Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών για το νομοσχέδιο «Ο περί Νομικής Αρωγής (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2009»

Παρόντες:

Ιωνάς Νικολάου, πρόεδρος Άριστος Αριστοτέλους
Τάσος Μητσόπουλος Ανδρέας Αγγελίδης
Αριστοφάνης Γεωργίου Νικόλας Παπαδόπουλος

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε αριθμό συνεδριών της, που πραγματοποιήθηκαν στο χρονικό διάστημα μεταξύ 22ας Οκτωβρίου 2009 και 4ης Νοεμβρίου 2010. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως και του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, καθώς και ο πρόεδρος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου.

Σκοπός του νόμου που προτείνεται είναι η τροποποίηση του περί Νομικής Αρωγής Νόμου, ώστε να καταργηθεί ο περιορισμός για παροχή δωρεάν νομικής αρωγής σε ποινικές διαδικασίες μόνο στις περιπτώσεις που η προβλεπόμενη για το αδίκημα ποινή φυλάκισης υπερβαίνει τον ένα χρόνο.

Ειδικότερα, σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση που συνοδεύει το υπό αναφορά νομοσχέδιο, το άρθρο 4(1)(α) του πιο πάνω νόμου προβλέπει παροχή δωρεάν νομικής αρωγής σε ποινικές διαδικασίες οι οποίες εγείρονται ενώπιον δικαστηρίου εναντίον οποιουδήποτε προσώπου για αδίκημα που είναι δυνατό να έχει διαπράξει, κατά παράβαση οποιουδήποτε νόμου, για το οποίο προβλέπεται ποινή φυλάκισης πέραν του ενός χρόνου. Περαιτέρω, σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της επιτροπής, η κατάργηση του περιορισμού που θέτει το εν λόγω άρθρο καθίσταται επιβεβλημένη, ώστε να υπάρξει συμμόρφωση με σχετική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου σε ποινική έφεση, με την οποία κρίθηκε ότι ο περιορισμός αντίκειται στις διατάξεις των άρθρων 12.5 (γ) και 30.3 (δ) του συντάγματος, τα οποία κατοχυρώνουν το δικαίωμα νομικής αρωγής.

Στα πλαίσια της μελέτης του νομοσχεδίου την επιτροπή απασχόλησαν, μεταξύ άλλων, τα πιο κάτω ζητήματα, τα οποία τέθηκαν ενώπιόν της από τον πρόεδρο του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου και αφορούν τα ακόλουθα:

1. Την εισήγηση για επέκταση του θεσμού της νομικής αρωγής και ειδικότερα την εισήγηση να καταβάλλονται τα έξοδα του επιτυχόντος διαδίκου μέσω της δωρεάν νομικής αρωγής.

2. Το πρόβλημα που παρουσιάζεται από τις αδικαιολόγητες πολλαπλές εμφανίσεις δικηγόρων ενώπιον των δικαστηρίων, που έχει ως αποτέλεσμα την κατάχρηση του θεσμού της δωρεάν νομικής αρωγής, καθώς και επιπρόσθετες δαπάνες για το κράτος.

Σύμφωνα με εισήγηση του προέδρου του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, το φαινόμενο της κατάχρησης του εν λόγω θεσμού μπορεί να ρυθμιστεί με διαδικαστικό κανονισμό του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Σε σχέση με το πρώτο ζήτημα που απασχόλησε την επιτροπή, την εισήγηση να καταβάλλονται τα έξοδα του επιτυχόντος διαδίκου μέσω της δωρεάν νομικής αρωγής, ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως σε γραπτή επιστολή του επισημαίνει ότι το θέμα απασχόλησε και παλαιότερα τη Βουλή και αναφέρει ότι το υπουργείο διαφωνεί με την πιο πάνω εισήγηση για τους ίδιους λόγους που είχε διαφωνήσει και παλαιότερα. Ειδικότερα, στην επιστολή αναφέρονται τα ακόλουθα:

1. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως διαφωνεί με την εν λόγω εισήγηση και δεν προτίθεται να προωθήσει σχετικό νομοσχέδιο.

2. Η διαφωνία στηρίζεται στο γεγονός ότι ο θεσμός της νομικής αρωγής εξυπηρετεί το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη του άπορου διαδίκου και όχι την απαλλαγή του από οποιαδήποτε υποχρέωση σε σχέση με την υπόθεσή του και την έκβασή της. Το Ταμείο Νομικής Αρωγής δεν μπορεί να υποκαθίσταται ως διάδικος στην υπόθεση, για να καταβάλλει τα έξοδα του αντιδίκου, όταν ο δικαιούχος νομικής αρωγής δεν επιτύχει στη διαδικασία, ούτε νοείται ο επιτυχών διάδικος εναντίον δικαιούχου νομικής αρωγής να βρίσκεται σε καλύτερη θέση από οποιοδήποτε άλλο διάδικο σε υπόθεση που δεν υπάρχει νομική αρωγή.

3. Με το ίδιο σκεπτικό και στην περίπτωση που ο δικαιούχος δωρεάν νομικής αρωγής επιτύχει στην υπόθεσή του και του επιδικασθούν και τα έξοδά του ακολουθείται η συνήθης πορεία των πραγμάτων, όπως σε οποιαδήποτε υπόθεση, και δεν μπορεί να καταβάλλονται τα έξοδα από το ταμείο και ακολούθως να επιβαρύνεται το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας με το επιπρόσθετο έργο της, εκ μέρους της Δημοκρατίας, δικαστικής αναζήτησης από τον αντίδικο των καταβληθέντων ποσών.

4. Οι πιο πάνω θέσεις του υπουργείου είναι το αποτέλεσμα διαβουλεύσεών του με το Ανώτατο Δικαστήριο, το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και το Υπουργείο Οικονομικών.

Αναφορικά με το δεύτερο υπό αναφορά ζήτημα που απασχόλησε την επιτροπή, οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως ανέφεραν στην επιτροπή ότι το κράτος έρχεται αρωγός και σταδιακά επεκτείνει το θεσμό της δωρεάν νομικής αρωγής. Σύμφωνα με τους ιδίους, το ζήτημα της κατάχρησης του εν λόγω θεσμού έχει απασχολήσει σύσκεψη μεταξύ εκπροσώπων του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, του Ανωτάτου Δικαστηρίου και του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, στα πλαίσια της οποίας τονίστηκε η ανάγκη λήψης μέτρων, ενδεχομένως μέσω ρύθμισης του ζητήματος με διαδικαστικό κανονισμό του Ανωτάτου Δικαστηρίου, καθώς και μέσω άλλων διοικητικών μέτρων που μπορούν να ληφθούν, για να εμποδίσουν την κατάχρηση και να συγκρατήσουν τις αλόγιστες δαπάνες. Ως εκ τούτου, οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως εξέφρασαν την άποψη ότι το ζήτημα πρέπει να αφεθεί για περαιτέρω μελέτη, με στόχο να επιδιωχθεί η εξεύρεση συγκεκριμένων τρόπων για περιορισμό του φαινομένου των καταχρήσεων. Με την άποψη αυτή συμφώνησε και η εκπρόσωπος του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, εκφράζοντας την άποψη ότι η προσπάθεια για περιορισμό των καταχρήσεων δεν πρέπει να καταλήγει στον περιορισμό του ίδιου του δικαιώματος.

Υπό το φως των πιο πάνω, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών διαμόρφωσε τις ακόλουθες θέσεις:

Ο πρόεδρος και το μέλος της επιτροπής βουλευτές της κοινοβουλευτικής ομάδας του Δημοκρατικού Συναγερμού τάχθηκαν υπέρ της ψήφισης του νομοσχεδίου σε νόμο, όπως αυτό έχει κατατεθεί από την εκτελεστική εξουσία, αφού τροποποιηθεί ο τίτλος του, ώστε να αναφέρεται ως «Ο περί Νομικής Αρωγής (Τροποποιητικός) Νόμος του 2010».

Τα μέλη της επιτροπής βουλευτές των κοινοβουλευτικών ομάδων ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις και του Δημοκρατικού Κόμματος επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν επί των προνοιών του νομοσχεδίου στην ολομέλεια του σώματος.

16 Νοεμβρίου 2010

 

 
     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων