Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων για το νομοσχέδιο που τιτλοφορείται «Ο περί Δημόσιων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμος του 2005»

Παρόντες:

Σωτηρούλα Χαραλάμπους, πρόεδρος Αθηνά Κυριακίδου
Θάσος Μιχαηλίδης Γιώργος Βαρνάβα, εκπροσωπώντας
Ζαχαρίας Ζαχαρίου τον κ. Μαρίνο Σιζόπουλο
Νίκος Πιττοκοπίτης  

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων μελέτησε το πιο πάνω νομοσχέδιο σε πολλές συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν από τις 10 Νοεμβρίου 2005 μέχρι τις 6 Απριλίου 2006. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας του ίδιου υπουργείου, του Υπουργείου Οικονομικών, του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης και της Υπηρεσίας Ασύλου του Υπουργείου Εσωτερικών, του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, των οργανώσεων ΕΚΥΣΥ-ΠΕΟ, ΠΕΣΥ-ΣΕΚ και ΔΕΟΚ, της Κυπριακής Συνομοσπονδίας Οργανώσεων Αναπήρων (ΚΥΣΟΑ), της Οργάνωσης Παραπληγικών Κύπρου (ΟΠΑΚ), του Παγκύπριου Συμβουλίου Ευημερίας (ΠΣΕ), της Βουλής των Γερόντων, της Παγκύπριας Ομοσπονδίας Συνδέσμων Γονέων Παιδιών με Ειδικές Ανάγκες (ΠΟΣΥΓΟΠΕΑ), του Παγκύπριου Συνδέσμου Μονογονεϊκών Οικογενειών και Φίλων (ΠΑΣΜΟΙΦ), της Επιτροπής Προστασίας Νοητικά Καθυστερημένων Ατόμων, της Κίνησης για Ισότητα, Στήριξη, Αντιρατσισμό (ΚΙΣΑ) και της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες. Επίσης, σε συνεδρίες της επιτροπής παρευρέθηκαν εκπρόσωποι της Παγκύπριας Οργάνωσης Αποκατάστασης Αναπήρων (ΠΟΑΑ), της Οργάνωσης Μαθητών και Αποφοίτων Κέντρου Επαγγελματικής Αποκατάστασης Αναπήρων και του Συνδέσμου Μυοπαθών. Σχετικά γραπτά υπομνήματα με απόψεις επί του νομοσχεδίου έστειλαν στην επιτροπή οι Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας του Υπουργείου Υγείας και ο Παγκύπριος Φορέας Οργανώσεων Ψυχικής Υγείας.

Σημειώνεται ότι η επιτροπή εξέτασε παράλληλα με το νομοσχέδιο αυτό και πρόταση νόμου του βουλευτή του Κινήματος Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ κ. Γιώργου Βαρνάβα με τίτλο «Ο περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2003», καθώς και δύο αυτεπάγγελτα θέματα που τιτλοφορούνται «Η ανάγκη εκσυγχρονισμού του Νόμου περί Δημοσίων Βοηθημάτων», έπειτα από πρόταση της βουλευτού της κοινοβουλευτικής ομάδας ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις κ. Σωτηρούλας Χαραλάμπους, και «Οι αφαιρέσεις που γίνονται από τα επιδόματα του Τμήματος Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας λόγω της ειδικής χορηγίας που δίνεται», έπειτα από πρόταση του βουλευτή του Κινήματος Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ κ. Γιώργου Βαρνάβα. Σκοπός της πρότασης νόμου είναι η τροποποίηση της νομοθεσίας για τα δημόσια βοηθήματα, ώστε να μην υπολογίζεται ως εισόδημα ή χορήγημα ή άλλο ωφέλημα από το κράτος η επιχορήγηση στους δικαιούχους κοινωνικής σύνταξης, η οποία καταβάλλεται ως αντιστάθμισμα των αυξήσεων που επήλθαν στα πλαίσια της φορολογικής μεταρρύθμισης.

Σκοπός του παρόντος νομοσχεδίου είναι η αντικατάσταση του περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμου με νέο ενοποιημένο και εκσυγχρονισμένο νόμο, στον οποίο να περιλαμβάνονται και όλες εκείνες οι διατάξεις που κρίθηκαν αναγκαίες, προκειμένου το όλο σύστημα παροχής δημόσιου βοηθήματος να καταστεί πιο δίκαιο, αποδοτικό και λειτουργικό.

Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε η αναπληρώτρια διευθύντρια των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, το νομοσχέδιο έχει σκοπό να αντικαταστήσει τον υφιστάμενο περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμο εισάγοντας σ’ αυτόν εκσυγχρονιστικές πρόνοιες που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της σημερινής κυπριακής κοινωνίας.

Όπως αναφέρεται και στη σχετική εισηγητική έκθεση, το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων έκρινε ότι η υφιστάμενη νομοθεσία έπρεπε να εκσυγχρονιστεί, λαμβανομένων υπόψη των νέων δεδομένων και εξελίξεων στον κοινωνικοοικονομικό τομέα, καθώς και της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ό,τι αφορά την κοινωνική προστασία.

Περαιτέρω, στην εν λόγω εισηγητική έκθεση αναφέρεται ότι με την εμπειρία που αποκτήθηκε από την εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας διαφάνηκε η ανάγκη να διασαφηνιστούν και να διευρυνθούν ορισμένες διατάξεις της, αλλά και να εισαχθούν νέες οι οποίες να αναβαθμίζουν το είδος, την έκταση και το ύψος των επιδομάτων και υπηρεσιών που παρέχονται.

Συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων, οι διατάξεις που περιλαμβάνει το νομοσχέδιο προβλέπουν τα ακόλουθα:

· Την αύξηση του ύψους ορισμένων παρεχόμενων βοηθημάτων και τη διεύρυνση των κριτηρίων με βάση τα οποία παρέχονται.

· Τη θέσπιση νέων πρόσθετων κινήτρων για απεξάρτηση δικαιούχων από το δημόσιο βοήθημα.

· Τη μείωση του βαθμού ευθύνης για συντήρηση και φροντίδα του δικαιούχου δημόσιου βοηθήματος από τα τέκνα του, στις περιπτώσεις όπου η αξία της περιουσίας που τους έχει μεταβιβάσει δωρεάν είναι κάτω των δέκα χιλιάδων λιρών.

· Την παροχή εξουσίας στο κράτος να απαγορεύει στο λήπτη δημόσιου βοηθήματος να αποξενώνει περιουσία που κατέχει και την οποία, για αντικειμενικούς λόγους, ο ίδιος δεν μπορεί να αξιοποιήσει.

· Την αύξηση των ποινών προστίμου για ορισμένα αδικήματα που διαπράττονται με βάση το νόμο.

Επίσης, με τον προτεινόμενο νόμο επιδιώκεται η διασαφήνιση διάφορων όρων και εννοιών.

Στόχος των αλλαγών αυτών, όπως επισημαίνεται στην εν λόγω εισηγητική έκθεση, είναι η διασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης στους αναξιοπαθούντες που να ανταποκρίνεται στο βιοτικό επίπεδο της σύγχρονης κυπριακής κοινωνίας.

Η αναθεώρηση του περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμου με το υπό αναφορά νομοσχέδιο, όπως αυτό αρχικά κατατέθηκε, συνεπάγεται πρόσθετη ετήσια δαπάνη ύψους £2.310.234.

Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών, τοποθετούμενος στο υπό αναφορά νομοσχέδιο, ανέφερε ότι υπήρξε συνεργασία με το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων για τη σύνταξη του παρόντος νομοσχεδίου και ότι οι παροχές που προβλέπονται σ’ αυτό έχουν ενσωματωθεί στον κρατικό προϋπολογισμό για το 2006.

Ο εκπρόσωπος της Υπηρεσίας Ασύλου του Υπουργείου Εσωτερικών, τοποθετούμενος στις πρόνοιες που αφορούν την υπηρεσία την οποία εκπροσωπεί, ανέφερε ότι συμφωνεί με τις πρόνοιες του υπό αναφορά νομοσχεδίου.

Στα πλαίσια της εξέτασης του εν λόγω νομοσχεδίου οι διάφορες οργανώσεις ανέφεραν ότι συμφωνούν γενικά με την ανάγκη για εκσυγχρονισμό του περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμου, εκφράζοντας παράλληλα διάφορες απόψεις/εισηγήσεις πάνω σε επιμέρους διατάξεις του νομοσχεδίου.

Στα πλαίσια αυτά η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων ζήτησε από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις/εισηγήσεις που κατέθεσαν στην επιτροπή οι διάφορες οργανώσεις, να καταθέσουν γραπτό υπόμνημα στο οποίο να καταγράφεται ποιες από τις απόψεις αυτές γίνονται αποδεκτές. Με σχετική απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, η οποία κατατέθηκε στην επιτροπή, έγιναν οι ακόλουθες τροποποιήσεις:

1. Στον όρο “μόνος γονέας” να περιληφθούν και άτομα των οποίων ο σύζυγος εκτίει ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους.

2. Ο διευθυντής των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας να υποχρεούται να επανεξετάζει αιτητές δημόσιου βοηθήματος που ισχυρίζονται ότι είναι ανάπηροι και έχουν απορριφθεί, αφού πρώτα παραπέμψει στη συμβουλευτική πολυθεματική ομάδα.

3. Το επίδομα τέκνου και το ποσό διατροφής που καταβάλλεται σε τέκνο από το διαζευγμένο/εν διαστάσει γονέα να μη λαμβάνεται υπόψη για σκοπούς παροχής δημόσιου βοηθήματος.

4. Τα ενήλικα ανάπηρα άτομα να μην υπέχουν υποχρέωση συντήρησης των γονέων τους.

5. Το δημόσιο βοήθημα να μην ανακτάται, αν η μοναδική περιουσία αποβιώσαντος είναι η οικία και οι επιζώντες είναι σύζυγος ή τέκνα (ανεξαρτήτως ηλικίας), νοουμένου ότι η αξία της οικίας δεν υπερβαίνει τις £50.000.

6. Το εξ εργασίας εισόδημα που δε θα λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό του ύψους τους δημόσιου βοηθήματος, στις περιπτώσεις όπου ο αιτητής ή ο/η σύζυγος είναι άτομο με αναπηρία, να αυξηθεί κατά £100 (δηλαδή από £100, που προβλέπεται στον υφιστάμενο νόμο, και £200, που προβλέπεται στο νομοσχέδιο που ήδη ενέκρινε το Υπουργικό Συμβούλιο, να ανέλθει στις £300).

7. Το επίδομα θέρμανσης να αυξηθεί κατά £40 (δηλαδή από £60, που προβλέπεται στον υφιστάμενο νόμο, να ανέλθει στις £100).

8. Οι στρατιώτες και φοιτητές που είναι τέκνα ληπτών δημόσιου βοηθήματος να υπολογίζονται ως εξαρτώμενα άτομα για σκοπούς παροχής δημόσιου βοηθήματος.

Στην ίδια επιστολή αναφέρεται ότι επιπρόσθετα το Υπουργικό Συμβούλιο, σε συνεδρία του, που έγινε στις 30 Μαρτίου 2006, ενέκρινε τροποποίηση του εδαφίου (1) του άρθρου 3, που αφορά τους δικαιούχους δημόσιου βοηθήματος. Συγκεκριμένα, με βάση την τροποποίηση παρέχεται δημόσιο βοήθημα:

1. σε κάθε πολίτη της Δημοκρατίας ο οποίος έχει τη νόμιμη συνήθη διαμονή του, για συνεχή περίοδο τουλάχιστον ενός έτους, στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές και του οποίου το εισόδημα και οι άλλοι οικονομικοί πόροι δεν επαρκούν για την ικανοποίηση των βασικών και ειδικών αναγκών του,

2. σε κάθε Ευρωπαίο πολίτη ο οποίος έχει δικαίωμα μόνιμης διαμονής στη Δημοκρατία, διαμένει στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές και του οποίου το εισόδημα και οι άλλοι οικονομικοί πόροι δεν επαρκούν για την ικανοποίηση των βασικών και ειδικών αναγκών του,

3. σε κάθε Ευρωπαίο πολίτη ο οποίος ασκεί το δικαίωμα διαμονής του στη Δημοκρατία για την άσκηση μισθωτής ή μη μισθωτής δραστηριότητας ή που διατηρεί την ιδιότητα του μισθωτού ή του αυτοαπασχολουμένου και ο οποίος διαμένει στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές και του οποίου οι οικονομικοί πόροι δεν επαρκούν για την ικανοποίηση των βασικών και ειδικών αναγκών του,

4. σε κάθε Ευρωπαίο πολίτη ο οποίος διαμένει στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές για περίοδο άνω των τριών μηνών, ο οποίος απέκτησε το δικαίωμα διαμονής στη Δημοκρατία, αφού απέδειξε ότι διαθέτει επαρκείς πόρους για τον εαυτό του και τα μέλη της οικογένειάς του, ή λόγω παρακολούθησης σπουδών, αφού απέδειξε ότι διαθέτει επαρκείς πόρους για τον εαυτό του και τα μέλη της οικογένειάς του, αλλά στη συνέχεια απώλεσε τους πιο πάνω αναφερόμενους πόρους, με αποτέλεσμα οι οικονομικοί του πόροι να μην επαρκούν για την ικανοποίηση των βασικών και ειδικών αναγκών του,

5. σε κάθε υπήκοο τρίτης χώρας ο οποίος έχει είτε καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος στη Δημοκρατία είτε καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος σε άλλο κράτος μέλος και άδεια μετανάστευσης στη Δημοκρατία και διαμένει στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές και του οποίου το εισόδημα και οι άλλοι οικονομικοί πόροι δεν επαρκούν για την ικανοποίηση των βασικών του αναγκών και για τη στέγασή του,

6. σε κάθε υπήκοο τρίτης χώρας ο οποίος κατέχει νομικό καθεστώς που προβλέπεται στον περί Προσφύγων Νόμο, εξαιρουμένων των αιτητών ασύλου και των προσώπων με καθεστώς προσωρινής διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, και διαμένει στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές και του οποίου το εισόδημα και οι άλλοι οικονομικοί πόροι δεν επαρκούν για την ικανοποίηση των βασικών και ειδικών του αναγκών,

7. σε κάθε υπήκοο τρίτης χώρας ο οποίος κατέχει το νομικό καθεστώς του αιτητή ασύλου ή το καθεστώς προσωρινής διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, δυνάμει του περί Προσφύγων Νόμου, και διαμένει στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές και του οποίου το εισόδημα και οι άλλοι οικονομικοί πόροι δεν επαρκούν για την ικανοποίηση των υλικών συνθηκών υποδοχής κατά την έννοια των περί Προσφύγων (Συνθήκες Υποδοχής Αιτητών) Κανονισμών του 2005 και

8. σε κάθε πρόσωπο το οποίο αποτελεί θύμα κατά την έννοια του περί Καταπολέμησης της Εμπορίας Προσώπων και Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης Ανηλίκων Νόμου [Ν.3(Ι)/2000] ή/και κατά την έννοια του Πρωτοκόλλου για την Πρόληψη, Καταστολή και Τιμωρία της Εμπορίας Προσώπων, Ιδιαίτερα των Γυναικών και Παιδιών, το οποίο συμπληρώνει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών ενάντια στο Διεθνικό Οργανωμένο Έγκλημα, όπως αυτό κυρώθηκε από τον περί της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών κατά του Διεθνικού Οργανωμένου Εγκλήματος και Πρωτοκόλλων (Κυρωτικό) Νόμο [Ν.11(ΙΙΙ)/2003], και διαμένει στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές και του οποίου το εισόδημα και οι άλλοι οικονομικοί πόροι δεν επαρκούν για την ικανοποίηση των βασικών και ειδικών του αναγκών.

Σημειώνεται ότι, όπως αναφέρθηκε από την αναπληρώτρια διευθύντρια των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, με τις νέες τροποποιήσεις επί του νομοσχεδίου, οι οποίες εγκρίθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο, η συνολική δαπάνη που συνεπάγεται ο εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών ανέρχεται περίπου στα £3.000.000.

Στην τελευταία της συνεδρία, που πραγματοποιήθηκε στις 6 Απριλίου 2006, η επιτροπή διεξήλθε αναλυτικά το τελικό νομοσχέδιο όπως αυτό διαφοροποιήθηκε. Παράλληλα, επέφερε κάποιες τελικές βελτιώσεις κυρίως όσον αφορά την επέκταση της εφαρμογής της πρόνοιας σύμφωνα με την οποία οι φοιτητές και οι στρατιώτες θεωρούνται εξαρτώμενα άτομα, ενώ προχώρησε και στην τροποποίηση του όρου “μόνος γονέας”, αντικαθιστώντας την έννοια της αφάνειας με την έννοια της εξαφάνισης για περίοδο τουλάχιστο δώδεκα μηνών, αποδεχόμενη την εισήγηση της Νομικής Υπηρεσίας.

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, αφού έλαβε υπόψη της όλα τα πιο πάνω, ομόφωνα εισηγείται στη Βουλή την ψήφιση του εν λόγω νομοσχεδίου σε νόμο, όπως αυτό έχει τελικά διαμορφωθεί.

Με την ευκαιρία αυτή, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων εκφράζει την ικανοποίησή της για τις βελτιώσεις που επέρχονται στο νόμο με βάση τον οποίο παρέχονται τα δημόσια βοηθήματα, θεωρεί όμως ότι υπάρχουν και άλλες πτυχές οι οποίες χρήζουν περαιτέρω βελτίωσης. Για παράδειγμα, θέση της επιτροπής είναι ότι η ειδική χορηγία που παραχωρείται από το Υπουργείο Οικονομικών δε θα έπρεπε να λαμβάνεται υπόψη στον υπολογισμό του ποσού που καταβάλλεται ως δημόσιο βοήθημα. Σημειώνεται το γεγονός ότι το υπό αναφορά ζήτημα απασχόλησε επανειλημμένα την επιτροπή από το 2003 και η επίλυσή του, σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, θα εξεταζόταν ξανά το 2005, μόνο σε περίπτωση που τα δημόσια οικονομικά παρουσίαζαν βελτίωση. Συναφώς, τα μέλη της επιτροπής θεωρούν ότι το θέμα μπορεί να επανεξεταστεί, δεδομένης της σημαντικής βελτίωσης που παρουσιάζουν τα δημόσια οικονομικά.

 

11 Απριλίου 2006

 

 
     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων