Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα για το θέμα «Τα ανθρώπινα δικαιώματα των οικονομικών μεταναστών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πιθανά προβλήματα που δημιουργούνται στις τοπικές κοινωνίες από τη συγκέντρωση οικονομικών μεταναστών σε διάφορες περιοχές της Κύπρου και η ανάγκη προώθησης μέτρων άμεσης και μακροπρόθεσμης αντιμετώπισής τους»

Παρόντες:

          Σοφοκλής Φυττής, πρόεδρος                        Ανδρέας Κυπριανού

          Στέλιος Ιερωνυμίδης                                       Ρούλα Μαυρονικόλα

          Ντίνα Ακκελίδου                                              Μη μέλη της επιτροπής:

          Πανίκκος Σταυριανός                                     Γιώργος Περδίκης

          Στέλλα Κυριακίδου                                        

          Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα συζήτησε το πιο πάνω θέμα, το οποίο ενεγράφη για αυτεπάγγελτη εξέταση από την επιτροπή ύστερα από πρόταση των βουλευτών κ. Ρούλας Μαυρονικόλα και Στέλλας Κυριακίδου, σε έξι συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 3, 10, 17 και 24 Νοεμβρίου 2009, 8 Δεκεμβρίου 2009 και 22 Ιουνίου 2010.

          Στα πλαίσια των εν λόγω συνεδριάσεων κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ο γενικός διευθυντής και εκπρόσωποι του Υπουργείου Εσωτερικών, εκπρόσωποι της Υπηρεσίας Ασύλου και του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης του ίδιου υπουργείου, εκπρόσωποι του Τμήματος Εργασίας και των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, ο Βοηθός Αρχηγός Υποστήριξης και εκπρόσωποι της αστυνομίας, εκπρόσωποι του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, εκπρόσωποι των Διευθύνσεων Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης του ίδιου υπουργείου, εκπρόσωποι του Υπουργείου Υγείας, η Επίτροπος Διοικήσεως, η δήμαρχος Λευκωσίας, ο δήμαρχος Πάφου, εκπρόσωποι των δήμων Λεμεσού και Λάρνακας, εκπρόσωποι της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων, της Ένωσης Δήμων Κύπρου, της Ένωσης Κοινοτήτων Κύπρου, της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και της Κίνησης για Ισότητα, Στήριξη, Αντιρατσισμό (ΚΙΣΑ).  Ο Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος, παρ’ όλο που κλήθηκε, δεν εκπροσωπήθηκε στις συνεδρίες της επιτροπής. 

          Ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα κ. Σοφοκλής Φυττής τόνισε ότι το υπό συζήτηση θέμα της μετανάστευσης και των πιθανών προβλημάτων που δημιουργούνται απ’ αυτήν είναι ένα πολύπλευρο θέμα το οποίο σε επιμέρους πτυχές του συζητήθηκε και σε άλλες κοινοβουλευτικές επιτροπές, στην προκειμένη όμως περίπτωση η συζήτηση επικεντρώνεται στο σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων τόσο των μεταναστών όσο και των Κυπρίων πολιτών και τα διάφορα ζητήματα αντικρίζονται υπό το πρίσμα της προστασίας των δικαιωμάτων αυτών. 

          Το μέλος της επιτροπής βουλευτής κ. Ρούλα Μαυρονικόλα, μία από τις δύο εισηγήτριες του θέματος, ανέφερε ότι, λόγω του μεγάλου αριθμού μεταναστών που κάθε χρόνο εισρέουν στην Κυπριακή Δημοκρατία και λόγω της έλλειψης πολιτικών ένταξης των ανθρώπων αυτών, παρουσιάστηκαν φαινόμενα περιθωριοποίησης και γκετοποίησής τους σε διάφορες περιοχές της Κύπρου.  Η ίδια αναφέρθηκε ενδεικτικά σε δημοσιεύματα για “σχολεία γκέτο” σε συγκεκριμένες περιοχές της Κύπρου και τόνισε την ανάγκη να ληφθούν μέτρα για εξάλειψη αυτών των φαινομένων. 

          Επιπλέον, η ίδια βουλευτής επισήμανε ότι η έλλειψη ολοκληρωμένης πολιτικής για τη μετανάστευση είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία αισθήματος ανασφάλειας στους Κυπρίους με επακόλουθο την ανάπτυξη τάσεων ξενοφοβίας και ρατσισμού στην κυπριακή κοινωνία.  Περαιτέρω, η ίδια αναφέρθηκε στις απαράδεκτες συνθήκες διαβίωσης των μεταναστών, καθώς μένουν πολλά άτομα μαζί  και χωρίς τους ανάλογους χώρους υγιεινής. 

          Η δεύτερη εισηγήτρια του θέματος και μέλος της επιτροπής βουλευτής κ. Στέλλα Κυριακίδου αναφέρθηκε επίσης στην ξενοφοβική και ρατσιστική αντιμετώπιση των αλλοδαπών, καθώς και στην έλλειψη επικοινωνίας και αλληλοκατανόησης ανάμεσα στους αλλοδαπούς και τους ημεδαπούς. Συναφώς, η βουλευτής τόνισε την ανάγκη λειτουργίας ή επέκτασης της λειτουργίας προγραμμάτων εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας σε αλλοδαπούς. 

          Η ίδια επισήμανε επίσης τα προβλήματα που υπάρχουν στους χώρους που διαμένουν αλλοδαποί, καθώς και τα ζητήματα της πρόσβασης των αλλοδαπών στην εκπαίδευση, στις κοινωνικές υπηρεσίες και τις υπηρεσίες υγείας.

Επίτροπος Διοικήσεως

          Η Επίτροπος Διοικήσεως δήλωσε ότι το υπό εξέταση θέμα είναι ένα πολύ σοβαρό θέμα, αν λάβει κανείς υπόψη τα μεγέθη των μεταναστευτικών ροών που δέχεται η Κύπρος λόγω της γεωγραφικής της θέσης.

          Η Επίτροπος Διοικήσεως χαρακτήρισε ως πολύ θετική εξέλιξη τη σύσταση με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, το Μάρτιο του 2007, της Ειδικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για τη διαμόρφωση πλαισίου πολιτικής για την ένταξη των μεταναστών στην κυπριακή κοινωνία και δήλωσε ότι για πρώτη φορά μπορούμε να μιλούμε για χάραξη εθνικής μεταναστευτικής πολιτικής.

          Σημειώνεται ότι στην εν λόγω επιτροπή εμπειρογνωμόνων συμμετέχουν εκπρόσωποι των Υπουργείων Εσωτερικών, Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Παιδείας και Πολιτισμού και Υγείας, καθώς και του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας.  Σημειώνεται επίσης ότι της εν λόγω επιτροπής προεδρεύει το Υπουργείο Εσωτερικών ως το καθ’ ύλην αρμόδιο υπουργείο για την εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής σχετικά με τη μετανάστευση και οι όροι εντολής της επιτροπής είναι η επεξεργασία μιας ολοκληρωμένης πολιτικής και ο σχεδιασμός στρατηγικών και σχεδίων δράσης που θα θέτουν μηχανισμούς παρακολούθησης της εφαρμογής τους.

          Σύμφωνα με την ίδια, το φαινόμενο της μετανάστευσης δεν είναι κατ’ ανάγκη κακό, καθώς μπορεί να συνεπάγεται οφέλη τόσο για τους ίδιους τους μετανάστες και τις χώρες προέλευσής τους όσο και για τη χώρα υποδοχής τους, που στην προκειμένη περίπτωση είναι η Κύπρος.  Ειδικότερα, οι μετανάστες συνεισφέρουν στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας μας και σε πολιτισμικό επίπεδο αποτελούν πηγή ανανέωσης, προάγοντας τις αρχές της πολυπολιτισμικότητας και της πολυμορφίας, αρχές που, όπως η ίδια ανέφερε, γεφυρώνουν τις διαφορές μεταξύ των λαών.  Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, όπως η ίδια επισήμανε, θα πρέπει να διασφαλιστεί η ομαλή κοινωνική ένταξη των μεταναστών και η δημιουργία στέρεων δεσμών με τη χώρα φιλοξενίας.  Η επίτροπος διευκρίνισε ότι με τον όρο “ένταξη” εννοούμε μια δυναμική, συνεχή και αμφίδρομη διαδικασία αμοιβαίων υποχρεώσεων και δικαιωμάτων μεταξύ των μεταναστών και της κοινωνίας υποδοχής και τόνισε ότι η ένταξη δε σημαίνει σε καμία περίπτωση την αφομοίωση των μεταναστών.

          Περαιτέρω, η ίδια δήλωσε ότι, για να επιτευχθεί η ένταξη των μεταναστών, απαιτούνται εθνικές πρωτοβουλίες και δράσεις, καθώς και η οικονομική στήριξη των δράσεων αυτών από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

          Η επίτροπος δήλωσε ότι το γραφείο της παρακολουθεί τις πολιτικές και τις βασικές αρχές που προτείνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για την οικοδόμηση μιας πολιτικής ένταξης.  Επιπλέον, το γραφείο της κατέγραψε κάποιες γενικές θέσεις αρχής, ως βάση για μια ολοκληρωμένη πολιτική ένταξης των νόμιμων μεταναστών, οι οποίες συνοψίζονται στα ακόλουθα:

1.      Πρόσβαση των παιδιών των μεταναστών στην εκπαίδευση και προώθηση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης.  Η εκπαιδευτική πολιτική πρέπει να στοχεύει στην εξάλειψη του ρατσισμού και των διακρίσεων, στην προώθηση της ανεκτικότητας και της πολυμορφίας και στην ενεργή συμμετοχή των μεταναστών στην κοινωνία.

          Η επίτροπος διευκρίνισε ότι ειδικότερα το δικαίωμα των παιδιών των μεταναστών στην εκπαίδευση δεν πρέπει να εξαρτάται από τη νομιμότητα της διαμονής των ίδιων των παιδιών ή των γονιών τους.  Αντίθετα, και τα παιδιά των παράνομων μεταναστών πρέπει να εγγράφονται στα σχολεία και να έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση, χωρίς να τους ζητούνται οποιαδήποτε έγγραφα ή στοιχεία σε σχέση με τη διαμονή τους.

2.      Λειτουργία προγραμμάτων εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας, της ιστορίας και των θεσμών της Κύπρου για τους ενήλικους μετανάστες.

3.      Πρόσβαση των μεταναστών στην εργασία, ισότητα στη μεταχείριση στην εργασία, στην αμοιβή και επαγγελματική ανέλιξη.

4.      Ισότιμη πρόσβαση στην κοινωνική ασφάλιση, σε αγαθά και υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης και της στέγασης.

5.      Δυνατότητα απόκτησης της κυπριακής ιθαγένειας με διαφανείς και σαφείς διαδικασίες κατά το τελικό στάδιο της διαδικασίας κοινωνικής ένταξης.

6.      Εφαρμογή της διαδικασίας οικογενειακής επανένωσης κατά τρόπο που να συνάδει με το κοινοτικό κεκτημένο και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

7.      Προώθηση μέτρων, όπως διάφορων εκδηλώσεων, που θα έχουν ως στόχο την ανάπτυξη του διαλόγου και την εξάλειψη ρατσιστικών και ξενοφοβικών φαινομένων.  Η επίτροπος επισήμανε τον πολύ σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (ΜΜΕ) στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, αναφέροντας ότι πολλές φορές καλλιεργείται ένα αρνητικό κλίμα από τα ΜΜΕ που παρουσιάζουν τους μετανάστες ως απειλή για την κυπριακή κοινωνία.

8.      Κατοχύρωση των πολιτικών δικαιωμάτων των μεταναστών, του εκλέγειν και εκλέγεσθαι, τουλάχιστον για την ανάδειξη των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης.

9.      Δημιουργία μηχανισμών αξιολόγησης της πολιτικής ένταξης και ανταλλαγή πληροφοριών και καλών πρακτικών με άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

10.    Συμμετοχή οργανώσεων των ίδιων των μεταναστών και μη κυβερνητικών οργανώσεων στη διαμόρφωση της πολιτικής ένταξης.  Συναφώς, η επίτροπος επισήμανε την ανάγκη συμμετοχής στην Ειδική Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων για τη διαμόρφωση πλαισίου πολιτικής για την ένταξη των νόμιμων μεταναστών στην κυπριακή κοινωνία και εκπροσώπων οργανώσεων των ίδιων των μεταναστών ή μη κυβερνητικών οργανώσεων που δραστηριοποιούνται σ’ αυτό το χώρο.

          Τέλος, η επίτροπος αναφέρθηκε στην ανάγκη σεβασμού των στοιχειωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων των παράνομων μεταναστών και επισήμανε ότι θα πρέπει να αναγνωρίζεται στα άτομα αυτά το δικαίωμα πρόσβασης σε υπηρεσίες που έχουν να κάνουν με την προστασία της ζωής, της υγείας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Δήμαρχος Λευκωσίας

          Η δήμαρχος Λευκωσίας αναφέρθηκε στην ανάγκη διαμόρφωσης το συντομότερο δυνατό μίας ολοκληρωμένης μεταναστευτικής πολιτικής, που θα λαμβάνει υπόψη τα σημερινά δεδομένα και θα προωθεί την ένταξη και συμμετοχή των μεταναστών στην κυπριακή κοινωνία.

          Η ίδια δήλωσε ότι τα διάφορα προβλήματα που παρουσιάζονται σε διάφορες περιοχές της Λευκωσίας ή άλλων δήμων ως αποτέλεσμα της ευρείας κλίμακας μεταναστευτικής ροής δεν είναι τοπικά προβλήματα και ούτε πρέπει να αντιμετωπίζονται σε τοπικό επίπεδο, μεμονωμένα και αποσπασματικά. 

          Δυστυχώς, όπως η ίδια χαρακτηριστικά ανέφερε, μέχρι σήμερα η κυπριακή πολιτεία αντιμετώπιζε τους μετανάστες σαν “εταιρεία εισαγωγών-εξαγωγών” και εξέφρασε την ελπίδα όπως η Ειδική Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων που συστάθηκε για τη διαμόρφωση πλαισίου πολιτικής για την ένταξη των μεταναστών προχωρήσει το συντομότερο στη διαμόρφωση αυτού του πλαισίου.                                                            

          Σύμφωνα με σχετικό σημείωμα που κατέθεσε η δήμαρχος στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, ο δήμος Λευκωσίας υλοποιεί την κοινωνική του πολιτική μέσω του ιδρύματος “Πολυδύναμο Δημοτικό Κέντρο Λευκωσίας”, το οποίο συστάθηκε το 2003 με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου Λευκωσίας και στο πλαίσιο της λειτουργίας του οποίου υλοποιούνται διάφορα κοινωνικά προγράμματα, κάποια από τα οποία απευθύνονται αποκλειστικά σε μετανάστες.

          Ειδικότερα, ο δήμος εφαρμόζει το πρόγραμμα του Πολυπολιτισμικού Κέντρου Φροντίδας Παιδιών Λευκωσίας, που απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας πέντε έως δώδεκα ετών των οποίων οι μητέρες δεν έχουν κυπριακή υπηκοότητα, διαμένουν νόμιμα στην Κύπρο σε περιοχή του δήμου Λευκωσίας και ιδιαίτερα στην εντός των τειχών πόλη και έχουν δικαίωμα εργασίας.  Στόχος του προγράμματος είναι να δοθεί η δυνατότητα στις γυναίκες μετανάστριες να αποδεσμευτούν από την καθημερινή φροντίδα των παιδιών τους και να ενταχθούν ή να παραμείνουν στην αγορά εργασίας.  Το εν λόγω πρόγραμμα προσφέρει δημιουργική απασχόληση στα παιδιά με διάφορες εκπαιδευτικές δραστηριότητες, όπως τέχνη, σκάκι, χορό, θέατρο κ.ά.

          Επίσης, στα πλαίσια λειτουργίας του εν λόγω ιδρύματος εφαρμόζεται το πρόγραμμα “Διαπολιτισμικό Κέντρο”, το οποίο προσφέρει μαθήματα ελληνικής γλώσσας, ηλεκτρονικών υπολογιστών και αγγλικής γλώσσας αποκλειστικά σε αλλοδαπούς.  Παράλληλα, παρέχονται δωρεάν υπηρεσίες διαδικτύου και διοργανώνονται διαλέξεις με θέματα που ενδιαφέρουν τη συγκεκριμένη ομάδα πληθυσμού.

          Στο σημείωμα επισημαίνεται το γεγονός ότι για το σχεδιασμό και την υλοποίηση των συγκεκριμένων προγραμμάτων ο δήμος συνεργάστηκε στενά με διάφορες μη κυβερνητικές οργανώσεις, όπως η ΚΙΣΑ, οι οργανώσεις των Ποντίων και η Ζώνη Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας Φανερωμένης, τις οποίες αφουγκράστηκε, προτού προχωρήσει στο σχεδιασμό των προγραμμάτων.

          Η δήμαρχος επισήμανε ότι αυτά τα προγράμματα επιχορηγούνται πλήρως από το δήμο και καλύπτουν ένα πολύ μικρό μέρος των αναγκών των μεταναστών.  Σύμφωνα με την ίδια, οι ανάγκες για τέτοια προγράμματα είναι πολύ μεγαλύτερες, γι’ αυτό και απαιτείται η στήριξη των τοπικών αρχών σε αυτή τους την προσπάθεια.

          Ως προς το ζήτημα που τέθηκε από μέλη της επιτροπής για την εργοδότηση αλλοδαπών από το δήμο, σύμφωνα με το σημείωμα που κατατέθηκε στην επιτροπή, με βάση την υφιστάμενη νομοθεσία ο δήμος μπορεί να εργοδοτεί Κυπρίους ή κοινοτικούς υπηκόους, όχι όμως υπηκόους τρίτων χωρών.

          Τέλος, η δήμαρχος αναφέρθηκε στα προβλήματα που παρατηρούνται στο δήμο σε σχέση με τη στέγαση των αλλοδαπών και στα μέσα που διαθέτει ο δήμος για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων.  Ως προς τα προβλήματα που παρατηρούνται σε σχέση με τη στέγαση των αλλοδαπών, η δήμαρχος δήλωσε ότι πράγματι υπάρχουν υποστατικά στο δήμο τα οποία είναι υπερπλήρη, είναι ακατάλληλα για ανθρώπινη οίκηση και δε διαθέτουν τις στοιχειώδεις ανέσεις ή χώρους υγιεινής.  Γι’ αυτούς τους λόγους, όπως η ίδια ανέφερε, ο δήμος λαμβάνει τα δέοντα μέτρα για κλείσιμο τέτοιων ακατάλληλων υποστατικών, τα οποία ωστόσο μέτρα ακολούθως δημιουργούν άλλα κοινωνικά προβλήματα. 

          Σημειώνεται ότι ο δήμος ακολουθεί κατά κύριο λόγο τη διαδικασία της έκδοσης ειδοποιήσεων και της προώθησης της έκδοσης σχετικών δικαστικών διαταγμάτων με βάση το άρθρο 15 του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου, που προβλέπει το κλείσιμο οποιασδήποτε οικοδομής που, σύμφωνα με τη γνώμη της δημοτικής αρχής, είναι «ακατάλληλη για ανθρώπινη κατοίκηση λόγω συνθηκών ανθυγιεινών, κακού εξαερισμού ή συνωστισμού ή είναι επικίνδυνη για ανθρώπινη κατοίκηση λόγω των δομικών της ελαττωμάτων», καθώς και με βάση τα άρθρα 91 έως 101 του περί Δήμων Νόμου, όπου χαρακτηρίζονται ως προκαλούντα οχληρία υποστατικά που βρίσκονται σε κατάσταση επιβλαβή για την υγεία ή τα οποία είναι τόσο “υπερπλήρη”, ώστε να είναι επικίνδυνα για την υγεία των ενοίκων ή των κατοίκων της περιοχής.  Στο σημείωμα που κατέθεσε ο δήμος επισημαίνεται ότι στον περί Δήμων Νόμο δε δίδεται ερμηνεία του όρου “υπερπλήρης”, με αποτέλεσμα να υπάρχει πρόβλημα στον καθορισμό της έννοιας του όρου και στη στοιχειοθέτηση των υποθέσεων ενώπιον δικαστηρίου.

          Η δήμαρχος επισήμανε ότι οι προβλεπόμενες στην υφιστάμενη νομοθεσία διαδικασίες είναι δύσκολες και χρονοβόρες, γι’ αυτό και απαιτείται να θεσπισθούν πιο ευέλικτες και αποτελεσματικές νομοθεσίες.

Δήμος Λεμεσού

          Η εκπρόσωπος του δήμου Λεμεσού ενημέρωσε την επιτροπή για την πολιτική ένταξης και τα προγράμματα στήριξης των αλλοδαπών που έχει εφαρμόσει ο δήμος.  Η εκπρόσωπος αναφέρθηκε συγκεκριμένα στη στήριξη που παρέχει ο δήμος προς τους αλλοδαπούς μέσω του Ιδρύματος Κοινωνικής Προσφοράς, στην ανάπτυξη προγραμμάτων σε συνεργασία με το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων στην τουρκοκυπριακή περιοχή της πόλης της Λεμεσού και στο πρόγραμμα “Ελεύθερα Χέρια”, το οποίο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και έχει στόχο την απασχόληση των παιδιών των μεταναστών τις απογευματινές ώρες, ούτως ώστε οι γονείς να μπορούν ελεύθερα να ενταχθούν στην αγορά εργασίας.

          Η ίδια εκπρόσωπος αναφέρθηκε στα προβλήματα στέγασης των μεταναστών και στο φαινόμενο της παράνομης αλλαγής χρήσης καταστημάτων, προκειμένου αυτά να ενοικιάζονται σε μετανάστες για σκοπούς οίκησης.  Επιπλέον, η εκπρόσωπος αναφέρθηκε στα προβλήματα που παρουσιάζουν παλαιές και ασυντήρητες πολυκατοικίες της πόλης στις οποίες διαμένουν μετανάστες και για τις οποίες ο δήμος επιδιώκει δικαστικά την έκδοση διαταγμάτων εκκένωσής τους λόγω της επικινδυνότητάς τους. 

          Περαιτέρω, η εκπρόσωπος του δήμου ενημέρωσε την επιτροπή για τα προβλήματα που παρατηρούνται στην παραλιακή κυρίως περιοχή της πόλης, λόγω του ότι εκεί συχνάζουν ομάδες αλλοδαπών που καταναλώνουν αλκοολούχα ποτά, ρυπαίνουν το χώρο και συχνά εμπλέκονται σε μικροσυμπλοκές.  Κατά συνέπεια, όπως η ίδια ανέφερε, δημιουργείται μια άσχημη εικόνα στην ακτή, που σίγουρα επηρεάζει αρνητικά την πόλη από τουριστική άποψη.  Προς αντιμετώπιση των προαναφερόμενων προβλημάτων, ο δήμος ετοιμάζει εκστρατεία ενημέρωσης στις γλώσσες των μεταναστών και επιδιώκει επαφές με τα οργανωμένα σύνολά τους και τα προξενεία τους, ώστε να εξαλειφθούν αυτά τα προβλήματα.

          Αξίζει να σημειωθεί ότι για την τουρκοκυπριακή περιοχή ο δήμος προχώρησε στη σύσταση συμβουλευτικής επιτροπής, στην οποία συμμετέχουν μεταξύ άλλων και εκπρόσωποι του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και της αστυνομίας, που έχει στόχο τον εντοπισμό των αναγκών ή/και των προβλημάτων των κατοίκων της περιοχής, καθώς και το σχεδιασμό και την προώθηση προγραμμάτων για την αντιμετώπισή τους.

Δήμος Λάρνακας

          Ο εκπρόσωπος του δήμου Λάρνακας δήλωσε ενώπιον της επιτροπής ότι και στο δήμο Λάρνακας παρουσιάζονται τα προαναφερόμενα προβλήματα που αφορούν τη στέγαση των αλλοδαπών και ειδικότερα το φαινόμενο της παράνομης αλλαγής χρήσης υποστατικών. 

          Οι τοπικές αρχές, όπως ο ίδιος ανέφερε, έχουν πολύ περιορισμένα μέσα και ως εκ τούτου είναι αδύναμες και ανέτοιμες να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που εμφανίζονται ως αποτέλεσμα της μεταναστευτικής ροής. 

          Επιπλέον, όπως ο ίδιος ανέφερε, παρατηρείται έντονα το στοιχείο της προκατάληψης, του ρατσισμού και της ξενοφοβίας από μέρους των δημοτών και αυτό προκύπτει από τις αντιδράσεις και τα παράπονα που δέχεται καθημερινά ο δήμος από τους δημότες του τα οποία στρέφονται εναντίον των μεταναστών. 

          Περαιτέρω, ο εκπρόσωπος του δήμου επισήμανε την έλλειψη συντονισμού με τις υπηρεσίες του κράτους και την ελλιπή συνεργασία του δήμου με την αστυνομία λόγω της αρνητικής στάσης που τηρεί πολλές φορές η τελευταία.

          Τέλος, ο εκπρόσωπος του δήμου ανέφερε στα μέλη της επιτροπής ότι ο δήμος Λάρνακας, στα πλαίσια των προσπαθειών του για στήριξη και ένταξη των μεταναστών, εφαρμόζει σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού το πρόγραμμα “Ανοικτό Σχολείο”, το οποίο προσφέρει μαθήματα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας σε μετανάστες.

Δήμος Πάφου

          Ο δήμαρχος Πάφου ανέφερε στα μέλη της επιτροπής ότι τα τελευταία τρία χρόνια υπήρξε αισθητή βελτίωση στην κατάσταση που είχε δημιουργηθεί από τη μαζική κάθοδο μεταναστών και κυρίως Ελληνοποντίων στην πόλη της Πάφου.  Ειδικότερα, όπως ο ίδιος ανέφερε, το τελευταίο διάστημα έχει σταματήσει το φαινόμενο της γκετοποίησης των μεταναστών σε ορισμένες περιοχές της πόλης και ενδεικτικά ανέφερε ότι τα παιδιά των μεταναστών δεν είναι πλέον συγκεντρωμένα σε συγκεκριμένα σχολεία, αλλά αντίθετα υπάρχει διασπορά τους σε όλα τα σχολεία της πόλης.

          Ο δήμαρχος επισήμανε ότι ο δήμος διατηρεί πολύ στενές και συχνές επαφές με τα οργανωμένα σύνολα των Ελληνοποντίων, γεγονός που βοήθησε ουσιαστικά στην απάμβλυνση των προβλημάτων των ιδίων, αλλά και της τοπικής κοινωνίας.  Παράλληλα, ο ίδιος ενημέρωσε την επιτροπή ότι υπάρχει ο απαιτούμενος συντονισμός με τις υπηρεσίες του κράτους για τα θέματα αυτά και ότι οργανώνονται συχνά στο δήμο συσκέψεις με όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες και την αστυνομία και συζητιούνται τα διάφορα προβλήματα και ανάγκες.

          Στα πλαίσια των προσπαθειών του δήμου για στήριξη και ένταξη των μεταναστών, ο δήμος, σε συνεργασία με τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, λειτουργεί το Κέντρο Απασχόλησης Παιδιών Πάφου, το οποίο φιλοξενεί γύρω στα ογδόντα παιδιά, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων είναι παιδιά Ελληνοποντίων.  Συναφώς, ο δήμαρχος πληροφόρησε τα μέλη της επιτροπής ότι τα παιδιά Ελληνοποντίων μιλούν άπταιστα την ελληνική γλώσσα, έχουν ενταχθεί στο κοινωνικό σύνολο και συμμετέχουν σε εκδηλώσεις που οργανώνει ο δήμος, όπως στην τελευταία δενδροφύτευση που οργάνωσε ο δήμος.

          Τέλος, ο δήμαρχος ενημέρωσε την επιτροπή για ορισμένα προβλήματα που δημιουργούνται το τελευταίο διάστημα στην τοπική κοινωνία από συμπεριφορές μεταναστών που προέρχονται από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και κυρίως τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Πολωνία, οι οποίοι καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αλκοολούχων ποτών και συχνά ενέχονται σε μικροσυμπλοκές και κλοπές.

Ένωση Δήμων Κύπρου

          Ο εκπρόσωπος της Ένωσης Δήμων Κύπρου ανέφερε στα μέλη της επιτροπής ότι υπάρχει η πολιτική βούληση για ουσιαστική συμβολή της τοπικής αυτοδιοίκησης στα θέματα της ένταξης των μεταναστών.  Προς αυτή την κατεύθυνση, όπως ο ίδιος επισήμανε, το Υπουργείο Εσωτερικών ζήτησε από την Ένωση Δήμων Κύπρου εισηγήσεις και προτάσεις για προγράμματα που θα επιχορηγηθούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ένωση Κοινοτήτων Κύπρου

          Ο γραμματέας της Ένωσης Κοινοτήτων Κύπρου ανέφερε στην επιτροπή ότι οι περισσότεροι κοινοτάρχες δε γνωρίζουν ούτε τον ακριβή αριθμό αλλοδαπών στην κοινότητά τους ούτε τους χώρους διαμονής τους.  Κυρίως, σε σχέση με τους παράνομους αλλοδαπούς, η κοινοτική αρχή είναι αδύνατο να γνωρίζει πού διαμένουν,   καθώς  τα άτομα αυτά διατηρούν κρυφό το χώρο διαμονής τους, ακόμα και από τον íδιó τους τον εργοδότη.  Συνεπώς, η κοινοτική αρχή δεν μπορεί να ελέγξει την καταλληλότητα αυτών των υποστατικών και κατά πόσο αυτά προσφέρουν κάποιες ελάχιστες ανέσεις για ανθρώπινη οίκηση.

          Σύμφωνα με τον ίδιο εκπρόσωπο, είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι ορισμένες κοινότητες της επαρχίας Λάρνακας πέτυχαν την επιχορήγηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εφαρμόζουν προγράμματα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας σε αλλοδαπές οικιακές βοηθούς. 

          Τέλος, ο ίδιος εκπρόσωπος διαβεβαίωσε την επιτροπή ότι, αφού διαμορφωθεί η πολιτική ένταξης, η Ένωση Κοινοτήτων Κύπρου και οι κοινότητες θα κάνουν αυτό που τους αναλογεί.

Υπουργείο Εσωτερικών

          Ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών παρουσίασε σε συντομία τους στόχους και τις βασικές αρχές που διέπουν τη μεταναστευτική πολιτική του κράτους, απαντώντας ταυτόχρονα σε σωρεία ερωτήσεων που τέθηκαν από τα μέλη της επιτροπής. 

          Ειδικότερα, ο γενικός διευθυντής ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

1.      Το Υπουργικό Συμβούλιο είναι το αρμόδιο όργανο για τη χάραξη της μεταναστευτικής πολιτικής του κράτους.  Για το σκοπό αυτό έχει οριστεί μια μόνιμη Υπουργική Επιτροπή για την Απασχόληση των Αλλοδαπών με μόνιμα μέλη τους Υπουργούς Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως και Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού και μια ad hoc Υπουργική Επιτροπή για Θέματα Λαθρομετανάστευσης και Κατάχρησης του Συστήματος Ασύλου, στην οποία συμμετέχουν οι Υπουργοί Εσωτερικών, Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως.

2.      Η μεταναστευτική πολιτική του κράτους διαρκώς αναθεωρείται και βελτιώνεται, με στόχο την ολοκλήρωσή της, ενσωματώνοντας ταυτόχρονα το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα αυτό, το οποίο επίσης διαρκώς εξελίσσεται.

3.      Δεδομένων των τεράστιων μεταναστευτικών πιέσεων που δέχεται σήμερα η Κυπριακή Δημοκρατία, καθώς και των ιδιαίτερων πιέσεων στο σύστημα ασύλου της, το Υπουργείο Εσωτερικών έχει θέσει ως προτεραιότητα τη σωστή στελέχωση των σχετικών τμημάτων και υπηρεσιών του, την εκπαίδευση του προσωπικού του σε θέματα μετανάστευσης και ασύλου και τη συνεχή προσπάθεια για περαιτέρω αναβάθμιση των προσφερόμενων υπηρεσιών του.

4.      Κύριος στόχος του Υπουργείου Εσωτερικών είναι η πλήρης απορρόφηση των κονδυλίων που κατανεμήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.  Ο γενικός διευθυντής ενημέρωσε τα μέλη της επιτροπής ότι, στα πλαίσια του Προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Αλληλεγγύη και Διαχείριση των Μεταναστευτικών Ροών, έχουν δημιουργηθεί τέσσερα ταμεία: το Ταμείο Ένταξης, το Ταμείο Εξωτερικών Συνόρων, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσφύγων και το Ταμείο Επιστροφών.  Το κονδύλι που έχει κατανεμηθεί στην Κυπριακή Δημοκρατία για την υλοποίηση δράσεων κάτω από αυτά τα ταμεία  ανέρχεται περίπου στα €50 εκατομ. για την προγραμματική περίοδο 2007-2013.

          Το Υπουργικό Συμβούλιο με σχετική απόφασή του, ημερομηνίας 29 Αυγούστου 2007, εξουσιοδότησε το Υπουργείο Εσωτερικών να προχωρήσει στη δημιουργία του συντονιστικού μηχανισμού και των απαραίτητων δομών για την αξιοποίηση των κονδυλίων των προαναφερόμενων ταμείων και στη βάση αυτής της απόφασης συστάθηκε στο Υπουργείο Εσωτερικών ο Κλάδος Ταμείων Αλληλεγγύης, που είναι η  αρμόδια αρχή για τη διαχείριση των ταμείων.  Περαιτέρω, με την υπ’ αριθμόν 68.009 απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ημερομηνίας 26 Νοεμβρίου 2008, ορίστηκε το Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης ως η εξουσιοδοτημένη αρχή για το Ταμείο Ένταξης και το Ταμείο Επιστροφών, η Αστυνομία Κύπρου και το Υπουργείο Εξωτερικών ως η εξουσιοδοτημένη αρχή για το Ταμείο Εξωτερικών Συνόρων και η Υπηρεσία Ασύλου ως η εξουσιοδοτημένη αρχή για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσφύγων.

          Ειδικότερα, το Ταμείο Ένταξης έχει ως στόχο τη διευκόλυνση της ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών με διαφορετικό οικονομικό, κοινωνικό, θρησκευτικό, γλωσσικό και εθνικό υπόβαθρο στην κοινωνία των ευρωπαϊκών χωρών.  Η συμβολή του ταμείου δεν περιορίζεται μόνο στην ανάπτυξη και εφαρμογή διαδικασιών εισδοχής και ένταξης, αλλά επεκτείνεται και στην αύξηση της ικανότητας των κρατών μελών να αναπτύσσουν, να εφαρμόζουν και να αξιολογούν σχετική πολιτική και μέτρα προωθώντας παράλληλα και τη συνεργασία μεταξύ των χωρών στον τομέα αυτό.

          Το Ταμείο Εξωτερικών Συνόρων αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου Σένγκεν, όπου με την κατάργηση των εσωτερικών συνόρων στο χώρο Σένγκεν δημιουργείται η ανάγκη για αποδοτικούς και αποτελεσματικούς ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα.  Το ταμείο αναπτύσσει ένα μηχανισμό οικονομικής αλληλεγγύης, για να υποστηρίξει τα κράτη μέλη που επιφορτίζονται το οικονομικό βάρος το οποίο πηγάζει από την εφαρμογή των κοινών επιπέδων ελέγχου και επίβλεψης των εξωτερικών συνόρων.

          Το Ταμείο Επιστροφών έχει ως στόχο τη στήριξη των προσπαθειών για βελτίωση της διαχείρισης των εθελοντικών και αναγκαστικών επιστροφών υπηκόων τρίτων χωρών και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών για την προώθηση της ενιαίας εφαρμογής κοινών προδιαγραφών για τις επιστροφές.

          Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσφύγων έχει ως στόχο την υποστήριξη και την ενθάρρυνση των προσπαθειών για την υποδοχή προσφύγων και εκτοπισθέντων και για την αντιμετώπιση των συνεπειών της υποδοχής αυτής με τη συγχρηματοδότηση διάφορων δράσεων.

5.     Το Υπουργείο Εσωτερικών έχει θέσει ως προτεραιότητά του την καταπολέμηση της εμπορίας και εκμετάλλευσης προσώπων.  Η νέα σχετική νομοθεσία, που τέθηκε σε ισχύ το 2007 με τον περί Καταπολέμησης της Εμπορίας και Εκμετάλλευσης Προσώπων και της Προστασίας των Θυμάτων Νόμο [Ν. 87(I)/2007], διασφαλίζει τα δικαιώματα των θυμάτων εμπορίας και εκμετάλλευσης και εναρμονίζει πλήρως την εθνική νομοθεσία με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και τις διεθνείς συμβάσεις στον τομέα αυτό.  Βάσει της εν λόγω νομοθεσίας, έχει συσταθεί η Πολυθεματική Συντονιστική Ομάδα για την Εμπορία Προσώπων, της οποίας προεδρεύει ο Υπουργός Εσωτερικών ως εθνικός συντονιστής και η οποία έχει σκοπό τη διαπίστωση των πραγματικών διαστάσεων του προβλήματος και την επεξεργασία συγκεκριμένων λύσεων.  Στην ομάδα αυτή συμμετέχουν επίσης τα Υπουργεία Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, Εξωτερικών, Παιδείας και Πολιτισμού, Υγείας και δύο μη κυβερνητικές οργανώσεις, το Μεσογειακό Ινστιτούτο Κύπρου και η οργάνωση “Στίγμα”.  Σημειώνεται ότι είναι η πρώτη φορά που συμμετέχουν επίσημα μη κυβερνητικές οργανώσεις στο σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικής, ιδιαίτερα σε έναν τόσο ευαίσθητο τομέα.

6.      Το Υπουργείο Εσωτερικών επιδιώκει και προωθεί μεγαλύτερη εμπλοκή των τοπικών αρχών στην πολιτική ένταξης και στη μεταναστευτική πολιτική γενικότερα.  Προς αυτή την κατεύθυνση έγιναν επαφές με τους μεγαλύτερους δήμους, προκειμένου να ευαισθητοποιηθούν για τις δράσεις στα πλαίσια του Ταμείου Ένταξης.

7.      Το Υπουργείο Εσωτερικών έχει θέσει ως βασική προτεραιότητα την καταπολέμηση της παράνομης αδήλωτης εργασίας.  Ο γενικός διευθυντής του ίδιου υπουργείου  επισήμανε στην επιτροπή ότι το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων διεξάγει εκστρατεία για καταπολέμηση της παράνομης εργασίας με αυξημένους ελέγχους και επιθεωρήσεις στους χώρους εργασίας, αναφέροντας παράλληλα ότι η σχετική νομοθεσία προβλέπει αυστηρότατες ποινές για τους εργοδότες που εργοδοτούν παράνομα αλλοδαπούς.

8.      Βασικός στόχος του Υπουργείου Εσωτερικών είναι η αντιμετώπιση της κατάχρησης που παρατηρείται στο σύστημα ασύλου της Δημοκρατίας.

          Προς αυτή την κατεύθυνση κρίθηκε απαραίτητη η μείωση του χρόνου εξέτασης των αιτήσεων που υποβάλλονται για εξασφάλιση του καθεστώτος του πολιτικού πρόσφυγα.  Ήδη ο χρόνος εξέτασης των αιτήσεων έχει μειωθεί αισθητά.  Η Υπηρεσία Ασύλου, η οποία είναι το αρμόδιο όργανο για την πρωτοβάθμια εξέταση αιτημάτων ασύλου, έχει στελεχωθεί με επιπρόσθετο προσωπικό, το οποίο εκπαιδεύτηκε κατάλληλα, για να μπορέσει να ανταποκριθεί στη μεγάλη αύξηση του αριθμού των αιτημάτων για παροχή διεθνούς προστασίας, που παρουσιάστηκε κυρίως την περίοδο μετά την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.  Από τα στατιστικά στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της επιτροπής φαίνεται ότι η προσπάθεια απέδωσε, καθώς, ενώ παλαιότερα η εξέταση μιας αίτησης ασύλου χρειαζόταν ένα έως δύο χρόνια για να ολοκληρωθεί, σήμερα χρειάζεται κατά μέσο όρο έξι μήνες.  Στόχος του υπουργείου είναι αυτός ο χρόνος να μειωθεί στους δύο μήνες κατά μέσο όρο.

          Σημειώνεται ότι μέχρι σήμερα έχουν απορριφθεί αιτήσεις για παροχή διεθνούς προστασίας που αφορούν γύρω στις 35 000-36 000 άτομα.  Πολλά από αυτά τα άτομα έχουν απελαθεί, ενώ ένας αριθμός συνεχίζει να παραμένει και να εργάζεται παράνομα στη Δημοκρατία. 

          Σημειώνεται επίσης ότι, για να εξασφαλίσει κάποιος το καθεστώς του πρόσφυγα, πρέπει να αποδείξει στους εξεταστές ότι διώκεται ο ίδιος προσωπικά στη χώρα του.  Επιπλέον, διευκρινίστηκε στην επιτροπή ότι παραχωρείται καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας σε αιτητές που δε διώκονται οι ίδιοι προσωπικά στις χώρες προέλευσής τους, αλλά για τις οποίες είναι αποδεκτό ότι υπάρχει αδιάκριτη βία. 

          Διευκρινίζεται περαιτέρω ότι το καθεστώς διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους παραχωρείται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα σε άτομα με σοβαρά προβλήματα υγείας ή σε άτομα που χρήζουν φροντίδας, όπως είναι οι έγκυες γυναίκες και στις περιπτώσεις που τα παιδιά φοιτούν σε σχολείο παραχωρείται αυτό το καθεστώς μέχρι τη λήξη της σχολικής χρονιάς.

          Σύμφωνα με το γενικό διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών, η Κύπρος στηρίζει τις προσπάθειες που αφορούν στη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου, στα πλαίσια του οποίου θα πρέπει να υπάρχει πρακτική συνεργασία και αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών.

          Επιπρόσθετα, σύμφωνα με τον ίδιο, η Κύπρος προσβλέπει στη λειτουργία και στην ενεργό συμμετοχή της στο Ευρωπαϊκό Γραφείο Στήριξης για το Άσυλο.  Όπως είναι γνωστό, η Κύπρος είχε υποβάλει επίσημα την υποψηφιότητά της, για να φιλοξενήσει την έδρα του εν λόγω γραφείου, τελικά όμως αποφασίστηκε η έδρα του γραφείου αυτού να είναι στη Μάλτα.

9.      Το ίδιο υπουργείο προωθεί τη συνομολόγηση και εφαρμογή διμερών συμφωνιών επανεισδοχής.  Μια τέτοια συμφωνία ήδη συνομολογήθηκε με τη Δημοκρατία του Λιβάνου [Ν. 17(III)/2009] και αυτή την περίοδο είναι υπό διαπραγμάτευση συμφωνία επανεισδοχής με την Ιορδανία.

          Παράλληλα, σύμφωνα με το γενικό διευθυντή του ίδιου υπουργείου, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε μια προσπάθεια συνομολόγησης συμφωνιών επανεισδοχής με διάφορες χώρες, περιλαμβανομένης της Τουρκίας.  Όπως ο ίδιος ανέφερε, η Τουρκία δεν προωθεί τη διαπραγμάτευση μιας τέτοιας συμφωνίας, με τη δικαιολογία ότι η ίδια δεν είναι κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά μια υπό ένταξη χώρα.

          Σημειώνεται ότι, παρ’ όλο που η Τουρκία έχει υπογράψει συμφωνία επανεισδοχής με την Ελλάδα, δεν την εφαρμόζει και απορρίπτει τη θέση ότι αποτελεί πηγή λαθρομεταναστών.

Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης

          Πρόσθετα με τα όσα ανέφερε ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών, σε ό,τι ειδικότερα αφορά θέματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, η διευθύντρια του τμήματος κατέθεσε στην επιτροπή σημείωμα, στο οποίο αναλύονται τα προγράμματα που ετοιμάστηκαν στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ένταξης Υπηκόων Τρίτων Χωρών για τα έτη 2007, 2008, 2009 και 2010.

          Σύμφωνα με το εν λόγω σημείωμα, τα προγράμματα του Ταμείου Ένταξης για τα έτη 2007 και 2008 έχουν ήδη εγκριθεί, ενώ τα προγράμματα για τα έτη 2009 και 2010 είναι υπό έγκριση.

          Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το ετήσιο πρόγραμμα για το 2007 περιλαμβάνει τα ακόλουθα:

1.             Την οργάνωση μαθημάτων για εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας σε παιδιά μεταναστών.

2.             Την έκδοση ενημερωτικού οδηγού για το εκπαιδευτικό σύστημα της Κύπρου.

3.             Τη διοργάνωση σεμιναρίων για δασκάλους σε θέματα όπως είναι η διαπολιτισμική εκπαίδευση και η διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας.

4.             Τη διοργάνωση σεμιναρίων για κοινωνικούς λειτουργούς σε θέματα όπως είναι η διαπολιτισμικότητα και η μεταχείριση των μεταναστών.

5.              Τη διοργάνωση μεσογειακού συνεδρίου για ανταλλαγή απόψεων, βέλτιστων πρακτικών και νέων αντιλήψεων σε θέματα ένταξης.

          Το εν λόγω σημείωμα είναι κατατεθειμένο στο Αρχείο της Βουλής των Αντιπροσώπων και κάθε μέλος του σώματος μπορεί να ανατρέξει σε αυτό για περαιτέρω στοιχεία για τα έτη 2008, 2009 και 2010.

          Σύμφωνα με τη διευθύντρια του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, ο συνολικός προϋπολογισμός του Ταμείου Ένταξης για ολόκληρη την προγραμματική περίοδο 2007-2013 ανέρχεται περίπου στα €9,5 εκατομ.  Μέχρι στιγμής έχει προκηρυχθεί πρόσκληση υποβολής προτάσεων για τις δράσεις του 2007 και του 2008, με στόχο την υλοποίησή τους από τους ενδιαφερόμενους φορείς.

          Η διευθύντρια του εν λόγω τμήματος κατέθεσε επίσης στην επιτροπή στοιχεία για τον αριθμό των υπηκόων τρίτων χωρών που βρίσκονται νόμιμα στη Δημοκρατία ανά επαρχία, καθώς και το συνολικό αριθμό των ατόμων αυτών, όπως φαίνεται στην πιο κάτω αναλυτική κατάσταση:

ΕΠΑΡΧΙΕΣ

ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ

ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ

ΦΟΙΤΗΤΕΣ

ΣΥΝΟΛΟ

Λευκωσία

        26 000

        4 000

         6 000         

       36 000

Αμμόχωστος

          3 000

           350

            350

         3 700

Λάρνακα

          6 000

        1 100

            100

         7 200

Λεμεσός

        11 000

        3 000

            500

       14 500

Πάφος

          6 000

        1 500

               0

         7 500

Παγκύπριος συνολικός αριθμός νόμιμων υπηκόων τρίτης χώρας                     68 900

          Η ίδια κατέθεσε ενώπιον της επιτροπής και στοιχεία για τον αριθμό των Ευρωπαίων υπηκόων που βρίσκονται στη Δημοκρατία, όπως φαίνεται πιο κάτω:

ΕΠΑΡΧΙΕΣ

ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΥΠΗΚΟΩΝ

Λευκωσία

                             34 000

Αμμόχωστος

                               5 300

Λάρνακα

                               8 700

Λεμεσός

                             15 900

Πάφος

                             16 500

Παγκύπριος συνολικός αριθμός Ευρωπαίων υπηκόων στην Κύπρο:    80 400

          Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα που τέθηκε από μέλη της επιτροπής για τον αριθμό των παράνομων αλλοδαπών που βρίσκονται στη Δημοκρατία, η διευθύντρια του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης ανέφερε ότι, με βάση τους υπολογισμούς του τμήματος, ο αριθμός των ατόμων αυτών είναι γύρω στις 25 000 με  30 000.

          Τοποθετούμενη σε σχετικό ζήτημα που εγέρθηκε από μέλη της επιτροπής ως προς την έκταση της ασφαλιστικής κάλυψης που έχει ένας αλλοδαπός εργοδοτούμενος και κατά πόσο η κάλυψη αυτή είναι ικανοποιητική, η διευθύντρια του τμήματος ανέφερε ότι η εν λόγω ασφάλεια καλύπτει ενδονοσοκομειακή και εξωνοσοκομειακή περίθαλψη για ασθένεια ή ατύχημα και καλύπτει συγκεκριμένες υπηρεσίες, όπως είναι για παράδειγμα  το ωφέλημα τοκετού και τα έξοδα μεταφοράς σορού αλλοδαπού στη Δημοκρατία, ενώ δεν καλύπτει οδοντιατρικές υπηρεσίες.

Υπηρεσία Ασύλου

          Ο προϊστάμενος της Υπηρεσίας Ασύλου, όπως και ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών τόνισαν την ανάγκη αντιμετώπισης του μεγάλου αριθμού των αιτήσεων για καθεστώς πρόσφυγα που κατατίθενται καταχρηστικά, κυρίως από υπηκόους τρίτων χωρών των οποίων λήγει η άδεια διαμονής και εργασίας στη Δημοκρατία.  Ο ίδιος ανέφερε ότι η Κύπρος υφίσταται ιδιαίτερη πίεση στο σύστημα ασύλου της λόγω της γεωγραφικής της εγγύτητας με πολιτικά ασταθείς χώρες.

          Όπως ο ίδιος επισήμανε, το πρόβλημα για την Κυπριακή Δημοκρατία γίνεται εντονότερο σε σύγκριση με άλλες χώρες της περιοχής λόγω της εύκολης πρόσβασης λαθρομεταναστών και αιτητών ασύλου στη Δημοκρατία μέσω των κατεχόμενων από την Τουρκία περιοχών, στις οποίες η Δημοκρατία δεν μπορεί να ασκήσει οποιοδήποτε έλεγχο.

          Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα που τέθηκε από μέλος της επιτροπής για τα ευρωπαϊκά κονδύλια που χειρίζεται η Υπηρεσία Ασύλου και το ποσοστό απορρόφησής τους, ο προϊστάμενος της Υπηρεσίας Ασύλου σε επιστολή του, ημερομηνίας 9 Νοεμβρίου 2009, αναφέρει ότι η Υπηρεσία Ασύλου ήταν η αρμόδια αρχή για τη διαχείριση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσφύγων για την προγραμματική περίοδο 2004-2005 και η εξουσιοδοτημένη αρχή του εν λόγω ταμείου για την προγραμματική περίοδο 2008-2013.  Η συγχρηματοδότηση των δράσεων που υλοποιούνται στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσφύγων γίνεται κατά 75% από το ταμείο και κατά 25% από εθνικούς πόρους οι οποίοι καλύπτονται από τον κρατικό προϋπολογισμό.  Κατά τις προγραμματικές περιόδους 2004-2007 τα προγράμματα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσφύγων αφορούσαν θέματα βελτίωσης των συνθηκών υποδοχής των αιτητών ασύλου, των διαδικασιών ασύλου, καθώς και της ένταξης δικαιούχων διεθνούς προστασίας, όπως είναι οι πρόσφυγες και τα άτομα με επικουρική προστασία.  Στα πλαίσια των προγραμμάτων αυτών υλοποιήθηκαν διάφορες δράσεις, όπως είναι η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας σε αιτητές ασύλου, η παροχή κοινωνικής και ψυχολογικής στήριξης σε αιτητές ασύλου, η παροχή νομικών συμβουλών και νομικής αρωγής, η λειτουργία Μονάδας Αποκατάστασης Θυμάτων Βασανιστηρίων, η βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχονται στο Κέντρο Υποδοχής Κοφίνου, προγράμματα επαγγελματικού προσανατολισμού και επαγγελματικής κατάρτισης σε δικαιούχους διεθνούς προστασίας, ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης σε θέματα προσφύγων κ.ά.

          Σύμφωνα με την ίδια επιστολή, η απορροφητικότητα των ευρωπαϊκών κονδυλίων ανήλθε το 2004 σε €147.164, ποσοστό 88%, το 2005 σε €54.331, ποσοστό 8,4%, το 2006 σε €326.737, ποσοστό 36%, και το 2007 σε €553.296, ποσοστό 36%.  Για την προγραμματική περίοδο του 2008, που λήγει στις 30 Ιουνίου 2010, έχει δημοσιευθεί πρόσκληση για υποβολή προτάσεων.

          Τοποθετούμενος σε σχετική εισήγηση μέλους της επιτροπής για εφαρμογή συστήματος κουπονιών αντί επιδομάτων προς τους αιτητές ασύλου, ο προϊστάμενος της υπηρεσίας αναφέρει στην ίδια επιστολή ότι δε θεωρεί ότι η εφαρμογή συστήματος κουπονιών θα εξυπηρετούσε καλύτερα τους σκοπούς που καθορίζονται στη νομοθεσία.

          Στην ίδια επιστολή διευκρινίζεται ότι στους αιτητές ασύλου είτε παρέχεται φιλοξενία σε κέντρα υποδοχής, όπου τους εξασφαλίζονται υλικές συνθήκες υποδοχής, που περιλαμβάνουν στέγη, διατροφή και άλλες υπηρεσίες, καθώς και ένα επίδομα για προσωπικά τους έξοδα, είτε λαμβάνουν δημόσιο βοήθημα από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας δυνάμει του περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμου, όπως στους Κυπρίους πολίτες.

          Για το θέμα της οικογενειακής επανένωσης του πρόσφυγα στη σχετική επιστολή αναφέρεται ότι, σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία, «παρέχεται άσυλο σε μέλη της οικογένειας του πρόσφυγα τα οποία εισέρχονται στη Δημοκρατία ταυτόχρονα με τον πρόσφυγα ή μεταγενέστερα.  Μέλη της οικογένειας του πρόσφυγα που δεν τον συνοδεύουν κατά την είσοδό του στη Δημοκρατία και που δε βρίσκονται μαζί του λόγω των καταστάσεων που τον οδήγησαν στην υποβολή της αίτησης για αναγνώρισή του ως πρόσφυγα δικαιούνται να επανασυνδεθούν μαζί του στη Δημοκρατία, εφόσον ο ίδιος το ζητήσει».

          Η αίτηση υποβάλλεται στην Υπηρεσία Ασύλου, η οποία διερευνά τη συγγένεια του προσώπου με τον πρόσφυγα και στη συνέχεια ακολουθείται διαδικασία μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών και του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης.  Τα πιο πάνω εφαρμόζονται κατ’ αναλογία και για δικαιούχους συμπληρωματικής προστασίας.

          Τέλος, ο προϊστάμενος της Υπηρεσίας Ασύλου κατέθεσε στην επιτροπή αναλυτική κατάσταση για τα έτη 2002 έως 2009 με τους αριθμούς των αιτήσεων που υποβλήθηκαν, των αποφάσεων που εκδόθηκαν, των αιτητών ασύλου που αναγνωρίστηκαν ως πρόσφυγες, των περιπτώσεων παραχώρησης ανθρωπιστικού καθεστώτος και των εκκρεμουσών υποθέσεων.  Ο εν λόγω πίνακας είναι κατατεθειμένος στο Αρχείο της Βουλής των Αντιπροσώπων.  Από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της επιτροπής προκύπτει ότι υπήρξε αισθητή μείωση στον αριθμό των εκκρεμουσών αιτήσεων και αυτό οφείλεται στην καλύτερη στελέχωση της Υπηρεσίας Ασύλου τα τελευταία χρόνια.

Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων

          Όπως είναι γνωστό, η Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων είναι ανεξάρτητη αρχή, η οποία εγκαθιδρύθηκε με βάση τις πρόνοιες του περί Προσφύγων (Τροποποιητικού) Νόμου Αρ. 9(I) του 2004, με εξουσία και αρμοδιότητα την εξέταση διοικητικών προσφυγών που ασκούνται από αιτητές κατά των αποφάσεων του προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου και του διευθυντή του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης σε σχέση με απέλαση προσώπων υπό διεθνή προστασία ή με καθεστώς προσωρινής διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους.

          Ο γραμματέας της Αρχής τόνισε στην επιτροπή ότι η Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων δεν είναι φορέας διαμόρφωσης πολιτικής και ταυτόχρονα κατέθεσε στην επιτροπή αναλυτικά στοιχεία για τις εργασίες της Αρχής.  Σύμφωνα με τα τελευταία ανανεωμένα στοιχεία για τις εργασίες της Αρχής που καλύπτουν την περίοδο από το τέλος του 2004, που άρχισε τις εργασίες της, μέχρι και την 31η Δεκεμβρίου 2009, υποβλήθηκαν στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων 13 948 διοικητικές προσφυγές, από τις οποίες αποπερατώθηκαν 10 441.  Ο κύριος όγκος των προσφευγόντων προέρχεται από ασιατικές χώρες και κυρίως από το Μπανγκλαντές, το Πακιστάν και το Ιράν, ένας αριθμός προέρχεται από αραβικές χώρες, όπως η Συρία και η Παλαιστίνη, και ένας αριθμός προέρχεται από τη Γεωργία και τη Σρι Λάνκα.

          Σημειώνεται επίσης ότι μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2009 αναγνωρίστηκε το καθεστώς πρόσφυγα συνολικά σε 44 άτομα, το καθεστώς διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους σε 134 άτομα και το καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας σε 20 άτομα.

          Σημειώνεται ότι οι σχετικοί πίνακες με τα λεπτομερή στοιχεία που αφορούν τον αριθμό των διοικητικών προσφυγών που ασκήθηκαν, των αποφάσεων της Αρχής, των εκκρεμουσών διοικητικών προσφυγών, καθώς και τον αριθμό και τις χώρες προέλευσης των ατόμων στα οποία αναγνωρίστηκε καθεστώς πρόσφυγα ή καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας ή καθεστώς διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους τέθηκαν ενώπιον της επιτροπής και βρίσκονται κατατεθειμένα στο Αρχείο της Βουλής των Αντιπροσώπων.

          Περαιτέρω, η Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων, με σχετικό σημείωμα που υπέβαλε στην επιτροπή, εκφράζει τις ακόλουθες απόψεις:

1.             Πρέπει να υιοθετηθεί μία επιστημονική προσέγγιση στη χάραξη της εθνικής μεταναστευτικής πολιτικής, η οποία πρέπει να βασίζεται σε δύο πυλώνες, πρώτον, στην ελεγχόμενη μετανάστευση και, δεύτερον, στους μηχανισμούς ενσωμάτωσης/ένταξης.

2.      Η οικονομική ανάπτυξη μίας κοινωνίας είναι άμεσα συνυφασμένη με τους διαθέσιμους πόρους της και το πληθυσμιακό της μέγεθος.  Η παραγωγή πλεονασμάτων και η ευημερία μίας κοινωνίας ακυρώνεται από την ανεξέλεγκτη αύξηση του πληθυσμού της.  Γι’ αυτούς τους λόγους, όπως αναφέρεται στο σημείωμα, χώρες όπως η Ινδία και η Κίνα έχουν προβεί σε παρεμβατισμούς ελέγχου των πληθυσμών τους, προκειμένου να περιορίσουν τη φτώχια.  Ως παράδειγμα αναφέρεται επίσης η περίπτωση της Αυστραλίας, που, λόγω των περιορισμένων υδάτινων πόρων της, αναθεωρεί σε τακτά χρονικά διαστήματα τη δημογραφική της δυναμική μέσα από τη μεταναστευτική της πολιτική, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη την παραγωγική δυνατότητα της οικονομίας της.

3.      Η ευημερία του τόπου μπαίνει σε αμφίβολη τροχιά ανάπτυξης, αν λάβει κανείς υπόψη τις πρόσφατες δημοσιεύσεις της “Eurostat” που προβλέπουν ότι ο πληθυσμός της Κυπριακής Δημοκρατίας σε 20-25 χρόνια θα φτάσει το 1,1 εκατομ. και η καθαρή ροή μεταναστών θα είναι γύρω στις 400 000.  Η άποψη αυτή ενισχύεται  δεδομένων και των περιορισμένων υδάτινων πόρων, της ανεξέλεγκτης παράνομης μετανάστευσης και της απουσίας ολοκληρωμένης μεταναστευτικής πολιτικής.

4.      Η πολιτεία θα πρέπει να εξετάσει επιστημονικά:

          α.      τη σχέση της οικονομικής δομής της χώρας με το μεταναστευτικό ρεύμα και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των μεταναστών σε σχέση με τις ανάγκες της οικονομίας,

          β.      τους μηχανισμούς ένταξης για ουσιαστική και αξιοπρεπή συμμετοχή των νόμιμων μεταναστών στην οικονομία και στην κοινωνία.

5.      Όπως αναφέρεται στο σημείωμα της Αρχής, «η διαχείριση της σημερινής μεταναστευτικής πρακτικής αντιμετωπίζεται μέσα σε ένα πλαίσιο πολιτικού συναισθηματισμού, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη επιστημονικά κριτήρια όπως:  η αντοχή της οικονομίας, το αξιακό σύστημα της κοινωνίας, οι ποιοτικές κι έμπρακτες απαιτήσεις της καθημερινότητας, καθώς και η μονόπλευρη κοινωνικοπολιτισμική επιβάρυνση των μη προνομιούχων στρωμάτων της κοινωνίας».

Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως

          Ο εκπρόσωπος του εν λόγω υπουργείου δήλωσε στην επιτροπή ότι βρίσκονται υπό κατασκευή στη Μεννόγεια νέοι, σύγχρονοι χώροι προσωρινής κράτησης παράνομων υπό απέλαση μεταναστών.  Σύμφωνα με τον ίδιο, οι χώροι αυτοί σχεδιάστηκαν σύμφωνα με τις Οδηγίες και τις προδιαγραφές που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα αυτό, έτσι ώστε να υπάρχει σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων των κρατουμένων στο χώρο αυτό.

          Ο ίδιος εκπρόσωπος ενημέρωσε την επιτροπή για σχετική πρόταση που μελετάται για δημιουργία κέντρων εξυπηρέτησης μεταναστών στο πρότυπο των Κέντρων Εξυπηρέτησης του Πολίτη.  Όπως ο ίδιος ανέφερε, υπάρχει διυπουργική απόφαση για μελέτη της πιο πάνω πρότασης από το Υπουργείο Εσωτερικών, καθώς και το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, η οποία αντιμετωπίζεται θετικά.

Αστυνομία

          Στην πρώτη συνεδρία της επιτροπής ο εκπρόσωπος της αστυνομίας επιβεβαίωσε τα προβλήματα που επισημάνθηκαν από τους εκπροσώπους των δήμων και που έχουν σχέση με την παράνομη αλλαγή χρήσης υποστατικών για σκοπούς οίκησης από αλλοδαπούς, καθώς και τις συναθροίσεις αλλοδαπών στα πάρκα, τις μικροσυμπλοκές ή οχληρίες, οι οποίες έχουν ως συνέπεια τη δημιουργία “παρκοφοβίας” και την προκατάληψη εναντίον των αλλοδαπών. 

          Ο ίδιος εκπρόσωπος δήλωσε στην επιτροπή ότι η αστυνομία αναγνωρίζει την ανάγκη αναθεώρησης και επικαιροποίησης των εκπαιδευτικών της πυλώνων, προκειμένου να υπάρχει σωστή διαχείριση της πολυπολιτισμικότητας (diversity management).  Σε αυτό το πλαίσιο η αστυνομία εξασφάλισε τη συγχρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση έργου ύψους €112.000, που καλύπτει, μεταξύ άλλων, την αγορά υπηρεσιών από ειδικούς για την πολυπολιτισμικότητα σε συνεργασία με το ίδρυμα “European Diversity in Policing” (EDPOL).

          O Βοηθός Αρχηγός Υποστήριξης, ο οποίος παρευρέθηκε στις επόμενες συνεδρίες της επιτροπής, απαντώντας σε σχετικά ερωτήματα που τέθηκαν από μέλη της επιτροπής, ανέφερε τα ακόλουθα:

1.      Η αστυνομία έχει αυξήσει την αστυνόμευση σε περιοχές που παρουσιάζουν προβλήματα λόγω της ανεξέλεγκτης συγκέντρωσης μεταναστών με την ενίσχυση του θεσμού του αστυνομικού της γειτονιάς και με αυξημένες πεζές και μηχανοκίνητες περιπολίες στις περιοχές αυτές.

2.      Υπάρχει άψογη συνεργασία μεταξύ της αστυνομίας και των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης, σε αντίθεση με τα όσα ανέφεραν οι εκπρόσωποι των δήμων που παρευρέθηκαν στις συνεδρίες της επιτροπής.  Σύμφωνα με το Βοηθό Αρχηγό Υποστήριξης, η αστυνομία ανταποκρίνεται και συμμετέχει σε όλες τις συσκέψεις που συγκαλούν οι δήμοι.

3.      Διαπιστώνεται ότι σημαντικός αριθμός αλλοδαπών ενέχεται στο έγκλημα.  Ο Βοηθός Αρχηγός Υποστήριξης κατέθεσε στην επιτροπή εμπιστευτικά στατιστικά στοιχεία με τους ακριβείς αριθμούς των αλλοδαπών που εμπλέκονται σε σοβαρές υποθέσεις για τα έτη 2007 και 2008.  Τα στοιχεία αυτά διανεμήθηκαν στα μέλη της επιτροπής ως εμπιστευτικά έγγραφα και βρίσκονται κατατεθειμένα στο Αρχείο της Βουλής ως τέτοια.

4.      Διαπιστώνεται επίσης ότι σημαντικός αριθμός αλλοδαπών ενέχεται σε τροχαία δυστυχήματα.  Ο Βοηθός Αρχηγός Υποστήριξης κατέθεσε στην επιτροπή εμπιστευτικά στοιχεία με τους αριθμούς των αλλοδαπών που ενεπλάκησαν σε τροχαία δυστυχήματα τα έτη 2008 και 2009, καθώς και τους αριθμούς των θυμάτων από τροχαία δυστυχήματα για το 2009.

          Σημειώνεται ότι η αστυνομία, στα πλαίσια των προσπαθειών της για πρόληψη και μείωση των τροχαίων δυστυχημάτων και λόγω της ανησυχητικής αύξησης των νεκρών ποδηλατιστών το 2008, οργάνωσε σε συνεργασία με την Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου την Εβδομάδα Διαφώτισης για Ποδηλάτες.  Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας γινόταν τροχονομικός έλεγχος σε ποδήλατα και ελεγχόταν κατά πόσο αυτά έφεραν φαναράκι ή αντανακλαστική πέτρα, τα οποία προσφέρονταν κατά τη διάρκεια της εκστρατείας δωρεάν.

          Η εν λόγω εκστρατεία φαίνεται να απέδωσε, καθώς κατά τη διάρκεια του 2009 δεν υπήρξε κανένας νεκρός ποδηλατιστής.

          Ο Βοηθός Αρχηγός Υποστήριξης ενημέρωσε την επιτροπή και για την εκστρατεία διαφώτισης σε θέματα οδικής ασφάλειας που έγινε στις 15 Νοεμβρίου 2009 και που αφορούσε τις ευάλωτες ομάδες στο δρόμο, όπως είναι οι πεζοί, οι ποδηλάτες και οι μοτοσυκλετιστές.

          Στα πλαίσια της εκστρατείας αυτής έγιναν επισκέψεις σε χώρους όπου συναθροίζονται κυρίως αλλοδαποί και τους διανεμήθηκαν φωσφορούχα περιβραχιόνια και γιλέκα, καθώς και διαφωτιστικό υλικό.

          Περαιτέρω, η αστυνομία σε συνεργασία με το Πολυδύναμο Δημοτικό Κέντρο Λευκωσίας θα οργανώσει διαλέξεις για την οδική ασφάλεια και θα διανέμει διαφωτιστικό υλικό σε διάφορες γλώσσες.

5.      Τοποθετούμενος σε σχόλιο μέλους της επιτροπής για την πληθώρα παλιών αυτοκινήτων που οδηγούνται από αλλοδαπούς και που πιθανό να δημιουργούν επιπλέον κινδύνους για τους οδηγούς των αυτοκινήτων αυτών, αλλά και τους άλλους οδηγούς, ο Βοηθός Αρχηγός Υποστήριξης δήλωσε ότι επιτρέπεται να κυκλοφορούν οχήματα που εμπίπτουν στην κατηγορία των οχημάτων για απόσυρση, νοουμένου ότι αυτά έχουν υποβληθεί στον έλεγχο ΜΟΤ και έχουν ασφαλιστική κάλυψη.

          Περαιτέρω, ο ίδιος δήλωσε ότι οι αλλοδαποί, για να δικαιούνται να οδηγούν, πρέπει να έχουν άδεια οδήγησης, γι’ αυτό και υποβάλλονται στις εξετάσεις στις οποίες υποβάλλονται και οι Κύπριοι οδηγοί.

          Περαιτέρω, διευκρινίστηκε στην επιτροπή ότι ο Έφορος Μηχανοκινήτων Οχημάτων έχει την εξουσία, με βάση το άρθρο 20 του περί άδειας Οδήγησης Νόμου, να αναγνωρίζει με γνωστοποίησή του, που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, άδεια οδήγησης που εκδίδεται από αρμόδια αρχή οποιασδήποτε χώρας, αν πεισθεί ότι οι προϋποθέσεις και τα κριτήρια που τίθενται από τη νομοθεσία της συγκεκριμένης χώρας για τη χορήγηση της άδειας δεν υστερούν των αντίστοιχων προϋποθέσεων και κριτηρίων που τίθενται από τις διατάξεις του περί Άδειας Οδήγησης Νόμου.  Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με σχετική γνωστοποίηση του Εφόρου που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας (ΚΔΠ 4/2009), αναγνωρίζεται η άδεια οδήγησης δεκαέξι χωρών οι οποίες αναφέρονται στον πίνακα της εν λόγω γνωστοποίησης και οι οποίες είναι οι Νορβηγία, Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Αυστραλία, Ελβετία, Ζιμπάμπουε, Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, Ιαπωνία, Καναδάς, Νέα Ζηλανδία, Νότιος Αφρική, Ρωσία, Γεωργία, Ουκρανία, Νότιος Κορέα και Σερβία.

          Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα μέλους της επιτροπής κατά πόσο υπηρετούν αλλοδαποί στην αστυνομία ή εάν υπάρχει η πρόθεση πρόσληψης αλλοδαπών στην αστυνομία, ο Βοηθός Αρχηγός Υποστήριξης δήλωσε ότι δεν είναι νομικά επιτρεπτή η πρόσληψη αλλοδαπού στις δυνάμεις ασφαλείας, καθώς τίθεται από το νόμο ως προϋπόθεση για διορισμό να είναι κάποιος πολίτης της Κυπριακής Δημοκρατίας και στην περίπτωση των ανδρών να έχει υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία.  Τέλος, απαντώντας σε  σχετικό ερώτημα μελών της επιτροπής για τους χώρους κράτησης που θα δημιουργηθούν στη Μεννόγεια, ο Βοηθός Αρχηγός Υποστήριξης ανέφερε ότι σε πρώτη φάση και εντός του 2010 θα είναι έτοιμη σιδεροκατασκευή χωρητικότητας 256 ατόμων, η οποία θα έχει τέσσερις πτέρυγες των 64 ατόμων, τέσσερα εστιατόρια, ιατρεία, γήπεδα καλαθοσφαίρισης, και ότι σε δεύτερη φάση μέχρι το 2014 θα κατασκευαστεί δεύτερος χώρος κράτησης από σιδερομπετόν χωρητικότητας 300 ατόμων, ο οποίος θα έχει παρόμοια διαρρύθμιση με τον πρώτο χώρο.

Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

          Οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού ενημέρωσαν την επιτροπή για τους στόχους και τις προτεραιότητες της πολιτικής ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών στην εκπαίδευση.  Οι ίδιοι τόνισαν ότι όλοι οι μαθητές, ανεξαρτήτως εθνικής καταγωγής, φυλής, γλώσσας, θρησκείας και χρώματος και κυρίως ανεξαρτήτως του καθεστώτος διαμονής τους στην Κύπρο, έχουν δικαίωμα εγγραφής και δωρεάν εκπαίδευσης.

          Όπως αναφέρεται σε σχετικό σημείωμα που κατατέθηκε από τους πιο πάνω εκπροσώπους στην επιτροπή, η σύνθεση του μαθητικού πληθυσμού τα τελευταία χρόνια έχει διαφοροποιηθεί αισθητά λόγω της έλευσης μεγάλου αριθμού μεταναστών.

          Σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της επιτροπής, κατά το σχολικό έτος 2008-2009 ο αριθμός των αλλόγλωσσων μαθητών στα δημόσια σχολεία ανήλθε στους 8 158, από τους οποίους 939 φοιτούσαν σε νηπιαγωγεία, 4 605 σε δημοτικά, 1 651 σε γυμνάσια, 783 σε ενιαία λύκεια και 180 σε τεχνικές σχολές.

          Σύμφωνα με σχετικό σημείωμα που επίσης κατατέθηκε στην επιτροπή από τους ίδιους εκπροσώπους, το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού έχει θέσει τους ακόλουθους στόχους στην εκπαιδευτική του πολιτική για την ένταξη μαθητών από τρίτες χώρες:

1.      Διαπολιτισμική προσέγγιση ως βασική διάσταση της εκπαιδευτικής πολιτικής, η οποία συμβάλλει στην αλληλοαποδοχή, στην καλλιέργεια κλίματος εμπιστοσύνης και στην εξάλειψη αρνητικών στερεοτύπων και προκαταλήψεων μεταξύ των μαθητών.

2.      Δημοκρατικό σχολείο που ενσωματώνει και δεν αποκλείει.  Δημιουργία των προϋποθέσεων εκείνων που διασφαλίζουν σε όλους τους μαθητές ίσες ευκαιρίες πρόσβασης και επιτυχίας στην εκπαίδευση, αναγνωρίζοντας τη διαφορετικότητα και πολυπολιτισμικότητα του μαθητικού πληθυσμού, καθώς και τις ατομικές ανάγκες.

3.      Παιδεία που σέβεται τη διαφορετικότητα, τον πλουραλισμό και την πολλαπλή νοημοσύνη (multiple intelligence).

          Περαιτέρω, το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού έχει θέσει τέσσερις βασικούς άξονες προτεραιότητας για την ένταξη αλλόγλωσσων μαθητών στην εκπαίδευση.

          Ο πρώτος άξονας προτεραιότητας περιλαμβάνει την ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων για την υποδοχή νεοαφιχθέντων μαθητών από τρίτες χώρες και για την ταχύρρυθμη εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας.

          Ο δεύτερος άξονας προτεραιότητας περιλαμβάνει την ανάπτυξη προγραμμάτων εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας για ενήλικες υπηκόους τρίτων χωρών.

          Ο τρίτος άξονας προτεραιότητας περιλαμβάνει την ανάπτυξη προγραμμάτων επιμόρφωσης εκπαιδευτικών σε θέματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης.

          Ο τέταρτος άξονας προτεραιότητας αφορά την εισαγωγή συστημάτων για τη συλλογή και ανάλυση πληροφοριών σχετικά με τις ανάγκες διάφορων κατηγοριών μαθητών από τρίτες χώρες.

Διεύθυνση Μέσης Εκπαίδευσης

          Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Διεύθυνσης Μέσης Εκπαίδευσης, το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού εφαρμόζει από την περσινή σχολική χρονιά το Πρόγραμμα Ένταξης Αλλόγλωσσων Μαθητών στα Σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης στα πλαίσια υλοποίησης της υπ’ αριθμόν 67.598 απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου, ημερομηνίας 30 Ιουλίου 2008.  Το πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται κατά 75% από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ένταξης και κατά 25% από την Κυπριακή Δημοκρατία.

          Στα πλαίσια του εν λόγω προγράμματος λειτούργησε την περσινή και τη φετινή σχολική χρονιά πιλοτικό πρόγραμμα ταχύρρυθμης εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας.  Σύμφωνα με σχετικό υπόμνημα που κατατέθηκε στην επιτροπή, στο πιλοτικό αυτό πρόγραμμα κατά την περσινή σχολική χρονιά συμμετείχαν δεκαοκτώ σχολεία που συγκέντρωναν τους μεγαλύτερους αριθμούς αλλόγλωσσων μαθητών, από τα οποία τα τέσσερα ήταν λύκεια, μία τεχνική σχολή, δώδεκα γυμνάσια και ένα εσπερινό γυμνάσιο-λύκειο και στα οποία δίδαξαν δεκαέξι φιλόλογοι με έκτακτο διορισμό.

          Όπως επεξηγείται στο εν λόγω υπόμνημα, η λειτουργία του εν λόγω προγράμματος γίνεται με την αποχώρηση των αλλόγλωσσων μαθητών από τα μαθήματα των αρχαίων ελληνικών, των θρησκευτικών και της ιστορίας και τη συγκέντρωσή τους σε χωριστά τμήματα για την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας.

          Σημειώνεται ότι για τη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης ή ξένης γλώσσας χρησιμοποιείται σειρά βιβλίων παραγωγής του Πανεπιστημίου Κρήτης, που προορίζονται αποκλειστικά για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας σε αλλόγλωσσους μαθητές.  Κατά τη φετινή σχολική χρονιά 2009-2010 το πρόγραμμα επεκτάθηκε, ώστε να καλύπτει τριάντα ένα σχολεία σε όλη την Κύπρο (πέντε στη Λευκωσία, εννέα στη Λεμεσό, επτά στη Λάρνακα, ένα στην Αμμόχωστο και  εννέα στην Πάφο) και για τη λειτουργία του έχουν γίνει είκοσι τρεις έκτακτοι διορισμοί φιλολόγων.  Σημειώνεται ότι στο πρόγραμμα συμμετέχουν 700 από τους 900 περίπου αλλόγλωσσους μαθητές μέσης εκπαίδευσης που έχουν ανάγκη εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας και συνεπώς εξυπηρετείται ποσοστό περίπου 78%.

          Επιπλέον, στα πλαίσια του εν λόγω προγράμματος εκδόθηκε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο οδηγός υποδοχής σε οκτώ ξένες γλώσσες (Αγγλικά, Τουρκικά, Γεωργιανά, Ρουμανικά, Βουλγαρικά, Ρωσικά, Ουκρανικά, Αραβικά), ο οποίος ενημερώνει γονείς και μαθητές για το κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα.

          Τέλος, στα πλαίσια του προγράμματος αυτού γίνεται επιμόρφωση των εκπαιδευτικών με τη διοργάνωση ημερίδων σε θέματα ετερότητας, γλωσσικής ετερότητας κ.ά.

Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης

          Η εκπρόσωπος της Διεύθυνσης Δημοτικής Εκπαίδευσης ενημέρωσε την επιτροπή για τη σύνθεση του μαθητικού πληθυσμού παγκύπρια στα δημοτικά σχολεία και τα νηπιαγωγεία και κατέθεσε στην επιτροπή σημείωμα με στατιστικά στοιχεία που καταδεικνύουν τη ραγδαία αύξηση που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια στους αλλόγλωσσους μαθητές στη δημοτική εκπαίδευση.  Ενδεικτικά, αναφέρεται ότι κατά τη σχολική χρονιά 2009-2010 ο αριθμός των αλλόγλωσσων μαθητών που φοιτούν στα δημοτικά σχολεία της Κύπρου ανέρχεται σε 5 281 σε σύνολο 50 475 μαθητών, αριθμός που αντιπροσωπεύει ένα ποσοστό της τάξης του 10,5% του συνόλου του μαθητικού πληθυσμού των δημοτικών σχολείων, και ο αριθμός αλλόγλωσσων μαθητών που φοιτούν στα νηπιαγωγεία ανέρχεται σε 1 164 σε σύνολο 10 423 μαθητών, αριθμός που αντιπροσωπεύει ένα ποσοστό της τάξης του 11,2% του συνόλου των μαθητών.

          Σημειώνεται ότι οι χώρες από τις οποίες προέρχονται οι αλλοδαποί μαθητές στα δημοτικά σχολεία είναι κυρίως η Γεωργία, η Βουλγαρία, η Ελλάδα, η Ρουμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

          Η ίδια εκπρόσωπος δήλωσε ότι το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού επιδιώκει την ομαλή ενσωμάτωση των αλλόγλωσσων παιδιών στο κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα και όχι την αφομοίωσή τους.  Όπως η ίδια επισήμανε, στο μέτρο του δυνατού γίνεται προσπάθεια ομοιόμορφης και ισόρροπης κατανομής των αλλόγλωσσων μαθητών σε διάφορα δημοτικά σχολεία, χωρίς να επιδιώκεται η συγκέντρωσή τους σε ορισμένα μόνο σχολεία.

          Σημειώνεται ότι και στη δημοτική εκπαίδευση λειτουργούν τμήματα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας σε αλλόγλωσσους μαθητές.  Συγκεκριμένα, κατά την τρέχουσα σχολική χρονιά 2009-2010 έχει δοθεί χρόνος 2 069 διδακτικών περιόδων σε όλες τις τάξεις των δημοτικών σχολείων στις οποίες φοιτούν αλλόγλωσσα παιδιά που έχουν ανάγκη ενισχυτικής διδασκαλίας για εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας.

          Η ίδια εκπρόσωπος δήλωσε ότι το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού προωθεί σε οικονομικά και κοινωνικά υποβαθμισμένες περιοχές το θεσμό των ζωνών εκπαιδευτικής προτεραιότητας (ΖΕΠ).  Στις ζώνες αυτές εντάσσονται τα νηπιαγωγεία, τα δημοτικά και το γυμνάσιο της περιοχής, οι φορείς των οποίων συνεργάζονται στενά και εκπονούν κοινά προγράμματα προς την κατεύθυνση της ομαλής κοινωνικοποίησης των μαθητών.  Στα σχολεία που είναι ενταγμένα στις ΖΕΠ. λαμβάνονται μια σειρά από μέτρα που, ανάμεσα σε άλλα, περιλαμβάνουν τη μείωση του αριθμού των παιδιών ανά τμήμα, την παροχή ενισχυτικού χρόνου διδασκαλίας, τη δωρεάν παροχή προγεύματος σε όλους τους μαθητές, καθώς και διάφορα άλλα μέτρα που αναπτύσσονται με πρωτοβουλία της σχολικής μονάδας και σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες.

Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων

Τμήμα Εργασίας

          Ο εκπρόσωπος του Τμήματος Εργασίας δήλωσε στην επιτροπή ότι οι εργαζόμενοι πλέον στην Κύπρο αποτελούν ένα μωσαϊκό, καθώς μεγάλη μερίδα των εργαζομένων προέρχεται από διάφορες ευρωπαϊκές ή τρίτες χώρες.  Ο ίδιος σημείωσε ότι ένα από τα βασικά κριτήρια για την παραχώρηση έγκρισης για άδεια απασχόλησης αλλοδαπών είναι η αδυναμία εξεύρεσης ντόπιου ή κοινοτικού προσωπικού για ικανοποίηση των αναγκών του εργοδότη.  Συναφώς, σύμφωνα με τον ίδιο, στόχος της εργοδότησης αλλοδαπών είναι η βραχυπρόθεσμη αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού που παρατηρούνται σε συγκεκριμένους τομείς οικονομικής δραστηριότητας και συγκεκριμένα επαγγέλματα.

          Ως προς την εργοδότηση Ευρωπαίων πολιτών, ο εκπρόσωπος του Τμήματος Εργασίας επισήμανε ότι το εν λόγω τμήμα διαχειρίζεται δίκτυα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ενημέρωση, καθοδήγηση και τοποθέτηση Ευρωπαίων πολιτών που αναζητούν ευκαιρίες εκπαίδευσης ή κατάρτισης (EURO GUIDANCE) ή ευκαιρίες εργοδότησης (EURES-EUROPEAN EMPLOYMENT SERVICES) στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας.

          Όσον αφορά την εργοδότηση αλλοδαπών από τρίτες χώρες, ο εκπρόσωπος του Τμήματος Εργασίας δήλωσε στην επιτροπή ότι το τμήμα φροντίζει για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων των αλλοδαπών εργαζομένων και ελέγχει τα συμβόλαια εργασίας και τους όρους απασχόλησης αλλοδαπών, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η ίση μεταχείριση των αλλοδαπών εργαζομένων με το ντόπιο εργατικό δυναμικό.

          Περαιτέρω, ο ίδιος ενημέρωσε την επιτροπή για την εντατικοποίηση των επιθεωρήσεων που γίνονται στους χώρους εργασίας και την ποινική δίωξη εργοδοτών που απασχολούν παράνομα προσωπικό, ούτως ώστε να παταχθεί η παράνομη και αδήλωτη εργασία.

Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας

          Ο εκπρόσωπος των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας δήλωσε στην επιτροπή ότι, με βάση τον περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμο [Ν. αρ. 95(I) του 2006], οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας δίνουν σε διάφορες ομάδες του πληθυσμού κοινωνικές παροχές για την κάλυψη βασικών αναγκών τους.

          Ειδικότερα, σύμφωνα με σχετικό σημείωμα που ο ίδιος κατέθεσε στην επιτροπή, δικαιούχοι δημόσιου βοηθήματος είναι πέρα από τους Κυπρίους και τους Ευρωπαίους πολίτες που πληρούν τις προϋποθέσεις του νόμου και οι ακόλουθες κατηγορίες αλλοδαπών:

1.      Υπήκοοι τρίτων χωρών που έχουν καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος στην Κυπριακή Δημοκρατία, διαμένουν στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας περιοχές και των οποίων τα εισοδήματα και οι άλλοι οικονομικοί πόροι δεν επαρκούν για την ικανοποίηση των βασικών τους αναγκών και για τη στέγασή τους.

2.      Αναγνωρισμένοι πολιτικοί πρόσφυγες και άτομα με καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας, εφόσον διαμένουν στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας περιοχές και των οποίων τα εισοδήματα και οι άλλοι οικονομικοί πόροι δεν επαρκούν για την ικανοποίηση των βασικών και ειδικών τους αναγκών.

3.      Αιτητές πολιτικού ασύλου ή άτομα με καθεστώς προσωρινής διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, εφόσον διαμένουν στις ελεύθερες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας και τα εισοδήματα και οι άλλοι οικονομικοί πόροι των οποίων δεν επαρκούν για την ικανοποίηση των υλικών συνθηκών υποδοχής κατά την έννοια των περί Προσφύγων (Συνθήκες Υποδοχής Αιτητών) Κανονισμών του 2005.  Σημειώνεται ότι οι υλικές συνθήκες υποδοχής περιορίζονται στην ικανοποίηση των αναγκών στέγης, τροφής και ρουχισμού.

          Κατά το 2008, σύμφωνα με τα στοιχεία του μηχανογραφημένου συστήματος που τηρούν οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, έπαιρναν δημόσιο βοήθημα κατά μέσο όρο 800 περίπου αιτητές πολιτικού ασύλου, με δαπάνη €1 εκατομ. περίπου το μήνα.  Κατά το 2009 και μέχρι τον περασμένο Σεπτέμβριο βοηθούνταν κατά μέσο όρο   1 200 αιτητές πολιτικού ασύλου το μήνα, με κόστος €1,5 εκατομ. το μήνα.

          Σημειώνεται ότι σε αιτητές πολιτικού ασύλου παραχωρούνται τα ίδια ποσά που παραχωρούνται σε λήπτες δημόσιου βοηθήματος για κάλυψη των βασικών τους αναγκών και επιπλέον ποσοστό 50% των βασικών αναγκών για την κάλυψη του ενοικίου, όπως προβλέπεται από τη νομοθεσία.

          Τα ποσά που ισχύουν από την 1η Ιουλίου 2009 για την κάλυψη των βασικών αναγκών, με βάση τους περί Δημόσιων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών (Ανώτατο Ποσό για Κάλυψη Βασικών Αναγκών) Κανονισμούς, είναι τα ακόλουθα:

                                                                                                            Βασικές Ανάγκες   Ενοίκιο  

                                                                                                                            €                €

·   Για το λήπτη                                                                                             452       +   212.50

·   Για κάθε εξαρτώμενο που έχει συμπληρώσει το 14ο έτος

         της ηλικίας του                                                                                         226       +   113

·   Για κάθε εξαρτώμενο που δεν έχει συμπληρώσει το 14ο

          έτος της ηλικίας του                                                                                 135.60  +   67.80

Υπουργείο Υγείας

          Οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Υγείας ανέφεραν στην επιτροπή ότι, με βάση τους περί Κυβερνητικών Ιδρυμάτων και Υπηρεσιών (Γενικούς) Κανονισμούς, ταυτότητα νοσηλείας δίδεται μόνο σε πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας ή υπηκόους κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους οποίους ισχύουν οι διατάξεις των Κοινοτικών Κανονισμών 1408/71, 572/72 και 859/03.  Περαιτέρω, σύμφωνα με τους ίδιους εκπροσώπους, δικαιούχοι δωρεάν ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και ίσης μεταχείρισης με τους Κυπρίους πολίτες είναι οι ακόλουθοι:

1.      Πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μέλη της οικογένειάς τους που δεν είναι υπήκοοι κράτους μέλους, οι οποίοι έχουν δικαίωμα μόνιμης διαμονής με βάση τις πρόνοιες του περί του Δικαιώματος των Πολιτών της Ένωσης και των Μελών των Οικογενειών τους να Κυκλοφορούν και να Διαμένουν Ελεύθερα στην Επικράτεια της Δημοκρατίας Νόμου (Αρ. 7) του 2007.

2.      υπήκοοι τρίτων χωρών στους οποίους παραχωρείται το καθεστώς του επί μακρόν διαμένοντος, σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεων Νόμου, και

3.    αιτητές πολιτικού ασύλου ή αναγνωρισμένοι πολιτικοί πρόσφυγες, σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Προσφύγων Νόμου.

          Σημειώνεται ότι οι Τουρκοκύπριοι που διαμένουν στα κατεχόμενα και αποτείνονται στις ιατρικές υπηρεσίες του κράτους για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη εξυπηρετούνται δωρεάν με την παρουσίαση ταυτότητας ή διαβατηρίου της Δημοκρατίας.

          Οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Υγείας δήλωσαν στην επιτροπή ότι το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει το υπουργείο σε σχέση με τους παράνομους και νόμιμους μετανάστες μη δικαιούχους δωρεάν περίθαλψης είναι η δημιουργία και συσσώρευση ανείσπρακτων λογαριασμών.

          Όπως διευκρινίστηκε στα μέλη της επιτροπής, όλοι οι μετανάστες, ανεξάρτητα από το αν είναι νόμιμοι ή παράνομοι, περιθάλπονται στις Πρώτες Βοήθειες.  Όσον αφορά δε τη δευτεροβάθμια ιατρική περίθαλψη, αυτή καλύπτεται από το ασφαλιστήριο συμβόλαιο που υποχρεούται να παρέχει ο εργοδότης στον αλλοδαπό εργοδοτούμενό του.                                                                                        

          Απαντώντας στις επικρίσεις που εκφράστηκαν από τον εκπρόσωπο της ΚΙΣΑ εναντίον του Υπουργείου Υγείας για την άρνηση του τελευταίου να παράσχει οικονομική βοήθεια σε αλλοδαπούς που χρήζουν ειδικής φροντίδας στο εξωτερικό, ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας δήλωσε ότι για το συγκεκριμένο θέμα ζητήθηκε η θέση του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, το οποίο, σε σχετική επιστολή του ημερομηνίας 15 Ιανουαρίου 2008, αναφέρει ότι το Σχέδιο Παροχής Οικονομικής Αρωγής για Υπηρεσίες Υγείας εφαρμόζεται μόνο σε Κυπρίους πολίτες ή Ευρωπαίους πολίτες που διαμένουν στην Κύπρο.  Ύστερα από αίτημα μελών της επιτροπής, ο εκπρόσωπος του υπουργείου κατέθεσε στην επιτροπή τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1408/71 του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 1971 περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της κοινότητας και τον Κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 του Συμβουλίου της 21ης Μαρτίου 1972 περί του τρόπου εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71, καθώς και την πιο πάνω αναφερόμενη γνωμάτευση του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, τα οποία βρίσκονται κατατεθειμένα στο Αρχείο της Βουλής των Αντιπροσώπων.

Κίνηση για Ισότητα, Στήριξη, Αντιρατσισμό (ΚΙΣΑ)

          Ο εκπρόσωπος της ΚΙΣΑ τόνισε ότι, ενώ από τις αρχές του 1990 στη χώρα μας εισέρρεαν πρόσφυγες και μετανάστες, το κράτος δε λάμβανε κανένα μέτρο για αντιμετώπιση των προβλημάτων και αναγκών που παρουσιάζονταν. Ο ίδιος εξέφρασε την ικανοποίησή του, που, έστω και τώρα, το κράτος άρχισε να ασχολείται σοβαρά με τη χάραξη εθνικής μεταναστευτικής πολιτικής.

          Ο ίδιος εκπρόσωπος αναφέρθηκε στα προβλήματα του ρατσισμού και  της ξενοφοβίας που παρατηρούνται έντονα μέσα στα σχολεία και στην κοινωνία γενικότερα. Όπως ο ίδιος ανέφερε, η ρατσιστική αντιμετώπιση των αλλοδαπών καλλιεργείται από μερίδα των μέσων μαζικής ενημέρωσης που, κατά τον ίδιο, εξυπηρετούν συγκεκριμένες πολιτικές σκοπιμότητες.

          Ο ίδιος επισήμανε στην επιτροπή  ότι η ΚΙΣΑ είναι η μόνη μη κυβερνητική οργάνωση που στηρίζει και εργάζεται για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των αλλοδαπών και δυστυχώς η στήριξη που λαμβάνει από το κράτος είναι πολύ περιορισμένη.  Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον ίδιο, η ΚΙΣΑ λαμβάνει από το κράτος κάθε χρόνο €15.000, ποσό που σίγουρα δεν καλύπτει τα έξοδα της οργάνωσης, η οποία  μεταξύ άλλων διατηρεί και χώρο φιλοξενίας αλλοδαπών.

          Αναφερόμενος στη νεοσυσταθείσα Ειδική Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων για την ένταξη των μεταναστών στην κυπριακή κοινωνία, ο εκπρόσωπος της κίνησης επέκρινε το γεγονός ότι στην επιτροπή αυτή δε συμμετέχουν εκπρόσωποι μη κυβερνητικών οργανώσεων ούτε εμπειρογνώμονες, όπως θα ανέμενε κάποιος από το όνομα της επιτροπής, αλλά την επιτροπή απαρτίζουν λειτουργοί διάφορων υπουργείων και ένας εκπρόσωπος από το Γραφείο του Επιτρόπου Διοικήσεως.

          Επιπρόσθετα, ο εκπρόσωπος της ΚΙΣΑ κατήγγειλε στην επιτροπή ότι το σύστημα και η ίδια η αστυνομία δε διώκουν αποτελεσματικά τα άτομα που κατ’ επανάληψη η ΚΙΣΑ κατήγγειλε ότι εμπλέκονται στη διακίνηση και εκμετάλλευση μεταναστών. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τον ίδιο, το κράτος πρέπει να παρέμβει αποτελεσματικά για την καταπολέμηση της εμπορίας και εκμετάλλευσης προσώπων και κυρίως το κράτος πρέπει να παρέχει ειδική προστασία στα θύματα εμπορίας και εκμετάλλευσης και να μην τα αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο που αντιμετωπίζει τους θύτες.

          Επιπρόσθετα, ο εκπρόσωπος της ΚΙΣΑ ανέφερε στην επιτροπή ότι οι αλλοδαποί θα πρέπει ν’ απολαύουν στη χώρα υποδοχής βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα στην υγεία, την εργασία, τη στέγαση και την εκπαίδευση, καθώς και κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα.  Όσον αφορά δε στο δικαίωμα στην υγεία ειδικότερα, σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό πρέπει να παρέχεται σε όλα τα άτομα που βρίσκονται στην επικράτεια της Δημοκρατίας χωρίς κανένα όρο και περιορισμό και ανεξάρτητα από το καθεστώς διαμονής τους, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στην Ισπανία.

          Περαιτέρω ο ίδιος ανέφερε ότι η ασφάλιση ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που παρέχεται υποχρεωτικά από τον εργοδότη στον αλλοδαπό εργαζόμενο είναι υποτυπώδης και ως εκ τούτου πρέπει να επεκταθεί η προσφερόμενη κάλυψη.

          Τέλος ο ίδιος εκπρόσωπος δήλωσε ότι είναι απαράδεκτο να αποκλείονται οι υπήκοοι τρίτων χωρών από το Σχέδιο Παροχής Οικονομικής Αρωγής για Υπηρεσίες Υγείας που δεν προσφέρονται στο δημόσιο τομέα, διότι τα άτομα αυτά στερούνται κατάλληλης και εξειδικευμένης περίθαλψης που προσφέρεται μόνο σε νοσηλευτήρια του εξωτερικού, γεγονός που επιφέρει καταστροφικές συνέπειες στην υγεία τους.

Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR)

          Η εκπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες δήλωσε στην επιτροπή ότι, παρ’ όλο που το υπό εξέταση θέμα αφορά κυρίως τους οικονομικούς μετανάστες και όχι τους πολιτικούς πρόσφυγες, οι δύο αυτές ομάδες αλλοδαπών αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα, στα οποία μπορεί να δοθούν παρόμοιες, αν όχι και ταυτόσημες, λύσεις.

          Η ίδια αναφέρθηκε στην ανάγκη υιοθέτησης ολοκληρωμένης στρατηγικής ένταξης των πολιτικών προσφύγων στην κυπριακή κοινωνία και ειδικότερα στην ανάγκη υιοθέτησης προγραμμάτων για τα θέματα της στέγασης και της εργοδότησής τους.

          Τέλος η εκπρόσωπος κατέθεσε στην επιτροπή πολυσέλιδο έγγραφο στο οποίο καταγράφονται οι εμπειρίες άλλων χωρών στον τομέα της ένταξης, όπως της Μεγάλης Βρετανίας, της Γαλλίας, της Αυστραλίας και της Τσεχίας, καθώς και καλές πρακτικές στους τομείς της στέγασης και της εργασίας οι οποίες εφαρμόστηκαν σε άλλες χώρες, όπως η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Μεγάλη Βρετανία, η Ιταλία, η Γερμανία κ.ά. Το εν λόγω έγγραφο βρίσκεται στο Αρχείο της Βουλής των Αντιπροσώπων και σ’ αυτό μπορεί να ανατρέξει οποιοδήποτε μέλος του σώματος.

Μεταναστευτική πολιτική σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης

          Ύστερα από αίτημα της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, οι υπηρεσίες της Βουλής εφοδίασαν την επιτροπή με τις βασικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορούν τον τομέα της μετανάστευσης, τις οποίες η επιτροπή μελέτησε, προκειμένου να μπορέσει να καταλήξει σε ασφαλή και συμβατά προς το ευρωπαϊκό δίκαιο συμπεράσματα.

          Η Ευρωπαϊκή Ένωση απέκτησε για πρώτη φορά αρμοδιότητα στους τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, στους οποίους εμπίπτουν τα θέματα της μετανάστευσης και του ασύλου, με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ, το Μάιο του 1999.  Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε, τον Οκτώβρη του 1999, το Συμβούλιο δημοσιοποίησε τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές που θα έπρεπε να αναπτυχθούν στους τέσσερις τομείς μιας κοινής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μετανάστευση και το άσυλο:  την εταιρική σχέση με τις χώρες καταγωγής, την κοινή ευρωπαϊκή πολιτική ασύλου, τη δίκαιη μεταχείριση των υπηκόων τρίτων χωρών και τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών. 

          Έκτοτε τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν εκδώσει σωρεία πράξεων δεσμευτικού ή μη δεσμευτικού χαρακτήρα για τα θέματα της μετανάστευσης.  Στα πλαίσια της παρούσας έκθεσης δεν είναι δυνατό να γίνει λεπτομερής αναφορά στις πράξεις αυτές. Παρ’ όλα αυτά, πιο κάτω παρατίθενται επιγραμματικά σημαντικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αποτελούν μέρος της μεταναστευτικής της πολιτικής:

Α.  Πράξεις που αφορούν τη νόμιμη μετανάστευση:

1.      Οδηγία 2003/86/ΕΚ του Συμβουλίου της 22ας Σεπτεμβρίου 2003 σχετικά με το δικαίωμα οικογενειακής επανένωσης.  Η Οδηγία καθορίζει τους όρους υπό τους οποίους μπορούν να ασκούν το δικαίωμα οικογενειακής επανένωσης οι υπήκοοι τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην επικράτεια των κρατών μελών.  Η εν λόγω Οδηγία μεταφέρθηκε στο εθνικό μας δίκαιο με τον περί του Δικαιώματος των Πολιτών της Ένωσης και των Μελών των Οικογενειών τους να Κυκλοφορούν και να Διαμένουν Ελεύθερα στη Δημοκρατία Νόμο, [Ν. αρ. 7(I) του 2007].

2.      Οδηγία 2003/109/ΕΚ του Συμβουλίου της 25ης Νοεμβρίου 2003 σχετικά με το καθεστώς υπηκόων τρίτων χωρών οι οποίοι είναι επί μακρόν διαμένοντες.  Τα άτομα στα οποία αναγνωρίζεται το εν λόγω καθεστώς απολαύουν ενός συνόλου δικαιωμάτων παραπλήσιων προς τα δικαιώματα των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.      Οδηγία 2004/114/ΕΚ του Συμβουλίου της 13ης Δεκεμβρίου 2004 σχετικά με τις προϋποθέσεις εισδοχής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό τις σπουδές, την ανταλλαγή μαθητών, την άμισθη πρακτική άσκηση ή την εθελοντική υπηρεσία.

4.      Οδηγία 2009/50/ΕΚ του Συμβουλίου της 25ης Μαΐου 2009 σχετικά με τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την απασχόληση υψηλής ειδίκευσης.

5.      Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1030/2002 του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2002 για την καθιέρωση αδειών διαμονής ενιαίου τύπου για τους υπηκόους τρίτων χωρών.

6.      Οδηγία 2004/81/ΕΚ του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 σχετικά με τον τίτλο παραμονής που χορηγείται στους υπηκόους τρίτων χωρών θύματα εμπορίας ανθρώπων ή συνέργειας στη λαθρομετανάστευση, οι οποίοι συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές.

7.      Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εξέδωσε αριθμό Ανακοινώσεων προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που αφορούν κυρίως την ένταξη και την απασχόληση των μεταναστών.

          Στην Ανακοίνωση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ημερομηνίας 17 Ιουνίου 2008, COM (2008) 359, με τίτλο «Μια κοινή μεταναστευτική πολιτική για την Ευρώπη:  Αρχές, ενέργειες και μέσα», η επιτροπή αναφέρει μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

·               Η μετανάστευση στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί μια πραγματικότητα που χρειάζεται αποτελεσματική διαχείριση, καθώς «δεν υπάρχουν λόγοι που να επιτρέπουν να θεωρηθεί ότι οι μεταναστευτικές ροές θα μειωθούν».  Από το 2002 ο ετήσιος καθαρός αριθμός αφίξεων στην Ένωση κυμαίνεται μεταξύ ενάμισι και δύο εκατομμυρίων και αναφέρεται ότι την 1ην Ιανουαρίου 2006 διέμεναν στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεκαοκτώμισι εκατομμύρια υπήκοοι τρίτων χωρών.

·               Στο πλαίσιο της γηράσκουσας Ευρώπης, η δυνάμει συμβολή της μετανάστευσης στις οικονομικές αποδόσεις της Ένωσης είναι σημαντική.  Οι Ευρωπαίοι ζουν περισσότερο, η γενιά του “baby boom” πλησιάζει την ηλικία συνταξιοδότησης και τα ποσοστά γεννήσεων είναι χαμηλά.  Αυτές οι εξελίξεις δημιουργούν κινδύνους για τη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων, των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης και κοινωνικής ασφάλισης και απαιτούν αύξηση των δημόσιων δαπανών.

·               Η μετανάστευση μπορεί να συμβάλει στην κάλυψη μελλοντικών ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, καθώς και στην ενίσχυση του δυναμικού ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ευημερίας, συμπληρωματικά με διεξαγόμενες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.  Αυτός είναι ο  λόγος για τον οποίο η μετανάστευση έχει καταστεί σημαντικό σκέλος της Στρατηγικής της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, η οποία αναγνωρίζει ότι η κατάλληλη διαχείριση της οικονομικής μετανάστευσης αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της ανταγωνιστικότητας της Ένωσης.

·               Η μετανάστευση μπορεί επίσης να εμπλουτίσει τις ευρωπαϊκές κοινωνίες από απόψεως πολιτιστικής πολυμορφίας, νοουμένου ότι η ένταξη στις κοινωνίες υποδοχής είναι επιτυχής.

·               Οι μετανάστες είναι περισσότερο εκτεθειμένοι σε επισφαλείς εργασίες, εργασίες χαμηλότερης ειδίκευσης ή εργασίες για τις οποίες είναι υπερειδικευμένοι, με αποτέλεσμα να μην  αξιοποιούνται πλήρως οι ικανότητές τους (“σπατάλη εγκεφάλων”). 

·               Χρειάζονται μηχανισμοί βασισμένοι στην αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών και Ευρωπαϊκής Ένωσης, με σκοπό την κατανομή των βαρών και το συντονισμό των πολιτικών.  Αυτό προϋποθέτει τη διάθεση πόρων για τη διαχείριση συνοριακών ελέγχων, καθώς και για πολιτικές ένταξης.  Η ορθή διαχείριση της μετανάστευσης προϋποθέτει επίσης στενή συνεργασία με τις τρίτες χώρες, προκειμένου να εξετάζονται ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος, όπως είναι για παράδειγμα τα προβλήματα που προξενούνται από την “αφαίμαξη εγκεφάλων”.

·               Η παράνομη εργασία πρέπει να καταπολεμηθεί, επειδή οδηγεί σε καταστάσεις κατάχρησης και προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών.  Υποσκάπτει επίσης τη νόμιμη μετανάστευση και έχει αρνητικές συνέπειες όσον αφορά τη συνοχή και το θεμιτό ανταγωνισμό.

·               Μια κοινή μεταναστευτική πολιτική πρέπει να στηρίζεται στους βασικούς άξονες της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που είναι η ευημερία, η αλληλεγγύη και η ασφάλεια.

          Περαιτέρω, στην ίδια Ανακοίνωση η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων διατυπώνει δέκα κοινές αρχές γύρω από τις οποίες θα διαρθρωθεί η κοινή μεταναστευτική πολιτική, οι οποίες αναφέρονται επιγραμματικά πιο κάτω:

1.             Σαφείς κανόνες και ισότιμοι όροι:  Η κοινή μεταναστευτική πολιτική πρέπει να ευνοεί τη νόμιμη μετανάστευση, η οποία με τη σειρά της πρέπει να διέπεται από σαφείς, διαφανείς και δίκαιους κανόνες.  Οι πολίτες τρίτων χωρών πρέπει να λαμβάνουν πληροφορίες που να τους επιτρέπουν να κατανοούν τις απαιτήσεις και τις διαδικασίες νόμιμης εισόδου και διαμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

2.             Αντιστοίχηση των δεξιοτήτων και των αναγκών:  Η μετανάστευση για οικονομικούς σκοπούς, η οποία αποτελεί ένα από τα σκέλη της Στρατηγικής της Λισαβόνας, πρέπει να ανταποκρίνεται σε κοινή αξιολόγηση των αναγκών των αγορών εργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε όλα τα επίπεδα δεξιοτήτων και σε όλους τους τομείς, προκειμένου να προωθεί την ευρωπαϊκή οικονομία της γνώσης, να υποστηρίζει την οικονομική ανάπτυξη και να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της αγοράς απασχόλησης.

3.             Η ένταξη αποτελεί το κλειδί μιας επιτυχημένης μετανάστευσης:  Η ένταξη των νόμιμων μεταναστών πρέπει να βελτιωθεί με την εντατικοποίηση των προσπαθειών που καταβάλλονται από τα κράτη υποδοχής και με την αυξημένη συμβολή των ίδιων των μεταναστών (διαδικασία διπλής κατεύθυνσης), σύμφωνα με τις κοινές βασικές αρχές για την ένταξη, που θεσπίστηκαν το 2004.  Στους μετανάστες πρέπει να προσφέρονται δυνατότητες συμμετοχής και ανάπτυξης του δυναμικού τους.  Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες πρέπει να ενισχύσουν την ικανότητά τους να διαχειρίζονται την πολυμορφία που συνδέεται με τη μετανάστευση και να προωθούν την κοινωνική συνοχή.

4.             Διαφάνεια, εμπιστοσύνη, συνεργασία:  Η κοινή μεταναστευτική πολιτική πρέπει να θεμελιώνεται σε υψηλό επίπεδο πολιτικής και επιχειρησιακής αλληλεγγύης, αμοιβαίας εμπιστοσύνης, διαφάνειας, επιμερισμένης ευθύνης και κοινών προσπαθειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της.

5.             Αποτελεσματική και συνεκτική χρήση των διαθέσιμων μέσων:  Η απαραίτητη αλληλεγγύη για την υλοποίηση των στρατηγικών στόχων των κοινών πολιτικών της μετανάστευσης πρέπει να περιλαμβάνει ισχυρό χρηματοδοτικό στοιχείο, που να λαμβάνει υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση στα εξωτερικά σύνορα ορισμένων κρατών μελών και τις ιδιαίτερες μεταναστευτικές προκλήσεις που αυτά αντιμετωπίζουν.

6.             Εταιρική σχέση με τρίτες χώρες:  Η αποτελεσματική διαχείριση των μεταναστευτικών ροών προϋποθέτει ουσιαστική εταιρική σχέση και συνεργασία με τις τρίτες χώρες.  Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναπτύξει στενή συνεργασία με τις χώρες εταίρους σχετικά με τις δυνατότητες νόμιμης κινητικότητας, τις ικανότητες διαχείρισης της μετανάστευσης, τον εντοπισμό των παραγόντων που ευνοούν τη μετανάστευση, την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, την καταπολέμηση των παράνομων ροών και τη βελτίωση των δυνατοτήτων χρησιμοποίησης της μετανάστευσης προς όφελος της ανάπτυξης.

7.             Πολιτική θεωρήσεων που εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Ευρώπης και των εταίρων της:  Η κοινή πολιτική θεωρήσεων πρέπει να διευκολύνει την είσοδο καλόπιστων επισκεπτών και να ενισχύει την ασφάλεια.  Οι νέες τεχνολογίες πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά περίπτωση, για να καθίσταται δυνατή η διεξαγωγή διαφοροποιημένων ελέγχων των αιτούντων θεωρήσεις, βάσει ανάλυσης κινδύνου, με ευρεία ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών, και παράλληλα να τηρούνται οι κανόνες περί προστασίας των δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής.

8.             Ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων:  Η ακεραιότητα του χώρου Σένγκεν, στον οποίο έχουν καταργηθεί οι εσωτερικοί συνοριακοί έλεγχοι των προσώπων, πρέπει να διαφυλαχθεί.  Πρέπει να ενισχυθεί η ολοκληρωμένη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων και να αναπτυχθούν πολιτικές συνοριακών ελέγχων σε αντιστοιχία με τις πολιτικές τελωνειακών ελέγχων και πρόληψης έναντι άλλων απειλών που έχουν σχέση με την ασφάλεια και την προστασία.

9.             Εντατικοποίηση της καταπολέμησης της λαθρομετανάστευσης και μηδενική ανοχή για την εμπορία ανθρώπων:  Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της οφείλουν να επεξεργαστούν μία συνεκτική πολιτική καταπολέμησης της λαθρομετανάστευσης και της εμπορίας ανθρώπων.  Η παράνομη απασχόληση και η αδήλωτη εργασία στις διάφορες μορφές τους πρέπει να καταπολεμηθούν αποτελεσματικά με προληπτικά και κατασταλτικά μέτρα και κυρώσεις.  Πρέπει να ενισχυθούν η προστασία και η υποστήριξη που προσφέρονται στα θύματα της εμπορίας ανθρώπων.

10.        Βιώσιμες και αποτελεσματικές πολιτικές επιστροφής:  Οι μαζικές και συστηματικές νομιμοποιήσεις προσώπων που διαμένουν παράνομα πρέπει να αποφεύγονται και ταυτόχρονα να διατηρηθεί η δυνατότητα επιμέρους νομιμοποιήσεων βάσει δίκαιων και διαφανών κριτηρίων.

Β.  Πράξεις που αφορούν την παράνομη μετανάστευση:

1.      Οδηγία 2001/40/ΕΚ του Συμβουλίου της 28ης Μαΐου 2001 σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση αποφάσεων απομάκρυνσης υπηκόων τρίτων χωρών.

2.      Οδηγία 2002/90/ΕΚ του Συμβουλίου της 28ης Νοεμβρίου 2002 για τον ορισμό της υποβοήθησης της παράνομης εισόδου, διέλευσης και διαμονής.

3.      Απόφαση πλαίσιο του Συμβουλίου της 28ης Νοεμβρίου 2002 για την ενίσχυση του ποινικού πλαισίου για πρόληψη της υποβοήθησης της παράνομης εισόδου, διέλευσης και διαμονής.

4.      Οδηγία 2008/115/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 2008 σχετικά με τους κοινούς κανόνες και διαδικασίες στα κράτη μέλη για επιστροφή των παράνομων διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών.

5.      Οδηγία 2009/52/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 2009 σχετικά με την επιβολή ελάχιστων προτύπων όσον αφορά τις κυρώσεις και τα μέτρα κατά των εργοδοτών που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών.   

          Στο προοίμιο της εν λόγω Οδηγίας αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι «τα ισχύοντα συστήματα κυρώσεων έχουν αποδειχθεί ανεπαρκή, για να εξασφαλίσουν την πλήρη τήρηση των απαγορεύσεων που επιβάλλονται όσον αφορά την απασχόληση παράνομα διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών».  Σύμφωνα με την ίδια Οδηγία, πέρα από τη θέσπιση κατάλληλων ανάλογα με την περίπτωση ποινών, τα κράτη μέλη πρέπει να προβλέψουν τη δυνατότητα περαιτέρω κυρώσεων κατά εργοδοτών, περιλαμβανομένου του μερικού ή πλήρους αποκλεισμού από δημόσιες παροχές, ενισχύσεις ή επιδοτήσεις, συμπεριλαμβανομένων των γεωργικών επιδοτήσεων, του αποκλεισμού από διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων και της μερικής ή πλήρους ανάκτησης των δημόσιων παροχών, ενισχύσεων ή επιδοτήσεων που χορηγήθηκαν, περιλαμβανομένων των χρηματοδοτήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαχειρίζονται τα κράτη μέλη.

6.      Απόφαση του Συμβουλίου της 27ης Μαρτίου 2000 για τη βελτιωμένη ανταλλαγή πληροφοριών για καταπολέμηση των παραποιημένων ταξιδιωτικών εγγράφων (2000/261/ΔΕΥ).

7.      Απόφαση πλαίσιο του Συμβουλίου της 19ης Ιουλίου 2002 για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων (2002/629/ΔΕΥ).

Τοποθετήσεις της επιτροπής

          Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, αφού έλαβε υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν της από τους εκπροσώπους των δήμων, τους κυβερνητικούς αρμοδίους, την αστυνομία και τις ενδιαφερόμενες οργανώσεις, καθώς και τις βασικές αρχές και τις κατευθυντήριες γραμμές που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τη μεταναστευτική πολιτική, κατέληξε στις ακόλουθες θέσεις/εισηγήσεις:

1.      Οι οικονομικές διαφορές μεταξύ ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών, η παγκοσμιοποίηση, το εμπόριο, τα πολιτικά προβλήματα και η αστάθεια στις χώρες καταγωγής, οι δυνατότητες εξεύρεσης εργασίας και εξασφάλισης καλύτερης ζωής στις ανεπτυγμένες χώρες συγκαταλέγονται μεταξύ των βασικών παραγόντων που ωθούν τα άτομα σε διεθνή κινητικότητα.  Η Κύπρος, τα σύνορα της οποίας αποτελούν το ανατολικότερο εξωτερικό σύνορο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντιμετωπίζει ιδιαίτερες μεταναστευτικές προκλήσεις, που απαιτούν σωστή διαχείριση στα πλαίσια μιας ολοκληρωμένης μεταναστευτικής πολιτικής.  Το πρόβλημα της παράνομης εισόδου μεταναστών παρουσιάζεται εντονότερο στην Κύπρο σε σχέση με τις άλλες μεσογειακές χώρες, καθώς μεγάλος αριθμός παράνομων μεταναστών εισέρχεται στη Δημοκρατία από τα κατεχόμενα από την Τουρκία εδάφη, στα οποία η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί οποιοδήποτε έλεγχο.

2.      Η επιτροπή καλεί την κυβέρνηση να προβεί σε διαβήματα προς τον ευρωπαϊκό οργανισμό FRONTEX, ο οποίος είναι αρμόδιος για τη διαχείριση και διαφύλαξη των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης, προκειμένου να υπάρξει ο απαιτούμενος συντονισμός και να ενισχυθεί η Κυπριακή Δημοκρατία στις προσπάθειες που καταβάλλει για έλεγχο και αποτελεσματική διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.

3.      Στη βάση της αρχής της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της δίκαιης κατανομής των βαρών, η Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να διεκδικεί περαιτέρω οικονομική στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη διαχείριση της μεταναστευτικής ροής, που είναι δυσανάλογα μεγάλη σε σχέση με το μέγεθος και τον πληθυσμό της.

4.      Η επιτροπή χαιρετίζει τη σύσταση της Ειδικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για την ένταξη των μεταναστών στην κυπριακή κοινωνία και αναμένει να δει το έργο της επιτροπής αυτής.

5.      Η επιτροπή καλεί το κράτος να στηρίξει τις τοπικές αρχές στην κατάρτιση προγραμμάτων που συμβάλλουν στην ομαλή ένταξη των μεταναστών στην κυπριακή κοινωνία.  Επίσης, η επιτροπή καλεί την κυβέρνηση να ετοιμάσει νομοθετική ρύθμιση που θα βελτιώνει το νομικό πλαίσιο που διέπει τη δίωξη της παράνομης αλλαγής χρήσης υποστατικών από ιδιοκτήτες για τη στέγαση αλλοδαπών και το κλείσιμο ακατάλληλων για οίκηση οικοδομών, έτσι ώστε η εν λόγω νομοθεσία να καταστεί πιο ευέλικτη και αποτελεσματική.

6.      Η επιτροπή καλεί την αστυνομία να επεκτείνει τις εκστρατείες ενημέρωσης και επιμόρφωσης των αλλοδαπών για τους κανόνες οδικής ασφάλειας, ούτως ώστε οι ίδιοι να μην κινδυνεύουν κατά τη διακίνησή τους στους δρόμους και ταυτόχρονα να μη συνιστούν κίνδυνο για τους άλλους οδηγούς.

7.      Η επιτροπή θεωρεί ότι το δικαίωμα στην εκπαίδευση δεν μπορεί να εξαρτάται από την εθνική καταγωγή, τη γλώσσα, τη θρησκεία ούτε βεβαίως από τη νομιμότητα ή το καθεστώς διαμονής των γονιών ενός παιδιού στην Κύπρο.  Η επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι πολιτικές και οι προτεραιότητες που έχει θέσει το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού για την ένταξη των παιδιών των οικονομικών μεταναστών στο εκπαιδευτικό μας σύστημα βρίσκονται προς τη σωστή κατεύθυνση, ταυτόχρονα όμως επισημαίνει την ανάγκη καλλιέργειας πνεύματος αποδοχής και αλληλοκατανόησης και καταπολέμησης της προκατάληψης και της ξενοφοβίας στα σχολεία.

8.      Η επιτροπή εισηγείται τη μελέτη από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων του ενδεχομένου εισαγωγής συστήματος κουπονιών για σίτιση των αιτητών ασύλου με ανάλογη μείωση του επιδόματος που δίδεται σ’ αυτούς.

9.      Η επιτροπή επισημαίνει τα προβλήματα που παρουσιάζονται στην πρόσβαση των μεταναστών στις υπηρεσίες υγείας.  Η επιτροπή αναγνωρίζει τις αδυναμίες που υπάρχουν στο υφιστάμενο νομικό πλαίσιο και καλεί το υπουργείο να μελετήσει συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες την έκταση της ιατρικής περίθαλψης που προσφέρεται σε αλλοδαπούς και να την επεκτείνει, στο βαθμό που αυτό είναι δυνατό στα πλαίσια των διεθνών και ευρωπαϊκών μας υποχρεώσεων.

10.    Τέλος η επιτροπή διαπιστώνει την έλλειψη συντονισμού ανάμεσα στις υπηρεσίες του κράτους, τις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης και την αστυνομία και εισηγείται το Υπουργείο Εσωτερικών, ως το καθ’ ύλην αρμόδιο υπουργείο, να θεσμοθετήσει διαδικασίες που θα ενισχύουν το συντονισμό και την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκύπτουν από τη μετανάστευση.

 

6 Ιουλίου 2010

 

 
     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων