Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών για τα νομοσχέδια «O περί Νομικής Αρωγής (Τροποποιητικός) (Αρ. 4) Νόμος του 2014» και «O περί Νομικής Αρωγής (Τροποποιητικός) (Αρ. 3) Νόμος του 201

Παρόντες:

Σωτήρης Σαμψών, πρόεδρος Αντώνης Αντωνίου
Άριστος Δαμιανού Νίκος Νικολαΐδης
Γιώργος Γεωργίου  

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών μελέτησε το πρώτο νομοσχέδιο σε δύο συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 25 Ιουνίου και 2 Ιουλίου 2014, και το δεύτερο νομοσχέδιο σε τρεις συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 9 Απριλίου, 25 Ιουνίου και 2 Ιουλίου 2014. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, του Υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας του ίδιου υπουργείου, του Υπουργείου Εσωτερικών και της Υπηρεσίας Ασύλου του ίδιου υπουργείου, καθώς και της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας. Το Ανώτατο Δικαστήριο και το Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης του Υπουργείου Εσωτερικών, παρ όλο που κλήθηκαν, δεν εκπροσωπήθηκαν στις συνεδριάσεις αυτές.

Σκοπός του πρώτου υπό συζήτηση νομοσχεδίου, που κατατέθηκε στη Βουλή στις 29 Μαΐου 2014, είναι η ορθότερη εναρμόνιση με την πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τίτλο «Οδηγία 2005/85/ΕΚ του Συμβουλίου της 1ης Δεκεμβρίου 2005 σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα».

Ειδικότερα, με το πρώτο νομοσχέδιο προβλέπονται τα ακόλουθα:

1. Χορηγείται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις δικαίωμα δωρεάν νομικής αρωγής σε πρόσωπο, όταν αυτό προσβάλλει με προσφυγή ενώπιον του δικαστηρίου τη διοικητική απόφαση με την οποία του χορηγήθηκε καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας αντί του μείζονος καθεστώτος του πρόσφυγα ή έπαυσε ή ανακλήθηκε το καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας που του χορηγήθηκε.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της επιτροπής, η παράγραφος 1 του άρθρου 3 της Οδηγίας 2005/85/ΕΚ προβλέπει ότι η Οδηγία εφαρμόζεται σε σχέση με αίτηση ασύλου, όρος ο οποίος ερμηνεύεται στην Οδηγία ως αίτηση για παροχή διεθνούς προστασίας από κράτος μέλος, σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης περί του Καθεστώτος των Προσφύγων. Η παράγραφος 3 του ίδιου άρθρου επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας σε αιτήσεις επικουρικής προστασίας, όταν κράτος μέλος έχει ενιαία αίτηση και διαδικασία εξέτασής της σε σχέση με την παραχώρηση προσφυγικού καθεστώτος και καθεστώτος επικουρικής προστασίας.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, εφόσον ο περί Προσφύγων Νόμος προβλέπει ενιαία αίτηση και διαδικασία, όπως αναφέρεται στην πιο πάνω Οδηγία, η Δημοκρατία οφείλει να εφαρμόζει τις σχετικές πρόνοιες της Οδηγίας όχι μόνο στους πρόσφυγες, αλλά και στους δικαιούχους συμπληρωματικής προστασίας, δεδομένου ότι η παροχή καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας αντί του μείζονος καθεστώτος πρόσφυγα επί της ενιαίας αίτησης θεωρείται αρνητική απόφαση.

Σημειώνεται ότι τα πιο πάνω ζητήματα περιλαμβάνονται στα σημεία που εγέρθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην επιστολή της με στοιχεία αναφοράς Προειδοποιητική επιστολή-Παράβαση αρ. 2013/2252” κατά την εξέταση, μεταξύ άλλων θεμάτων, της εφαρμογής της Οδηγίας 2005/85/ΕΚ.

2. Επαναδιατυπώνονται ορισμένα άρθρα του βασικού νόμου που ενσωματώνουν ευρωπαϊκές Οδηγίες, ώστε να αναφέρονται σε αιτητή διεθνούς προστασίας αντί σε αιτητή ασύλου”, όρος ο οποίος χρησιμοποιείται από τις νέες ευρωπαϊκές Οδηγίες που αφορούν χορήγηση διεθνούς προστασίας.

3. Αντικαθίσταται η αναφορά στοΑνώτατο Δικαστήριο με αναφορά στοΔιοικητικό Δικαστήριο, όπου αυτή απαντά στο νόμο, ενόψει της επικείμενης ίδρυσης του νέου πρωτοβάθμιου Διοικητικού Δικαστηρίου, το οποίο θα έχει πλέον την πρωτοβάθμια δικαιοδοσία εκδίκασης προσφυγών βάσει του άρθρου 146 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σκοπός του δεύτερου υπό συζήτηση νομοσχεδίου, όπως αυτό είχε αρχικά κατατεθεί από την εκτελεστική εξουσία, είναι η μερική εναρμόνιση της κυπριακής νομοθεσίας με τις πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τους ακόλουθους τίτλους:

1. «Οδηγία 2011/93/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Δεκεμβρίου 2011 σχετικά με την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και της παιδικής πορνογραφίας και την αντικατάσταση της απόφασης-πλαίσιο 2004/68/ΔΕΥ του Συμβουλίου».

2. «Οδηγία 2011/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5ης Απριλίου 2011 για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της, καθώς και για την αντικατάσταση της απόφασης-πλαίσιο 2002/629/ΔΕΥ του Συμβουλίου».

Σημειώνεται ότι οι πρόνοιες του δεύτερου νομοσχεδίου που αφορούν την εναρμόνιση με την Οδηγία 2011/36/ΕΕ ψηφίστηκαν σε νόμο από τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Με την ψήφιση του περί Νομικής Αρωγής (Τροποποιητικού) Νόμου του 2014 [Ν. 64(Ι)/2014] ενσωματώθηκε στον περί Νομικής Αρωγής Νόμο νέο άρθρο 6Δ, το οποίο προβλέπει την παροχή νομικής αρωγής σε θύματα εμπορίας προσώπων. Ως εκ τούτου, το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως κατέθεσε στην επιτροπή διαμορφωμένο κείμενο του δεύτερου νομοσχεδίου, έτσι ώστε να περιοριστούν οι πρόνοιές του στην εναρμόνιση με την Οδηγία 2011/93/ΕΕ.

Ειδικότερα, με το εν λόγω νομοσχέδιο όπως έχει διαμορφωθεί τροποποιείται το άρθρο 6Δ του βασικού νόμου, έτσι ώστε να προβλέπεται δυνατότητα παροχής νομικής αρωγής σε παιδιά θύματα άγρας για σεξουαλικούς σκοπούς, παιδικής πορνογραφίας, σεξουαλικής εκμετάλλευσης και/ή σεξουαλικής κακοποίησης σε διαδικασία ενώπιον επαρχιακού δικαστηρίου για την απαίτηση αποζημίωσης δυνάμει του περί της Πρόληψης και της Καταπολέμησης της Σεξουαλικής Κακοποίησης, της Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας Νόμου του 2014.

Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της επιτροπής, η Δημοκρατία έπρεπε να είχε εναρμονιστεί με την υπό αναφορά Οδηγία το αργότερο μέχρι τις 18 Δεκεμβρίου 2013, ενώ εκκρεμεί διαδικασία παράβασης κατά της Δημοκρατίας λόγω μη εμπρόθεσμης μεταφοράς της Οδηγίας στην εσωτερική έννομη τάξη. Σημειώνεται ότι το δεύτερο νομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή στις 27 Φεβρουαρίου 2014.

Κατά τη συζήτηση του δεύτερου νομοσχεδίου ενώπιον της επιτροπής η εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως επισήμανε ότι η Δημοκρατία έχει λάβει προειδοποιητική επιστολή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για παράλειψη θέσπισης εναρμονιστικής νομοθεσίας. Η ίδια αναφέρθηκε στο άρθρο 40 του περί της Πρόληψης και της Καταπολέμησης της Σεξουαλικής Κακοποίησης, της Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας Νόμου του 2014, οι διατάξεις του οποίου προβλέπουν δικαίωμα παροχής νομικής αρωγής σε θύματα των αδικημάτων που προβλέπονται στο Νόμο αυτό για την παροχή νομικών συμβουλών και νομικής εκπροσώπησης ανεξάρτητα από τις πρόνοιες του περί Νομικής Αρωγής Νόμου, και εξέφρασε την άποψη ότι οι πρόνοιες που προτείνονται από το νομοσχέδιο ίσως προκαλέσουν νομική περιπλοκή, αφού ρυθμίζουν το ίδιο θέμα με διαφορετικό όμως τρόπο.

Για το ίδιο θέμα ο εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας με νεότερη επιστολή του προς την επιτροπή εισηγήθηκε την αναδιατύπωση της σχετικής διάταξης του νομοσχεδίου, έτσι ώστε να τροποποιούνται οι διατάξεις περί νομικής αρωγής του άρθρου 40 του περί της Πρόληψης και της Καταπολέμησης της Σεξουαλικής Κακοποίησης, της Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας Νόμου του 2014, εκφράζοντας παράλληλα την άποψη ότι με τον τρόπο αυτό επιλύεται αποτελεσματικότερα η νομική περιπλοκή. Στην ίδια επιστολή ο πιο πάνω εκπρόσωπος σημείωσε ότι, παρ’ όλο που η προτεινόμενη τροποποίηση αντιβαίνει τη νομοτεχνική παράδοση και δυσχεραίνει τη γνώση του δικαίου, κατά την άποψή του υπερισχύει στην παρούσα περίπτωση η ανάγκη πρόληψης του προβλήματος που τυχόν να προκύψει, αν δύο νόμοι ρυθμίζουν ταυτόχρονα το ίδιο δικαίωμα νομικής αρωγής με ασύμβατο τρόπο. Συμπληρώνοντας την εισήγησή του, ο εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας σημείωσε ότι μια δεύτερη επιλογή θα ήταν η περίληψη πρόνοιας στο δεύτερο νομοσχέδιο που να προβλέπει ότι αυτή υπερισχύει του προαναφερόμενου άρθρου 40, όμως το αποτέλεσμα στην περίπτωση αυτή θα είναι η ύπαρξη δύο διαφορετικών διατάξεων που προβλέπουν ότι υπερισχύει η μία της άλλης και θα εξυπακούεται ότι υπερισχύει η διάταξη του νομοσχεδίου ως νεότερη, νοουμένου ότι ο αναγνώστης έχει γνώση των ερμηνευτικών κανόνων, γνώση η οποία δεν εξυπακούεται.

Όσον αφορά το πρώτο νομοσχέδιο, ο εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας εισηγήθηκε την τροποποίηση του ορισμού του όρου “Διοικητικό Δικαστήριο” που προτείνεται από το εν λόγω νομοσχέδιο, έτσι ώστε, αντί να αναφέρεται σε δικαστήριο που καθιδρύεται από συγκεκριμένη νομοθεσία, να αναφέρεται σε δικαστήριο το οποίο ενασκεί την εκ του άρθρου 146 του συντάγματος χορηγούμενη δικαιοδοσία. Με τον τρόπο αυτό, όπως εξήγησε ο ίδιος, χρησιμοποιείται ένας νομοτεχνικά πιο δόκιμος όρος, αφού παραπέμπει στην πηγή της δικαιοδοσίας οποιουδήποτε διοικητικού δικαστηρίου, είτε αυτό είναι το Ανώτατο Δικαστήριο είτε άλλο διοικητικό δικαστήριο που καθιδρύεται δυνάμει νόμου, και αποφεύγεται η παραπομπή σε νόμο που δεν έχει ψηφιστεί από τη Βουλή για την ίδρυση του Διοικητικού Δικαστηρίου.

Οι εκπρόσωποι των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας του Υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και της Υπηρεσίας Ασύλου του Υπουργείου Εσωτερικών συμφώνησαν με τους σκοπούς και τις επιδιώξεις των δύο νομοσχεδίων.

Σημειώνεται ότι τα κείμενα των δύο νομοσχεδίων έχουν ενοποιηθεί για καθαρά νομοτεχνικούς σκοπούς σε ενιαίο κείμενο νόμου με τον τίτλο «Ο περί Νομικής Αρωγής (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2014».

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών, λαμβάνοντας υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν της, εισηγείται τα ακόλουθα:

1. Την τροποποίηση του ορισμού του όρου “Διοικητικό Δικαστήριο” που προτείνεται στο πρώτο νομοσχέδιο, έτσι ώστε, αντί να αναφέρεται σε δικαστήριο που καθιδρύεται από συγκεκριμένη νομοθεσία, να αναφέρεται σε δικαστήριο το οποίο ασκεί την εκ του άρθρου 146 του συντάγματος χορηγούμενη δικαιοδοσία.

2. Την προσθήκη διάταξης στο ενοποιημένο νομοσχέδιο με την οποία να τροποποιείται το άρθρο 40 του περί της Πρόληψης και της Καταπολέμησης της Σεξουαλικής Κακοποίησης, της Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας Νόμου του 2014, έτσι ώστε να επιλυθεί η προαναφερόμενη νομική περιπλοκή.

Υπό το φως των πιο πάνω, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών ομόφωνα εισηγείται στην ολομέλεια της Βουλής την ψήφιση του ενιαίου κειμένου των δύο νομοσχεδίων σε νόμο όπως αυτό έχει διαμορφωθεί στη βάση των πιο πάνω εισηγήσεών της.

 

 

2 Ιουλίου 2014

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων