Αρχείο

    

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών για τους κανονισμούς που τιτλοφορούνται «Οι περί Προσφύγων (Συνθήκες Υποδοχής Αιτητών) Κανονισμοί του 2005»

Παρόντες:

Άντρος Κυπριανού, πρόεδρος Αντιγόνη Παπαδοπούλου
Κίκης Γιάγκου Νεόφυτος Κωνσταντίνου
Γιάννος Λαμάρης Γιώργος Βαρνάβα
Ελένη Μαύρου Γιώργος Περδίκης
Ανδρέας Παπαπολυβίου Ρίκκος Ερωτοκρίτου
Νίκος Τορναρίτης  

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών μελέτησε τους πιο πάνω κανονισμούς σε πολλές συνεδρίες της, που πραγματοποιήθηκαν στο διάστημα μεταξύ της 28ης Ιουνίου και 5ης Δεκεμβρίου 2005. Στα πλαίσια των συνεδριάσεων αυτών, κλήθηκαν και παρευρέθηκαν στην επιτροπή ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας και εκπρόσωπος του γραφείου του, εκπρόσωποι του Υπουργείου Εσωτερικών, της Υπηρεσίας Ασύλου, η διευθύντρια του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, εκπρόσωποι των Υπουργείων Υγείας, Παιδείας και Πολιτισμού, Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και Εξωτερικών, καθώς και εκπρόσωποι του Γραφείου του Συντονιστή Εναρμόνισης, της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (United Nations High Commission for Refugees), της Κίνησης για Ισότητα, Στήριξη, Αντιρατσισμό (ΚΙΣΑ), του Mediterranean Institute of Gender Studies και του ΑΠΑΝΕΜΙ. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως και το ΙΝΕΚ-ΠΕΟ, παρ’ όλο που κλήθηκαν, δεν εκπροσωπήθηκαν στις συνεδρίες της επιτροπής.

Σκοπός των υπό αναφορά κανονισμών, οι οποίοι εκδίδονται με βάση τα άρθρα 9, 10 και 32 του περί Προσφύγων Νόμου, είναι η θέσπιση κανονισμών για τις συνθήκες υποδοχής αιτητών ασύλου για σκοπούς εναρμόνισης με την Οδηγία 2003/9/ΕΚ του Συμβουλίου της 27ης Ιανουαρίου 2003, σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων άσυλο στα κράτη μέλη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που κατατέθηκαν στην επιτροπή από τους εκπροσώπους του Υπουργείου Εσωτερικών, παρ’ όλο που στην ισχύουσα περί Προσφύγων νομοθεσία περιλαμβάνονται διατάξεις που ρυθμίζουν την υποδοχή των αιτητών ασύλου, με την έγκριση των υπό συζήτηση κανονισμών θα συμπληρωθεί η εναρμόνιση με την πιο πάνω Οδηγία 2003/9/ΕΚ.

Οι υπό συζήτηση κανονισμοί καθορίζουν τις ελάχιστες απαιτήσεις για την παροχή συνθηκών υποδοχής στους αιτητές ασύλου και στα μέλη των οικογενειών τους και ειδικότερα προβλέπουν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

1. Τα πρόσωπα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής τους.

2. Τα δικαιώματα των αιτητών ασύλου τα οποία υποχρεούνται να τους διασφαλίζουν οι αρμόδιες αρχές της Δημοκρατίας, όπως το δικαίωμα ενημέρωσης, προσωρινής διαμονής, ελεύθερης διακίνησης στη Δημοκρατία, πρόσβασης στη δημόσια εκπαίδευση, ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, πρόσβασης στην αγορά εργασίας, επαγγελματικής κατάρτισης και κάλυψης υλικών συνθηκών υποδοχής με την παροχή σ’ αυτούς δημόσιου βοηθήματος ή την κάλυψή τους σε είδος με την παραχώρηση σ’ αυτούς διαμονής σε κέντρο υποδοχής.

3. Τις περιπτώσεις περιορισμού ή ανάκλησης των παρεχόμενων σ’ αυτούς συνθηκών υποδοχής.

4. Ρυθμίσεις για πρόσωπα που χρήζουν ειδικής μεταχείρισης.

5. Το δικαίωμα των αιτητών ασύλου προσφυγής στις περιπτώσεις απορριπτικών αποφάσεων σε οποιαδήποτε καθ’ ύλην αρμόδια αρχή, όσον αφορά την παροχή πλεονεκτημάτων.

Στο στάδιο της μελέτης των υπό συζήτηση κανονισμών, ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας πληροφόρησε την επιτροπή πως το κείμενο των υπό συζήτηση κανονισμών που κατατέθηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών στη Βουλή διαμορφώθηκε από την εκτελεστική εξουσία χωρίς να ενημερωθεί γι’ αυτό η Νομική Υπηρεσία, με αποτέλεσμα ορισμένες πρόνοιές του να αντίκεινται στο κοινοτικό κεκτημένο. Επιπρόσθετα, κατά τη μελέτη των εν λόγω κανονισμών διαφάνηκε στην επιτροπή πως υπήρχαν διαφωνίες αναφορικά με ορισμένες πρόνοιές τους μεταξύ των κυβερνητικών τμημάτων σε σχέση με ζητήματα πολιτικής, καθώς και από τις μη κυβερνητικές οργανώσεις.

Υπό το φως των πιο πάνω διαφωνιών που διατυπώθηκαν στην επιτροπή, η τελευταία κάλεσε τις αρμόδιες κυβερνητικές υπηρεσίες όπως, σε συνεργασία με τη Νομική Υπηρεσία, καταβάλουν προσπάθειες, ώστε να συγκεραστούν, κατά το δυνατό, οι διιστάμενες απόψεις όλων των εμπλεκόμενων πλευρών, δεδομένου ότι τα θέματα της υποδοχής αιτητών ασύλου άπτονται πολλών παραμέτρων, πέραν του ευαίσθητου τομέα των ανθρώπινων δικαιωμάτων και της διαφύλαξης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Ενεργώντας στη βάση των πιο πάνω, οι αρμόδιες κυβερνητικές υπηρεσίες, αφού επεξεργάστηκαν περαιτέρω το κείμενο των υπό συζήτηση κανονισμών, κατέθεσαν αναθεωρημένο κείμενο στην επιτροπή.

Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εσωτερικών, στα πλαίσια της μελέτης του αναθεωρημένου κειμένου των κανονισμών, ανέφερε στην επιτροπή ότι όλες οι εμπλεκόμενες κρατικές υπηρεσίες υιοθετούν τις πρόνοιες του εν λόγω κειμένου. Περαιτέρω, ανέφερε πως θέση της εκτελεστικής εξουσίας είναι ότι στο αναθεωρημένο κείμενο ενσωματώνονται όλα όσα απαιτούνται για την υλοποίηση της δέσμευσης που ανέλαβε η Κυπριακή Δημοκρατία στον εν λόγω τομέα, σε αντίθεση με τη θέση των μη κυβερνητικών οργανώσεων, οι οποίες, όπως δήλωσε, εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι τα προβλεπόμενα στους υπό συζήτηση κανονισμούς μέτρα είναι τα ελάχιστα που θα μπορούσαν να υιοθετηθούν.

Με τις πιο πάνω θέσεις του εκπροσώπου του Υπουργείου Εσωτερικών συμφώνησαν οι εκπρόσωποι της Νομικής Υπηρεσίας και της Υπηρεσίας Ασύλου. Περαιτέρω, ο εκπρόσωπος της Υπηρεσίας Ασύλου επισήμανε στην επιτροπή πως η εκτελεστική εξουσία έχει καταβάλει προσπάθεια για επίτευξη συμβιβασμού διάφορων πολιτικών, έτσι ώστε να παρέχεται μέγιστη προστασία στους αιτητές ασύλου, αλλά ταυτόχρονα να παρεμποδίζεται η κατάχρηση της άσκησης του δικαιώματός τους αυτού, δεδομένου ότι η χώρα μας κατέχει την πρώτη θέση αριθμητικά σε αιτήσεις πολιτικού ασύλου στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε συνάρτηση με τον πληθυσμό της. Η αύξηση του αριθμού των αιτητών ασύλου στη Δημοκρατία, δήλωσαν οι κυβερνητικοί αρμόδιοι, οφείλεται στην τουρκική κατοχή και στη μεγάλη έκταση που καταλαμβάνει η Πράσινη Γραμμή, η οποία είναι δύσκολο να επιτηρηθεί. Οι πλείστες αιτήσεις, όπως ανέφεραν, υποβάλλονται καταχρηστικά και για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες καταβάλλουν προσπάθειες για ταχύρρυθμη εξέταση των εν λόγω αιτήσεων.

Οι εκπρόσωποι των μη κυβερνητικών οργανώσεων διατύπωσαν διαφωνίες σε σχέση με ορισμένες πρόνοιες των υπό συζήτηση κανονισμών, τις οποίες κατέθεσαν γραπτώς στην επιτροπή, οι οποίες αφορούν, μεταξύ άλλων, τις πρόνοιες που ρυθμίζουν την πρόσβαση των αιτητών ασύλου στην αγορά εργασίας, τις ιατρικές εξετάσεις στις οποίες υποβάλλονται, καθώς και τον περιορισμό ή την ανάκληση των συνθηκών υποδοχής τους. Επιπρόσθετα, υποστήριξαν πως, παρ’ όλο που η Δημοκρατία διαθέτει ικανοποιητικό, σε γενικές γραμμές, νομοθετικό πλαίσιο υλοποίησης των υποχρεώσεών της που απορρέουν από τις διεθνείς συμβάσεις και το διεθνές δίκαιο σε σχέση με τους πρόσφυγες, οι αιτητές ασύλου εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ουσιαστικά προβλήματα και παραβιάσεις των δικαιωμάτων τους.

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών, αφού έλαβε υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν της από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές, αποφάσισε να επιφέρει στο κείμενο των υπό συζήτηση κανονισμών, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες τροποποιήσεις:

1. Την προσθήκη πρόνοιας στον κανονισμό που προβλέπει ότι, σε περίπτωση αλλαγής του τόπου διαμονής του αιτητή ασύλου, αυτός ενημερώνει τις αρμόδιες αρχές με τη συμπλήρωση σχετικού εντύπου και με βάση την οποία ο υπεύθυνος του κλιμακίου δεν μπορεί να αρνηθεί την παραλαβή του σχετικού εντύπου, έστω και αν η ενημέρωση γίνεται εκπρόθεσμα. Παράλληλα, γίνεται πρόβλεψη ώστε ο αιτητής να λαμβάνει πάντοτε βεβαίωση παραλαβής του σχετικού εντύπου.

2. Την προσθήκη πρόνοιας στον κανονισμό που προβλέπει ότι τα αποτελέσματα των αιματολογικών εξετάσεων των αιτητών ασύλου που είναι θετικά κοινοποιούνται σε σφραγισμένο φάκελο στην Υπηρεσία Ασύλου και με βάση την οποία η κοινοποίηση διενεργείται, αφού εξασφαλιστεί εκ των προτέρων η ρητή συγκατάθεση του αιτητή.

3. Την τροποποίηση του κανονισμού που ρυθμίζει την πρόσβαση ανηλίκων σε μαθητεία και εκπαίδευση με τη διαγραφή από αυτόν της πρόνοιας με βάση την οποία το διάστημα της πρόσβασής τους στο εκπαιδευτικό σύστημα μπορεί να φτάσει το έτος, όταν παρέχεται ειδική εκπαίδευση.

4. Την προσθήκη πρόνοιας με βάση την οποία η πρόσβαση στην αγορά εργασίας να μην ανακαλείται κατά τη διάρκεια προσφυγής ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου δυνάμει του άρθρου 146 του συντάγματος.

5. Την προσθήκη πρόνοιας στον κανονισμό που προβλέπει ότι οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας διασφαλίζουν την κάλυψη των υλικών συνθηκών υποδοχής των αιτητών ασύλου μέσω της παραχώρησης δημόσιου βοηθήματος, με βάση την οποία οι εν λόγω υπηρεσίες εξασφαλίζουν στους αιτητές ασύλου βιοτικό επίπεδο κατάλληλο από απόψεως υγείας και ικανό να διασφαλίζει τη συντήρησή τους.

6. Την προσθήκη πρόνοιας στον κανονισμό με βάση την οποία οι καθ’ ύλην αρμόδιες, κατά περίπτωση, αρχές λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι αρχές και οι αρμόδιοι λειτουργοί που εφαρμόζουν τους υπό συζήτηση κανονισμούς έχουν λάβει την απαραίτητη βασική κατάρτιση αναφορικά με τις ανάγκες των αιτητών ασύλου τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών και με βάση την οποία η βασική κατάρτιση των αρμόδιων λειτουργών είναι τέτοια, ώστε να καλύπτει και τους ανηλίκους και τα άτομα με ειδικές ανάγκες.

7. Την τροποποίηση των σχετικών Παραρτημάτων των κανονισμών με τη διαγραφή από αυτά της υποχρέωσης των αιτητών ασύλου να υποβάλλουν τις ιατρικές εξετάσεις και στο κατά τόπο αρμόδιο Κλιμάκιο Αλλοδαπών και Μετανάστευσης.

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών, αφού διαμόρφωσε ανάλογα το κείμενο των κανονισμών με βάση τα πιο πάνω, κατά πλειοψηφία των μελών της εισηγείται στη Βουλή την έγκρισή τους.

Τα μέλη της επιτροπής βουλευτές της κοινοβουλευτικής ομάδας του Δημοκρατικού Κόμματος, καθώς και το μέλος της βουλευτής του Κινήματος Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ και το μέλος της βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κόμματος επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν κατά τη συζήτηση των υπό αναφορά κανονισμών στην ολομέλεια του σώματος.

Με την ευκαιρία αυτή, η επιτροπή καλεί το Διευθυντή Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για ομοιόμορφη εφαρμογή του περί Δημόσιων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμου αναφορικά με τους αιτητές ασύλου.

 

6 Δεκεμβρίου 2005

 

 
     

    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων