Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών για το νομοσχέδιο «Ο περί του Δικαιώματος σε Διερμηνεία και Μετάφραση κατά την Ποινική Διαδικασία Νόμος του 2013»

Παρόντες:

Σωτήρης Σαμψών, πρόεδρος

Γιώργος Γεωργίου

Ρίκκος Μαππουρίδης

Αντώνης Αντωνίου

Άριστος Δαμιανού

 

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε δύο συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 22 και 29 Ιανουαρίου 2014. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, της αστυνομίας και της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας. Το Ανώτατο Δικαστήριο, παρ’ όλο που κλήθηκε, δεν εκπροσωπήθηκε στην επιτροπή.

Σκοπός του νόμου που προτείνεται είναι η θέσπιση νομοθεσίας με την οποία μεταφέρεται στο κυπριακό δίκαιο η Οδηγία 2010/64/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ής Οκτωβρίου 2010 σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία.

Ειδικότερα, το υπό συζήτηση νομοσχέδιο αποσκοπεί στη διασφάλιση του δικαιώματος των υπόπτων και κατηγορουμένων σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία και ανάλογου δικαιώματος σε εκζητούμενο κατά τη διαδικασία εκτέλεσης ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, ώστε να διασφαλίζεται το δικαίωμά τους σε δίκαιη δίκη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της επιτροπής, στο εν λόγω νομοσχέδιο καθορίζονται κανόνες σχετικά με την άσκηση και τη διασφάλιση από τις αρμόδιες αρχές του δικαιώματος προσώπου σε διερμηνεία και μετάφραση, από τη στιγμή κατά την οποία το πρόσωπο ενημερώνεται από τις αρμόδιες αρχές, με επίσημη κοινοποίηση ή με οποιοδήποτε άλλο τρόπο, ότι είναι ύποπτο ή ότι κατηγορείται για την τέλεση αξιόποινης πράξης και μέχρι την ολοκλήρωση της ποινικής διαδικασίας, καθώς και κατά τη διαδικασία εκτέλεσης ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης.

Ειδικότερα, στο νομοσχέδιο διαλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

1. Η υποχρέωση της κατά περίπτωση αρμόδιας αρχής, σε οποιοδήποτε στάδιο της ποινικής διαδικασίας, είτε κατά το στάδιο της ανάκρισης είτε ενώπιον διαδικασίας δικαστηρίου, να παρέχει διερμηνεία στον ύποπτο ή στον κατηγορούμενο που δεν ομιλεί ή κατανοεί τη γλώσσα στην οποία διεξάγεται η ποινική διαδικασία. Σημειώνεται ότι η διερμηνεία περιλαμβάνει και τη χρήση της νοηματικής γλώσσας.

2. Η υποχρέωση της κατά περίπτωση αρμόδιας αρχής να παρέχει στον ύποπτο ή στον κατηγορούμενο που δεν κατανοεί τη γλώσσα της σχετικής ποινικής διαδικασίας μετάφραση των ουσιωδών εγγράφων, στα οποία περιλαμβάνονται το ένταλμα σύλληψης ή/και κράτησης, το κατηγορητήριο και οποιαδήποτε δικαστική απόφαση και διάταγμα εντός της διαδικασίας. Επισημαίνεται ότι η μετάφραση μπορεί να είναι και προφορική.

3. Το δικαίωμα του υπόπτου ή του κατηγορουμένου να υποβάλει ένσταση στην κατά περίπτωση αρμόδια αρχή που αποφασίζει ότι δε χρειάζεται διερμηνεία και/ή μετάφραση ή για λόγους ανεπάρκειας της διερμηνείας και/ή μετάφρασης.

4. Το δικαίωμα διερμηνείας και/ή μετάφρασης εφαρμόζεται και στη διαδικασία εκτέλεσης ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, καθ’ όσον αφορά τη χρονική προθεσμία εναρμόνισης με τις διατάξεις της πιο πάνω Οδηγίας, το άρθρο 9 αυτής προβλέπει ότι η νομοθετική εναρμόνιση θα έπρεπε να είχε πραγματοποιηθεί το αργότερο μέχρι τις 27 Οκτωβρίου 2013. Σημειώνεται ότι το εν λόγω νομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή των Αντιπροσώπων την 31η Οκτωβρίου 2013. Περαιτέρω, σύμφωνα με σχετική επιστολή του Υπουργού Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως προς τη Βουλή, ημερομηνίας 9 Δεκεμβρίου 2013, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη κινήσει τη διαδικασία παράβασης κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας, αποστέλλοντας προειδοποιητική επιστολή αναφορικά με μη συμμόρφωση με τις διατάξεις της εν λόγω Οδηγίας.

Στα πλαίσια της συζήτησης που διεξήχθη ενώπιον της επιτροπής ο εκπρόσωπος της αστυνομίας εξέφρασε επιφυλάξεις αναφορικά με ορισμένα ζητήματα που άπτονται της πρακτικής εφαρμογής των προνοιών της προτεινόμενης νομοθεσίας. Συγκεκριμένα, οι επιφυλάξεις που εκφράστηκαν αφορούσαν τις διατάξεις της Οδηγίας και τις αντίστοιχες πρόνοιες του νομοσχεδίου οι οποίες δεν καθορίζουν με σαφήνεια τα έγγραφα που δύνανται να είναι ουσιώδη, με αποτέλεσμα κατά την πρακτική εφαρμογή τους οι ύποπτοι/κατηγορούμενοι να ζητούν τη μετάφραση οποιουδήποτε εγγράφου του ποινικού φακέλου, ζήτημα που θα επιβαρύνει τη Δημοκρατία με υψηλό κόστος για μετάφραση και παράλληλα θα προκαλεί καθυστέρηση στην εκδίκαση των υποθέσεων. Περαιτέρω, εκφράστηκαν επιφυλάξεις λόγω της διαπίστωσης ασάφειας για την πρόσβαση των υπόπτων σε έγγραφα πριν από την ολοκλήρωση της διερεύνησης της υπόθεσης.

Αναφορικά με τα πιο πάνω ζητήματα, ο εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας δήλωσε στην επιτροπή ότι στο νομοσχέδιο έχουν μεταφερθεί πιστά οι πρόνοιες της υπό αναφορά Οδηγίας ως η σχετική υποχρέωση της Δημοκρατίας και επισήμανε πως, παρά τις επιφυλάξεις της, η αστυνομία θα έχει υποχρέωση να εφαρμόσει τις πρόνοιες αυτές.

Στα πλαίσια της περαιτέρω διεξαγωγής της συζήτησης επισημάνθηκε η διάταξη της εν λόγω Οδηγίας που προβλέπει ότι τα κράτη μέλη μεριμνούν για την ύπαρξη διαδικασίας ή μηχανισμού, με σκοπό την εξακρίβωση του κατά πόσο οι ύποπτοι ή οι κατηγορούμενοι ομιλούν και κατανοούν τη γλώσσα της ποινικής διαδικασίας, καθώς και αν χρειάζονται τη συνδρομή διερμηνέα, και συναφώς με το θέμα αυτό μέλος της επιτροπής εισηγήθηκε ότι τέτοια πρόνοια θα έπρεπε να περιληφθεί και στο νομοσχέδιο.

Με την πιο πάνω εισήγηση συμφώνησαν τόσο η επιτροπή όσο και ο εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας. Η εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως εξέφρασε την άποψη πως για την ύπαρξη του πιο πάνω μηχανισμού εξακρίβωσης δεν απαιτείται ειδική πρόνοια στο νομοσχέδιο, αλλά δε διαφώνησε με τη συμπερίληψη σχετικής πρόνοιας σ’ αυτό. Ως εκ τούτου, η επιτροπή, σε συνεργασία με τον εκπρόσωπο της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, διαμόρφωσε το κείμενο του νομοσχεδίου, ενσωματώνοντας σ’ αυτό πρόνοια με βάση την οποία το Υπουργικό Συμβούλιο δύναται να εκδίδει κανονισμούς για τον καθορισμό ή τη ρύθμιση οποιουδήποτε θέματος το οποίο χρήζει ή επιδέχεται ρύθμισης, καθώς και για την καλύτερη εφαρμογή των διατάξεων του προτεινόμενου νόμου. Περαιτέρω, περιλήφθηκε στο υπό εξέταση νομοσχέδιο πρόνοια σύμφωνα με την οποία δύναται να καθοριστεί με κανονισμούς η διαδικασία ή ο μηχανισμός για την εξακρίβωση του κατά πόσο ο ύποπτος, ο κατηγορούμενος ή ο εκζητούμενος ομιλεί και κατανοεί τη γλώσσα της ποινικής διαδικασίας ή της διαδικασίας εκτέλεσης ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης.

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών σημειώνει ότι, παρ όλο που υιοθετεί πλήρως τους σκοπούς της υπό αναφορά Οδηγίας και της προτεινόμενης νομοθεσίας, με την οποία διασφαλίζεται το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, εκφράζει τον προβληματισμό της για το ενδεχόμενο αντιμετώπισης πρακτικών δυσκολιών κατά την εφαρμογή της, με ενδεχόμενο αυτές να προκαλούν αύξηση του χρόνου διεκπεραίωσης και ολοκλήρωσης της ποινικής διαδικασίας.

Υπό το φως των πιο πάνω, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών ομόφωνα εισηγείται στη Βουλή την ψήφιση του νομοσχεδίου σε νόμο όπως αυτό διαμορφώθηκε στη βάση των πιο πάνω, αφού τροποποιηθεί ο τίτλος του, ώστε να αναφέρεται ως «Ο περί του Δικαιώματος σε Διερμηνεία και Μετάφραση κατά την Ποινική Διαδικασία Νόμος του 2014».

 

 

4 Φεβρουαρίου 2014

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων