πράγματα, εξοπλισμός, οχήματα που είναι αναγκαία για την απρόσκοπτη λειτουργία οιασδήποτε κρατικής ή δημόσιας υπηρεσίας.

β. Πράγματα που προορίζονται για ουσιώδη και ζωτικής σημασίας για το

κοινωνικό σύνολο σκοπό.

γ. Πράγματα καλλιτεχνικής, αρχαιολογικής, πολιτιστικής και ιστορικής σημασίας.

δ. Καταθέσεις, συναλλαγματικά αποθέματα και γενικά χρηματικοί τίτλοι και αξίες κάθε περιγραφής.

ε. Οποιοδήποτε άλλο πράγμα επί του οποίου η εκτέλεση επιφέρει βλάβη στο δημόσιο συμφέρον.

2. Οι πιο πάνω εξαιρέσεις δεν εφαρμόζονται αναφορικά με τις υποχρεώσεις της Δημοκρατίας που πηγάζουν από το δημόσιο χρέος, όπως ο όρος αυτός ερμηνεύεται στον περί της Διαχείρισης του Δημόσιου Χρέους Νόμο [Νόμος αρ. 195(Ι) του 2012, όπως τροποποιείται με το Νόμο αρ. 162(Ι) του 2013].

Στα πλαίσια της συζήτησης που διεξήχθη ενώπιον της επιτροπής επί του πιο πάνω διαμορφωμένου κειμένου του νομοσχεδίου, μέλος της επιτροπής κατέθεσε υπόμνημα με τις απόψεις του, καθώς και σχετικές εισηγήσεις για περαιτέρω τροποποίηση του κειμένου του νομοσχεδίου, με σκοπό την εξεύρεση μιας αποδεκτής διαδικασίας επίλυσης του θέματος μέσα σε συνταγματικά πλαίσια.

Συγκεκριμένα, το πιο πάνω μέλος της επιτροπής κατέθεσε στην επιτροπή τα ακόλουθα:

1. Όσον αφορά την εξαίρεση από την εκτέλεση δικαστικής απόφασης, όταν οφειλέτης χρέους είναι κρατική ή δημόσια υπηρεσία, κάθε περιγραφής αντικειμένων, πραγμάτων, εξοπλισμού, οχημάτων, τα οποία είναι αναγκαία για την απρόσκοπτη λειτουργία οποιασδήποτε κρατικής ή δημόσιας υπηρεσίας, δήλωσε ότι συμφωνεί, αναφέροντας ότι στη λειτουργία του ευρύτερου κράτους προέχει η εξυπηρέτηση του κοινού και η εκπλήρωση των υποχρεώσεων κάθε υπηρεσίας.

2. Σε σχέση με την εξαίρεση των πραγμάτων που προορίζονται για ουσιώδη και ζωτικής σημασίας για το κοινωνικό σύνολο σκοπό, ανέφερε ότι ο προσδιορισμός των πραγμάτων αυτών θα αφήνεται στην κρίση του κάθε επιδότη που θα διενεργεί την εκτέλεση.

3. Όσον αφορά την τρίτη εξαίρεση που τίθεται στο νομοσχέδιο, που αφορά την απαγόρευση εκτέλεσης πραγμάτων καλλιτεχνικής, αρχαιολογικής, πολιτιστικής και ιστορικής σημασίας, δήλωσε ότι αυτή είναι απόλυτα δικαιολογημένη και ορθή.

4. Αναφορικά με την τέταρτη εξαίρεση, που αφορά τη μη εκτέλεση καταθέσεων, συναλλαγματικών αποθεμάτων και γενικά χρηματικών τίτλων και αξιών κάθε περιγραφής, ο ίδιος τόνισε ότι με αυτή δημιουργούνται πιστωτές δύο ταχυτήτων, γιατί η εξαίρεση αυτή δεν εφαρμόζεται αναφορικά με τις υποχρεώσεις που πηγάζουν από το δημόσιο χρέος. Σύμφωνα με τον ίδιο, αν οι υποχρεώσεις της Δημοκρατίας αφορούν δημόσιο χρέος που συνάπτεται από τον Υπουργό Οικονομικών και δημιουργείται από δάνειο, είναι δυνατό να εκτελεστούν σε καταθέσεις του κράτους. Αν όμως ο πιστωτής έλκει την απαίτησή του από υποχρέωση του κράτους, δε θα είναι δυνατό να εκτελέσει την απόφαση επί των καταθέσεων της Δημοκρατίας, παρ' όλο που με βάση το άρθρο 23(4) του συντάγματος η προσφορά της αποζημίωσης για την απαλλοτρίωση πρέπει να καταβάλλεται προκαταβολικά και τοις μετρητοίς. Περαιτέρω, σύμφωνα με τον ίδιο, με βάση νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η αναγκαστική εκτέλεση είναι αναπόσπαστο μέρος της δικαστικής προστασίας. Για το λόγο αυτό ο νομοθέτης, θεσπίζοντας το θεσμικό πλαίσιο για τις αποτελεσματικές θεραπείες για παραβίαση του δικαιώματος σε διάγνωση αστικών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων μέσα σε εύλογο χρόνο, περιέλαβε στη δικαστική προστασία τα μέτρα της εκτέλεσης δικαστικών αποφάσεων, ανεξάρτητα από το αν για την παραβίαση του δικαιώματος στο στάδιο εκτέλεσης υπέχουν ευθύνη οι δικαστικές αρχές ή άλλες αρχές της Δημοκρατίας. Επιπλέον, ο ίδιος πρόσθεσε ότι μέσα από σειρά αποφάσεων το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καθιστά σαφές ότι η απουσία δικαιώματος για αναγκαστική εκτέλεση κατά του κράτους αντίκειται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

5. Όσον αφορά την εξαίρεση που αφορά οποιοδήποτε άλλο πράγμα επί του οποίου η εκτέλεση επιφέρει βλάβη στο δημόσιο συμφέρον, ο ίδιος βουλευτής διερωτήθηκε αν ο επιδότης ή ο υποκείμενος στην εκτέλεση είναι αυτός που θα αποφανθεί αν η εκτέλεση επιφέρει βλάβη στο δημόσιο συμφέρον.

Ειδικότερα, ο ίδιος εισηγήθηκε συναφώς την εισαγωγή στο νομοσχέδιο ρύθμισης που θα αποτελέσει διέξοδο στην πραγματική δυσκολία του κράτους να εξοφλήσει τις οφειλές του προς ιδιώτες. Με βάση τη ρύθμιση που εισηγήθηκε, η οποία λαμβάνει υπόψη και τις πρόνοιες Οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικής με την καταπολέμηση των καθυστερημένων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές, καθώς και του σχετικού ομότιτλου νόμου, θα αναστέλλεται το δικαίωμα εκτέλεσης, εφόσον το κράτος καταβάλλει το εξ αποφάσεως χρέος του με μηνιαίες δόσεις, οι οποίες θα υπολογίζονται ως ποσοστό επί του οφειλόμενου ποσού και θα εκτείνονται για χρονικό διάστημα που θα ορίζεται στο νόμο.

Τοποθετούμενος στα πιο πάνω, ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας τόνισε ότι το υπό συζήτηση νομοσχέδιο αποσκοπεί στο να εξαιρέσει από την εκτέλεση κάποια περιουσιακά στοιχεία που είναι απαραίτητα για την εύρυθμη λειτουργία του κράτους. Περαιτέρω, τοποθετούμενος σε σχέση με την πιο πάνω εισήγηση που κατατέθηκε για αναστολή της εκτέλεσης και καταβολή από το κράτος μηνιαίων δόσεων προς εξόφληση του εξ αποφάσεως χρέους του, εξέφρασε την άποψη πως και τώρα με βάση την υφιστάμενη νομοθεσία μπορεί να αποταθεί οποιοσδήποτε οφειλέτης στο δικαστήριο για την καταβολή του χρέους του με μηνιαίες δόσεις.

Τοποθετούμενος συναφώς επί των πιο πάνω, ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως δήλωσε στην επιτροπή ότι είναι αντιληπτό και βεβαίως σεβαστό το δικαίωμα οποιουδήποτε να προστατεύσει την περιουσία του, αλλά την ίδια ώρα πρέπει να δοθεί βαρύτητα, όταν υπάρχουν συγκρουόμενα συμφέροντα, στο γεγονός ότι πρέπει το κράτος να μπορεί να λειτουργεί. Περαιτέρω, ο ίδιος εξέφρασε την άποψη ότι στο νομοσχέδιο δεν εξασφαλίζεται απόλυτη προστασία της περιουσίας του κράτους, αλλά επιδίωξη είναι να συνεχίσει να λειτουργεί το κράτος.

Στα πλαίσια της περαιτέρω διεξαγωγής της συζήτησης, η επιτροπή αντάλλαξε απόψεις και επί του περιεχομένου πρότασης νόμου που κατατέθηκε στη Βουλή από το βουλευτή κ. Ζαχαρία Κουλία. Συγκεκριμένα, η εν λόγω πρόταση νόμου αποσκοπεί στην τροποποίηση του υπό συζήτηση νόμου, ώστε να εξαιρείται από την εκτέλεση της πώλησης ένα μηχανοκίνητο όχημα για τις ανάγκες διακίνησης ή και της εργασίας του οφειλέτη χρέους. Ειδικότερα, η πρόταση νόμου αποσκοπεί στην προστασία του μηχανοκίνητου οχήματος που χρησιμοποιεί ένας οφειλέτης χρέους για τη διακίνηση ή για την εργασία του, καθώς και στις προμήθειες για τον ίδιο και την οικογένειά του για περίοδο έξι μηνών αντί τριών, που προνοεί ο ισχύων Νόμος.

Ως εκ τούτου, στη βάση της ανταλλαγής απόψεων μεταξύ των μελών της επιτροπής και της προσπάθειας για εξεύρεση μιας κοινώς αποδεκτής ρύθμισης, καθώς και με τη σύμφωνη γνώμη του Υπουργού Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, το κείμενο του νομοσχεδίου διαμορφώθηκε από την επιτροπή ως ακολούθως:

Όταν ο οφειλέτης χρέους είναι κρατική ή δημόσια υπηρεσία εξαιρούνται από την εκτέλεση τα ακόλουθα πράγματα:

1. Αντικείμενα, εξοπλισμός και οχήματα που είναι απαραίτητα για την απρόσκοπτη λειτουργία οποιασδήποτε κρατικής ή δημόσιας υπηρεσίας.

2. Οχήματα που χρησιμοποιούνται από κρατικούς αξιωματούχους για υπηρεσιακούς σκοπούς.

3. Αντικείμενα και εξοπλισμός που προορίζονται για ουσιώδη και ζωτικής σημασίας για το κοινωνικό σύνολο σκοπό, περιλαμβανομένου εξοπλισμού που ανήκει στις ένοπλες δυνάμεις και στις δυνάμεις ασφαλείας.

4. Αντικείμενα καλλιτεχνικής, αρχαιολογικής, πολιτιστικής, θρησκευτικής και ιστορικής σημασίας.

5. Συναλλαγματικά αποθέματα, ομόλογα, χρηματικοί τίτλοι και αξίες, καθώς και καταθέσεις που αντιστοιχούν σε δαπάνες που προνοούνται σε εγκρινόμενο από τη Βουλή προϋπολογισμό.

Παράλληλα με τις πιο πάνω προτεινόμενες με το νομοσχέδιο ρυθμίσεις για εξαίρεση από την εκτέλεση, όταν οφειλέτης χρέους είναι κρατική ή δημόσια υπηρεσία, η επιτροπή έκρινε σκόπιμο να συμπεριλάβει σε ενιαίο κείμενο και τις πρόνοιες της πιο πάνω πρότασης νόμου, καθώς και τροποποιήσεις επιμέρους προνοιών της υφιστάμενης νομοθεσίας αναφορικά με τον αναγκαίο ιματισμό, τα αναγκαία σκεύη του οφειλέτη χρέους και της οικογένειάς του, καθώς και τα αναγκαία για την άσκηση του επαγγέλματός του, τα οποία επίσης εξαιρούνται από την εκτέλεση, με απώτερο σκοπό τον εκσυγχρονισμό των εν λόγω προνοιών.

Υπό το φως των πιο πάνω, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών, κατά πλειοψηφία του προέδρου και του μέλους της βουλευτών της κοινοβουλευτικής ομάδας του Δημοκρατικού Συναγερμού και των μελών της βουλευτών της κοινοβουλευτικής ομάδας ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις, εισηγείται στην ολομέλεια της Βουλής την ψήφιση του ενιαίου στη βάση των πιο πάνω κειμένου του νομοσχεδίου και της πρότασης νόμου σε νόμο υπό τον τίτλο «Ο περί Πολιτικής Δικονομίας (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2014».

Το μέλος της επιτροπής βουλευτής της κοινοβουλευτικής ομάδας του Δημοκρατικού Κόμματος επιφυλάχθηκε να τοποθετηθεί στην ολομέλεια του σώματος.

 

1η Ιουλίου 2014

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων