Αρχείο

Back ] Up ] Next ]    

Εκθέσεις κοινοβουλευτικών επιτροπών

Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προσφύγων-Εγκλωβισμένων-Αγνοουμένων-Παθόντων για την ενότητα θεμάτων που αφορούν την προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς στα κατεχόμενα, όπως αυτά αναφέρονται στο επισυναπτόμενο παράρτημα

Παρόντες:

Αριστοφάνης Γεωργίου, πρόεδρος

Αντιγόνη Παπαδοπούλου

Κώστας Παπακώστας

Σοφοκλής Φυττής

Κίκης Γιάγκου

Γιώργος Βαρνάβα

Λευτέρης Χριστοφόρου

 

Χριστόδουλος Ταραμουντάς

Μη μέλη της επιτροπής:

Γεώργιος Γεωργίου

Ζαχαρίας Κουλίας

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Προσφύγων-Αγνοουμένων-Παθόντων εξέτασε αυτεπάγγελτα τα θέματα που αναφέρονται στο επισυνημμένο παράρτημα, τα οποία ενεγράφηκαν έπειτα από πρόταση των μελών της κ. Κώστα Παπακώστα και Λευτέρη Χριστοφόρου, σε δύο συνεδριάσεις της που πραγματοποιήθηκαν στις 30 Ιανουαρίου και 3 Απριλίου 2002.

Στο στάδιο της εξέτασης των εν λόγω θεμάτων κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι των Υπουργείων Εξωτερικών, Παιδείας και Πολιτισμού (Πολιτιστικές Υπηρεσίες) και Συγκοινωνιών και Έργων (Τμήμα Αρχαιοτήτων), εκπρόσωπος υπηρεσίας υπαγόμενης στο προεδρικό του Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητηρίου Κύπρου (ΕΤΕΚ), του δήμου Αμμοχώστου, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Αρχαιολόγων, καθώς επίσης και εκπρόσωποι της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου, της διαχειριστικής επιτροπής της ιεράς μονής Αποστόλου Ανδρέα, της Συντονιστικής Επιτροπής Καρπασίας και του σωματείου “Το Ριζοκάρπασο”. Παρ’ όλο που κλήθηκε, δεν παρευρέθηκε ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωπος του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων του ειδικού για τα θέματα αυτά λειτουργού.

Α. Εισαγωγή

Εισάγοντας στην επιτροπή τα θέματα που ο ίδιος ενέγραψε, ο κ. Κώστας Παπακώστας, αφού αναφέρθηκε στις παράνομες ανασκαφές που διεξάγονται στην κατεχόμενη αρχαία Σαλαμίνα από Τούρκους αρχαιολόγους και φοιτητές του Πανεπιστημίου Ανατολικής Μεσογείου με τη συμμετοχή και Γερμανού αρχαιολόγου, ζήτησε από τους αρμοδίους να ενημερώσουν την επιτροπή για τα μέτρα τα οποία έχει λάβει μέχρι σήμερα η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση των παράνομων αυτών ενεργειών. Ο ίδιος αναφέρθηκε στη συνέχεια στην προσπάθεια που καταβάλλεται για αναστήλωση της ιεράς μονής του Αποστόλου Ανδρέα, η οποία αποτελεί κληρονομιά για ολόκληρο το χριστιανισμό και είναι η μοναδική μονή που απέμεινε και λειτουργεί, έστω και περιοδικά, στα κατεχόμενα εδάφη. Όπως επισήμανε, τα έργα αναστήλωσης έχουν ήδη αρχίσει και διεξάγονται, μέσω των Ηνωμένων Εθνών, υπό την καθοδήγηση Ιταλού αρχαιολόγου, γι’ αυτό, υπό το φως των εργασιών που ήδη διεξάγονται, καθώς και του γεγονότος ότι τα σχέδια αναστήλωσης έχουν εγκριθεί και από την Ιερά Αρχιεπισκοπή, κρίνεται σκόπιμο να γίνει μία ενημέρωση της επιτροπής για την πορεία εκτέλεσης του όλου έργου. Τέλος, ο κ. Παπακώστας, αφού αναφέρθηκε στο γεγονός της ανέγερσης δύο μιναρέδων μέσα στην κατεχόμενη πόλη της Αμμοχώστου, ζήτησε από τις αρμόδιες υπηρεσίες να ενημερώσουν την επιτροπή πότε έγινε αντιληπτή αυτή η ενέργεια, σε ποια ιδιοκτησία έχουν ανεγερθεί, ποια μέτρα έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα και ποιος ο ρόλος των Ηνωμένων Εθνών στο όλο θέμα.

Στη συνέχεια ο κ. Λευτέρης Χριστοφόρου, εισηγητής των υπόλοιπων σχετικών θεμάτων που περιλαμβάνονται στο επισυναπτόμενο παράρτημα, αφού αναφέρθηκε στις συνεχιζόμενες προκλητικές ενέργειες καταστροφής της θρησκευτικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς στα κατεχόμενα, επισήμανε την ανάγκη άμεσης διάσωσής της. Επιπλέον, ο ίδιος τόνισε ότι ενώ κατά καιρούς έγιναν πολλές διαμαρτυρίες από πλευράς κυβέρνησης για τις καταστροφές των ιστορικών και θρησκευτικών μας μνημείων και καταβλήθηκαν αρκετές προσπάθειες επαναπατρισμού των κλαπέντων θησαυρών μας, μέχρι σήμερα δεν είχαμε κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα. Οι διάφορες διεθνείς συμβάσεις που έχουν θεσπιστεί για τη διαφύλαξη της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς είναι, όπως επισήμανε ο πιο πάνω εισηγητής, κυρίως οι εξής:

1. Η Σύμβαση της Χάγης του 1954 (Η Τουρκία, παρ’ όλο που είναι ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης αυτής, έχει κατ’ επανάληψη αγνοήσει την τήρηση των συμβατικών της υποχρεώσεών προς την Κύπρο με σκοπό την εξαφάνιση κάθε στοιχείου του πολιτισμού μας.).

2. Η Σύσταση της Γενικής Συνδιάσκεψης της ΟΥΝΕΣΚΟ του 1964.

3. Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία της Αρχαιολογικής Κληρονομιάς που υιοθετήθηκε στο Λονδίνο το 1969 από τις χώρες μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης.

4. Η Σύμβαση του 1970 η οποία συνήφθη υπό την αιγίδα της ΟΥΝΕΣΚΟ.

5. Η Διεθνής Σύμβαση του Παρισιού του 1972.

Συνεχίζοντας, ο ίδιος εισηγητής πρόσθεσε ότι οι καταστροφές, οι κλοπές και οι λεηλασίες αφορούν:

  • Σημαντικούς προϊστορικούς και ιστορικούς χώρους στους οποίους βρίσκονται μνημειώδη δημόσια και ιδιωτικά κτίρια.

  • Αρχαιολογικά μουσεία και μουσεία λαϊκής τέχνης.

  • Μεσαιωνικά κτίρια και αμυντικά τείχη.

  • Βυζαντινές εκκλησίες και μοναστήρια.

  • Πλούσιες ιδιωτικές αρχαιολογικές συλλογές και πινακοθήκες.

  • Αναρίθμητα έργα κεραμικής και γλυπτικής.

Ολοκληρώνοντας την εισήγησή του, ο κ. Χριστοφόρου επέκρινε το γεγονός ότι μέχρι σήμερα δεν έχει ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση για καταγραφή των θρησκευτικών και πολιτιστικών θησαυρών μας, ούτε έχει γίνει οποιαδήποτε ενέργεια προς αυτή την κατεύθυνση ή προς εξεύρεση τρόπων απαγόρευσης της εξαγωγής τους και εκποίησής τους από τους αρχαιοκάπηλους.

Τέλος, εισηγήθηκε τη δημιουργία ενός μόνιμου εκθεσιακού χώρου όπου θα εκτίθενται αναπαραστάσεις της συλημένης πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Β. Θέσεις/απόψεις εμπλεκόμενων μερών:

1. Υπουργείο Εξωτερικών

Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών ανέφερε ότι η κυβέρνηση έχει κατά καιρούς προβεί πολλές φορές σε διεθνείς καταγγελίες εναντίον της Τουρκίας για την καταστροφή της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και έχει κάνει πολλά σχετικά διαβήματα προς την Ευρώπη και σε διεθνείς οργανισμούς. Επίσης, όπως επισήμανε, έχει εγκριθεί αριθμός ψηφισμάτων τα οποία εκθέτουν την Τουρκία διεθνώς, αλλά όσες προσπάθειες αυτού του είδους και να γίνουν, κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα δε θα επιτευχθεί και μόνο η λύση του Κυπριακού θα συμβάλει στην οριστική αντιμετώπιση του όλου προβλήματος.

Αναφορικά με την προσπάθεια επαναπατρισμού των κλεμμένων θησαυρών μας, ο εκπρόσωπος ανέφερε τα ακόλουθα:

  • Υφίσταται διεθνώς ένα νομικό κενό στην κάλυψη του οποίου θα μπορούσε να βοηθήσει η επικύρωση της σύμβασης περί Κλαπέντων ή Παρανόμως Εξαχθέντων Πολιτιστικών Αντικειμένων του Διεθνούς Ινστιτούτου για την Ενοποίηση του Διεθνούς Ιδιωτικού Δικαίου που ακόμα εκκρεμεί ενώπιον της Βουλής. Εντούτοις η βοήθεια που μπορεί να προσφέρει ως προς τη ζητούμενη προστασία είναι περιορισμένη.

  • Πρόσφατα έχει ληφθεί απόφαση από μία επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης αρμόδια για θέματα πολιτιστικής κληρονομιάς για τη σύσταση ενός ιδρύματος το οποίο θα είναι αρμόδιο για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η απόφαση αυτή προωθείται για έγκριση από τη Γενική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης.

  • Δεν έχει ακόμη συσταθεί στην Κύπρο ενιαίο αρχείο καταγραφής των αρχαίων μνημείων και των πολιτιστικών θησαυρών μας. Για να υλοποιηθούν όμως όλα αυτά, το κράτος θα πρέπει να διαθέσει και τα αναγκαία κονδύλια.

Αναφορικά με την αναστήλωση της μονής του Αποστόλου Ανδρέα, υπό την εποπτεία των Ηνωμένων Εθνών, ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών επισήμανε τα εξής:

    • Σε ένα μήνα περίπου θα είναι έτοιμη η έκθεση του Ιταλού αρχιτέκτονα ο οποίος θα βρίσκεται στην Κύπρο και αφού ενημερωθεί η τεχνική επιτροπή, ακολούθως θα πραγματοποιηθεί σύσκεψη στο Υπουργείο Εξωτερικών, για να ενημερωθούν και όλοι οι εμπλεκόμενοι για τα πορίσματα της έκθεσής του και να ζητήσουν να λάβουν διευκρινίσεις.

    • Η συμφωνία για τη μονή βασίζεται στην αρχή του σεβασμού του δικαιώματος περιουσίας, το οποίο στην προκειμένη περίπτωση ασκείται από τη διαχειριστική επιτροπή της μονής. Ως εκ τούτου, η διαχειριστική επιτροπή και η Εκκλησία της Κύπρου θα έχουν τον τελευταίο λόγο για τυχόν αλλαγές στη μονή, οι οποίες, αν γίνουν, ίσως να δώσουν “αφορμές” στο κατοχικό καθεστώς, αλλά και δικαιολογία για ορισμένες αλλαγές που επιχειρεί ή έχει επιφέρει σε μνημεία στα κατεχόμενα, όπως για παράδειγμα το Αρμενομονάστηρο και η Αγία Αναστασία στη Λάπηθο.

  • Υπάρχει αίτημα της διαχειριστικής επιτροπής της μονής του Αποστόλου Ανδρέα για κήρυξη της μονής σε αρχαίο μνημείο. Η κήρυξη της όμως θα επηρεάσει τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα τα οποία θα υποβληθούν σε περιορισμούς που προκύπτουν από την ανάγκη προστασίας του μνημείου ως αρχαίου. Στο παρόν στάδιο το θέμα της κήρυξης της μονής σε αρχαίο μνημείο βρίσκεται στο Γενικό Εισαγγελέα, από τον οποίο ζητήθηκε σχετική γνωμάτευση.

Ολοκληρώνοντας, ο πιο πάνω εκπρόσωπος ανέφερε ότι σχετικά με την ανέγερση των δύο μιναρέδων στην Αμμόχωστο, ανεξάρτητα από το αν έχουν ή όχι ανεγερθεί σε γη που ανήκει στην Κυπριακή Δημοκρατία, δεν πρέπει να παραγνωρίζεται το γεγονός ότι και οι Τουρκοκύπριοι είναι ελεύθεροι να ασκούν τα θρησκευτικά δικαιώματά τους.

2. Υπηρεσία υπαγόμενη στο Προεδρικό

Ο εκπρόσωπος της πιο πάνω υπηρεσίας, αφού κατέθεσε ενώπιον της επιτροπής ορισμένα εμπιστευτικά στοιχεία με φωτογραφικό υλικό για τα υπό εξέταση θέματα, ανέφερε τα ακόλουθα:

α. Παράνομες ανασκαφές στην αρχαία Σαλαμίνα

Κατά τα τελευταία τρία χρόνια, και συγκεκριμένα από τον Αύγουστο του 1999, Τούρκοι αρχαιολόγοι του πανεπιστημίου της Άγκυρας, με επικεφαλής τον καθηγητή Οζγκιούρ, διενεργούν παράνομες ανασκαφές στο χώρο της αρχαίας Σαλαμίνας. Στις ανασκαφές αυτές συμμετέχει επίσης νεαρός Γερμανός αρχαιολόγος από το πανεπιστήμιο του Τίπιγκεν, καθώς και φοιτητές του λεγόμενου Πανεπιστημίου Ανατολικής Μεσογείου, που λειτουργεί στην κατεχόμενη Αμμόχωστο.

β. Προσπάθεια αναστήλωσης της ιεράς μονής του Αποστόλου Ανδρέα

Τα έργα αυτά άρχισαν ταυτόχρονα με ανάλογα έργα στο τέμενος Χαλά Σουλτάν Τεκκέ στη Λάρνακα, πριν από τέσσερις περίπου μήνες. Τα έργα αυτά διεξάγονται μέσω της οργάνωσης των Ηνωμένων Εθνών UNOPS, υπό την καθοδήγηση του Ιταλού αρχαιολόγου καθηγητή Gor Gio Krouki, και οι εργασίες συνεχίζονται κανονικά χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα.

Η εργοληπτική εταιρεία είναι από την Τουρκία, όπως και οι εργάτες/τεχνίτες που εργοδοτούνται. Μέχρι τώρα έχει επιδιορθωθεί η μία πτέρυγα των ξενώνων, όπου στεγάζονται τα γραφεία του εργοταξίου και τα δωμάτια όπου διαμένουν οι Τούρκοι εργάτες, και σύντομα αναμένεται να αρχίσουν εργασίες στη δεύτερη πτέρυγα των ξενώνων.

Σύμφωνα με τα σχέδια αναστήλωσης, τα οποία έχουν εγκριθεί και από την Ιερά Αρχιεπισκοπή, όλα τα κτίσματα που εφάπτονται του ιερού ναού θα κατεδαφιστούν, ώστε να διευκολυνθούν οι επιδιορθώσεις που χρειάζεται να γίνουν στο ναό. Για το θέμα αυτό αντιδρούν έντονα οι Ελληνοκύπριοι εγκλωβισμένοι.

γ. Ανέγερση από το καθεστώς Ντενκτάς δύο μιναρέδων στην Αμμόχωστο

Στα κατεχόμενα δραστηριοποιείται η ισλαμική οργάνωση RABITA, που εδρεύει στη Σαουδική Αραβία. Από τις μέχρι τώρα πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν, η RABITA χρηματοδοτεί κυρίως την ανέγερση τεμενών και άλλων κτιρίων που χρησιμοποιούνται από τους ισλαμιστές.

Η RABITA επίσης έχει χρηματοδοτήσει ήδη την ανέγερση πέντε τεράστιων τεμενών στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου, στην Κερύνεια, Μόρφου, Κυθρέα, Ακανθού και τελευταία στην Αμμόχωστο. Μέσω του ειδικού κονδυλίου “Βοήθεια προς τις ισλαμικές χώρες” ίδρυσε επίσης στα κατεχόμενα θρησκευτικές εστίες, ισλαμικές κατασκηνώσεις νεολαίας και άλλα έργα.

Η ανέγερση του τεμένους στην Αμμόχωστο άρχισε στις αρχές του 2001 σε χώρο που ανήκει στην Κυπριακή Δημοκρατία και βρίσκεται στην οδό Ισμέτ Ατίρ Κατεσί στον κύριο δρόμο Σαλαμίνας-Κακάριας.

δ. Η συνεχιζόμενη καταστροφή της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς στα κατεχόμενα

Η Τουρκία, αμέσως μετά την εισβολή, και το ελεγχόμενο από αυτήν καθεστώς Ντενκτάς άρχισαν μεθοδικά να εφαρμόζουν ένα μακροχρόνιο σχέδιο που ως στόχο είχε την αλλοίωση του εθνολογικού χαρακτήρα του κατεχόμενου τμήματος της Κύπρου και την εξαφάνιση κάθε ελληνορθόδοξου στοιχείου.

Στο πλαίσιο του πιο πάνω τουρκικού σχεδίου, εκατοντάδες εκκλησίες, μοναστήρια κι άλλοι θρησκευτικοί χώροι έχουν βεβηλωθεί, μετατραπεί σε τεμένη, αποθήκες του κατοχικού στρατού ή ακόμη και σε στάβλους ζώων. Παράλληλα, ανεκτίμητης αρχαιολογικής αξίας εικόνες και άλλα ιερά σκεύη έχουν πωληθεί στο εξωτερικό.

Από το σύνολο των πεντακοσίων δύο εκκλησιών και δεκαεπτά μοναστηριών, που υπήρχαν στα κατεχόμενα, λειτουργούν σήμερα μόνο οι εκκλησίες Αγίου Συνεσίου και Αγίας Τριάδας στο Ριζοκάρπασο για τους Ελληνοκυπρίους εγκλωβισμένους, καθώς κι εκείνες του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Ασώματο, του Αγίου Γεωργίου στον Κορμακίτη και του Τιμίου Σταυρού στην Καρπάσεια για τους Μαρωνίτες εγκλωβισμένους. Το μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα λειτουργεί, όταν οι κατοχικές αρχές το επιτρέπουν, μια με δύο φορές το χρόνο.

Για σκοπούς προπαγάνδας και τουριστικής προβολής, το κατοχικό καθεστώς έχει επιμελώς επιλέξει και διατηρεί σαν μουσεία εικόνων τις παρακάτω εκκλησίες/μοναστήρια:

    • Μοναστήρι Αποστόλου Βαρνάβα και εκκλησία Αγίου Ιωάννη στην Αμμόχωστο.

    • Εκκλησία Αρχαγγέλου Μιχαήλ στην Κερύνεια.

    • Εκκλησία Αγίου Μάμα στη Μόρφου.

Για τον ίδιο σκοπό διατηρούνται σε καλή κατάσταση τα εικονοστάσια και το εσωτερικό του μοναστηριού του Αποστόλου Ανδρέα, της εκκλησίας της Παναγίας της Ασπροφορούσας στο Μπέλαπαϊς και της εκκλησίας της Παναγίας στο Τρίκωμο.

3. Τμήμα Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Συγκοινωνιών και Έργων

Ο εκπρόσωπος του Τμήματος Αρχαιοτήτων συμπληρωματικά επισήμανε ότι, για να κηρυχθεί η μονή σε αρχαίο μνημείο, πρέπει να γίνει αποκατάσταση των κτιρίων της. Από τη στιγμή όμως που οι ιδιοκτήτες της μονής δεν επιθυμούν την αποκατάσταση της μονής, τότε δεν μπορεί να κηρυχθεί σε αρχαίο μνημείο. Όπως ανέφερε επίσης ο ίδιος εκπρόσωπος, όσον αφορά τους κλεμμένους θρησκευτικούς και πολιτιστικούς θησαυρούς μας, παρακολουθούνται αρκετές δημοπρασίες στο εξωτερικό αναφορικά με τις προσπάθειες εκποίησής τους, πρόκειται όμως για ζητήματα τα οποία χειρίζεται η Νομική Υπηρεσία.

4. Πολιτιστικές Υπηρεσίας του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού

Η εκπρόσωπος των Πολιτιστικών Υπηρεσιών ανέφερε ότι, σε συντονισμό και με άλλες υπηρεσίες, πραγματοποιήθηκαν εκθέσεις στο εξωτερικό (π.χ. Παρίσι, Γιουγκοσλαβία κ.λπ.), όπου παρουσιάστηκαν κυπριακά έργα τέχνης και συλλογές με ιστορικό ενδιαφέρον. Έγιναν επίσης αξιόλογες εκδόσεις που αφορούν αντικείμενα της πολιτιστικής κληρονομιάς μας που βρίσκονται αποθηκευμένα σε μουσεία του εξωτερικού.

Σύμφωνα με την ίδια εκπρόσωπο, στα πλαίσια της προσπάθειας καταγραφής της νεότερης πολιτιστικής μας δημιουργίας, το Υπουργικό Συμβούλιο, με πρόσφατη απόφασή του, ενέκρινε την προώθηση μέσω του διαδικτύου της δημιουργίας μιας “πύλης” η οποία θα περιλαμβάνει θέματα που θα αφορούν την πολιτιστική κληρονομιά μας. Η υλοποίηση της προσπάθειας αυτής πραγματοποιείται σε συντονισμό με το Ερευνητικό και Αναπτυξιακό Εργαστήρι Πολυμέσων του Πανεπιστημίου Κύπρου.

5. Σύνδεσμος Κυπρίων Αρχαιολόγων

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Κυπρίων Αρχαιολόγων δήλωσε ότι, όσον αφορά τις εργασίες αναστήλωσης της μονής του Αποστόλου Ανδρέα, ο σύνδεσμος συμφωνεί με τις θέσεις της διαχειριστικής επιτροπής της μονής, για το ότι οι επεμβάσεις που θα γίνουν δε θα πρέπει να αλλοιώσουν την όψη και τη φυσιογνωμία της. Όπως ανέφερε επίσης σχετικά με τις ανασκαφές στην αρχαία Σαλαμίνα, ο σύνδεσμος έχει στείλει σχετικές επιστολές στην πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Nicole Fontaine και στον πρόεδρο της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης Russell Johnston, ώστε να γνωστοποιηθούν οι ενέργειες αυτές και να ασκηθεί πίεση προς την Τουρκία για τερματισμό τους. Περαιτέρω, σύμφωνα με τον ίδιο εκπρόσωπο, μέσω των επιστολών αυτών ζητήθηκε να επιτραπεί στο Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου να επισκεφτεί το χώρο αυτό, αλλά και άλλους σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους. Επιπλέον το όλο θέμα θα τύχει περαιτέρω μελέτης από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αναφορικά με το θέμα του επαναπατρισμού των κλαπέντων θησαυρών μας, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Κυπρίων Αρχαιολόγων δήλωσε πως, αν και έχουν ξοδευτεί αρκετά χρήματα από το Ίδρυμα Λεβέντη για διάσωσή τους, δυστυχώς πολλά έχουν πωληθεί σε γκαλερί του εξωτερικού και δεν είναι δυνατό να διεκδικηθούν νομικά, λόγω έλλειψης αρχείου με αποδεικτικά στοιχεία, όπως είναι οι φωτογραφίες. Ολοκληρώνοντας δήλωσε ότι ούτε πριν από την εισβολή αλλά ούτε και μέχρι σήμερα οι αρμόδιοι φρόντισαν για τη δημιουργία τέτοιου αρχείου, γι’ αυτό και οι ευθύνες της δικής μας πλευράς ήταν και είναι τεράστιες.

6. Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου και διαχειριστική επιτροπή της ιεράς μονής Αποστόλου Ανδρέα

Οι εκπρόσωποι των πιο πάνω συμφώνησαν ότι η φυσιογνωμία της μονής του Αποστόλου Ανδρέα δεν πρέπει να αλλάξει, διότι τυχόν αλλαγές ίσως τύχουν εκμετάλλευσης από το κατοχικό καθεστώς για αλλαγές και σε άλλα θρησκευτικά μνημεία.

Οι εκπρόσωποι της διαχειριστικής επιτροπής της ιεράς μονής Αποστόλου Ανδρέα εξέφρασαν την επιθυμία να ενισχυθεί η παρουσία τους στην τεχνική επιτροπή για την αναστήλωση της ιεράς μονής και να τύχουν άμεσης ενημέρωσης για τα πορίσματα της έκθεσης του Ιταλού αρχιτέκτονα, ώστε να μπορέσουν να υποβάλλουν τυχόν διευκρινιστικές ερωτήσεις. Όσον αφορά τις καταστροφές και τις λεηλασίες των εκκλησιών μας, ο εκπρόσωπος της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου δήλωσε ότι η Ιερά Αρχιεπισκοπή έχει διαμαρτυρηθεί επανειλημμένα στα Ηνωμένα Έθνη, στην ΟΥΝΕΣΚΟ, στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εκκλησιών και στο Συμβούλιο Εκκλησιών Μέσης Ανατολής.

7. Δήμος Αμμοχώστου

Ο εκπρόσωπος του δήμου Αμμοχώστου δήλωσε ότι ο δήμος Αμμοχώστου έχει επανειλημμένα εκφράσει την έντονη διαμαρτυρία του προς το γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, τους αρχηγούς κυβερνήσεων των πέντε μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, την Ευρωπαϊκή Ένωση και το γενικό διευθυντή της ΟΥΝΕΣΚΟ. Οι πιο πρόσφατες επιστολές του δήμου Αμμοχώστου αφορούν τις παράνομες ανασκαφές που διεξάγονται στην κατεχόμενη αρχαία Σαλαμίνα και την παράνομη ανέγερση δύο μιναρέδων στην κατεχόμενη Αμμόχωστο.

Όπως επισήμανε επίσης ο ίδιος εκπρόσωπος, για να είναι πιο αποτελεσματικές οι ενέργειες που καταβάλλονται για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς μας, θα πρέπει αυτές να γίνονται με συντονισμό όλων των κρατικών υπηρεσιών και να μην είναι μεμονωμένες. Σύμφωνα με τον ίδιο, θα πρέπει οι ενέργειες διαμαρτυρίας να συντονίζονται από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού και φυσικά τη Βουλή των Αντιπροσώπων.

8. Συντονιστική Επιτροπή Καρπασίας και σωματείο “Το Ριζοκάρπασο”

Οι εκπρόσωποι της Συντονιστικής Επιτροπής Καρπασίας και του σωματείου “Το Ριζοκάρπασο” ανέφεραν ότι κατά καιρούς έχουν προβεί σε πολλές διαμαρτυρίες προς την κυβέρνηση για τη διάσωση των θρησκευτικών θησαυρών μας, αλλά και σε ενημέρωσή της για τις παράνομες ενέργειες του κατοχικού καθεστώτος, χωρίς όμως κανένα αποτέλεσμα. Δήλωσαν επίσης ότι διαφωνούν με την προκείμενη κατεδάφιση των κτισμάτων που εφάπτονται της ιεράς μονής του Αποστόλου Ανδρέα κατά τη διεξαγωγή των εργασιών αναστήλωσής της. Οι ίδιοι εκπρόσωποι προέβησαν σε συγκεκριμένες καταγγελίες όσον αφορά την υφαρπαγή από το κατοχικό καθεστώς της χρυσής εικόνας του Αποστόλου Ανδρέα και της εικόνας της Παναγίας της Ελεούσας, οι οποίες έχουν τοποθετηθεί σε μουσείο στα κατεχόμενα, καθώς και την κλοπή ιστορικής εικόνας από την εκκλησία της Ακανθούς.

9. Θέσεις/συμπεράσματα της επιτροπής

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Προσφύγων-Εγκλωβισμένων-Αγνοουμένων-Παθόντων, αφού άκουσε όσα λέχθηκαν ενώπιόν της, εκφράζει τη δυσαρέσκειά της που οι ανυπολόγιστης αξίας αρχαιολογικοί, θρησκευτικοί και πολιτιστικοί θησαυροί μας δεν έτυχαν της προστασίας που θα έπρεπε και οι προσπάθειες επαναπατρισμού τους ήταν πολύ περιορισμένες και χωρίς κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα. Επιπρόσθετα, η επιτροπή θεωρεί απαράδεκτο το γεγονός ότι μέχρι σήμερα δεν προωθήθηκε, όπως θα έπρεπε, η δημιουργία αρχείου στο οποίο να καταγράφονται όλοι οι ιστορικοί και αρχαιολογικοί θησαυροί μας, καθώς και η χαρτογράφηση των σημείων ύπαρξής τους. Περαιτέρω, η επιτροπή, κρίνοντας επιβεβλημένη την ανάγκη για διάσωση της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς μας, αλλά και της ύπαρξης συντονισμένων ενεργειών μεταξύ Βουλής και κυβέρνησης επισημαίνει τα ακόλουθα:

  • Πρέπει να τροχιοδρομηθεί η λήψη μέτρων, ώστε να προωθηθεί άμεσα η δημιουργία αρχαιολογικού και πολιτιστικού αρχείου.

  • Η αξιοποίηση του δικαιώματος άσκησης προσφυγής στα αρμόδια διεθνή σώματα πρέπει να συνεχιστεί και να ενταθεί τόσο για τις κλοπές και τις λεηλασίες που διαπράχθηκαν όσο και για την καταστροφή της πολιτιστικής και θρησκευτικής μας κληρονομιάς και να αξιωθεί η αποκατάσταση των καταστραφέντων και η επιστροφή των κλαπέντων.

  • Οι παραστάσεις τόσο προς τα ευρωπαϊκά όσο και προς τα διεθνή σώματα και διεθνείς οργανισμούς για τη διάσωση της πολιτιστικής και θρησκευτικής μας κληρονομιάς πρέπει επίσης να συνεχιστούν και να ενταθούν για την αξίωση της εφαρμογής όλων των συνθηκών που αναφέρονται στη διαφύλαξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, με ταυτόχρονη καταδίκη του κατοχικού καθεστώτος για τις λεηλασίες, κλοπές και παραβιάσεις που διέπραξε.

Η επιτροπή επίσης, ενόψει και της ένταξής μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κρίνει ότι οι αναγκαίες παραστάσεις πρέπει να συνεχιστούν και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να υποχρεώσει το κατοχικό καθεστώς να τερματίσει τις παράνομες ανασκαφές που διεξάγονται στην αρχαία Σαλαμίνα και οπουδήποτε αλλού.

Αναφορικά με τις προσπάθειες αναστήλωσης της ιεράς μονής Αποστόλου Ανδρέα, η επιτροπή καλεί την κυβέρνηση, σε συνεργασία με την Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου και τη διαχειριστική επιτροπή της ιεράς μονής Αποστόλου Ανδρέα, που έχουν εγκρίνει τα σχετικά σχέδια αναστήλωσης, να συμβάλει με όσα μέσα μπορεί στην προώθηση του όλου έργου, παρακολουθώντας την πορεία εξέλιξής του και παράλληλα ενημερώνοντας τη Βουλή.

Η επιτροπή θεωρεί επιπλέον ότι θα συνέβαλλε θετικά στην όλη προσπάθεια διάσωσης και προστασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, αν η κυπριακή Βουλή διαβίβαζε τις καταγγελίες της προς τα ξένα κοινοβούλια, γνωστοποιώντας τους όλες τις παρανομίες του κατοχικού καθεστώτος αναφορικά με την καταστροφή της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς μας στα κατεχόμενα. Η επιτροπή κρίνει ότι, ζητώντας τη συμπαράσταση των ξένων κοινοβουλίων, ίσως υπάρξει κάποιο θετικό αποτέλεσμα και ασκηθεί πίεση προς το κατοχικό καθεστώς Ντενκτάς, ώστε να τερματιστούν οι συνεχιζόμενες παρανομίες του.

9 Απριλίου 2002

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Προστασία πολιτιστικής κληρονομιάς στα κατεχόμενα

1. α. Οι παράνομες ανασκαφές που διεξάγονται στην κατεχόμενη αρχαία Σαλαμίνα.

β. Η προσπάθεια αναστήλωσης της εκκλησίας της ιεράς μονής Αποστόλου Ανδρέα.

γ. Η πρόσφατη ανέγερση από το παράνομο καθεστώς Ντενκτάς δύο μιναρέδων μέσα στην κατεχόμενη πόλη της Αμμοχώστου.

(Αυτεπάγγελτη εξέταση έπειτα από πρόταση του βουλευτή κ. Κώστα Παπακώστα).

2. α. Οι συνεχιζόμενες προκλητικές ενέργειες καταστροφής της θρησκευτικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς στα κατεχόμενα.

β. Οι νομικές ενέργειες και οι δυνατότητες επαναπατρισμού των κλεμμένων θρησκευτικών και πολιτιστικών μας θησαυρών.

(Αυτεπάγγελτη εξέταση έπειτα από πρόταση του βουλευτή κ. Λευτέρη Χριστοφόρου).

     

Back ] Up ] Next ]    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων