Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών για τo νομοσχέδιο «Ο περί Ορισμένων Θεμάτων Διαμεσολάβησης σε Αστικές και Εμπορικές Υποθέσεις Νόμος του 201

Παρόντες:

Ιωνάς Νικολάου, πρόεδρος Νικόλας Παπαδόπουλος
Γεώργιος Γεωργίου Αντώνης Αντωνίου
Άριστος Δαμιανού Νίκος Νικολαΐδης
Γιώργος Γεωργίου  

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε αριθμό συνεδριάσεών της, που πραγματοποιήθηκαν στο διάστημα μεταξύ 16ης Φεβρουαρίου και 24ης Οκτωβρίου 2012. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας και εκπρόσωποι του Γραφείου του, η Επίτροπος Νομοθεσίας και Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, ο πρόεδρος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου και εκπρόσωποι του Κυπριακού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου (ΚΕΒΕ).

Σκοπός του προτεινόμενου νόμου όπως αυτό κατατέθηκε αρχικά είναι η εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας με την Οδηγία 2008/52/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2008 για ορισμένα θέματα διαμεσολάβησης σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις.

Σημειώνεται ότι η προθεσμία μεταφοράς της πιο πάνω Οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο έληξε την 21η Μαΐου 2011, ενώ το υπό συζήτηση νομοσχέδιο κατατέθηκε μεταγενέστερα στη Βουλή των Αντιπροσώπων, στις 9 Φεβρουαρίου 2012. Στο παρόν στάδιο εκκρεμεί ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαδικασία παράβασης της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ειδικότερα, με το νομοσχέδιο επιδιώκεται η δημιουργία νομοθετικού πλαισίου που θα διευκολύνει την πρόσβαση στην εναλλακτική επίλυση διασυνοριακών διαφορών και θα προαγάγει το φιλικό διακανονισμό τους, ενθαρρύνοντας την προσφυγή στη διαμεσολάβηση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που κατατέθηκαν ενώπιον της επιτροπής, το νομοθετικό πλαίσιο που επιδιώκεται να δημιουργηθεί θα προσφέρει μια οικονομικά αποδοτική και ταχεία εξωδικαστική επίλυση των διαφορών στις αστικές και εμπορικές υποθέσεις στις οποίες θα εφαρμόζεται μέσω διαδικασιών προσαρμοσμένων στις ανάγκες των διαδίκων. Οι συμφωνίες που θα επιτυγχάνονται μέσω της διαμεσολάβησης θα προσφέρονται περισσότερο για εκούσια εκτέλεση και θα επιτρέπουν να διατηρηθεί ειδική και βιώσιμη σχέση μεταξύ των μερών.

Συγκεκριμένα, οι πρόνοιες του νομοσχεδίου διαλαμβάνουν μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Τη δημιουργία του θεσμού της διαμεσολάβησης, δηλαδή της διαρθρωμένης διαδικασίας στην οποία δύο ή περισσότερα μέρη μιας διαφοράς επιχειρούν εκουσίως να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με την επίλυση της διαφοράς τους με τη βοήθεια διαμεσολαβητή. Ο εν λόγω θεσμός θα τυγχάνει εφαρμογής σε αστικές και εμπορικές διασυνοριακές διαφορές αλλά όχι όσον αφορά ορισμένα δικαιώματα και υποχρεώσεις ως προς τα οποία τα μέρη δεν έχουν την ελευθερία να αποφασίζουν βάσει του εφαρμοστέου δικαίου.

2. Τη μη εφαρμογή του θεσμού της διαμεσολάβησης σε οικογενειακές ή εργατικές διαφορές στις οποίες εγείρονται δικαιώματα και υποχρεώσεις για τα οποία τα μέρη δεν έχουν την ελευθερία να αποφασίζουν βάσει του εφαρμοστέου δικαίου ούτε σε οποιεσδήποτε φορολογικές, τελωνειακές ή διοικητικές διαφορές ή διαφορές που αφορούν την ευθύνη του κράτους λόγω πράξεων ή παραλείψεων κατά την άσκηση της κρατικής εξουσίας.

3. Την εγγραφή διαμεσολαβητή σε ειδικό μητρώο διαμεσολαβητών, τις προϋποθέσεις για εγγραφή του, την αμοιβή του, καθώς και τις περιπτώσεις διαγραφής του από το μητρώο. Συγκεκριμένα, στο νομοσχέδιο προβλέπεται ότι η διαμεσολάβηση διενεργείται από πρόσωπο το οποίο έχει εγγραφεί κατόπιν αίτησής του ως διαμεσολαβητής σε ειδικά μητρώα διαμεσολαβητών. Ειδικότερα, ένα μητρώο θα τηρείται από τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο και σε αυτό θα εγγράφονται μόνο πρόσωπα που είναι εγγεγραμμένα στο Μητρώο Δικηγόρων και ασκούν το επάγγελμα. Επιπλέον, το ΚΕΒΕ θα τηρεί άλλο μητρώο, στο οποίο θα μπορεί να εγγραφεί μόνο πρόσωπο που είναι μέλος του και εφόσον έχει παρακολουθήσει ειδικό πρόγραμμα κατάρτισής του.

4. Τη διεξαγωγή της διαδικασίας διαμεσολάβησης, την επίτευξη συμφωνίας συμβιβασμού και επικύρωσή της από το δικαστήριο.

5. Τη σύναψη συμφωνίας συμβιβασμού και τον τερματισμό της διαδικασίας διαμεσολάβησης.

Στο στάδιο της μελέτης του νομοσχεδίου την επιτροπή απασχόλησαν μεταξύ άλλων τα πιο κάτω ζητήματα:

1. Το ενδεχόμενο εφαρμογής του θεσμού της διαμεσολάβησης και σε εθνικές υποθέσεις και ειδικότερα σε οικογενειακές και εργατικές διαφορές, καθώς και σε εμπορικές διαφορές.

2. Το κατά πόσο η συμφωνία συμβιβασμού θα είναι δεσμευτική.

3. Το ενδεχόμενο τήρησης μόνο ενός ειδικού μητρώου διαμεσολαβητών το οποίο θα τηρείται από τον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως.

4. Τα πρόσωπα που θα μπορεί να εγγράφονται ως διαμεσολαβητές.

Αναφορικά με το πρώτο ζήτημα, ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας συμφώνησε με την άποψη που εκφράστηκε για επέκταση του θεσμού της διαμεσολάβησης και στις εθνικές διαφορές, δηλώνοντας παράλληλα ότι θα επιταχυνθούν με τον τρόπο αυτό και οι διαδικασίες ενώπιον των δικαστηρίων. Με την πιο πάνω άποψη συμφώνησε και ο πρόεδρος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, δηλώνοντας ότι κάτι τέτοιο θα οδηγήσει σε αποσυμφόρηση των δικαστηρίων. Περαιτέρω, οι εκπρόσωποι του ΚΕΒΕ, αφού δήλωσαν ότι συμφωνούν με την επέκταση του θεσμού της διαμεσολάβησης και σε εθνικές διαφορές, πληροφόρησαν την επιτροπή ότι στα διάφορα επιμελητήρια χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν υπάρχει διαφοροποίηση των κανόνων δικαίου είτε πρόκειται για διαμεσολάβηση σε διασυνοριακές διαφορές είτε διαμεσολάβηση σε εγχώριες διαφορές.

Στα πλαίσια της περαιτέρω μελέτης του νομοσχεδίου και λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τις πιο πάνω απόψεις για το πεδίο εφαρμογής του, η επιτροπή προχώρησε στην επεξεργασία του κειμένου του, με γνώμονα αφενός τη θέση ότι ο θεσμός της διαμεσολάβησης πρέπει να ρυθμιστεί τόσο σε διασυνοριακό όσο και σε εθνικό επίπεδο, προκειμένου να καλυφθεί το νομοθετικό κενό στον τομέα αυτό, και αφετέρου τη θέση ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις θα διασφαλίζουν την αποτελεσματικότητα του θεσμού.

Στο αναθεωρημένο κείμενο η επιτροπή περιέλαβε, μεταξύ άλλων, τη διαμεσολάβηση σε οικογενειακές διαφορές, για τις οποίες, όπως είναι γνωστό, εκκρεμεί ενώπιόν της η μελέτη ξεχωριστού νομοσχεδίου. Σε σχέση με τη συμπερίληψη των οικογενειακών διαφορών, η Επίτροπος Νομοθεσίας και Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού δήλωσε ότι εκτιμά την προσπάθεια που κατέβαλε η επιτροπή για ρύθμιση του θέματος αυτού, ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια, η όλη δομή και η φιλοσοφία του υπό συζήτηση νομοσχεδίου δε σχετίζεται με τις οικογενειακές διαφορές. Όπως ανέφερε η ίδια, η διαμεσολάβηση σε οικογενειακές διαφορές θα πρέπει να στοχεύει στο να φέρει κοντά τα δύο μέρη σε μια προσπάθεια να ρυθμίσουν την επικοινωνία τους με απώτερο στόχο το συμφέρον του παιδιού, όπως προβλέπουν τα πρότυπα και οι κατευθυντήριες γραμμές που θέτει η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού.

Για τους πιο πάνω λόγους, η ίδια εισηγήθηκε όπως η διαμεσολάβηση σε οικογενειακές διαφορές αφεθεί να τύχει ξεχωριστής νομοθετικής ρύθμισης και προς το σκοπό αυτό δεσμεύτηκε ότι θα επεξεργαστεί και θα υποβάλει στην επιτροπή σχετικό κείμενο σχεδίου νόμου.

Αναφορικά με το δεύτερο ζήτημα που απασχόλησε την επιτροπή σε σχέση με τη δεσμευτικότητα μιας συμφωνίας συμβιβασμού, οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως δήλωσαν ότι εναπόκειται στη βούληση των μερών το κατά πόσο τέτοια συμφωνία θα είναι δεσμευτική και κατ’ επέκταση εκτελεστή. Όπως ανέφεραν οι ίδιοι, εκτελεστό θα είναι το περιεχόμενο της συμφωνίας, όταν υποβληθεί στο δικαστήριο για επικύρωση, αλλά όχι προηγουμένως, καθότι κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διαμεσολάβησης οποιοδήποτε από τα μέρη μπορεί να υπαναχωρήσει.

Όσον αφορά το τρίτο ζήτημα που απασχόλησε την επιτροπή σε σχέση με το μητρώο, οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως εξέφρασαν τη διαφωνία τους με την πρόνοια που περιέλαβε η επιτροπή στο αναθεωρημένο κείμενο, με βάση την οποία θα τηρείται ένα μόνο ειδικό μητρώο από τον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως. Συγκεκριμένα, οι πιο πάνω εκπρόσωποι δήλωσαν στην επιτροπή ότι τέτοια ρύθμιση θα δυσκολέψει το έργο του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως λόγω του ότι από την υποχρέωση για τήρηση του μητρώου θα προκύψουν και πολλές άλλες υποχρεώσεις, στις οποίες το υπουργείο, με βάση την υφιστάμενη δομή του, δε θα μπορέσει να ανταποκριθεί.

Σύμφωνα με τους ιδίους, η ενέργεια εγγραφής και διαγραφής από το μητρώο αποτελεί εκτελεστή διοικητική πράξη που προϋποθέτει τη διενέργεια ελέγχου τήρησης των προϋποθέσεων που θα ορίζει ο νόμος. Όπως ανέφεραν οι ίδιοι, το νομοσχέδιο όπως αρχικά κατατέθηκε στη Βουλή ανέθετε την τήρηση των μητρώων στον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο και στο ΚΕΒΕ, λαμβάνοντας ακριβώς υπόψη την υφιστάμενη υποδομή του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως.

Σε σχέση με το πιο πάνω ζήτημα, η επιτροπή, εμμένοντας στο σκεπτικό ότι ο έλεγχος τήρησης του μητρώου ενδείκνυται να γίνεται στο επίπεδο της εκτελεστικής εξουσίας, διαμόρφωσε ανάλογα τις σχετικές πρόνοιες του νομοσχεδίου.

Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω, η επιτροπή διαμόρφωσε περαιτέρω το κείμενο του νομοσχεδίου, ώστε σε αυτό να διαλαμβάνονται κυρίως τα ακόλουθα:

1. Ο προτεινόμενος νόμος να εφαρμόζεται σε αστικές διαφορές, περιλαμβανομένων των διασυνοριακών διαφορών, αλλά να μην τυγχάνει εφαρμογής στις οικογενειακές διαφορές ούτε και στις ακόλουθες περιπτώσεις:

α. Σε αστικές διαφορές, διασυνοριακές ή μη, οι οποίες αφορούν ορισμένα δικαιώματα και υποχρεώσεις για τα οποία τα μέρη δεν έχουν την ελευθερία να αποφασίσουν βάσει του εφαρμοστέου δικαίου.

β. Σε εργατικές διαφορές που δεν περιλαμβάνονται στις διασυνοριακές διαφορές, ανεξάρτητα αν δεν εγείρονται σε αυτές δικαιώματα και υποχρεώσεις για τα οποία τα μέρη δεν έχουν την ελευθερία να αποφασίζουν βάσει του εφαρμοστέου δικαίου.

γ. Σε φορολογίες, τελωνειακές ή διοικητικές διαφορές ή διαφορές που αφορούν την ευθύνη του κράτους λόγω πράξεων ή παραλείψεων κατά την άσκηση κρατικής εξουσίας.

2. Η διαδικασία διαμεσολάβησης μπορεί να λαμβάνει χώρα οποτεδήποτε, καθώς και στα πλαίσια δικαστικής διαδικασίας και να διενεργείται από δικηγόρους, μέλη του ΚΕΒΕ, καθώς και πρόσωπα που κατέχουν πανεπιστημιακό δίπλωμα ή τίτλο ή ισότιμο προσόν σε θέμα σχετικό με τη διαμεσολάβηση. Ειδικότερα, οι δικηγόροι μπορούν να διενεργούν διαμεσολάβηση τόσο σε εθνικές όσο και σε διασυνοριακές διαφορές, εφόσον είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Δικηγόρων που Ασκούν το Επάγγελμα και κατέχουν ετήσια άδεια άσκησης επαγγέλματος. Καθ’ όσον αφορά εμπορικές διαφορές, οι δικηγόροι δε χρειάζονται οποιαδήποτε κατάρτιση, ενώ, όταν πρόκειται για αστικές διαφορές άλλες από εμπορικές, πρέπει να είναι κατάλληλα καταρτισμένοι.

Τα μέλη του ΚΕΒΕ μπορούν να διενεργούν διαμεσολάβηση μόνο σε εμπορικές διαφορές, διασυνοριακές ή μη, υπό την προϋπόθεση ότι είναι κάτοχοι αναγνωρισμένου τίτλου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και εφόσον έχουν παρακολουθήσει ειδικό πρόγραμμα κατάρτισης ως διαμεσολαβητές.

3. Τα πρόσωπα που επιθυμούν να διενεργούν διαμεσολάβηση και τα οποία πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος υποβάλλουν αίτηση και καταβάλλουν το καθορισμένο τέλος για εγγραφή τους στο ειδικό μητρώο διαμεσολαβητών, το οποίο τηρείται από τον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως.

4. Η διαγραφή διαμεσολαβητή από το μητρώο διαμεσολαβητών διενεργείται από τον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, έπειτα από αιτιολογημένη εισήγηση του οικείου επαγγελματικού συλλόγου ή του ΚΕΒΕ, για λόγους που αφορούν μεταξύ άλλων το θάνατο διαμεσολαβητή, την κήρυξή του σε κατάσταση πτώχευσης, την καταδίκη του για σοβαρό ποινικό αδίκημα ή για αδίκημα που ενέχει έλλειψη τιμιότητας ή ηθική αισχρότητα, κατάχρηση της θέσης του κ.ά.

5. Κατά τη διεξαγωγή της διαδικασίας διαμεσολάβησης ο διαμεσολαβητής ασκεί τα καθήκοντά του με ανεξαρτησία και αμεροληψία, δεν υπόκειται στον έλεγχο ούτε ακολουθεί τις οδηγίες οποιουδήποτε προσώπου ή αρχής και δεν αποκλείεται από την άσκηση του επαγγέλματός του.

6. Πριν από την έναρξη διαδικασίας διαμεσολάβησης, τα μέρη συμφωνούν σε συνεννόηση με το διαμεσολαβητή τον τρόπο διεξαγωγής της διαδικασίας, τη διάρκειά της, την υποχρέωση τήρησης του απορρήτου της διαδικασίας, τον τρόπο καθορισμού της αμοιβής του διαμεσολαβητή και τους όρους πληρωμής του, καθώς και για οποιαδήποτε άλλα έξοδα της διαδικασίας.

7. Τα μέρη μπορούν οποτεδήποτε το επιθυμούν να τερματίσουν τη διαδικασία διαμεσολάβησης.

8. Η διαδικασία διαμεσολάβησης έχει εμπιστευτικό χαρακτήρα και δεσμεύει οποιονδήποτε λαμβάνει μέρος σε αυτή.

9. Το δικαστήριο, κατόπιν σχετικής αίτησης που υποβάλλεται από κοινού ή από ένα εκ των μερών με τη ρητή συγκατάθεση των υπολοίπων, δύναται να κηρύξει τη συμφωνία συμβιβασμού ως εκτελεστή κατά τον ίδιο τρόπο που εκτελείται δικαστική απόφαση ή να απορρίψει την αίτηση για εκτέλεση τέτοιας συμφωνίας, αν κρίνει ότι το περιεχόμενο της συμφωνίας αντίκειται στο νόμο ή δεν είναι εκτελεστό.

Υπό το φως των πιο πάνω, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών, κατά πλειοψηφία του προέδρου και των μελών της βουλευτών των κοινοβουλευτικών ομάδων του Δημοκρατικού Συναγερμού, ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις και του Δημοκρατικού Κόμματος, εισηγείται την ψήφιση του νομοσχεδίου όπως αυτό έχει τελικά διαμορφωθεί στη βάση των πιο πάνω σε νόμο, αφού τροποποιηθεί ο τίτλος του, ώστε να αναφέρεται ως «Ο περί Ορισμένων Θεμάτων Διαμεσολάβησης σε Αστικές Διαφορές Νόμος του 2012».

Το μέλος της επιτροπής βουλευτής του Κινήματος Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ επιφυλάχθηκε να τοποθετηθεί κατά τη συζήτηση του διαμορφωμένου κειμένου του νομοσχεδίου στην ολομέλεια του σώματος.

 

30 Οκτωβρίου 2012

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων