Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Θεσμών, Αξιών και Επιτρόπου Διοικήσεως για το θέμα που τιτλοφορείται «Το θεσμικό ζήτημα της ιδιοκτησίας της γης του οικισμού “Βερεγγάρια” στα Πολεμίδια»

Παρόντες:

Ρίκκος Ερωτοκρίτου, πρόεδρος Ανδρέας Θεμιστοκλέους
Γιώργος Περδίκης  Νίκος Τορναρίτης
Κύπρος Χρυσοστομίδης Ανδρέας Αγγελίδης
Γιαννάκης Θωμά Νίκος Κλεάνθους
Ντίνος Χατζηνικόλας Μαρίνος Σιζόπουλος
Χρήστος Πουργουρίδης  
 Μη μέλη της επιτροπής:  Άγγελος Βότσης

 

 

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Θεσμών, Αξιών και Επιτρόπου Διοικήσεως μελέτησε το πιο πάνω θέμα, το οποίο ενέγραψαν οι βουλευτές κ. Ρίκκος Ερωτοκρίτου, Γιώργος Περδίκης και Άγγελος Βότσης, σε πολλές συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στο διάστημα μεταξύ Ιουλίου 2006 και Μαρτίου 2007.

Στις συνεδριάσεις αυτές κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής ο Υπουργός Εσωτερικών, ο Υπουργός Εξωτερικών, ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, ο διευθυντής του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας του Υπουργείου Εσωτερικών και εκπρόσωποι του ίδιου υπουργείου, καθώς και εκπρόσωποι του Υπουργείου Εξωτερικών, της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, ο δήμαρχος Κάτω Πολεμιδιών και εκπρόσωποι της Επιτροπής Επηρεαζόμενων Κατοίκων.

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ

Εισάγοντας το υπό αναφορά θέμα, ο πρώτος εκ των εισηγητών του, πρόεδρος της επιτροπής κ. Ρίκκος Ερωτοκρίτου, ανέφερε ότι δημιουργήθηκε μια περιπλοκή αναφορικά με την ιδιοκτησία της γης του οικισμού “Βερεγγάρια”, που βρίσκεται κοντά στον κυκλικό κόμβο των Πολεμιδιών στη Λεμεσό, σε σχέση με το ποιος είναι ο διάδοχος της γης αυτής μετά την εγκατάλειψή της από τους Βρετανούς. Σύμφωνα με τον ίδιο εισηγητή, το νομικό αυτό ζήτημα υπάρχει από την εποχή της αποικιοκρατίας και εξακολουθεί να υπάρχει μέχρι και σήμερα, με βάση το οποίο, αν δεχτούμε ότι το νομικό αυτό καθεστώς υπάρχει αδιαλείπτως, δημιουργείται το ερώτημα ποια είναι η διάδοχη κατάσταση μετά την εγκατάλειψη των εδαφών αυτών από τους Βρετανούς.

Περαιτέρω, ο ίδιος εισηγητής πρόσθεσε ότι οι ιδιοκτήτες της γης αυτής, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, κατόπιν παραστάσεων στις οποίες προέβησαν προς τους αρμόδιους φορείς, πληροφορήθηκαν ότι υπάρχει ισχυρισμός από την πλευρά της Κυπριακής Δημοκρατίας ότι η ίδια θεωρείται ο διάδοχος του Υπουργείου Πολέμου της Μεγάλης Βρετανίας, το οποίο είχε απαλλοτριώσει πριν από το 1960 τις περιουσίες αυτές, και κατά συνέπεια, αν οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες επιθυμούν την ανάκτηση των οικοπέδων ή των εδαφών αυτών, θα πρέπει να τα αγοράσουν από την Κυπριακή Δημοκρατία. Αυτή είναι η πολιτική διάσταση του ζητήματος, χωρίς βέβαια να παραγνωρίζονται και άλλες πτυχές που, είτε είναι περιθωριακές είτε δεν αφορούν την καθαρά πολιτική διάσταση, αφορούν τη νομική διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη και που αφορά οπωσδήποτε τους ιδιοκτήτες ή τους διαδόχους τους και τους δικηγόρους τους.

Παράλληλα, υπάρχει εισήγηση ο χώρος αυτός να καθαριστεί και να τύχει άμεσης αξιοποίησης προς όφελος ολόκληρης της πόλης της Λεμεσού.

Β. ΑΠΟΨΕΙΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΤΕΘΗΚΑΝ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

1. Επιτροπή Επηρεαζόμενων Κατοίκων

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Επηρεαζόμενων Κατοίκων, σχολιάζοντας το υπό αναφορά θέμα, καταρχάς ευχαρίστησε τα μέλη της επιτροπής για την εγγραφή του θέματος αυτού. Ο ίδιος τόνισε ότι, σύμφωνα με πληροφόρηση που είχαν, η γη αυτή απαλλοτριώθηκε κατά την περίοδο μεταξύ 1954 και 1956 και ενεγράφη επ’ ονόματι του Υπουργείου Πολέμου της Μεγάλης Βρετανίας το 1959, αρχικά με “διάταγμα επίταξης” και αργότερα με “αναγκαστική απαλλοτρίωση”.

Το 1959, λίγο πριν από την ανεξαρτησία, ολοκληρώθηκε η απαλλοτρίωση, που σκοπό είχε τότε να χρησιμοποιηθεί ο χώρος από τους Βρετανούς για στρατιωτικούς σκοπούς. Από τις μαρτυρίες που υπάρχουν -και όλοι γνωρίζουν τα γεγονότα της περιόδου εκείνης και μέσα στα δύσκολα χρόνια του αγώνα της ΕΟΚΑ πώς γίνονταν οι απαλλοτριώσεις- σε περίπτωση που ιδιοκτήτες δεν αποδέχονταν το ύψος των ποσών των απαλλοτριώσεων τα οποία τους παραχωρούνταν τότε κατ’ αποκοπήν, εκβιάζονταν από τους Βρετανούς να τα αποδεχτούν, διαφορετικά θα τύγχαναν διάφορων κυρώσεων.

Μετά από αρκετά χρόνια οι Βρετανοί αποφάσισαν και γνωστοποίησαν την πρόθεσή τους να εγκαταλείψουν τον οικισμό, όπως και το έπραξαν. Από το 2000 δεν υπάρχει κανένας Βρετανός στο χώρο, διότι τελικά ο χώρος αυτός χρησιμοποιόταν ως χώρος φιλοξενίας των χαμηλόβαθμων στρατιωτικών που εργάζονταν στη Βρετανική Αεροπορία. Είναι γεγονός ότι από το 2000 η περιοχή είναι άκρως εγκαταλελειμμένη με πάρα πολλά προβλήματα, περιβαλλοντικά, προβλήματα υγείας, οχληρίας και ακαλαισθησίας.

Η περιοχή του οικισμού “Βερεγγάρια” βρίσκεται στο κέντρο του δήμου Κάτω Πολεμιδιών και καταλαμβάνει μια έκταση γης γύρω στις διακόσιες σκάλες, η οποία είναι περιφραγμένη και σ’ αυτήν υπάρχουν περίπου διακόσια σπίτια κατασκευασμένα από αμίαντο.

Περιέπεσε στην αντίληψη της Επιτροπής Επηρεαζόμενων Κατοίκων ότι οι Βρετανοί αποτάθηκαν στην κυπριακή κυβέρνηση και ζήτησαν να ξεκινήσουν κάποιες διαπραγματεύσεις για την αλλαγή της ιδιοκτησίας της περιοχής, θέλοντας οι ίδιοι οι Βρετανοί να πωλήσουν τη γη αυτή στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Το Υπουργείο Εξωτερικών, σύμφωνα με τις πληροφορίες, ξεκίνησε διαπραγματεύσεις, οι οποίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, για την αγορά αυτής της γης. Η κυπριακή κυβέρνηση θα πρέπει να καταβάλει χρηματικό ποσό στη βρετανική κυβέρνηση, για να αγοράσει αυτή τη γη. Ο πρόεδρος της επιτροπής υπογράμμισε ότι, αν η ιδιοκτησία αυτής της γης μεταβιβαζόταν το 1959 ή το 1960, αμέσως μετά που έγιναν οι συμφωνίες για την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, δε θα υπήρχε τέτοιο θέμα, αλλά θα προσφερόταν η γη αυτή στους προγενέστερους ιδιοκτήτες της. Τα εδάφη αυτά είναι εκτός της κυρίαρχης περιοχής των βάσεων [Sovereign Base Area (SBA)], σύμφωνα με τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης.

Ο ίδιος δήλωσε επίσης ότι οι επηρεαζόμενοι κάτοικοι και πρώην ιδιοκτήτες της γης, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, μελετούν το ενδεχόμενο να καταχωρίσουν σύντομα αγωγή στα δικαστήρια για κατοχύρωση της ιδιοκτησίας τους. Διερωτάται επίσης πώς η Κυπριακή Δημοκρατία ξεκινά μια διαδικασία να αγοράσει γη που τη διεκδικούν πολίτες της, η οποία γη τούς αφαιρέθηκε σύμφωνα με τα δεδομένα της τότε εποχής.

Οι επηρεαζόμενοι κάτοικοι, που ανέρχονται γύρω στους οκτακόσιους, ζητούν από την Κυπριακή Δημοκρατία να τους δοθεί η ευκαιρία να διαπραγματευθούν, ώστε να βρεθεί μια δίκαιη λύση. Άμεσο αίτημα των επηρεαζόμενων κατοίκων είναι να σταματήσουν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της βρετανικής κυβέρνησης και να αναγνωρίσει η Κυπριακή Δημοκρατία ότι αυτοί που νομιμοποιούνται να διεκδικήσουν τη γη είναι πρώτιστα οι προγενέστεροι ιδιοκτήτες της.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Επηρεαζόμενων Κατοίκων ανέφερε επίσης ότι οι οικίες που βρίσκονται στη γη του οικισμού “Βερεγγάρια” είναι κατασκευασμένες από αμίαντο. Επίσης, στην περιοχή υπάρχουν τρωκτικά και κανένας μέχρι σήμερα δεν έχει επιβάλει στους Βρετανούς να τηρήσουν την υποχρέωση που έχουν να άρουν τις οχληρίες που υπάρχουν. Είναι ζήτημα κυρίως περιβαλλοντικό και πρέπει η κυβέρνηση να αναλάβει τις ευθύνες της, ώστε το περιβάλλον του χώρου αυτού να αποκατασταθεί.

Η Επιτροπή Επηρεαζόμενων Κατοίκων κατέθεσε ενώπιον της επιτροπής Θεσμών, Αξιών και Επιτρόπου Διοικήσεως και σχετικό ψήφισμα, που επέδωσε και στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

2. Τέως Υπουργός Εσωτερικών

Ο τέως Υπουργός Εσωτερικών κ. Ανδρέας Χρίστου κατέθεσε τις ακόλουθες θέσεις όσον αφορά το όλο ζήτημα:

α. Το θέμα που συζητείται είναι πολύ σημαντικό για όλους, και για την κυβέρνηση και για την πολιτεία και ασφαλώς για τους πρώην ιδιοκτήτες. Το αρμόδιο υπουργείο που χειρίστηκε τα θέματα αυτά είναι το Υπουργείο Εξωτερικών. Επειδή όμως η επιτροπή κάλεσε τον υπουργό προσωπικά, θεώρησε υποχρέωσή του να έρθει ενώπιόν της και να μεταφέρει τις θέσεις κυρίως του Υπουργείου Εσωτερικών. Ο Υπουργός Εσωτερικών είναι σύμβουλος του Υπουργείου Εξωτερικών για το θέμα αυτό.

β. Η έκταση της γης του οικισμού “Βερεγγάρια”, η οποία ανέρχεται στις εκατόν ενενήντα τρεις σκάλες, είναι γη η οποία απαλλοτριώθηκε το 1954 και το 1955, οπότε έγινε και η πράξη της απαλλοτρίωσης. Οι τότε ιδιοκτήτες, για να μπορέσει να συνεχιστεί η απαλλοτρίωση, αποδέχτηκαν τους οικονομικούς όρους που είχαν τεθεί. Η περιοχή αυτή απαλλοτριώθηκε από το Υπουργείο Πολέμου της Μεγάλης Βρετανίας και ενεγράφη επ’ ονόματι του υπουργείου αυτού σε μεταγενέστερο στάδιο. Υπάρχει βέβαια μια μικρή λωρίδα γης, έκτασης τριάντα τ.μ. περίπου, που αγοράστηκε το 1960 από Κύπριο ιδιοκτήτη, κάτι το οποίο γίνεται και επιτρέπεται. Δεν περιήλθε στην αντίληψη του υπουργείου αν υπήρχαν οποιεσδήποτε διαφορετικές απόψεις στο θέμα αυτό, αν “πιέστηκαν” δηλαδή οι ιδιοκτήτες να πωλήσουν τη γη τους, όπως ισχυρίζονται οι κάτοικοι, ισχυρισμός όμως που δεν υπάρχει τρόπος να επιβεβαιωθεί ή να διαψευσθεί από τους φακέλους που βρίσκονται στο Υπουργείο Εσωτερικών.

γ. Η αγορά αυτής της γης έγινε με τους ισχύοντες τότε νόμους, το ισχύον τότε νομικό πλαίσιο της απαλλοτρίωσης και της αγοράς και κτίστηκε όντως εκεί ένας αυτόνομος οικισμός μεγάλης έκτασης, στον οποίο υπάρχουν κατοικίες, εκτεταμένο οδικό δίκτυο, εκατόν ενενήντα τέσσερις οικιστικές μονάδες, κτίρια υποδομής, σχολεία, κτίρια αναψυχής, γραφεία, καταστήματα, τρεις κολυμβητικές δεξαμενές, μια ειδική κολυμβητική δεξαμενή καταδύσεων, ανοικτό δίκτυο αποχετεύσεων ομβρίων υδάτων έκτασης 8,3 χιλιομέτρων, οδικό δίκτυο για εσωτερική χρήση έκτασης 4,5 χιλιομέτρων, βιολογικός σταθμός κ.ά. Η περιοχή εφάπτεται σχεδόν του κόμβου του δρόμου Πολεμιδιών.

δ. Αυτή η περιουσία, με βάση το σύνταγμα και τα προσαρτήματα που επισυνάπτονται σε αυτό, καταχωρίζεται ως ακίνητη ιδιοκτησία της Μεγάλης Βρετανίας και διέπεται από το Annex B (Προσάρτημα), το Τμήμα ΙΙ (Part II) και το Τμήμα ΙΙΙ (Part III), στο οποίο γίνεται αναφορά στις ιδιοκτησίες οι οποίες σε διάφορες περιόδους αποκτήθηκαν από τις βρετανικές αρχές και βρίσκονταν εκτός του εδάφους των βρετανικών βάσεων. Στο ίδιο προσάρτημα υπάρχει πρόνοια για τη διαδικασία διάθεσής τους, σε περίπτωση που η βρετανική κυβέρνηση θεωρήσει ότι δεν τις χρειάζεται πλέον, και τονίζεται ότι, αν τέτοια ακίνητη ιδιοκτησία δεν είναι αναγκαία για τους σκοπούς της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης, τότε αυτό το γεγονός γνωστοποιείται από την αρμόδια αρχή του Ηνωμένου Βασιλείου, συγκεκριμένα από το Υπουργείο Άμυνας, στην Κυπριακή Δημοκρατία και, σε τέτοια περίπτωση, ακολουθούνται συγκεκριμένα στάδια:

i. Η Κυπριακή Δημοκρατία οφείλει να ελέγξει κατά πόσο υπάρχουν δικαιώματα προτεραιότητας σε οποιοδήποτε πρόσωπο, όπως είναι τα δικαιώματα προηγούμενου ιδιοκτήτη, και κατά πόσο αυτό το πρόσωπο επιθυμεί να ασκήσει αυτά τα δικαιώματα και απαντά στην κυβέρνηση της Μεγάλης Βρετανίας σε αυτό θέμα.

ii. Αν δεν υπάρχουν τέτοια δικαιώματα, ξεκινούν διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο μερών και αναζητείται συμφωνία στην τιμή. Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, ορίζονται δύο διαιτητές, ένας από κάθε πλευρά. Αν οι δύο διαιτητές δεν καταλήξουν σε συμφωνία στην τιμή, ορίζεται τρίτος διαιτητής, επιδιαιτητής, και, αν και ο επιδιαιτητής δε δώσει λύση που να είναι κοινά αποδεκτή, ορίζει την τιμή ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η οποία είναι δεσμευτική και για τα δύο μέρη.

Μέχρι αυτή τη στιγμή, οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν περάσει καν στο πρώτο στάδιο, με την έννοια ότι δεν έχει γίνει καμιά ουσιαστική διαπραγμάτευση. Αυτή τη στιγμή υπάρχει προσπάθεια διαπίστωσης των πραγματικών γεγονότων για την περιοχή.

iii. Σύμφωνα με το ίδιο προσάρτημα, πρέπει να διερευνήσει η Κυπριακή Δημοκρατία κατά πόσο υπάρχουν δικαιώματα προτεραιότητας των προηγούμενων ιδιοκτητών. Προτείνεται δηλαδή στους κατοίκους η αγορά χωρίς να καθορίζεται η τιμή αγοράς. Όμως αυτό το θέμα είναι νομικό και γι’ αυτό θα ήταν ορθότερο να ερωτηθεί ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας.

iv. Σύμφωνα με το Κεφάλαιο 226, τον περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμο, αν μια περιουσία απαλλοτριώθηκε και πάνω σε αυτήν κτίστηκαν σπίτια και έχουν περάσει δέκα χρόνια από την ημέρα της απαλλοτρίωσης, δεν υπάρχουν οποιαδήποτε δικαιώματα στους προηγούμενους ιδιοκτήτες. Αν είναι αυτή η ερμηνεία που θα δοθεί από το Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, ενδεχομένως θα καταλήξει να ισχυριστεί ότι, επειδή έχουν περάσει όχι δέκα χρόνια αλλά πενήντα χρόνια από τότε, πιθανόν οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες να μην έχουν οποιοδήποτε δικαίωμα στην ανάκτηση της γης. Αν όμως δοθεί άλλη ερμηνεία, θέμα το οποίο δεν εμπίπτει στις αρμοδιότητες του Υπουργείου Εσωτερικών να απαντήσει, τότε ενδεχομένως θα πρέπει να ερωτηθούν οι ιδιοκτήτες αν επιθυμούν να ανακτήσουν τη γη.

ε. Υπάρχει ένα “μείζον και αξεπέραστο θέμα” στην όλη υπόθεση που είναι η απομάκρυνση του τεράστιου όγκου των υλικών αμιάντου, από τα οποία είναι κατασκευασμένος όλος ο οικισμός. Πέρα από το γεγονός ότι οι Βρετανοί φαίνεται να μην είναι έτοιμοι να αναλάβουν όλη την ευθύνη για την εργασία αυτή, που σημαίνει την κατεδάφιση των κτιρίων που είναι κατασκευασμένα από αυτό το υλικό και κυρίως την αποθήκευσή του και την ταφή του υπό τις προϋποθέσεις τις οποίες θέτει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι ένα έργο του οποίου το κόστος υλοποίησης υπολογίζεται ότι κυμαίνεται μεταξύ £5 εκατομ. με £7 εκατομ. για την Κύπρο. Υπεύθυνη για τα κόστος αυτό, σύμφωνα με τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης, είναι η Βρετανία.

στ. Τα στοιχεία τα οποία κατέθεσαν οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες της γης έχουν ληφθεί υπόψη και από τη Νομική Υπηρεσία του κράτους, η οποία έχει στείλει και σχετικό υπόμνημα στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο οποίος ζήτησε και σχετική ενημέρωση και διαβεβαίωσε τον υπουργό ότι τίποτε δε θα γίνει που να μην έχει μελετηθεί με σχολαστικότητα και για το οποίο να υπάρχει βεβαιότητα ότι θα είναι, κατά την κρίση είτε των νομικών είτε των τεχνοκρατών είτε των πολιτικών που θα αποφασίσουν, το ορθότερο υπό τις περιστάσεις.

ζ. Σημαντικό είναι όχι πότε εγκατέλειψαν οι Βρετανοί την περιοχή, αλλά πότε ενημέρωσαν την Κυπριακή Δημοκρατία ότι την εγκαταλείπουν και αυτό έγινε το 2003. Κατά συνέπεια, από το 2003 ενεργοποιείται η σχετική πρόνοια του Προσαρτήματος Β του συντάγματος.

η. Έγινε μια συνάντηση με τους εκπροσώπους της βρετανικής κυβέρνησης το 2006, ανταλλάχθηκαν κάποιες προκαταρκτικές σκέψεις και επικεντρώθηκαν οι συνομιλίες κυρίως στο θέμα του αμιάντου, χωρίς όμως να ληφθεί οποιαδήποτε σχετική απόφαση. Σημαντικό είναι ότι δεν έχει προγραμματιστεί άλλη συνάντηση για το προσεχές μέλλον.

θ. Δεν είναι επιθυμητό και σωστό να δημοσιευτεί η σημερινή αξία της γης, διότι θα δημιουργηθεί πρόβλημα στις διαπραγματεύσεις, αλλά θα μπορούσε να δοθεί η πληροφόρηση αυτή στα μέλη της επιτροπής σε κλειστή συνεδρία.

ι. Η βρετανική κυβέρνηση έχει τη δυνατότητα να πωλήσει τη γη αυτή είτε με πλειστηριασμό είτε και στην ελεύθερη αγορά.

ια. Όσον αφορά το θέμα του αμιάντου, αρμόδιο τμήμα της κυβέρνησης για να ενημερώσει περαιτέρω και εξειδικευμένα την επιτροπή είναι η Υπηρεσία Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος.

ιβ. Η Κυπριακή Δημοκρατία θεωρεί ότι η ευθύνη απομάκρυνσης του αμιάντου βαρύνει τους Βρετανούς. Εκείνος που θα αγοράσει τελικά την περιοχή θα πρέπει να προβεί σε συμφωνία με τους Βρετανούς και να θέσει όρο στον πωλητή ότι πρέπει να απομακρυνθεί ο αμίαντος. Ο πωλητής, αν θέλει, το αποδέχεται, αλλά όλα εξαρτώνται από τη διαπραγμάτευση που θα γίνει μεταξύ των δύο μερών. Πιστεύεται ότι είναι θέμα κόστους και οφέλους.

ιγ. Στη διαδικασία μεταφοράς της γης από τον έναν ιδιοκτήτη στον άλλο μπορεί να επιβληθούν κάποιοι όροι, αλλά το θέμα είναι νομικό.

Σε συμπλήρωση των πιο πάνω θέσεων του Υπουργού Εσωτερικών, ο διευθυντής του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας του Υπουργείου Εσωτερικών υπογράμμισε ότι το τμήμα του δεν έχει ακριβή στοιχεία για το πόσοι είναι οι κληρονόμοι των προηγούμενων ιδιοκτητών της γης του οικισμού “Βερεγγάρια” των οποίων απαλλοτριώθηκε η γη και οι οποίοι υπολογίζονται γύρω στα διακόσια άτομα. Το τμήμα, τόνισε ο ίδιος, μπορεί να προμηθεύσει την επιτροπή με κατάλογο των ονομάτων των ιδιοκτητών των οποίων απαλλοτριώθηκε η γη.

Επίσης, όπως ανέφερε ο ίδιος, οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες δεν αποτάθηκαν μέχρι σήμερα επίσημα στο τμήμα, για να ζητήσουν στοιχεία για τη συγκεκριμένη γη.

Περαιτέρω, τόνισε ότι δεν υπήρξε άλλη περίπτωση παγκυπρίως παρόμοια με το καθεστώς της γης του οικισμού “Βερεγγάρια”.

3. Υπουργός Εξωτερικών

Ο Υπουργός Εξωτερικών, αναφερόμενος στο πιο πάνω θέμα, υπογράμμισε ενώπιον της επιτροπής τα ακόλουθα:

α. Έχουν γίνει συγκεκριμένες συσκέψεις στο Υπουργείο Εξωτερικών με υπηρεσιακούς παράγοντες των υπουργείων των οποίων οι υπηρεσίες μπορούν ή πρέπει να έχουν εμπλοκή με έναν και μοναδικό στόχο, τη διαπραγμάτευση με τους Βρετανούς για την εξαγορά της γης του οικισμού “Βερεγγάρια”.

β. Υπάρχει ενδιαφέρον από μια ομάδα πολιτών οι οποίοι τη διεκδικούν, υποστηρίζοντας ότι έχουν δικαίωμα προτίμησης, γιατί η γη ανήκε στους προπάππους τους και, με βάση την απαλλοτρίωση που έγινε από τους Βρετανούς τότε, πρέπει να επιστρέψει τώρα στα χέρια τους. Υπάρχει όμως συγκεκριμένη γνωμάτευση του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας ότι οι πολίτες αυτοί δεν έχουν δικαίωμα προτίμησης επί της γης. Από τη στιγμή που το υπουργείο έχει τη συγκεκριμένη γνωμάτευση, πρέπει να καθορίσει ένα συγκεκριμένο διαπραγματευτικό πλαίσιο και ήδη την 21η Μαΐου 2006 έγινε και η πρώτη συνάντηση μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της βρετανικής κυβέρνησης και ξεκίνησε επίσημα η διαπραγμάτευση.

γ. Στόχος του υπουργείου ήταν να καταλήξει σε συμφωνία με τη βρετανική κυβέρνηση πριν από το τέλος του 2006, όμως αυτό εξαρτάται και από τους όρους της συμφωνίας, κυρίως σε ό,τι αφορά το οικονομικό θέμα. Η διαπραγμάτευση δε θα είναι εύκολη λόγω του θέματος της τιμής, αφού οι ίδιοι οι Βρετανοί αμφισβητούν την εκτίμηση που έγινε πριν από δύο χρόνια περίπου, την οποία οι ίδιοι εισηγήθηκαν, όσον αφορά την τιμή.

δ. Όσον αφορά τη μεταφορά των επικίνδυνων υλικών, όπως είναι ο αμίαντος, η κυπριακή κυβέρνηση έχει θέσει τον όρο η μεταφορά να γίνει από τους Βρετανούς υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Στο υπό αναφορά θέμα θα υπάρξει και οικονομική συζήτηση για το ποιο θα είναι το κόστος. Υπάρχουν βέβαια κάποιες αξιολογήσεις και εκτιμήσεις, ο ίδιος όμως νιώθει έντονα ότι δεν είναι σωστό να δημοσιοποιεί τις θέσεις της κυπριακής κυβέρνησης ή τις θέσεις των Βρετανών στο ενδιάμεσο της διαπραγμάτευσης.

ε. Η διαπραγμάτευση γίνεται με το Βρετανό Ύπατο Αρμοστή (High Commissioner).

στ. Το Υπουργικό Συμβούλιο θα αποφασίσει για την αξιοποίηση της γης αυτής και την ανάκτησή της και γι’ αυτό το λόγο δεν μπορεί να τοποθετηθεί ακόμη ο υπουργός.

ζ. Έχει τεθεί το θέμα της ανέγερσης στην περιοχή του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου (ΤΕΠΑΚ), αλλά ο ίδιος δεν μπορεί να δεσμευθεί ότι η γη θα αξιοποιηθεί με αυτό τον τρόπο ή με άλλο τρόπο. Ήδη το υπουργείο έχει προχωρήσει σε εκτιμήσεις για το κόστος της μεταφοράς του αμιάντου και των υπόλοιπων επικίνδυνων υλικών από την περιοχή. Όμως δε θα ήθελε να αναφερθεί στο κόστος, διότι υπάρχει το κόστος που καθορίζουν οι Βρετανοί όσον αφορά τη μεταφορά και που μπορεί να είναι χρήσιμο για την κυπριακή κυβέρνηση.

η. Την ευθύνη για τη μεταφορά και καταστροφή των επικίνδυνων υλικών έχει η βρετανική κυβέρνηση.

4. Υπηρεσία Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος

Ο εκπρόσωπος της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, τοποθετούμενος στο θέμα, ανέφερε ότι, ανεξάρτητα από το ποια απόφαση θα ληφθεί σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς και τη μελλοντική χρήση του χώρου, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση και προτεραιότητα στο κεφάλαιο “περιβάλλον”. Μετά από επισκέψεις της υπηρεσίας στο χώρο, διαπιστώθηκε ότι υπάρχουν εκεί ποσότητες αμιάντου και, για να μετατραπούν σε απόβλητα, πρέπει να αποφασισθεί ποιος θα είναι ο τρόπος διαχείρισης του αμιάντου. Επίσης, στο χώρο υπάρχουν και άλλα απόβλητα που κατατάσσονται στα επικίνδυνα απόβλητα. Στην ίδια περιοχή βρίσκεται επίσης βιολογικός σταθμός, σε απόσταση 500-800 μέτρων, κοντά στον οικισμό “Μακάρειο”. Πρέπει να υπάρξει διαχειριστικό σχέδιο το οποίο θα καλύψει το σύνολο των στερεών και επικίνδυνων αποβλήτων.

Αναφορικά με το κόστος διαχείρισης των αποβλήτων αμιάντου, αν τύχουν διαχείρισης στην Κύπρο, αυτό υπολογίζεται να ανέλθει στο £0,5 εκατομ., ενώ, σε αντίθετη περίπτωση, μπορεί να υπερβεί τα £3 εκατομ. με £4 εκατομ. Να σημειωθεί ότι στην Κύπρο δε θα υπάρχει τα επόμενα δύο με τρία χρόνια χώρος για διαχείριση των αποβλήτων αυτών. Όταν ληφθεί η απόφαση για το ιδιοκτησιακό καθεστώς και εάν ζητηθεί από τους πωλητές να συμπεριλάβουν και το κόστος διαχείρισης του αμιάντου, τότε μόνο η υπηρεσία θα έχει την πραγματική εκτίμηση του κόστους για τη διαχείριση στερεών και επικίνδυνων αποβλήτων.

5. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας

Η επιτροπή απέστειλε επιστολή προς το Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας με τα ακόλουθα ερωτήματα για την καλύτερη μελέτη του όλου θέματος:

α. Η Κυπριακή Δημοκρατία θεωρείται διάδοχος του Υπουργείου Πολέμου της Μεγάλης Βρετανίας και τι αποκτά μετά την εγκατάλειψη της περιουσίας του “Βερεγγάρια” από τους Βρετανούς; Πώς μπορεί το θέμα να προωθηθεί με άξονα το δημόσιο συμφέρον και συγκεκριμένα το συμφέρον των προηγούμενων ιδιοκτητών κατοίκων της περιοχής, με την έννοια ότι το δικαίωμα της ιδιοκτησίας είναι αναπαλλοτρίωτο ή δύναται να απαλλοτριωθεί υπό τους όρους που ορίζει το σύνταγμα και οι νόμοι;

β. Για τα συγκεκριμένα εδάφη θεωρείται ότι ασκείται κυριαρχία από τις βάσεις; Δηλαδή, θεωρείται τμήμα του εδάφους με την έννοια των κυρίαρχων περιοχών;

γ. Ποια διαδικασία θα ακολουθηθεί σ’ αυτή την περίπτωση κατά την οποία οι Άγγλοι εγκατέλειψαν τη γη του οικισμού “Βερεγγάρια”; Η ιδιοκτησία αυτή θα επιστραφεί στη Δημοκρατία ή σε εκείνους οι οποίοι έχουν δικαίωμα προτίμησης;

δ. Σε περίπτωση που οι παλιοί ιδιοκτήτες έχουν δικαίωμα προτίμησης, ποιο τίμημα θα πρέπει να πληρώσουν, για να ανακτήσουν τη γη τους, την αγοραία αξία της ιδιοκτησίας αυτής ή το ποσό το οποίο τους δόθηκε για την απαλλοτρίωση του 1954 και του 1955; Τι ορίζει το σχετικό άρθρο της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης γι’ αυτό το ζήτημα;

ε. Οι Άγγλοι ήταν υποχρεωμένοι, βάσει της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης, να καταβάλλουν κτηματικό φόρο;

στ. Υπάρχει δικαίωμα προτίμησης σύμφωνα με παράρτημα της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης το οποίο αφορά διαπραγμάτευση των Άγγλων με τους προηγούμενους ιδιοκτήτες της συγκεκριμένης γης ή υπάρχει δικαίωμα διαπραγμάτευσης των Άγγλων με την Κυπριακή Δημοκρατία;

ζ. Μπορεί η Κυπριακή Δημοκρατία να απαλλοτριώσει τη συγκεκριμένη γη στην περιοχή του οικισμού “Βερεγγάρια”;

η. Αν υποθέσουμε ότι αποσυρόταν η Αγγλία από την κατοχή αυτού του τμήματος της γης και το παραχωρούσε δωρεάν στην Κυπριακή Δημοκρατία, έχει το δικαίωμα η Δημοκρατία να το επιστρέψει δωρεάν σε οποιοδήποτε ήταν προγενέστερος κάτοχος; Αν τη συγκεκριμένη γη την αγοράσει η Κυπριακή Δημοκρατία, νομικά τι δικαιώματα έχουν οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες;

θ. Ανεξαρτήτως του ποιος είναι σήμερα ο ιδιοκτήτης της συγκεκριμένης γης, ο δήμος Κάτω Πολεμιδιών φέρει ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση του χώρου εκεί, παραδείγματος χάριν για την καθαριότητα, τα απόβλητα κ.λπ.;

ι. Εφαρμόζονται στην περιοχή αυτή οι νόμοι όσον αφορά την τοπική αυτοδιοίκηση;

ια. Ποιες ιδιοκτησίες, εκτός των περιοχών των βάσεων, κατέχονταν ή κατέχονται από την Αγγλία και βάσει ποιου καθεστώτος;

Ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, απαντώντας στην πιο πάνω επιστολή και τοποθετούμενος στη νομική διάσταση του υπό αναφορά θέματος, δήλωσε ενώπιον της επιτροπής, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

α. Η διαδικασία για την απόκτηση της γης στα Πολεμίδια, που είναι γνωστή ως “Βερεγγάρια” και ανήκει στη βρετανική κυβέρνηση, είχε ξεκινήσει από καιρό. Είχε απαλλοτριωθεί από τη βρετανική κυβέρνηση από τότε που κατείχε την Κύπρο ως αποικιοκρατική δύναμη, γύρω στο 1954-1955. Με την αποχώρηση των Βρετανών από την Κύπρο η ιδιοκτησία αυτή διατηρήθηκε από τη βρετανική κυβέρνηση, με βάση τη Συμφωνία Εγκαθίδρυσης, αλλά δε θεωρείται τμήμα του εδάφους των κυρίαρχων περιοχών των βάσεων.

β. Η βρετανική κυβέρνηση έχει αποφασίσει ότι δε χρειάζεται αυτή τη γη πλέον και η διαδικασία που υπάρχει σ’ αυτές τις περιπτώσεις που ορίζει πως αυτή η γη επιστρέφεται είτε στη Δημοκρατία είτε σε εκείνους οι οποίοι έχουν δικαίωμα προτίμησης. Αυτό ρυθμίζεται στο άρθρο 7 κυρίως του σχετικού προσαρτήματος που υπάρχει στη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης, Part III, Annex B. Αν υπάρχει δικαίωμα προτίμησης από εκείνους από τους οποίους απαλλοτριώθηκε, αυτό είναι θέμα πραγματικό, δεν είναι θέμα νομικό. Δηλαδή, θα πρέπει να διαπιστωθεί αν, με βάση τις πρόνοιες της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης, εκείνοι από τους οποίους απαλλοτριώθηκε η γη μπορεί να έχουν δικαίωμα προτίμησης. Η άποψη του Γενικού Εισαγγελέα είναι ότι οι κάτοικοι αυτοί δεν έχουν τέτοιο δικαίωμα. Ακόμα και αν υπήρχε το δικαίωμα προτίμησης, το τίμημα το οποίο πρέπει να πληρώσουν οι πρώην ιδιοκτήτες, για να ανακτήσουν τη γη τους, είναι η αγοραία αξία της γης και όχι εκείνο το ποσό το οποίο τους δόθηκε για την απαλλοτρίωση το 1954 και το 1955. Πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι δεν υπάρχει νομολογία επί του θέματος αυτού· είναι καθαρά θέμα ερμηνείας του σχετικού άρθρου της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης. Αν δε συμφωνηθεί από τα μέρη η τιμή της ανάκτησης, ορίζονται δύο διαιτητές. Αν αποτύχουν και οι δύο διαιτητές, ορίζεται επιδιαιτητής και, στην περίπτωση που αποτύχει και αυτός, αποφασίζει πλέον ο πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου για την τιμή, με βάση την αγοραία αξία της γης τη συγκεκριμένη στιγμή.

γ. Η Νομική Υπηρεσία έχει εμπλακεί στο θέμα μόνο σε ό,τι αφορά τη νομική πτυχή του, δηλαδή, αν τυχόν καταλήξουν σε απόφαση ότι προσφέρεται πλέον προς πώληση, ποιο θα είναι το τίμημα το οποίο θα πάρει η Δημοκρατία. Υπάρχει όμως μια διαφορά στο τίμημα που προσφέρει η Δημοκρατία από εκείνο το οποίο ζητούν οι Βρετανοί. Επίσης, στην περιοχή οι εγκαταστάσεις όλες είναι φτιαγμένες από αμίαντο και απαιτείται μια μεγάλη δαπάνη για την κατεδάφισή τους, καθώς και την απομάκρυνση και το θάψιμο του αμιάντου.

δ. Παρ’ όλο που η νομολογία δεν αφορά τις βάσεις και οι απόψεις για το θέμα διίστανται, υπάρχουν δύο δικαστικές αποφάσεις. Σύμφωνα με τη μία απόφαση όλα είχαν κριθεί πριν από το σύνταγμα και επομένως το σύνταγμα δεν επηρεάζει τα δικαιώματα, όπως ρυθμίζονται με τον προ του συντάγματος νόμο για τις απαλλοτριώσεις. Σύμφωνα με τη δεύτερη απόφαση, το σύνταγμα από την ημερομηνία εφαρμογής του έχει ουσιαστικά κατισχύσει όλης της νομοθεσίας που υπήρχε και πριν και επομένως τα όποια δικαιώματα ρυθμίζονται με βάση τις πραγματικές διατάξεις. Δεν μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι μια από τις δύο αποφάσεις είναι η ορθή. Η προσωπική γνώμη του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας είναι ότι το σύνταγμα έχει καταλυτική επίδραση σε όλη τη νομοθεσία, και στην προ του συντάγματος ακόμη.

ε. Ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας δεν πιστεύει ότι στη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης υπάρχει πρόνοια που να ορίζει ότι, σε περίπτωση που τα πρώτα δέκα χρόνια οι Βρετανοί εγκατέλειπαν τον οικισμό, χωρίς να ανεγείρουν οικιστικές μονάδες, τότε θα μπορούσαν να συζητήσουν οι κάτοικοι την πιθανότητα να τον αποκτήσουν. Εφόσον όμως έχουν περάσει δέκα χρόνια, με βάση την πρόνοια που υπάρχει στη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης, τον πρώτο λόγο της διαπραγμάτευσης τον έχει η Κυπριακή Δημοκρατία. Ακόμα όμως και να θεωρούμε ότι αυτή είναι σωστή ερμηνεία, τα δέκα χρόνια ούτως ή άλλως έχουν παρέλθει.

στ. Ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας δε θεωρεί ότι οι Βρετανοί θα δεχτούν την επιστροφή της αποζημίωσης που δόθηκε στους τότε ιδιοκτήτες συν τους τόκους της, σε περίπτωση που οι κάτοικοι έχουν το δικαίωμα προτίμησης.

ζ. Είναι ξεκάθαρο από τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης ότι, αν η συγκεκριμένη περιουσία δε χρειάζεται, τότε επιστρέφεται.

η. Αν η Κυπριακή Δημοκρατία καταλήξει σε συμφωνία με τους Βρετανούς, δίδεται η ευκαιρία η Δημοκρατία να καταλήξει σε μια οποιαδήποτε συμφωνία, έξω από το πλαίσιο του Προσαρτήματος Annex Β της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης, για το πώς γίνεται η επιστροφή.

θ. Από τη στιγμή που υπάρχει η θέση ότι το δικαίωμα προτίμησης των κατοίκων δεν υπάρχει, η Δημοκρατία μπορεί να προχωρήσει σε διαπραγμάτευση με τους Βρετανούς με βάση τις προ της εγκαθίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας συνθήκες. Το όλο θέμα όμως βρίσκεται σε μία στασιμότητα και στο τέλος μπορεί να μην καταλήξουν τα μέρη καν στην πώληση. Ουσιαστικά, όσον αφορά την πώληση της περιοχής, δεν έχουν φτάσει τα πράγματα σε σημείο διαπραγμάτευσης μεταξύ της Δημοκρατίας και των Βρετανών.

ι. Ο Γενικός Εισαγγελέας πιστεύει ότι η περιοχή αυτή μπορεί να απαλλοτριωθεί, αλλά θα πρέπει να καθοριστούν οι σκοποί, να γίνει δηλαδή γνωστό το τι θα γίνει η περιοχή αυτή. Κάποιος όμως μπαίνει σε δύσκολες διαδικασίες για το τίμημα. Δεν έχουν μελετηθεί σε βάθος τα θέματα αυτά ούτε ο ίδιος ο Γενικός Εισαγγελέας μπορεί να δεσμεύσει τη Δημοκρατία ή να απαντήσει αν θα προχωρήσει στην αγορά ή αν δε θα προχωρήσει, πόσο θα το αγοράσει το ακίνητο ή πώς θα το αξιοποιήσει.

ια. Ο ίδιος πιστεύει ότι οι ιδιοκτήτες δεν έχουν το δικαίωμα προτίμησης, έτσι, αν ποτέ η Δημοκρατία καταλήξει σε συμφωνία με τους Βρετανούς για το τίμημα, θα πρέπει να μπουν κάποιες πρόνοιες σύμφωνα με τις οποίες, αν τελικά προσφύγουν οι ιδιοκτήτες στο δικαστήριο και αποφανθεί το δικαστήριο ότι αυτοί έχουν το δικαίωμα προτίμησης, τα χρήματα τα οποία θα δοθούν από την κυπριακή κυβέρνηση να αναλάβει η Βρετανία να μας τα δώσει πίσω. Αυτό βέβαια δεν μπορεί κάποιος να το ξέρει από τώρα, πώς θα καταλήξει δηλαδή μια τέτοια συμφωνία.

ιβ. Όσον αφορά την καθαριότητα του χώρου και την αποκατάσταση του περιβάλλοντος στην περιοχή, ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας έχει την προσωπική άποψη ότι ο ιδιοκτήτης, που στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι οι Βρετανοί, έχει την ευθύνη, όπως φέρει ευθύνη οποιοσδήποτε ιδιοκτήτης. Συγκεκριμένα, μιλώντας για ιδιοκτήτη της γης, εννοείται πάντοτε ότι είναι το Υπουργείο Πολέμου της βρετανικής κυβέρνησης.

ιγ. Όσον αφορά την άποψη ότι, ανεξαρτήτως του ποιος είναι σήμερα ο ιδιοκτήτης της γης, ο δήμος Κάτω Πολεμιδιών φέρει ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση του χώρου εκεί, όπως για την καθαριότητα και τα απόβλητα, αυτό είναι ένα θέμα που θα πρέπει να συζητηθεί μεταξύ του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και του δήμου Κάτω Πολεμιδιών.

6. Δήμαρχος Κάτω Πολεμιδιών

Ο δήμαρχος Κάτω Πολεμιδιών, σχολιάζοντας το θέμα, ανέφερε ότι υπάρχει ένα σημείο στη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης που πρέπει να διευκρινιστεί ειδικότερα μια πρόνοια, σύμφωνα με την οποία, σε περίπτωση που στα πρώτα δέκα χρόνια οι Βρετανοί εγκατέλειπαν τον οικισμό χωρίς να ανεγείρουν οικιστικές μονάδες, θα μπορούσαν να συζητήσουν οι κάτοικοι την πιθανότητα να ανακτήσουν τη γη αυτή, όμως οι Βρετανοί υποστηρίζουν ότι, αφού έχουν περάσει τα δέκα χρόνια, τότε έχουν το δικαίωμα να διαπραγματευτούν με την Κυπριακή Δημοκρατία.

Γύρω στο 1999, έπειτα από κάποιες συζητήσεις που έγιναν στο δημοτικό συμβούλιο, αποφασίστηκε ομόφωνα να ζητηθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία ο χώρος αυτός να αξιοποιηθεί για δημόσιο όφελος και ειδικότερα να αλλάξει χαρακτήρα και να μετατραπεί σε χώρο ανώτατης εκπαίδευσης, στα πλαίσια της αναθεώρησης του τοπικού σχεδίου. Το Πολεοδομικό Συμβούλιο αποφάσισε, στα πλαίσια της αναθεώρησης του τοπικού σχεδίου, μέρος της γης να είναι χώρος μέσης εκπαίδευσης, άλλο μέρος χώρος ανώτατης εκπαίδευσης και το υπόλοιπο οικιστική ζώνη. Το δημοτικό συμβούλιο ζήτησε από τον τότε Υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού και από τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας να ανεγερθεί στην περιοχή πανεπιστημιακή σχολή, στα πλαίσια του αιτήματος τότε για λειτουργία του ΤΕΠΑΚ, αφού ο χώρος στην περιοχή “Βερεγγάρια” είναι μοναδικός σε αξία εξαιτίας του ότι βρίσκεται σε εξαιρετική τοποθεσία, σε κομβικό σημείο που ενώνει όλες τις πόλεις, και έχει όλες τις δυνατότητες να στεγάσει εκεί ένα σύγχρονο και λειτουργικό πανεπιστήμιο. Αυτό το γεγονός χαιρετίστηκε από πολλά κόμματα, από πολλές οργανώσεις, από πολλά κινήματα και από αρκετό κόσμο. Στην πορεία προέκυψε το σχετικό αίτημα των κατοίκων. Έγινε γνωστό στους Βρετανούς ότι υπάρχει σκέψη στην περιοχή αυτή να ανεγερθεί πανεπιστημιακή μονάδα, με αποτέλεσμα οι Βρετανοί να αυξάνουν την τιμή κατά τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης.

Ο δήμαρχος Κάτω Πολεμιδιών θεωρεί το αίτημα των κατοίκων απόλυτα φυσιολογικό, αν τεκμηριώνεται είτε σε πολιτικό είτε σε πραγματικό είτε σε νομικό επίπεδο, ότι δικαιούνται τη γη και ότι κανένας δεν είναι σε θέση να απαγορεύσει με οποιοδήποτε τρόπο να αποκατασταθεί το δίκαιο. Αυτό που ζητείται είναι η περιοχή αυτή, από τη στιγμή που εγκαταλείφθηκε από τους Βρετανούς, να αξιοποιηθεί για δημόσιο όφελος με τη δημιουργία πανεπιστημιακής σχολής, διότι η τοποθεσία αυτή είναι μοναδική. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή λειτουργούν εκεί κάποια υποστατικά από αμίαντο και ως εκ τούτου προκύπτουν σοβαρότατα ζητήματα.

Ο δήμος έχει διαμαρτυρηθεί επανειλημμένα και έχει προβεί σε διαβήματα προς τις βρετανικές βάσεις και προς την Κυπριακή Δημοκρατία για αποκατάσταση του περιβάλλοντος, δυστυχώς όμως η αρνητική κατάσταση παρατείνεται. Πιστεύεται ότι η κατάσταση παρατείνεται για λόγους καθαρά συμφερόντων των Βρετανών, διότι, ενόσω παρατείνεται, γίνεται περισσότερος δημόσιος διάλογος και κατά συνέπεια, όπως αντιλαμβάνονται όλοι, οι Βρετανοί αυξάνουν και την τιμή εκεί, εφόσον υπάρχει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον από όλους για ανάκτηση της γης.

Είναι γεγονός όμως ότι ο αμίαντος παραμένει και προξενεί περιβαλλοντικό πρόβλημα. Υπάρχει επίσης άμεσος κίνδυνος στην περιοχή, γεγονός που δημιουργεί πολύ αρνητική ψυχολογία στον κόσμο και στους περιοίκους.

Επίσης, στην περιοχή, λόγω του ότι είναι εγκαταλειμμένη και δε συντηρείται, είναι φυσιολογικό να αναπτύσσονται και αναπαράγονται διάφορα ερπετά, καθώς και να προκαλούνται άλλες οχληρή. Επίσης, στην περιοχή δεν υπάρχει δυνατότητα προσέγγισης και πρόσβασης, εκτός αν υπάρχει σχετική άδεια από τους Βρετανούς.

Ένα σημαντικό γεγονός που πρέπει να αναφερθεί είναι ότι οι Βρετανοί δεν κατέβαλαν ή δεν καταβάλλουν κτηματικό φόρο για την ιδιοκτησία αυτή, γεγονός που θεωρείται ότι δημιουργεί αδικία και ετεροβαρή μεταχείριση έναντι των άλλων ιδιοκτητών γης, είτε αυτοί είναι φυσικά είτε είναι νομικά πρόσωπα. Δεν είναι λογικό ο απλός πολίτης να πληρώνει κτηματικό φόρο και οι Βρετανοί όχι. Υπάρχει όμως για το θέμα γνωμάτευση του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας που λέει ότι, σύμφωνα με το Προσάρτημα Β, Μέρος IV της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης, δεν υποχρεώνονται οι Βρετανοί να πληρώνουν τέτοιο κτηματικό φόρο. Η γνωμάτευση αυτή δόθηκε στις 28 Μαΐου 1999.

Πραγματοποιήθηκε πρόσφατα συνάντηση του δημάρχου Κάτω Πολεμιδιών με το διοικητή των βρετανικών βάσεων στα πλαίσια της οποίας τέθηκαν τα αιτήματα των κατοίκων, τα οποία αφορούν γενικά την επικινδυνότητα του χώρου, τα απόβλητα, τις ακαθαρσίες, τις πληροφορίες για ύπαρξη αλεπούδων κ.ά., και γενικά η αντίδρασή τους για την κατάσταση που επικρατεί στο χώρο.

Τέλος, ο δήμαρχος ανέφερε ότι πρώτιστο μέλημά του είναι να εξυπηρετηθεί το δημόσιο συμφέρον, δηλαδή να αξιοποιηθεί σωστά ο χώρος και να αποκατασταθεί το δίκαιο.

Γ. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Ο πρόεδρος και τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Θεσμών, Αξιών και Επιτρόπου Διοικήσεως θεωρούν ότι η κυπριακή κυβέρνηση οφείλει να κάνει τάχιστα τις αναγκαίες προσπάθειες, ώστε η γη του οικισμού “Βερεγγάρια”, που αποτελεί αξιόλογο κομβικό σημείο στο κέντρο της ευρύτερης πόλης της Λεμεσού, να επιστραφεί στους πρώην ιδιοκτήτες της, χωρίς βέβαια να καταστρατηγηθούν οι πρόνοιες της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης. Αν αυτό δεν είναι εφικτό, τότε η επιτροπή πιστεύει πως ο χώρος αυτός πρέπει, αφού ανακτηθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία, να αξιοποιηθεί για το δημόσιο συμφέρον, ώστε η περιοχή να αποτελέσει πνεύμονα ζωής για την πόλη.

Η επιτροπή επισημαίνει παράλληλα ότι πρέπει στον εν λόγω χώρο να αποκατασταθεί άμεσα και πλήρως το περιβάλλον, να αφαιρεθεί ο αμίαντος από τις κατασκευές και τις σωληνώσεις και να αντιμετωπιστεί σωστά ο παρακείμενος βιολογικός σταθμός. Περαιτέρω, επισημαίνει ότι πρέπει να διαχειριστεί η κυπριακή κυβέρνηση τα στερεά απόβλητα, να καθαριστεί επίσης ο χώρος από τα χόρτα και τα ερπετά, ως άμεση προτεραιότητα για τους κατοίκους της περιοχής, για να αισθάνονται ότι ζουν σ’ ένα σύγχρονο, υγιεινό και πολιτισμένο περιβάλλον.

Επιπρόσθετα, η επιτροπή τονίζει τα ακόλουθα:

1. Η απομάκρυνση και σωστή αποθήκευση του αμιάντου αποτελεί την ελάχιστη υποχρέωση της Βρετανίας προς τους κατοίκους της περιοχής.

2. Το καθάρισμα του χώρου αποτελεί επίσης άλλη άμεση προτεραιότητα και υποχρέωση των Βρετανών προς τους περιοίκους.

3 Υπεύθυνη για τα ανωτέρω είναι πρωτίστως η βρετανική κυβέρνηση. Οφείλει η κυπριακή κυβέρνηση στις διαπραγματεύσεις να το θέσει ως όρο στην άλλη πλευρά και ως δέσμευση της Βρετανίας.

Τέλος, η επιτροπή αφήνει επίσης ανοικτό το ενδεχόμενο να μελετήσει περαιτέρω, σε συνεργασία με τις Κοινοβουλευτικές Επιτροπές Υγείας και Περιβάλλοντος, το ζήτημα της αποκατάστασης του περιβάλλοντος στην εν λόγω περιοχή, ώστε αυτό να επανέλθει στην προτέρα του κατάσταση άμεσα και τάχιστα.

 

 

 

13 Μαρτίου 2007

 

 

 

 

 

 

Αρ. Φακ.: 23.04.103.2006

 

 
     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων