Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών για τo νομοσχέδιο «O περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2013»

Παρόντες:

Γιάννος Λαμάρης, πρόεδρος Σοφοκλής Φυττής
Στέλλα Μισιαούλη Δημητρίου Φειδίας Σαρίκας
Χρίστος Μέσης Δημήτρης Συλλούρης
Κυριάκος Χατζηγιάννης Γιώργος Περδίκης
Νίκος Νουρής  

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε τρεις συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 16, 23 και 30 Μαΐου 2013. Στα πλαίσια της εξέτασης του εν λόγω νομοσχεδίου, στην πρώτη και δεύτερη συνεδρία της επιτροπής, κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιόν της, όπου εξέφρασαν τις απόψεις τους, εκπρόσωποι του Υπουργείου Εσωτερικών, η διευθύντρια του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης και ο προϊστάμενος της Υπηρεσίας Ασύλου του ίδιου υπουργείου, εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, της Υπηρεσίας Αλλοδαπών και Μετανάστευσης της αστυνομίας, του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, της Κίνησης για Ισότητα, Στήριξη, Αντιρατσισμό (ΚΙΣΑ) και της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (United Nations High Commissioner for Refugees). Οι εκπρόσωποι του Future Worlds Center, παρόλο που κλήθηκαν, δεν εκπροσωπήθηκαν σε συνεδρία της επιτροπής.

Σκοπός του νομοσχεδίου είναι, μεταξύ άλλων, η τροποποίηση του περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμου (Κεφ.105, όπως έκτοτε έχει τροποποιηθεί), έτσι ώστε να μεταφερθεί στο βασικό νόμο η Οδηγία 2011/51/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Μαΐου 2011, η οποία τροποποιεί την Οδηγία 2003/109/ΕΚ του Συμβουλίου επεκτείνοντας το πεδίο εφαρμογής της και στους δικαιούχους διεθνούς προστασίας, που έχει ήδη μεταφερθεί στο βασικό νόμο [Ν.8(Ι)/2007]. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 2 της Οδηγίας 2011/51/ΕΕ, καθορίζεται ως προθεσμία μεταφοράς της σχετικής Οδηγίας στο εθνικό δίκαιο η 20ή Μαΐου 2013.

Ειδικότερα, με το υπό αναφορά νομοσχέδιο προβλέπονται, μεταξύ άλλων, τα πιο κάτω:

1. Παρέχεται η δυνατότητα χορήγησης καθεστώτος επί μακρόν διαμένοντος σε πρόσωπο που απολαύει διεθνούς προστασίας χορηγούμενης από τις αρχές της Δημοκρατίας ή άλλου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ρυθμίζεται η διαδικασία και η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών προς επίτευξη αυτής της δυνατότητας.

2. Ασκείται η διακριτική ευχέρεια την οποία χορηγεί η Οδηγία 2003/86/ΕΚ του Συμβούλιου της 22ας Σεπτεμβρίου 2003 σχετικά με το δικαίωμα οικογενειακής επανένωσης, ώστε η αρμόδια αρχή της Δημοκρατίας να μπορεί να επιτρέπει κατ’ εξαίρεση αίτηση αλλοδαπού για τέτοια επανένωση με μέλη της οικογένειάς του που είναι εντός της Δημοκρατίας και στην πρόσθετη περίπτωση που αυτός ο αλλοδαπός εξασφάλισε καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τις αρχές της Δημοκρατίας ή άλλου κράτους μέλους.

3. Επιτρέπει στην Επιτροπή Ελέγχου Μετανάστευσης, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, να απαλλάσσει πρόσωπο που εργάζεται σε εταιρεία που έχει έγκριση να απασχολεί αλλοδαπό προσωπικό και αιτείται καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος από την προϋπόθεση της κατοχής επαρκούς γνώσης της ελληνικής γλώσσας και των βασικών στοιχειών της σύγχρονης πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας της Κύπρου, καθιστώντας, αφενός, αυτή τη δυνητική απαλλαγή εφαρμοστέα σε οποιοδήποτε αιτητή και απαλλάσσοντας, αφετέρου, τον εξασφαλίζοντα τέτοιο καθεστώς από την υφιστάμενη υποχρέωση να πληρεί την ως άνω προϋπόθεση κατά τη μεταγενέστερη ανανέωση της άδειας διαμονής του. Στις περιπτώσεις αλλοδαπού που εργάζεται σε εταιρείες, οι πιο πάνω προϋποθέσεις μπορούν να ικανοποιούνται κατά το στάδιο της ανανέωσης της άδειας παραμονής του υπό το καθεστώς του επί μακρόν διαμένοντος.

4. Καθιστά συμβατό το βασικό νόμο με την Οδηγία 2008/115/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 2008 και θεσπίζει μη εναρμονιστικές διατάξεις που είναι συμβατές με την ως άνω Οδηγία, όπως αυτή έχει ερμηνευτεί από σχετικές αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Επί τούτου το παρόν νομοσχέδιο:

α. ρυθμίζει την εφαρμογή ποινικών αδικημάτων επί των παρανόμως παραμένοντων υπηκόων τρίτων χωρών στο έδαφος της Δημοκρατίας, ώστε να συνάδει με την Οδηγία 2008/115/ΕΚ, και

β. επιτρέπει τη σύλληψη και κατά το μέγιστο την εικοσιτετράωρη κράτηση από την αστυνομία προσώπου που δεν είναι πολίτης κράτους μέλους της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, ώστε να ερευνάται κατά πόσο είναι απαγορευμένος μετανάστης σύμφωνα με το βασικό νόμο. Τέτοια σύλληψη και κράτηση πρέπει να διενεργείται σύμφωνα με το αυξημένης ισχύος άρθρο 5 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, όπως αυτό ιδίως ερμηνεύεται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

5. Αναθεωρούνται τα καταβλητέα τέλη που αφορούν το καθεστώς του επί μακρόν διαμένοντος και την οικογενειακή επανένωση.

Σημειώνεται ότι το εν λόγω νομοσχέδιο κατατέθηκε στην ολομέλεια της Βουλής στις 30 Απριλίου 2013 και ψηφίστηκε την ίδια ημερομηνία με τη διαδικασία του κατ’ επείγοντος μόνο στο μέρος που αφορούσε προτεινόμενες αναθεωρήσεις των τελών και εισαγωγή νέων, καθώς αυτές κρίθηκαν ότι εμπίπτουν στα δημοσιονομικά μέτρα που έχουν συμφωνηθεί στα πλαίσια του Μνημονίου Συναντίληψης για τη σύναψη δανειακής σύμβασης. Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών είχε αποφασίσει τότε οι υπόλοιπες πρόνοιες του υπό αναφορά νομοσχεδίου να μελετηθούν σε μεταγενέστερο στάδιο, όταν αυτή θα έχει στη διάθεσή της τον αναγκαίο χρόνο για τη σε βάθος εξέταση αυτών των προνοιών και για την πραγματοποίηση του απαιτούμενου διαλόγου με τις ενδιαφερόμενες ομάδες.

Στα πλαίσια της περαιτέρω εξέτασης του υπό αναφορά νομοσχεδίου από την επιτροπή ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εσωτερικών, η διευθύντρια του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, ο προϊστάμενος της Υπηρεσίας Ασύλου του ίδιου υπουργείου, ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως και ο εκπρόσωπος της Υπηρεσίας Αλλοδαπών και Μετανάστευσης της αστυνομίας δήλωσαν ότι συμφωνούν με την ανάγκη ψήφισης του υπόλοιπου μέρους του προτεινόμενου νόμου.

Ο εκπρόσωπος της ΚΙΣΑ, αφού εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι δεν έγινε διαβούλευση με τις ενδιαφερόμενες μη κυβερνητικές οργανώσεις κατά την ετοιμασία του εν λόγω νομοσχεδίου, διαφώνησε με την άποψη του υπουργείου, όπως αυτή εκφράζεται σύμφωνα με το Ερωτηματολόγιο Ανάλυσης Αντικτύπου που επισυνάπτεται στον προτεινόμενο νόμο, ότι η εφαρμογή των προνοιών του εν λόγω νομοσχεδίου θα έχει επιπτώσεις στο κοινωνικό σύνολο που, μεταξύ άλλων, αφορούν την απασχόληση και τις συνθήκες εργασίας. Περαιτέρω, εξέφρασε τη διαφωνία του με τη δυνατότητα που παρέχεται στην αστυνομία ανά πάσα στιγμή να συλλαμβάνει και να κρατεί απαγορευμένο μετανάστη για είκοσι τέσσερις ώρες, και, παράλληλα, διαφώνησε με τη δυνατότητα που παρέχεται στην Επιτροπή Ελέγχου Μετανάστευσης να απαλλάσσει σε εξαιρετικές περιπτώσεις πρόσωπο που αιτείται καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος από την προϋπόθεση της κατοχής επαρκούς γνώσης της ελληνικής γλώσσας. Σημείωσε δε πρόσθετα ότι από την εφαρμογή του νόμου για τους επί μακρόν διαμένοντες χορηγήθηκαν περίπου εκατό πενήντα τέτοιες άδειες σε υψηλόμισθους κυρίως εργαζόμενους.

Στα πλαίσια της κατ’ άρθρον εξέτασης του εν λόγω νομοσχεδίου από την επιτροπή, η εκπρόσωπος της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, χωρίς να διαφωνεί επί της ουσίας του νομοσχεδίου, εξέφρασε τις απόψεις της για σειρά προνοιών του τροποποιητικού νόμου που, μεταξύ άλλων, αφορούσαν τα ακόλουθα:

1. Στη διάταξη που περιλαμβάνει πρόνοια που επιτρέπει στην αστυνομία να συλλάβει και να κρατήσει απαγορευμένο μετανάστη για περίοδο που δεν υπερβαίνει τις είκοσι τέσσερις ώρες πρέπει να συμπεριληφθεί πρόσθετη πρόνοια που να αναφέρεται στους όρους κράτησης αυτού. Περαιτέρω, επισήμανε ότι πρέπει να συμπεριληφθεί πρόσθετη πρόνοια στην ίδια διάταξη σύμφωνα με την οποία να γίνεται ξεχωριστή παραπομπή στα σχετικά άρθρα που διέπουν την έκδοση διαταγμάτων κράτησης και απέλασης, αντίστοιχα, καθώς ενδεχόμενη μη διάκριση των εν λόγω διαταγμάτων στο νόμο αντιβαίνει το ευρωπαϊκό κεκτημένο σχετικά με την επιστροφή απαγορευμένων μεταναστών.

2. Το δικαίωμα προσφυγής εναντίον απόφασης της Επιτροπής Έλεγχου Μετανάστευσης σε επί μακρόν διαμένοντες, όπως αυτό έχει ενσωματωθεί στο άρθρο 18ΙΕ του βασικού νόμου μέσω του άρθρου 12 της Οδηγίας 2003/109/ΕΚ, καθώς και το δικαίωμα χορήγησης νομικής αρωγής σε αυτούς για τον ίδιο λόγο πρέπει να παραχωρούνται κατά τον ίδιο τρόπο όπως στους ημεδαπούς πολίτες.

3. Να γίνεται σαφής παραπομπή στο άρθρο 146 του συντάγματος, που ρυθμίζει το δικαίωμα προσφυγής για όλους τους πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας.

4. Να μην είναι υποχρεωτική η εξασφάλιση συμβολαίου ασφάλισης υγείας, αλλά δυνητική για τους επί μακρόν διαμένοντες.

5. Να υπάρχει σεβασμός της αρχής της επαναπροώθησης αιτητή σε τρίτη χώρα, όταν απορρίπτεται η αίτησή του.

6. Να γίνει συνολική αναθεώρηση και εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως, για να καταστεί πιο εύκολη στην εφαρμογή της και να αποφεύγονται συγκρούσεις μεταξύ των διάφορων προνοιών της.

7. Να ζητούνται από το κράτος μέλος πληροφορίες από το φάκελο κάποιου αιτητή.

8. Να προβλέπονται στο βασικό νόμο ρυθμίσεις και για διαδικαστικά θέματα που αφορούν τις προτεινόμενες ρυθμίσεις.

Ο εκπρόσωπος του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, σχολιάζοντας τις επιφυλάξεις που εκφράστηκαν από μέλη της επιτροπής, αλλά και από τις ενδιαφερόμενες μη κυβερνητικές οργανώσεις, επισήμανε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

1. Η δυνατότητα σύλληψης και κράτησης απαγορευμένου μετανάστη από την αστυνομία για περίοδο που δεν υπερβαίνει τις είκοσι τέσσερις ώρες, όπως αυτή περιλαμβάνεται στις πρόνοιες του προτεινόμενου νόμου, είναι νομικά επιτρεπτή, καθώς είναι απόλυτα συμβατή με την υφισταμένη νομολογία και με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Σχετικά με τους όρους κράτησης απαγορευμένου μετανάστη, αυτοί δεν αφορούν το συγκεκριμένο άρθρο και, ως εκ τούτου, οποιαδήποτε σχετική αναφορά στο εν λόγω άρθρο κρίνεται περιττή. Περαιτέρω, ο ίδιος εκπρόσωπος, καθώς και οι εκπρόσωποι των αρμόδιων κυβερνητικών τμημάτων συμφώνησαν όπως το κείμενο του προτεινόμενου νόμου τροποποιηθεί, έτσι ώστε να γίνεται ξεχωριστή παραπομπή στα σχετικά άρθρα που διέπουν την έκδοση διαταγμάτων κράτησης και απέλασης, αντίστοιχα.

2. Η δυνατότητα που παρέχεται στην Επιτροπή Ελέγχου Μετανάστευσης να απαλλάσσει σε εξαιρετικές περιπτώσεις πρόσωπο που αιτείται καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος από την προϋπόθεση της κατοχής επαρκούς γνώσης της ελληνικής γλώσσας είναι προς όφελος του εκάστοτε αιτητή και σε καμιά περίπτωση δε συνιστά άνιση μεταχείριση αυτού.

3. Το δικαίωμα προσφυγής εναντίον απόφασης της Επιτροπής Έλεγχου Μετανάστευσης σε επί μακρόν διαμένοντες, όπως αυτό έχει ενσωματωθεί στο βασικό νόμο, καλύπτεται από το άρθρο 146 του συντάγματος και, ως εκ τούτου, σχετική παραπομπή του νόμου στο άρθρο αυτό κρίνεται πλεονασματική. Περαιτέρω, ο ίδιος εκπρόσωπος ανέφερε ότι δε χορηγείται νομική αρωγή ούτε σε επί μακρόν διαμένοντες, αλλά και ούτε σε Κύπριους πολίτες που ασκούν το δικαίωμα προσφυγής δυνάμει του άρθρου 146 του συντάγματος. Η χορήγηση νομικής αρωγής σε επί μακρόν διαμένοντες γίνεται κατά τον ίδιο τρόπο και με τα ίδια κριτήρια με τους ημεδαπούς πολίτες της Δημοκρατίας, και, ως εκ τούτου, τηρείται η αρχή της ισότητας.

4. Κάποιες από τις εισηγήσεις της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες περιλαμβάνονται ήδη στον περί Προσφύγων Νόμο και σ’ άλλους νόμους και γι’ αυτό δεν κρίνεται σκόπιμο να επαναληφθούν.

5. Κατά τη σύνταξη του κειμένου του νομοσχεδίου αυτού καταβλήθηκε προσπάθεια αυτό να συνάδει με το γράμμα και το πνεύμα των σχετικών ευρωπαϊκών Οδηγιών, καθώς και τη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Υπό το φως των πιο πάνω, ο πρόεδρος και τα μέλη της επιτροπής διαμόρφωσαν τις πιο κάτω θέσεις:

1. Ο πρόεδρος και τα μέλη της επιτροπής βουλευτές της κοινοβουλευτικής ομάδας ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις και οι βουλευτές του Κινήματος Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ και του Ευρωπαϊκού Κόμματος εισηγούνται κατά πλειοψηφία στη Βουλή την ψήφιση σε νόμο του μέρους του υπό αναφορά νομοσχεδίου που δεν έχει ψηφιστεί σε νόμο από τη Βουλή, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί με την τροποποίηση του κειμένου του όσον αφορά το θέμα της κράτησης υπηκόου τρίτης χώρας.

2. Τα μέλη της επιτροπής βουλευτές των κοινοβουλευτικών ομάδων του Δημοκρατικού Συναγερμού και του Δημοκρατικού Κόμματος, καθώς και το μέλος της επιτροπής βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων Περιβαλλοντιστών επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν σχετικά στην ολομέλεια της Βουλής.

 

4 Ιουνίου 2013

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων