Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών για το νομοσχέδιο «Ο περί Διατήρησης Τηλεπικοινωνιακών Δεδομένων με Σκοπό τη Διερεύνηση Σοβαρών Ποινικών Αδικημάτων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2008»

Παρόντες:

Ιωνάς Νικολάου, πρόεδρος Ανδρέας Αγγελίδης
Τάσος Μητσόπουλος Νικόλας Παπαδόπουλος
Αριστοφάνης Γεωργίου  

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών μελέτησε το υπό αναφορά νομοσχέδιο σε δύο συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 30 Οκτωβρίου και 7 Νοεμβρίου 2008. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, του Γραφείου του Επιτρόπου Ρυθμίσεως Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και Ταχυδρομείων και της Αρχής Τηλεπικοινωνιών Κύπρου. Σημειώνεται επίσης ότι ο φορέας τηλεπικοινωνιών ΜΤΝ, παρ’ όλο που κλήθηκε, δεν εκπροσωπήθηκε στην επιτροπή.

Σκοπός του νόμου που προτείνεται είναι η τροποποίηση της βασικής νομοθεσίας για τη Διατήρηση Τηλεπικοινωνιακών Δεδομένων με Σκοπό τη Διερεύνηση Σοβαρών Ποινικών Αδικημάτων, έτσι ώστε σε επείγουσες περιπτώσεις εξαφάνισης ή απαγωγής προσώπου ο αστυνομικός ανακριτής να μπορεί, με επιστολή του προς τον παροχέα τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, να έχει πρόσβαση σε τηλεπικοινωνιακά δεδομένα που αφορούν τη διερευνώμενη υπόθεση, χωρίς την προηγούμενη εξασφάλιση δικαστικού διατάγματος, υπό την προϋπόθεση όμως ότι θα εξασφαλίσει τέτοιο διάταγμα εντός σαράντα οκτώ (48) ωρών από την ημερομηνία που του επιτράπηκε πρόσβαση σε τέτοια δεδομένα, διαφορετικά θα πρέπει να καταστρέψει τα εν λόγω δεδομένα. Επιπρόσθετα, σκοπείται η αντικατάσταση του όρου “παροχέας” με τον όρο “πάροχος”, τον οποίο το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας θεωρεί ορθότερο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της επιτροπής, το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως θεώρησε πρόσφορη την εισαγωγή της προτεινόμενης ρύθμισης, μετά που πληροφορήθηκε ότι στην αντίστοιχη νομοθεσία της Γαλλίας περιλαμβάνεται διάταξη για επείγουσα εξασφάλιση τηλεπικοινωνιακών δεδομένων, όπου υπάρχει κίνδυνος απώλειας ανθρώπινης ζωής. Όπως διευκρινίστηκε στην επιτροπή, η εν λόγω ρύθμιση δεν επιβάλλεται υπό την έννοια της υποχρέωσης, αλλά ούτε και απαγορεύεται από το κοινοτικό κεκτημένο και συγκεκριμένα από την κοινοτική Οδηγία 2006/24/ΕΚ.

Επισημαίνεται ότι στο βασικό νόμο, που ψηφίστηκε το Δεκέμβριο του 2007 για σκοπούς εναρμόνισης της ημεδαπής νομοθεσίας με την υπό αφορά κοινοτική Οδηγία, είχαν περιληφθεί συγκεκριμένες ασφαλιστικές δικλίδες, με πρωτοβουλία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών, με στόχο να περιοριστεί, κατά το δυνατό, η πιθανότητα καταχρηστικής ή μη ορθής εφαρμογής των διατάξεών της. Σημειώνεται επίσης ότι η εισαγωγή ασφαλιστικών δικλίδων ήταν επιτρεπτή από την εν λόγω κοινοτική Οδηγία, η οποία παρείχε την ευχέρεια στα κράτη μέλη να ρυθμίσουν με εθνικές διατάξεις τη διαδικασία και τους όρους πρόσβασης στα τηλεπικοινωνιακά δεδομένα για σκοπούς διερεύνησης σοβαρών ποινικών αδικημάτων.

Υπενθυμίζεται ότι οι ασφαλιστικές δικλίδες που τέθηκαν στο βασικό νόμο είχαν εισαχθεί στο άρθρο 4 αυτού, του οποίου προτείνεται τώρα η τροποποίηση με το υπό αναφορά νομοσχέδιο, έτσι ώστε να προβλεφθεί η επείγουσα εξασφάλιση δεδομένων σε περίπτωση εξαφάνισης ή απαγωγής προσώπου. Υπενθυμίζεται επίσης ότι οι εν λόγω ασφαλιστικές δικλίδες περιλάμβαναν την έκδοση δικαστικού διατάγματος, την προηγούμενη έγκριση του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και την υποβολή ένορκης δήλωσης από τον αστυνομικό ανακριτή, στην οποία πρέπει να περιλαμβάνονται συγκεκριμένα στοιχεία και πληροφορίες.

Στο στάδιο της μελέτης της προτεινόμενης τροποποίησης η επιτροπή, με βάση το ίδιο σκεπτικό και στόχο όπως και κατά την επεξεργασία της βασικής νομοθεσίας, επισήμανε την ανάγκη όπως τεθούν και στην υπό ρύθμιση περίπτωση ανάλογες ασφαλιστικές δικλίδες που να αποκλείουν την καταχρηστική εφαρμογή τους, όπως τυχόν περιπτώσεις ψευδών καταγγελιών εξαφάνισης ή απαγωγής προσώπου. Συγκεκριμένα, μέλη της επιτροπής εισηγήθηκαν να προβλεφθεί ότι η επιστολή του αστυνομικού ανακριτή προς τον παροχέα τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, χωρίς την εκ των προτέρων εξασφάλιση δικαστικού διατάγματος, θα πρέπει αφενός να εγκρίνεται προηγουμένως από το Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και αφετέρου να περιέχει τα ίδια στοιχεία και πληροφορίες που σύμφωνα με τη βασική νομοθεσία πρέπει να περιέχει η ένορκη δήλωση που συνοδεύει την αίτηση για έκδοση δικαστικού διατάγματος.

Περαιτέρω, την επιτροπή απασχόλησε το κατά πόσο η παροχή σε αστυνομικό ανακριτή δυνατότητας πρόσβασης σε τηλεπικοινωνιακά δεδομένα στην περίπτωση της εξαφάνισης προσώπου καλύπτεται από τη σχετική κοινοτική Οοδηγία. Ειδικότερα, στο άρθρο 1 της Οδηγίας προβλέπεται η παροχή τέτοιας δυνατότητας μόνο για σκοπούς διερεύνησης και δίωξης σοβαρών ποινικών αδικημάτων, όπως αυτά ορίζονται βάσει του εθνικού δικαίου. Από τη συζήτηση του πιο πάνω θέματος μεταξύ των μελών της επιτροπής και των εκπροσώπων του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως καταδείχθηκε ότι η εξαφάνιση προσώπου, δεδομένου ότι δε συνιστά από μόνη της ποινικό αδίκημα σύμφωνα με την ημεδαπή νομοθεσία, δεν εμπίπτει στην έννοια του “σοβαρού ποινικού αδικήματος” όπως αναφέρεται στην κοινοτική Οδηγία. Συνεπώς, συμπερίληψή της στην προτεινόμενη ρύθμιση δε συνιστά επιβαλλόμενη από την Οδηγία υποχρέωση και ενδεχομένως να θεωρηθεί ως μη συμβατή με το σύνταγμα, αφού το άρθρο 17 αυτού απαγορεύει την επέμβαση στην άσκηση του δικαιώματος της επικοινωνίας, ενώ το άρθρο 1Α προβλέπει την υπεροχή των κοινοτικών πράξεων νομοθετικού περιεχομένου που επιβάλλουν σαφή νομική υποχρέωση έναντι των συνταγματικών διατάξεων.

Περαιτέρω, καθόσον αφορά την προτεινόμενη με το νομοσχέδιο αντικατάσταση του όρου “παροχέας” με τον όρο “πάροχος”, οι εκπρόσωποι του Γραφείου του Επιτρόπου Ρυθμίσεως Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και Ταχυδρομείων επισήμαναν ότι ο όρος “παροχέας” υπάρχει και στον περί Ρυθμίσεως Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και Ταχυδρομικών Υπηρεσιών Νόμο.

Οι εκπρόσωποι της Αρχής Τηλεπικοινωνιών Κύπρου δήλωσαν ότι συμφωνούν με τους σκοπούς του προτεινόμενου νόμου.

Στη βάση των πιο πάνω και με τη σύμφωνη άποψη των εκπροσώπων του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και του εκπροσώπου του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως η επιτροπή αποφάσισε αφενός την απάλειψη της περίπτωσης της εξαφάνισης προσώπου από τη ρύθμιση που προτείνεται στο νομοσχέδιο και αφετέρου την προσθήκη σ’ αυτó διατάξεων για την εισαγωγή των ασφαλιστικών δικλίδων που αναφέρθηκαν πιο πάνω σε σχέση με την προϋπόθεση έγκρισης της επιστολής από το Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και τα στοιχεία και τις πληροφορίες που αυτή πρέπει να περιέχει. Επιπρόσθετα, η επιτροπή, ως συνεπακόλουθο των πιο πάνω, έκρινε αναγκαία την περαιτέρω τροποποίηση επιμέρους άρθρων του βασικού νόμου, γι’ αυτό και αποφάσισε την ανάλογη διαμόρφωση του κειμένου του νομοσχεδίου. Με την απόφασή της αυτή συμφώνησαν και οι εκπρόσωποι που αναφέρονται πιο πάνω.

Τέλος, η επιτροπή αποφάσισε τη διαγραφή από το κείμενο του νομοσχεδίου των διατάξεων με τις οποίες προτείνεται η αντικατάσταση στο βασικό νόμο του όρου “παροχέας” με τον όρο “πάροχος”, θεωρώντας ότι, αφού ο όρος “παροχέας” περιλαμβάνεται ήδη και σε άλλες συναφείς νομοθεσίες, είναι προτιμότερο να διατηρηθεί ο όρος αυτός για σκοπούς νομικής βεβαιότητας και συνέπειας στη νομοθεσία.

Υπό το φως των πιο πάνω, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών υιοθετεί τους σκοπούς και τις επιδιώξεις του υπό αναφορά νομοσχεδίου και, αφού διαμόρφωσε το κείμενό του στη βάση των πιο πάνω αποφάσεών της, ομόφωνα εισηγείται στη Βουλή την ψήφισή του σε νόμο, όπως τελικά έχει διαμορφωθεί από αυτήν.

 

 

11 Νοεμβρίου 2008

 

 
     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων