Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Περιβάλλοντος για το νομοσχέδιο «Ο περί της Θέσπισης Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπής Αερίων του Θερμοκηπίου Νόμος του 2011»

Παρόντες:

Αδάμος Αδάμου, πρόεδρος Χριστάκης Τζιοβάνης
Γιώργος Περδίκης Γιώργος Γεωργίου
Νίκος Τορναρίτης Ρούλα Μαυρονικόλα
Ανδρέας Κυπριανού

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Περιβάλλοντος μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε τρεις συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 24 Ιουνίου και την 1η και 8 Ιουλίου 2011. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος και του Τμήματος Περιβάλλοντος του ίδιου υπουργείου, του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, του Υπουργείου Οικονομικών, του Υπουργείου Συγκοινωνιών και Έργων και του Τμήματος Πολιτικής Αεροπορίας του ίδιου υπουργείου, του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ), ο Επίτροπος Περιβάλλοντος, ο Έφορος Κρατικών Ενισχύσεων, εκπρόσωποι του ΚΕΒΕ, της ΟΕΒ, του ΕΤΕΚ, της ΑΗΚ, των Κυπριακών Αερογραμμών, του Συνδέσμου Κεραμοποιών Κύπρου, του Κυπριακού Συνδέσμου Καταναλωτών, της Παγκύπριας Ένωσης Καταναλωτών και Ποιότητας Ζωής, της Ομοσπονδίας Περιβαλλοντικών και Οικολογικών Οργανώσεων Κύπρου, του Κυπριακού Ιδρύματος Προστασίας του Περιβάλλοντος (Terra Cypria) και του Ενεργειακού Γραφείου Κυπρίων Πολιτών.

Σκοπός του νόμου που προτείνεται είναι η αντικατάσταση της βασικής νομοθεσίας για τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου με νέα νομοθεσία, ώστε να επιτευχθεί εναρμόνιση αυτής με την Οδηγία 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Οκτωβρίου 2003 σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας και την τροποποίηση της Οδηγίας 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου, όπως αυτή τροποποιήθηκε από την Οδηγία 2004/101/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Οκτωβρίου 2004, την Οδηγία 2008/101/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Νοεμβρίου 2008 και την Οδηγία 2009/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Απριλίου 2009.

Η Οδηγία 2003/87/ΕΚ στοχεύει στη βελτίωση και επέκταση της λειτουργίας του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, ώστε να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα και πιο οικονομικά μέσα επίτευξης του στόχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Για το λόγο αυτό, προστίθενται στο σύστημα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου οι εκπομπές διοξιδίου του άνθρακα που προέρχονται από τις αερομεταφορές, την παραγωγή πετροχημικών, αμμωνίας και αλουμινίου, οι εκπομπές υποξιδίου του αζώτου που προέρχονται από την παραγωγή νιτρικού, αδιπικού και γλυοξυλικού οξέος και οι εκπομπές υπερφθορανθράκων που προέρχονται από την παραγωγή αλουμινίου.

Συναφώς, με το νομοσχέδιο καθιερώνεται το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου σε εθνικό επίπεδο, το οποίο για την Κύπρο περιλαμβάνει τις εκπομπές διοξιδίου του άνθρακα που προέρχονται από δραστηριότητες σταθερών εγκαταστάσεων για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τσιμέντου και κεραμικών προϊόντων, καθώς και από δραστηριότητες αεροπορικών μεταφορών.

Ειδικότερα, με το νομοσχέδιο ρυθμίζονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Η κατανομή και εκχώρηση δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών.

2. Οι απαιτήσεις για εξασφάλιση άδειας εκπομπής αερίων θερμοκηπίου από εγκαταστάσεις που εκπέμπουν διοξίδιο του άνθρακα κατά την παραγωγική τους δραστηριότητα, καθώς και η κατανομή και εκχώρηση δικαιωμάτων προς τις εν λόγω εγκαταστάσεις.

3. Η διαδικασία υποβολής δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου προς πλειστηριασμό.

4. Ο τρόπος αξιοποίησης των εσόδων που προκύπτουν από τον εν λόγω πλειστηριασμό.

5. Η δυνατότητα για μεταβατική δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων σε εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας για εκσυγχρονισμό της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

6. Οι υποχρεώσεις της αρμόδιας αρχής για ενημέρωση της ΕΕ σχετικά με την εφαρμογή της εθνικής νομοθεσίας αναφορικά με το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου και άλλα σχετικά θέματα.

7. Η επιβολή ποινών, προστίμων, καθώς και η υποχρέωση καταβολής τελών για την κάλυψη εξόδων που συνεπάγεται η εξέταση της αίτησης για χορήγηση άδειας εκπομπής αερίων θερμοκηπίου.

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Τμήματος Περιβάλλοντος και το επεξηγηματικό σημείωμα που συνοδεύει το νομοσχέδιο, η υιοθέτηση της υπό αναφορά ευρωπαϊκής Οδηγίας θα επιφέρει τις ακόλουθες διαφοροποιήσεις στο υφιστάμενο σύστημα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας:

1. Το ανώτατο εθνικό όριο δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, το οποίο ίσχυε μέχρι σήμερα, αντικαθίσταται από ένα ενιαίο ανώτατο όριο για ολόκληρη την ΕΕ, το οποίο θα μειώνεται γραμμικά κάθε έτος, με αποτέλεσμα να μειώνεται ο αριθμός δικαιωμάτων που θα προορίζεται για κάθε κράτος μέλος.

2. Μερίδιο των δικαιωμάτων που θα διαθέτει το κράτος θα τίθεται προς πλειστηριασμό αντί να κατανέμεται δωρεάν.

3. Μέρος των δικαιωμάτων που θα τίθενται σε πλειστηριασμό θα αναδιανέμεται από τα κράτη μέλη με υψηλό κατά κεφαλή εισόδημα προς κράτη μέλη με χαμηλό κατά κεφαλή εισόδημα, με σκοπό την ενίσχυση της χρηματοοικονομικής ικανότητας των τελευταίων για επενδύσεις σε τεχνολογίες φιλικές προς το κλίμα.

4. Η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου θα ρυθμιστεί με τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων.

5. Οι μικρές εγκαταστάσεις με χαμηλές εκπομπές διοξιδίου του άνθρακα θα έχουν τη δυνατότητα εξαίρεσης από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών αεριών θερμοκηπίου, όταν αυτές εφαρμόζουν ισοδύναμα μέτρα μείωσης των εν λόγω εκπομπών.

6. Το σύνολο των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου που προορίζεται για τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας από το 2013 και μετά θα τίθεται σε πλειστηριασμό, με αποτέλεσμα κανένα δικαίωμα να μην παρέχεται δωρεάν στον τομέα αυτό, όπως εφαρμόζεται για την περίοδο 2008-2012, γεγονός το οποίο θα οδηγήσει σε αύξηση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος.

6. Η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων προς άλλους τομείς παραγωγής θα μειώνεται σταδιακά, έτσι ώστε μέχρι το 2020 η δωρεάν κατανομή προς αυτούς να εξαλειφθεί.

7. Οι αεροπορικές εταιρείες από το 2012 και μετά θα έχουν τη δυνατότητα υποβολής αίτησης για απόκτηση δικαιωμάτων που θα προορίζονται για δωρεάν κατανομή, ενώ για την απόκτηση οποιωνδήποτε πρόσθετων δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου θα πρέπει να προβαίνουν σε αγορά τους.

Ας σημειωθεί ότι η μέση ετήσια εκτίμηση των κρατικών εσόδων για την Κύπρο για την περίοδο 2013-2020 που θα προκύπτουν από τον πλειστηριασμό δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου ανέρχεται στα €30 εκατομ., λαμβάνοντας υπόψη ότι η Κύπρος θα αποκτά περίπου 3 εκατομ. δικαιώματα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου ετησίως με εκτιμώμενη μέση τιμή €15 το καθένα.

Κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου, όλοι οι παρευρισκόμενοι συμφώνησαν με τους σκοπούς και τις επιδιώξεις αυτού και εξέφρασαν τις απόψεις και εισηγήσεις τους επί συγκεκριμένων διατάξεών του.

Η εκπρόσωπος του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού τόνισε την ανάγκη όπως μέρος των εσόδων από τον πλειστηριασμό των δικαιωμάτων διατίθεται προς ενίσχυση του Ειδικού Ταμείου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) και Εξοικονόμησης Ενέργειας, ώστε να προωθηθεί η ανάπτυξη των ΑΠΕ και των άλλων τεχνολογιών που συμβάλλουν προς μια ασφαλή και βιώσιμη οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξιδίου του άνθρακα, καθώς και για τη λήψη μέτρων για την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης και της θερμομόνωσης και για την παροχή οικονομικής στήριξης σε νοικοκυριά με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.

Ο εκπρόσωπος του Τμήματος Πολιτικής Αεροπορίας σημείωσε ότι με τις πρόνοιες του νομοσχεδίου για τον καθορισμό της χρήσης των εσόδων από τον πλειστηριασμό των δικαιωμάτων θα παρέχεται η δυνατότητα αναβάθμισης των υποδομών στον τομέα των αερομεταφορών, ώστε να επιτυγχάνεται η καλύτερη οικονομική και περιβαλλοντική απόδοση αυτών.

Ο εκπρόσωπος των Κυπριακών Αερογραμμών ενημέρωσε την επιτροπή ότι οι Κυπριακές Αερογραμμές είναι έτοιμες να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους έναντι του ευρωπαϊκού κεκτημένου που προκύπτουν με την προσθήκη των αερομεταφορών στο σύστημα εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, παρ’ όλο που αυτό θα σημαίνει πρόσθετη οικονομική επιβάρυνσή τους.

Η εκπρόσωπος της ΑΗΚ ανέφερε μεταξύ άλλων ότι είναι απαραίτητο η ΑΗΚ να εκμεταλλευτεί κατά το μέγιστο τη δυνατότητα απόκτησης δωρεάν δικαιωμάτων μέχρι και το 2020, ώστε να περιοριστεί η αύξηση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος στο ελάχιστο.

Οι εκπρόσωποι της ΟΕΒ, με υπόμνημα που κατέθεσαν στην επιτροπή, εκφράζοντας παράλληλα και τις θέσεις του ΚΕΒΕ και του Συνδέσμου Κεραμοποιών Κύπρου, εισηγήθηκαν όπως μέρος των εσόδων που θα λαμβάνει το κράτος από τον πλειστηριασμό των δικαιωμάτων διατίθεται προς τις επιχειρήσεις για σκοπούς αντιμετώπισης των υποχρεώσεών τους που θα προκύπτουν από την προτεινόμενη νομοθεσία μέσω ειδικού σχεδίου χορηγιών ή για σκοπούς εγκατάστασης τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και εξοικονόμησης ενέργειας.

Ο εκπρόσωπος του ΕΤΕΚ ενημέρωσε την επιτροπή ότι η αναμενόμενη αύξηση στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος θα επηρεάσει αρνητικά την ανταγωνιστικότητα τόσο της βιομηχανίας όσο και των επαγγελμάτων του κλάδου της μηχανικής και μηχανολογίας.

Ο εκπρόσωπος του Terra Cypria, εκφράζοντας τις ανησυχίες του σχετικά με την αναμενόμενη αύξηση του κόστους παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και τη μετακύλιση αυτής στους καταναλωτές μέσω της αύξησης στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, εισηγήθηκε όπως τα έσοδα του κράτους από τον πλειστηριασμό των δικαιωμάτων χρησιμοποιούνται για την ενίσχυση του Ταμείου των ΑΠΕ και για την προστασία της κυπριακής βιοποικιλότητας και των οικοτύπων του νησιού.

Ο εκπρόσωπος της Παγκύπριας Ένωσης Καταναλωτών και Ποιότητας Ζωής, χωρίς να διαφωνεί με το βασικό στόχο της Οδηγίας για μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, διαφώνησε με την πρακτική που εφαρμόζει η ΕΕ για επιβολή προστίμων για τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου μέσω του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου. Περαιτέρω, ο ίδιος εκπρόσωπος, με υπόμνημα που κατέθεσε στην επιτροπή, εισηγήθηκε μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Οποιαδήποτε οικονομική επιβάρυνση προκύψει εις βάρος της ΑΗΚ από τη θέσπιση της προτεινόμενης νομοθεσίας να μη μετακυλιστεί στους καταναλωτές υπό μορφή αυξήσεων στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος.

2. Η ΑΗΚ να προβεί σε σχεδιασμό στρατηγικού προγράμματος για αντικατάσταση των παλιών μονάδων παραγωγής με νέες, αποδοτικότερες και με χαμηλότερες εκπομπές.

3. Τα έσοδα από τον πλειστηριασμό των δικαιωμάτων να διατεθούν αποκλειστικά για επιχορηγήσεις προς τους καταναλωτές για εγκατάσταση συστημάτων εξοικονόμησης ενέργειας, καθώς και για τη χρήση συστημάτων ΑΠΕ.

Ο εκπρόσωπος του Κυπριακού Συνδέσμου Καταναλωτών εισηγήθηκε όπως μέρος των εσόδων από τον πλειστηριασμό διατίθεται για τη στήριξη των καταναλωτών, ιδιαίτερα των ευπαθών ομάδων, και για την ενίσχυση των ΑΠΕ με σκοπό τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και κατ’ επέκταση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος.

Η εκπρόσωπος του Ενεργειακού Γραφείου Κυπρίων Πολιτών εισηγήθηκε όπως τα έσοδα από τον πλειστηριασμό των δικαιωμάτων χρησιμοποιηθούν για την προώθηση δράσεων μείωσης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες θα αποτελέσουν μέρος του στόχου για μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου.

Στα πλαίσια της συζήτησης του νομοσχεδίου από την επιτροπή η τελευταία επικεντρώθηκε στη συζήτηση μεταξύ άλλων της επικείμενης αύξησης της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος, του τρόπου περιορισμού της αύξησης αυτής, της δυνατότητας οικονομικής ενίσχυσης των καταναλωτών ως αντιστάθμισμα για την αύξηση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος και της ανάγκης ρύθμισης της αξιοποίησης των εσόδων από τον πλειστηριασμό των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου μέσω κανονισμών. Παράλληλα η επιτροπή εισηγήθηκε προς τους κυβερνητικούς αρμοδίους αριθμό τροποποιήσεων, κυρίως νομοτεχνικής φύσεως, για σκοπούς βελτίωσης του κειμένου του νομοσχεδίου και ορθότερης εφαρμογής αυτού.

Αναφορικά με το πρώτο και δεύτερο θέμα, ο εκπρόσωπος της ΡΑΕΚ ενημέρωσε την επιτροπή ότι η Κύπρος έχει τη δυνατότητα υποβολής αίτησης μέχρι την 30ή Σεπτεμβρίου 2011 προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για προαιρετική και προσωρινή παρέκκλιση από την υποχρέωση απαγόρευσης δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων σε εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρισμού. Ο ίδιος εκπρόσωπος ανέφερε ότι, στα πλαίσια της εξέτασης της επιλογής για μεταβατική δωρεάν κατανομή σε επιλέξιμες εγκαταστάσεις της ΑΗΚ, η ad hoc τεχνική επιτροπή αποφάσισε κατά πλειοψηφία των μελών της να εισηγηθεί όπως η Κυπριακή Δημοκρατία προχωρήσει στην υποβολή αίτησης για πλήρη παρέκκλιση με παραχώρηση προς ορισμένες εγκαταστάσεις της ΑΗΚ της μέγιστης επιτρεπόμενης ποσότητας δωρεάν δικαιωμάτων για την περίοδο 2013-2020. Η πρακτική αυτή σκοπό έχει τον περιορισμό της αύξησης στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος για το 2013 και ακολούθως την ομαλή σταδιακή αύξηση αυτής μέχρι το 2020, έτος κατά το οποίο η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου θα είναι μηδενική.

Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών αναφερόμενος στα πιο πάνω θέματα ενημέρωσε την επιτροπή ότι η προτεινόμενη ποσότητα των δωρεάν εκχωρούμενων προς την ΑΗΚ δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου θα έπρεπε να είναι μικρότερη, ούτως ώστε η διαθέσιμη ποσότητα δικαιωμάτων προς πλειστηριασμό προς όφελος του κράτους να μη μειωθεί σημαντικά και κατ’ επέκταση να μη μειωθούν σε μεγάλο βαθμό τα έσοδα του κράτους από τον εν λόγω πλειστηριασμό.

Ο Έφορος Κρατικών Ενισχύσεων, αναφερόμενος στο ενδεχόμενο παροχής οικονομικών μέτρων ενίσχυσης προς τους καταναλωτές ως αντιστάθμισμα της αύξησης της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος, ενημέρωσε την επιτροπή ότι αυτό θα μπορούσε να γίνεται μόνο μέσω της άμεσης επιδότησης των καταναλωτών, και όχι μέσω της ΑΗΚ, υπό τη μορφή επιδότησης του τελικού ποσού στο λογαριασμό ηλεκτρικής ενέργειας των καταναλωτών. Οποιαδήποτε πρόθεση του κράτους για μεταβίβαση κονδυλίων από τα κρατικά ταμεία προς την ΑΗΚ, με στόχο τη συγκράτηση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος, θα συνιστούσε κρατική ενίσχυση και σε μια τέτοια περίπτωση θα ήταν απαραίτητη η κοινοποίηση της εν λόγω πρόθεσης προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ακολούθως η εξασφάλιση έγκρισης από αυτή.

Όσον αφορά το θέμα του καθορισμού του τρόπου χρήσης των εσόδων από τον πλειστηριασμό των δικαιωμάτων μέσω κανονισμών, ο εκπρόσωπος του Τμήματος Περιβάλλοντος εξέφρασε την άποψη ότι η υφιστάμενη ρύθμιση, όπως προβλέπεται στο νομοσχέδιο, παρέχει τη δυνατότητα ευελιξίας στο κράτος για αξιοποίηση των εν λόγω εσόδων αναλόγως των συνθηκών που εκάστοτε επικρατούν στη Δημοκρατία και για το λόγο αυτό δεν υιοθέτησε την προτεινόμενη τροποποίηση.

Μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης του νομοσχεδίου από την επιτροπή, το αρμόδιο υπουργείο, ακολουθώντας τις οδηγίες που δόθηκαν από την επιτροπή για νομοτεχνικές και άλλες βελτιώσεις του κειμένου αυτού, προχώρησε, σε συνεργασία με το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, στη διαμόρφωση αυτού και αναθεωρημένο κείμενο κατατέθηκε εκ νέου στην επιτροπή για λήψη τελικής απόφασης.

Όλες οι πλευρές της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Περιβάλλοντος, αφού έλαβαν υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν τους, επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν επί των προνοιών του νομοσχεδίου κατά τη συζήτηση αυτού ενώπιον της ολομέλειας του σώματος.

 

 

12 Ιουλίου 2011

 

     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων