Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών για το νομοσχέδιο που τιτλοφορείται «Ο περί του Δικαιώματος Πνευματικής Ιδιοκτησίας και Συγγενικών Δικαιωμάτων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2006»

Παρόντες:

Ιωνάς Νικολάου, πρόεδρος Κύπρος Χρυσοστομίδης
Τάσος Μητσόπουλος Ανδρέας Αγγελίδης
Κώστας Κωνσταντίνου Νικόλας Παπαδόπουλος
Αριστοφάνης Γεωργίου Ρίκκος Ερωτοκρίτου
Κώστας Παπακώστας  

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε τρεις συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στις 22 και 29 Ιουνίου και στις 6 Ιουλίου 2006. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν εκπρόσωποι του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, ο Έφορος Εταιρειών και Επίσημος Παραλήπτης, εκπρόσωποι του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, του Επιμελητηρίου Καλών Τεχνών (ΕΚΑΤΕ) και εκπρόσωποι ενδιαφερομένων.

Σκοπός του νόμου που προτείνεται είναι η εναρμόνιση της κυπριακής νομοθεσίας με τις διατάξεις της Οδηγίας 2001/84/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Σεπτεμβρίου 2001 σχετικά με το δικαίωμα παρακολούθησης υπέρ του δημιουργού ενός πρωτότυπου έργου τέχνης. Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης όφειλαν να προβούν στην υιοθέτηση των διατάξεων της Οδηγίας πριν από την 1η Ιανουαρίου 2006. Σημειώνεται ότι το υπό συζήτηση νομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή στις 16 Φεβρουαρίου 2006.

Ειδικότερα, με το υπό αναφορά νομοσχέδιο σκοπείται η κατοχύρωση του δικαιώματος παρακολούθησης, το οποίο επιτρέπει στο δημιουργό καλλιτέχνη να εισπράττει αμοιβή από τις διαδοχικές μεταβιβάσεις του πρωτότυπου έργου τέχνης. Συγκεκριμένα, στο νομοσχέδιο προβλέπονται κυρίως τα ακόλουθα:

1. “Πρωτότυπο έργο τέχνης” είναι το έργο εικαστικών τεχνών, όπως οι πίνακες, τα κολλάζ, τα έργα ζωγραφικής, τα σχέδια, οι εικόνες χαρακτικής, χαλκογραφίας και λιθογραφίας, τα γλυπτά, τα εργόχειρα χαλιά τοίχου (ταπισερί), τα προϊόντα κεραμικής και υαλουργίας και οι φωτογραφίες, εφόσον τα έργα αυτά έχουν εκτελεσθεί εξ ολοκλήρου από τον καλλιτέχνη ή πρόκειται για αντίτυπα που θεωρούνται πρωτότυπα έργα τέχνης.

2. Τα αντίτυπα πρωτότυπων έργων τέχνης θεωρούνται πρωτότυπα έργα τέχνης και προστατεύονται ως τέτοια, εφόσον έχουν εκτελεστεί σε περιορισμένο αριθμό από τον ίδιο το δημιουργό ή υπό την ευθύνη του. Επιπλέον, τα αντίτυπα αυτά πρέπει να είναι αριθμημένα, να έχουν υπογραφεί ή να έχουν κατ’ άλλο τρόπο εγκριθεί από τον καλλιτέχνη.

3. Το δικαίωμα παρακολούθησης ισχύει σε όλες τις μεταπωλήσεις, μετά την πρώτη μεταβίβαση του έργου εκ μέρους του δημιουργού, στις οποίες συμμετέχει επαγγελματίας της αγοράς έργων τέχνης.

4. Η κατώτατη τιμή πώλησης έργου για το οποίο τυγχάνει εφαρμογής το δικαίωμα παρακολούθησης είναι 3.000 ευρώ ή το αντίστοιχο ποσό σε λίρες Κύπρου.

5. Η προστασία του δικαιώματος παρακολούθησης διαρκεί κατά την περίοδο της ζωής του δημιουργού και εξακολουθεί για εβδομήντα (70) έτη μετά το θάνατό του.

Σύμφωνα με τους κυβερνητικούς αρμοδίους που παρευρέθηκαν στις συνεδριάσεις της επιτροπής, στόχος του δικαιώματος παρακολούθησης είναι να εξασφαλίσουν οι δημιουργοί έργων εικαστικών τεχνών μερίδιο στην οικονομική επιτυχία των πρωτότυπων έργων τους. Το δικαίωμα αυτό αποσκοπεί στην αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ αφενός της οικονομικής κατάστασης των δημιουργών των έργων εικαστικών τεχνών και αφετέρου της οικονομικής κατάστασης των άλλων δημιουργών που επωφελούνται από τις διαδοχικές εκμεταλλεύσεις των έργων τους.

Όλοι οι παρευρισκόμενοι συμφώνησαν με τους σκοπούς και τις επιδιώξεις του υπό αναφορά νομοσχεδίου.

Στο στάδιο της μελέτης του νομοσχεδίου απασχόλησαν την επιτροπή ορισμένα ζητήματα για τα οποία η εκπρόσωπος του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας έδωσε γραπτώς, μεταξύ άλλων, και τις πιο κάτω διευκρινίσεις:

1. Το άρθρο 2 του νομοσχεδίου, το οποίο υιοθετεί το άρθρο 1 της Οδηγίας και προβλέπει ότι το δικαίωμα παρακολούθησης είναι αναπαλλοτρίωτο και ότι δεν επιτρέπεται η εκ των προτέρων παραίτηση από αυτό, δε βρίσκεται σε αντίθεση με το άρθρο 12 του βασικού νόμου, που προβλέπει αφενός ότι το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας είναι μεταβιβάσιμο διά εκχωρήσεως και αφετέρου ότι η εν λόγω εκχώρηση και η χορήγηση αποκλειστικής άδειας εκμετάλλευσης του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας είναι έγκυρη, μόνο αν γίνεται γραπτώς. Στο άρθρο 12 του βασικού νόμου όντως ρυθμίζονται οι πράξεις μεταβίβασης του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας, το οποίο συνίσταται στο αποκλειστικό δικαίωμα ελέγχου της πώλησης και εκμίσθωσης του πρωτοτύπου και αντιγράφων, καθώς και του ελέγχου ορισμένων άλλων πράξεων που απαριθμούνται στο άρθρο 7 του νόμου. Ωστόσο, το δικαίωμα παρακολούθησης του δημιουργού πρωτότυπου έργου τέχνης δεν αποτελεί καθαυτό δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, αλλά αποτελεί δικαίωμα παραγωγικού χαρακτήρα, το οποίο επιτρέπει στο δημιουργό καλλιτέχνη να εισπράττει αμοιβή από τις διαδοχικές μεταβιβάσεις του έργου του. Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον έχει τελεσθεί η πράξη εκχώρησης της οικονομικής εκμετάλλευσης του έργου, παρέχεται το δικαίωμα παρακολούθησης που είναι ένας τρόπος είσπραξης ποσοστού επί των κερδών κάθε μεταπώλησης του έργου τέχνης, και για να διασφαλιστεί το δικαίωμα αυτό θα πρέπει υποχρεωτικά να μην υπάρχει εκ των προτέρων παραίτηση από το δημιουργό. Το ίδιο ισχύει σχετικά με το δικαίωμα εύλογης αμοιβής που έχει ο δημιουργός ή ο ερμηνευτής ή ο εκτελεστής καλλιτέχνης στην εκμίσθωση του έργου του. Συγκεκριμένα, σε σχέση με το δικαίωμα εύλογης αμοιβής στο εδάφιο (2) του άρθρου 12 του βασικού νόμου προβλέπεται ρητά ότι η διά ιδιωτικής συμβάσεως παραίτηση του δημιουργού από το δικαίωμα αυτό είναι άκυρη.

Βάσει των πιο πάνω, το άρθρο 12 δεν είναι αντίθετο με το δικαίωμα παρακολούθησης του δημιουργού πρωτότυπου έργου τέχνης. Ωστόσο, θα μπορούσε να περιληφθεί σχετική πρόνοια στο νομοσχέδιο, ώστε να προβλεφθεί και στην περίπτωση του δικαιώματος παρακολούθησης ότι η διά ιδιωτικής συμβάσεως παραίτηση του δημιουργού πρωτότυπου έργου από το δικαίωμα αυτό είναι άκυρη.

2. Το δικαίωμα παρακολούθησης δεν ισχύει σε πράξεις μεταξύ ιδιωτών. Για να ισχύει το δικαίωμα αυτό, θα πρέπει στην πράξη μεταπώλησης να συμμετέχει επαγγελματίας της αγοράς έργων τέχνης.

3. Οι πράξεις που αφορούν δωρεάν έργου τέχνης δεν εμπίπτουν στις πράξεις μεταπώλησης, όπως αυτές προβλέπονται στα σχετικά άρθρα της Οδηγίας και του νομοσχεδίου.

4. Παρ’ όλον ότι η Οδηγία παρέχει τη δυνατότητα να οριστεί ως κατώτατη τιμή πώλησης έργου για το οποίο ισχύει το δικαίωμα παρακολούθησης τιμή χαμηλότερη των 3.000 ευρώ ή του αντίστοιχου ποσού σε λίρες Κύπρου, εντούτοις κρίθηκε ότι στο παρόν στάδιο βάσει των κυπριακών δεδομένων τέτοια ρύθμιση θα είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της τιμής των έργων τέχνης και θα συνεπαγόταν μείωση των πωλήσεών τους.

5. Ο ορισμός του όρου “πρωτότυπο έργο τέχνης” δε συνιστά εξαντλητικό κατάλογο των έργων που θεωρούνται πρωτότυπα έργα τέχνης και συνεπώς θα μπορούσαν να προστεθούν και άλλα έργα, νοουμένου ότι αυτά εμπίπτουν στην έννοια του εν λόγω ορισμού.

Συναφώς με τα πιο πάνω και ύστερα από σχετική υπόδειξη του ΕΚΑΤΕ, κρίνεται σκόπιμη η συμπερίληψη πρόνοιας στο νομοσχέδιο σύμφωνα με την οποία το δικαίωμα παρακολούθησης θα ισχύει, όταν ένα πρωτότυπο έργο τέχνης είναι σύνθετο.

Στη βάση των πιο πάνω διευκρινίσεων/εισηγήσεων καθώς και της διαπίστωσής της ότι το νομοσχέδιο χρήζει περαιτέρω βελτίωσης από νομοτεχνικής άποψης, η επιτροπή προχώρησε, σε συνεργασία με την εκπρόσωπο του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, σε ανάλογη διαμόρφωση του κειμένου του νομοσχεδίου.

Σημειώνεται ότι η επιτροπή αποφάσισε να ενσωματώσει στο σύμφωνα με τα πιο πάνω διαμορφωμένο κείμενο του υπό συζήτηση νομοσχεδίου το επίσης διαμορφωμένο κείμενο δεύτερου εναρμονιστικού νομοσχεδίου, το οποίο εξέτασε η ίδια και το οποίο τροποποιεί την ίδια βασική νομοθεσία.

Σημειώνεται επίσης ότι το δεύτερο νομοσχέδιο με τον τίτλο «Ο περί του Δικαιώματος Πνευματικής Ιδιοκτησίας και Συγγενικών Δικαιωμάτων (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2006» κατατέθηκε στη Βουλή στις 29 Ιουνίου 2006 και μελετήθηκε από την επιτροπή παράλληλα με τέσσερα άλλα νομοσχέδια που κατατέθηκαν ταυτόχρονα με αυτό. Τα εν λόγω νομοσχέδια στοχεύουν όλα στην πλήρη εναρμόνιση της αντίστοιχης εθνικής νομοθεσίας με την Οδηγία 2004/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου του 2004 σχετικά με τα μέτρα και τις διαδικασίες που αποσκοπούν στη διασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων της διανοητικής ιδιοκτησίας. Ως εκ τούτου, για το υπό αναφορά δεύτερο νομοσχέδιο γίνεται αναφορά σε ξεχωριστή έκθεση της επιτροπής.

Υπό το φως των πιο πάνω, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών συμφωνεί με τους σκοπούς και τις επιδιώξεις του υπό συζήτηση νομοσχεδίου και κατά πλειοψηφία του προέδρου και των μελών της βουλευτών των κοινοβουλευτικών ομάδων του Δημοκρατικού Συναγερμού και του Δημοκρατικού Κόμματος εισηγείται στην ολομέλεια του σώματος την ψήφισή του σε νόμο, όπως το κείμενο αυτού διαμορφώθηκε και ενοποιήθηκε σύμφωνα με τα πιο πάνω.

Τα μέλη της επιτροπής βουλευτές της κοινοβουλευτικής ομάδας ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις και το μέλος της βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κόμματος επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου ενώπιον της ολομέλειας του σώματος.

 

12 Ιουλίου 2006

 

 
     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων