Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων για το νομοσχέδιο «Ο περί Επιτρόπου Προστασίας Δικαιωμάτων του Παιδιού (Τροποποιητικός) Νόμος του 2014»

Παρόντες:

Aντρέας Φακοντής, πρόεδρος Νίκος Νουρής
Σκεύη Κούτρα Κουκουμά Άγγελος Βότσης
Πανίκκος Σταυριανός Αθηνά Κυριακίδου
Μάριος Μαυρίδης Ρούλα Μαυρονικόλα
Μαρία Κυριακού  

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε δύο συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 10 και 17 Μαρτίου 2014. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν εκπρόσωποι του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, καθώς και των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας του ίδιου υπουργείου, η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, εκπρόσωποι του Υπουργείου Οικονομικών, του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, του Υπουργείου Υγείας, του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, της Παγκύπριας Συντονιστικής Επιτροπής Μαθητών (ΠΣΕΜ), της Παιδοβουλής, της Παγκύπριας Συντονιστικής Επιτροπής Προστασίας και Ευημερίας του Παιδιού (ΠΣΕΠΕΠ) και της ΠΕΟ. Η οργάνωση Ηοpe for Children”, καθώς και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ΣΕΚ και ΔΕΟΚ, παρ’ όλο που κλήθηκαν, δεν εκπροσωπήθηκαν στις συνεδρίες της επιτροπής.

Σκοπός του υπό αναφορά νομοσχεδίου είναι η τροποποίηση του περί Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Νόμου, ώστε να απαλειφθούν από αυτόν ρυθμίσεις που κρίνονται ασύμβατες με τα διεθνή πρότυπα ως προς την ανεξαρτησία του θεσμού του επιτρόπου και ιδιαίτερα με τις Αρχές των Παρισίων αναφορικά με το καθεστώς εθνικών οργανισμών ανθρώπινων δικαιωμάτων, που υιοθετήθηκαν από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών της 20ής Δεκεμβρίου 1993, και το Γενικό Σχόλιο Αρ. 2 (2002) της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού αναφορικά με το ρόλο των ανεξάρτητων εθνικών οργανισμών ανθρώπινων δικαιωμάτων για την προώθηση και προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού της 15ης Νοεμβρίου 2002.

Περαιτέρω, με το υπό αναφορά νομοσχέδιο επιδιώκεται η θεσμοθέτηση πρακτικών που στοχεύουν στην ενδυνάμωση των παιδιών και στην εμπέδωση της ουσιαστικής συμμετοχής τους στη λειτουργία του θεσμού.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της επιτροπής, το υπό εξέταση νομοσχέδιο διαλαμβάνει τα ακόλουθα:

1. Την κατάργηση της υφιστάμενης Συμβουλευτικής Επιτροπής, αφού στην πράξη διαφάνηκε ότι με την παρούσα σύνθεσή της η εν λόγω επιτροπή δεν είχε ιδιαίτερο ρόλο να διαδραματίσει, δεδομένου ότι στην ουσία απαρτίζεται από υπηρεσίες οι οποίες υπόκεινται στον έλεγχο (monitoring) του επιτρόπου σε ό,τι αφορά στην προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού και ως τέτοιες δεν μπορούν να ασκούν συμβουλευτική προς τον επίτροπο αρμοδιότητα, ενώ αντίθετα απουσιάζει από το βασικό νόμο συμβουλευτική επιτροπή που να απαρτίζεται από εφήβους, διασφαλίζοντας έτσι το δικαίωμα των παιδιών σε συμμετοχή στη λειτουργία του θεσμού του επιτρόπου, πρακτική που εφαρμόζεται στις πλείστες ευρωπαϊκές χώρες.

2. Τη θεσμοθέτηση της λειτουργίας της Ομάδας Εφήβων Συμβουλών, όπως επιβάλλεται από τα διεθνή πρότυπα, για διαβούλευση με οργανωμένα σύνολα παιδιών, με εξειδικευμένες ομάδες παιδιών που συστήνονται ad hoc, ανάλογα με το συγκεκριμένο θέμα, καθώς και με μη κυβερνητικές οργανώσεις που ασχολούνται με θέματα που αφορούν τα παιδιά.

3. Την τροποποίηση των υφιστάμενων διατάξεων αναφορικά με τον τρόπο διορισμού και τις θητείες του επιτρόπου, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η ανεξαρτησία του θεσμού, με τρόπο που να συνάδει με τα προαναφερθέντα διεθνή πρότυπα. Πιο συγκεκριμένα, η ανεξαρτησία του θεσμού πρέπει να διασφαλίζεται τόσο από τον τρόπο διορισμού όσο και από τον τρόπο παύσης του επιτρόπου, ο οποίος δεν μπορεί να γίνεται κατά το δοκούν από το διορίζον όργανο. Η συνάρτηση της θητείας του επιτρόπου με τη θητεία σε άλλο αξίωμα, σε περίπτωση που αυτός κατέχει και άλλο αξίωμα, πλήττει την ανεξαρτησία του θεσμού, αφού ο μη διορισμός στο άλλο αξίωμα ή η παύση από το άλλο αξίωμα δυνατόν να χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για παύση του επιτρόπου για λόγους άλλους από αυτούς που καθορίζονται στο άρθρο 15 του βασικού νόμου. Περαιτέρω, με την προτεινόμενη τροποποίηση διατηρείται ταυτόχρονα και η βούληση του νομοθέτη να μην είναι δυνατό ένα πρόσωπο να υπηρετεί ως επίτροπος για περίοδο πέραν των δώδεκα συνολικά ετών.

4. Τη στελέχωση του Γραφείου του επιτρόπου από προσωπικό που θα ανήκει στο Γραφείο, ώστε να μην εξαρτάται αποκλειστικά από αποσπάσεις δημόσιων υπαλλήλων και εκπαιδευτικών λειτουργών, γεγονός που υποσκάπτει την ανεξαρτησία του θεσμού και θέτει σε κίνδυνο τη διαρκώς αποκτούμενη εμπειρία και συνέχιση της λειτουργίας του. Σημειώνεται ότι σήμερα το Γραφείο του επιτρόπου στελεχώνεται με λειτουργούς που είναι αποσπασμένοι από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, καθώς και το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού.

Στα πλαίσια της συζήτησης που διεξήχθη ενώπιον της επιτροπής επί των προνοιών του νομοσχεδίου, η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, καταθέτοντας στην επιτροπή σχετικό υπόμνημα, ανέλυσε τις πρόνοιες του νομοσχεδίου και δήλωσε μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Στα πλαίσια της εμπειρίας που έχει αποκτηθεί, έχει διαφανεί ότι ο υπό συζήτηση βασικός νόμος για τον Επίτροπο Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού χρήζει τροποποιήσεων, ώστε να απαλειφθούν απ’ αυτόν ρυθμίσεις που κρίνονται ασύμβατες με τα διεθνή επίπεδα ως προς την ανεξαρτησία του θεσμού και παράλληλα να θεσμοθετηθούν πρακτικές που στοχεύουν στην ενδυνάμωση των παιδιών και την εμπέδωση της ουσιαστικής συμμετοχής τους στη λειτουργία του θεσμού του επιτρόπου, οι οποίες ήδη εφαρμόζονται από την επίτροπο.

2. Καθόσον αφορά την προτεινόμενη ρύθμιση σε σχέση με το διορισμό και τη θητεία του επιτρόπου, για σκοπούς διασφάλισης της ανεξαρτησίας του θεσμού του επιτρόπου, σε περίπτωση που το ίδιο πρόσωπο διορίζεται και ως Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού και ως επίτροπος δυνάμει άλλου νόμου ή πράξης του Προέδρου της Δημοκρατίας, είναι απόλυτα αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι ο τερματισμός του ενός διορισμού δε θα επηρεάζει ή επιφέρει αυτόματα και τερματισμό του άλλου. Περαιτέρω, και οι θητείες του επιτρόπου δυνάμει άλλου νόμου ή πράξης του Προέδρου της Δημοκρατίας δεν πρέπει να επηρεάζουν με οποιοδήποτε τρόπο τις θητείες του Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, οι οποίες σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να υπερβαίνουν συνολικά τα δώδεκα έτη.

3. Μέχρις ότου οι δημοσιονομικές συνθήκες το επιτρέψουν, το Γραφείο του επιτρόπου θα μπορεί να στελεχώνεται από προσωπικό που θα ανήκει στο Γραφείο και δε θα εξαρτάται αποκλειστικά από αποσπάσεις δημόσιων υπαλλήλων και εκπαιδευτικών λειτουργών, γεγονός που υποσκάπτει την ανεξαρτησία του θεσμού, αλλά και θέτει σε κίνδυνο τη διαρκώς αποκτούμενη εμπειρία και συνέχιση της λειτουργίας του.

4. Με την κατάργηση της υφιστάμενης Συμβουλευτικής Επιτροπής, η οποία δεν είχε ρόλο να διαδραματίσει, όπως επεξηγήθηκε ήδη πιο πάνω, θεσμοθετείται τώρα η Ομάδα Εφήβων Συμβούλων, την οποία ήδη λειτουργεί το Γραφείο της επιτρόπου. Επιπρόσθετα, προστίθεται πρόνοια για θεσμοθέτηση της πρακτικής που ακολουθεί η επίτροπος, όπως επιβάλλεται από τα διεθνή πρότυπα, για διαβούλευση με οργανωμένα σύνολα παιδιών, με εξειδικευμένες ομάδες παιδιών που συστήνονται ad hoc, ανάλογα με το συγκεκριμένο θέμα, καθώς και με μη κυβερνητικές οργανώσεις που ασχολούνται με θέματα που αφορούν τα παιδιά. Η προτεινόμενη διαβούλευση γίνεται ήδη από της συστάσεως του θεσμού του επιτρόπου και η σημερινή επίτροπος είναι υποχρεωμένη να έχει διαβούλευση με τα παιδιά και σχετικές μη κυβερνητικές οργανώσεις, όπως πράττουν όλοι οι αντίστοιχοι θεσμοί παγκόσμια, είτε αυτό αναφέρεται ρητά στη νομοθεσία είτε όχι.

Στα πλαίσια της περαιτέρω διεξαγωγής της συζήτησης την επιτροπή απασχόλησαν ειδικότερα τα πιο κάτω ζητήματα:

1. Η προτεινόμενη κατάργηση της Συμβουλευτικής Επιτροπής. Σημειώνεται ότι η εκπρόσωπος της ΠΕΟ εξέφρασε επιφυλάξεις, δηλώνοντας ότι θα ήταν ορθότερη η συνέχιση της λειτουργίας της.

2. Η μη συμμετοχή στην Ομάδα Εφήβων Συμβούλων εκπροσώπων της Παιδοβουλής και της ΠΣΕΜ και η εισήγηση για προσθήκη στο κείμενο του νομοσχεδίου σχετικής διάταξης.

3. Το περιεχόμενο των κατευθυντήριων γραμμών που καθορίζουν τη διαδικασία επιλογής, τον τρόπο λειτουργίας, τη διάρκεια και τον τρόπο ανανέωσης της θητείας, καθώς και οποιαδήποτε άλλα θέματα αφορούν την ομαλή και αποτελεσματική λειτουργία της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων. Συγκεκριμένα, τέθηκε ο προβληματισμός κατά πόσο οι κατευθυντήριες γραμμές θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στο νομοσχέδιο.

Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, αναφερόμενη στο πρώτο ζήτημα που απασχόλησε την επιτροπή, δήλωσε ότι πλέον η Συμβουλευτική Επιτροπή δεν έχει ρόλο να διαδραματίσει, δεδομένου ότι στην ουσία απαρτίζεται από υπηρεσίες που υπόκεινται στον έλεγχο του επιτρόπου σε ό,τι αφορά στην προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών και ως τέτοιες δεν μπορούν να ασκούν συμβουλευτική προς τον επίτροπο αρμοδιότητα. Περαιτέρω, ενημέρωσε την επιτροπή ότι τέτοια επιτροπή δεν υφίσταται ούτε στις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σε σχέση με το δεύτερο ζήτημα που απασχόλησε την επιτροπή, η επίτροπος δε διαφώνησε με την εισήγηση όπως διασφαλιστεί ότι στην Ομάδα Εφήβων Συμβούλων θα συμμετέχουν και από ένας εκπρόσωπος της Παιδοβουλής και της ΠΣΕΜ και για το σκοπό αυτό κατέθεσε γραπτώς στην επιτροπή σχετική τροποποίηση στο κείμενο του νομοσχεδίου.

Αναφορικά με το τρίτο ζήτημα που απασχόλησε την επιτροπή, η ίδια διαβίβασε σχετικό σημείωμα που αφορά τις κατευθυντήριες γραμμές επιλογής εφήβων για τη στελέχωση της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων της επιτρόπου. Όπως ενημέρωσε συναφώς την επιτροπή, οι κατευθυντήριες γραμμές σε κάθε περίπτωση διαμορφώνονται στα πλαίσια της συνεργασίας του Γραφείου της επιτρόπου με την εκάστοτε Ομάδα Εφήβων Συμβούλων με βάση την εμπειρία από τη λειτουργία της εν λόγω ομάδας κατά την προηγούμενη χρονιά και αφορούν την επιλογή της νέας ομάδας για την επόμενη χρονιά. Περαιτέρω, κάθε χρονιά μέσα από την ενεργό συμμετοχή των μελών της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων οι κατευθυντήριες γραμμές αξιολογούνται και αναθεωρούνται με στόχο την ενίσχυση της λειτουργικότητας της ομάδας και την προσαρμογή της στις εκάστοτε προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει. Επιπρόσθετα, δήλωσε ότι η συμπερίληψή τους στο νομοσχέδιο, πέραν της γενικής αναφοράς που γίνεται, όχι μόνο θα πλήξει τη δυναμική της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων και τη δυνατότητά της να προσαρμόζεται, προκειμένου να εξυπηρετεί την αποστολή της κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο, αλλά και θα περιορίσει το ίδιο το δικαίωμα της συμμετοχής των μελών της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων, πάνω στο οποίο θεμελιώνεται η όλη φιλοσοφία για τη λειτουργία της.

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, λαμβάνοντας υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν της, αποφάσισε να διαμορφώσει το κείμενο του νομοσχεδίου, ώστε σε αυτό να διαλαμβάνονται και τα ακόλουθα:

1. Στην Ομάδα Εφήβων Συμβούλων θα μετέχει, εάν είναι δυνατό, τουλάχιστον ένας εκπρόσωπος της Παιδοβουλής και ένας εκπρόσωπος της ΠΣΕΜ.

2. Ο επίτροπος θα ενημερώνει τη Βουλή των Αντιπροσώπων σε ετήσια βάση για οποιαδήποτε τυχόν αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών επιλογής εφήβων για τη στελέχωση της εν λόγω ομάδας.

Υπό το φως των πιο πάνω, ο πρόεδρος και τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν επί των προνοιών του νομοσχεδίου, όπως αυτό έχει τελικά διαμορφωθεί στη βάση των πιο πάνω, στην ολομέλεια του σώματος.

 

24 Μαρτίου 2014

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων