Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών για το νομοσχέδιο «Ο περί Επεξεργασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Προστασία του Ατόμου) (Τροποποιητικός) Νόμος του 2012»

Παρόντες:

Ιωνάς Νικολάου, πρόεδρος Γιώργος Γεωργίου
Γεώργιος Γεωργίου Νικόλας Παπαδόπουλος
Τάσος Μητσόπουλος Αντώνης Αντωνίου
Άριστος Δαμιανού Νίκος Νικολαΐδης

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε αριθμό συνεδριάσεών της, που πραγματοποιήθηκαν στο χρονικό διάστημα μεταξύ 21ης Μαρτίου και 13ης Ιουνίου 2012. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι του Υπουργείου Εσωτερικών, του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, του Υπουργείου Οικονομικών, ο διευθυντής του Τμήματος Εσωτερικών Προσόδων (ΤΕΠ) και εκπρόσωποι του Τμήματος Τελωνείων του ίδιου υπουργείου, εκπρόσωποι του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, ο Επίτροπος Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, συνοδευόμενος από λειτουργούς του Γραφείου του, εκπρόσωποι της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, του Συνδέσμου Τραπεζών Κύπρου, της Υπηρεσίας Εποπτείας και Ανάπτυξης Συνεργατικών Εταιρειών, της Συνεργατικής Κεντρικής Τράπεζας Λτδ και της Παγκύπριας Συνεργατικής Συνομοσπονδίας.

Σκοπός του προτεινόμενου νόμου είναι η τροποποίηση του περί Επεξεργασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Προστασία του Ατόμου) Νόμου, ώστε να διορθωθούν οι ασάφειες και να καλυφθούν τα κενά που διαπιστώθηκαν από την εφαρμογή των διατάξεών του, καθώς και να χορηγηθούν πρόσθετες εξουσίες στον Επίτροπο Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων αναφορικά με τη διενέργεια ελέγχου ή εξέτασης παραπόνων, καταγγελιών ή αιτήσεων, ώστε να καταστεί λειτουργικότερη η εφαρμογή του εν λόγω νόμου.

Περαιτέρω, σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της επιτροπής, ο προτεινόμενος νόμος αποσκοπεί στη συμμόρφωση της Δημοκρατίας με παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν από εμπειρογνώμονες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ώστε να επιτευχθεί πλήρης συμβατότητα του υπό τροποποίηση νόμου με τις διατάξεις της Οδηγίας 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 1995 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών.

Ειδικότερα, στο υπό συζήτηση νομοσχέδιο, όπως αυτό κατατέθηκε αρχικά, διαλαμβάνονται πρόνοιες που αφορούν κυρίως τα ακόλουθα:

1. Το δικαίωμα ενημέρωσης του υποκειμένου των δεδομένων, δηλαδή του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδομένα, εκτός αν αυτό έχει ήδη ενημερωθεί, από τον υπεύθυνο επεξεργασίας κατά το στάδιο της συλλογής δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από το υποκείμενο των δεδομένων.

2. Τον καθορισμό πρόσθετων περιπτώσεων, πέρα απʼ αυτές που προβλέπονται στην υφιστάμενη νομοθεσία, κατά τις οποίες μπορεί να αρθεί η πιο πάνω υποχρέωση ενημέρωσης και οι οποίες αφορούν λόγους σημαντικού οικονομικού ή χρηματοοικονομικού συμφέροντος κράτους μέλους ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των νομισματικών, δημοσιονομικών και φορολογικών θεμάτων.

3. Το δικαίωμα πρόσβασης, δηλαδή το δικαίωμα κάθε προσώπου να γνωρίζει αν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που το αφορούν αποτελούν ή αποτέλεσαν αντικείμενο επεξεργασίας. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι για το σκοπό αυτό ο υπεύθυνος επεξεργασίας υποχρεούται να παρέχει στο υποκείμενο των δεδομένων, μετά από σχετικό αίτημα του τελευταίου, αντίγραφο με τα προσωπικά δεδομένα του, όπου αυτό δεν προϋποθέτει δυσανάλογη προσπάθεια. Επιπρόσθετα των υφιστάμενων λόγων άρσης της πιο πάνω υποχρέωσης καθορίζεται ότι αυτή μπορεί να αρθεί και για λόγους σημαντικού οικονομικού ή χρηματοοικονομικού συμφέροντος κράτους μέλους ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περιλαμβανομένων των νομισματικών, δημοσιονομικών και φορολογικών θεμάτων.

4. Το δικαίωμα αντίρρησης του υποκειμένου των δεδομένων στην επεξεργασία των δεδομένων που το αφορούν για επιτακτικούς και νόμιμους λόγους που σχετίζονται άμεσα με την προσωπική του κατάσταση. Ειδικότερα, ρυθμίζεται περαιτέρω η διαδικασία άσκησης του εν λόγω δικαιώματος, οι συναφείς υποχρεώσεις του υπεύθυνου επεξεργασίας και το δικαίωμα προσφυγής του υποκειμένου των δεδομένων στον Επίτροπο.

5. Την παροχή δυνατότητας επεξεργασίας για λόγους προώθησης, πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών εξ αποστάσεως των στοιχείων επικοινωνίας πελατών, εκτός αν τα υποκείμενα των δεδομένων αντιταχθούν στην εν λόγω επεξεργασία.

6. Την αρμοδιότητα του Επιτρόπου να εξετάζει παράπονα και καταγγελίες από οποιοδήποτε πρόσωπο σχετικά με την προστασία των δικαιωμάτων του, όταν αυτά θίγονται από την επεξεργασία δεδομένων που το αφορούν, καθώς και την αρμοδιότητά του να προβαίνει σε έλεγχο της νομιμότητας της επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων. Ειδικότερα, καθορίζεται ότι ο εν λόγω έλεγχος θα ασκείται είτε αυτεπάγγελτα είτε κατόπιν σχετικής αίτησης, καθώς και ότι ο Επίτροπος αποφασίζει αν θα προβεί σε εξέταση του παραπόνου, της καταγγελίας ή της αίτησης ή αν θα συνεχίσει ή θα διακόψει την εξέταση.

7. Την εξουσία του Επιτρόπου να προβαίνει σε κατάσχεση εγγράφων ή ηλεκτρονικού εξοπλισμού για σκοπούς διευκόλυνσης του έργου του.

8. Την παραχώρηση πρόσθετων εξουσιών στον Επίτροπο κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων και καθηκόντων του, που συνίστανται στα ακόλουθα:

α. Να εισέρχεται σε οποιοδήποτε γραφείο, επαγγελματικό υποστατικό ή μεταφορικό μέσο.

β. Να έχει πρόσβαση σε όλα τα αρχεία και προσωπικά δεδομένα και να συλλέγει έγγραφα, στοιχεία και πληροφορίες.

γ. Να συνοδεύεται από πρόσωπα με εξειδικευμένες γνώσεις.

δ. Να καλεί οποιοδήποτε πρόσωπο να δώσει μαρτυρία ή να προσκομίσει οποιοδήποτε έγγραφο ή αποδεικτικό στοιχείο που, κατά τη γνώμη του, δυνατό να σχετίζεται με τον έλεγχο που διεξάγει.

ε. Να επιβάλλει χρηματική ποινή ύψους μέχρι πέντε χιλιάδες ευρώ (€5.000) σε υπεύθυνο επεξεργασίας ή σε οποιοδήποτε πρόσωπο το οποίο δε συμμορφώνεται, παρακωλύει ή παρεμποδίζει τη διενέργεια ή αποπεράτωση του ελέγχου ή την εξέταση παραπόνου, καταγγελίας ή αίτησης.

Στα πλαίσια της μελέτης των προνοιών του νομοσχεδίου την επιτροπή απασχόλησαν κυρίως τα πιο κάτω ζητήματα:

1. Η εισαγωγή πρόσθετης πρόνοιας στο κείμενο του νομοσχεδίου, σύμφωνα με την οποία παρέχεται η εξουσία στο διευθυντή του ΤΕΠ, για σκοπούς φορολογικούς, να λαμβάνει και να επεξεργάζεται στοιχεία και πληροφορίες από οποιοδήποτε αρχείο διατηρείται στην Κυπριακή Δημοκρατία. Σημειώνεται ότι την ανάγκη για την εισαγωγή τέτοιας νομοθετικής πρόνοιας επισήμανε το ίδιο το ΤΕΠ. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της επιτροπής, στο άρθρο 4 της υφιστάμενης νομοθεσίας, με το οποίο ρυθμίζονται οι προϋποθέσεις για νόμιμη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, προβλέπεται μεταξύ άλλων ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας διασφαλίζει ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα συλλέγονται για προσδιορισμένους, σαφείς και νόμιμους σκοπούς και δεν υφίστανται μεταγενέστερη επεξεργασία ασυμβίβαστη με τους σκοπούς αυτούς, καθώς και ότι αυτά είναι συναφή, πρόσφορα και όχι περισσότερα από ό,τι κάθε φορά απαιτείται για τους σκοπούς της επεξεργασίας, καθιερώνοντας έτσι την αρχή της αναλογικότητας.

Ειδικότερα, όπως δήλωσε ενώπιον της επιτροπής ο διευθυντής του ΤΕΠ, το τμήμα του, στην προσπάθειά του να βελτιώσει την επιχειρησιακή του ικανότητα και τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης με τον εντοπισμό νέων φορολογούμενων, έρχεται συχνά αντιμέτωπο με την παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας που προβλέπει το άρθρο 4 του ισχύοντος νόμου.

Ως εκ τούτου, το ΤΕΠ εισηγήθηκε όπως, με βάση τη δυνατότητα που παρέχεται από τις διατάξεις της Οδηγίας, περιληφθούν στο νομοσχέδιο εξαιρέσεις και περιορισμοί, καθόσον αφορά την υποχρέωση του υπεύθυνου επεξεργασίας για τήρηση της αρχής της αναλογικότητας, ώστε να διευκολυνθεί το έργο του ΤΕΠ και να επιτευχθεί ο απώτερος στόχος πάταξης της φοροδιαφυγής.

Σύμφωνα με την πιο πάνω Οδηγία, τα κράτη μέλη μπορούν να περιορίζουν με νομοθετικά μέτρα την εμβέλεια των υποχρεώσεων και των δικαιωμάτων που προβλέπονται στην υφιστάμενη νομοθεσία, όταν αυτό απαιτείται για τη διαφύλαξη, μεταξύ άλλων, της ασφάλειας του κράτους, της άμυνας, της δημόσιας ασφάλειας, της πρόληψης, της διερεύνησης, της διαπίστωσης και της δίωξης παραβάσεων του ποινικού νόμου ή της δεοντολογίας των νομοθετικά κατοχυρωμένων επαγγελμάτων, σημαντικού οικονομικού ή χρηματοοικονομικού συμφέροντος κράτους μέλους ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των νομισματικών, δημοσιονομικών και φορολογικών θεμάτων.

Για τους πιο πάνω λόγους η επιτροπή αποφάσισε την εισαγωγή στο κείμενο του νομοσχεδίου σχετικής πρόνοιας, στη βάση της πιο πάνω εισήγησης, σύμφωνα με την οποία στις βασικές αρχές επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων θα περιληφθούν οι πιο πάνω εξαιρέσεις που προβλέπει η Οδηγία. Σημειώνεται ότι όλοι όσοι παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής συμφώνησαν με αυτή την απόφαση της επιτροπής.

2. Η ανάγκη εισαγωγής πρόνοιας σύμφωνα με την οποία παρέχεται η δυνατότητα στα πολιτικά κόμματα και στους υποψηφίους να χρησιμοποιούν ονόματα και διευθύνσεις προσώπων που είναι καταχωρισμένα στους εκλογικούς ή τηλεφωνικούς καταλόγους για σκοπούς επικοινωνίας με τους πολίτες και προώθησης της υποψηφιότητάς τους. Σημειώνεται ότι η ανάγκη για εισαγωγή τέτοιας πρόνοιας τέθηκε από την επιτροπή, η οποία κάλεσε το Γραφείο του Επιτρόπου να μελετήσει το όλο θέμα και να επανέλθει με σχετική εισήγηση για περαιτέρω τροποποίηση του υφιστάμενου νόμου.

Ο Επίτροπος, ανταποκρινόμενος στην πιο πάνω επιθυμία της επιτροπής, κατέθεσε συγκεκριμένη εισήγηση με την οποία προστίθεται νέα πρόνοια στο νομοσχέδιο, έτσι ώστε να εισαχθεί στην υφιστάμενη νομοθεσία πρόνοια στην οποία διαλαμβάνεται ότι τα πολιτικά κόμματα και οι εκάστοτε υποψήφιοι, για σκοπούς πολιτικής επικοινωνίας και αποστολής υλικού για προώθηση των πολιτικών θέσεών τους ή της υποψηφιότητάς τους στα πλαίσια εκλογών, μπορούν να χρησιμοποιούν τα ονόματα και τις διευθύνσεις των προσώπων που είναι καταχωρισμένα στους εκλογικούς ή τηλεφωνικούς καταλόγους, με εξαίρεση τα πρόσωπα που είναι καταχωρισμένα στο μητρώο προσώπων που δεν επιθυμούν να λαμβάνουν τέτοιο υλικό και το οποίο μητρώο θα τηρείται για το σκοπό αυτό από τον Επίτροπο.

Σημειώνεται ότι όλοι όσοι παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής συμφώνησαν με την προσθήκη στο κείμενο του νομοσχεδίου της πιο πάνω πρόνοιας.

3. Οι διατάξεις του νομοσχεδίου που αφορούν τις ακόλουθες εξουσίες του Επιτρόπου:

α. Να προβαίνει σε κατάσχεση εγγράφων ή ηλεκτρονικού εξοπλισμού για σκοπούς διευκόλυνσης του έργου του.

β. Να εισέρχεται, χωρίς να έχει προηγηθεί ενημέρωση των ενδιαφερομένων, σε οποιοδήποτε γραφείο, επαγγελματικό υποστατικό ή μεταφορικό μέσο.

γ. Να επιβάλλει στους υπεύθυνους επεξεργασίας ή στους εκπροσώπους τους χρηματική ποινή ύψους μέχρι πενήντα χιλιάδες ευρώ (€50.000) λόγω παράβασης υποχρεώσεων που απορρέουν από τον προτεινόμενο νόμο.

Συγκεκριμένα, οι εκπρόσωποι του Συνδέσμου Τραπεζών Κύπρου και της Συνεργατικής Κεντρικής Τράπεζας Λτδ διαφώνησαν με την παραχώρηση των πιο πάνω εξουσιών, θεωρώντας τις υπερβολικές. Περαιτέρω, δήλωσαν ότι θεωρούν υπερβολικό το ύψος της πιο πάνω χρηματικής ποινής. Ειδικότερα, επισήμαναν ότι η αστυνομία, στην περίπτωση που πρόκειται να προβεί σε ελέγχους, εξασφαλίζει προηγουμένως δικαστικό διάταγμα. Περαιτέρω, σύμφωνα με τους ίδιους εκπροσώπους, η κατάσχεση εγγράφων ή ηλεκτρονικού εξοπλισμού ενδέχεται να επηρεάσει την ομαλή λειτουργία των επηρεαζόμενων εταιρειών και να προκαλέσει ζήτημα σε σχέση με την ασφάλεια των κατασχεθέντων εγγράφων ή αρχείων που μπορεί να αφορούν τις σχέσεις, αλλά και τα χρηματοοικονομικά συμφέροντα και επιχειρηματικά απόρρητα της ενδιαφερόμενης εταιρείας και των πελατών της.

Για τους πιο πάνω λόγους η επιτροπή, με τη σύμφωνη γνώμη όλων των εμπλεκομένων, αποφάσισε να διαμορφώσει το κείμενο του νομοσχεδίου, καθόσον αφορά τις πιο πάνω εξουσίες του Επιτρόπου, ώστε να απαιτείται η εξασφάλιση δικαστικού διατάγματος, προκειμένου να προβαίνει ο Επίτροπος σε κατάσχεση εγγράφων ή ηλεκτρονικού εξοπλισμού για σκοπούς διευκόλυνσης του έργου του που σχετίζεται με τη διερεύνηση παραπόνων ή καταγγελιών. Επιπρόσθετα, αποφάσισε να διαμορφώσει τις σχετικές πρόνοιες του νομοσχεδίου, ώστε να εξαιρούνται οι κατοικίες από την εξουσία του Επιτρόπου να εισέρχεται, χωρίς απαραίτητα να γίνεται πρότερη ενημέρωση των ενδιαφερομένων, για σκοπούς ελέγχου ή εξέτασης παραπόνων, καταγγελιών ή αιτήσεων.

Περαιτέρω, η επιτροπή αποφάσισε να μειώσει το προβλεπόμενο στο νομοσχέδιο ύψος της χρηματικής ποινής που ο Επίτροπος θα έχει εξουσία να επιβάλλει στους υπεύθυνους επεξεργασίας ή τους εκπροσώπους τους, λόγω παράβασης υποχρεώσεών τους που απορρέουν από το νόμο, από τις €50.000, που ήταν το ανώτατο όριο, στις €30.000.

Στη βάση όλων των πιο πάνω το Γραφείο του Επιτρόπου, σε συνεργασία με την εκπρόσωπο του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, υπέβαλε στην επιτροπή διαμορφωμένο κείμενο του νομοσχεδίου.

Η επιτροπή επέφερε στο διαμορφωμένο κείμενο του νομοσχεδίου περαιτέρω τροποποιήσεις με σκοπό τη διασαφήνιση των προνοιών του, καθώς και τη βελτίωσή του από νομοτεχνικής άποψης.

Υποβάλλοντας την παρούσα έκθεσή της στο σώμα η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών επισημαίνει ότι υπάρχει ανάγκη για περισσότερη επεξεργασία και μελέτη του ισχύοντος νόμου από τους αρμοδίους, με σκοπό αυτός να γίνει πιο κατανοητός για τους πολίτες, οι οποίοι θα πρέπει να καταστούν κοινωνοί των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεών τους που απορρέουν από την εφαρμογή της νομοθεσίας αυτής. Παράλληλα, η επιτροπή δηλώνει ότι το ζήτημα αυτό θα αποτελέσει αντικείμενο αυτεπάγγελτης εξέτασης από την ίδια σε εύθετο χρόνο.

Υπό το φως των πιο πάνω, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών ομόφωνα εισηγείται την ψήφιση του νομοσχεδίου σε νόμο, όπως το κείμενό του διαμορφώθηκε στη βάση των πιο πάνω.

 

 

  

26 Ιουνίου 2012

 

 

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων