Up ]    

MECLİS'İN 2004 BÜTÇESİ TARTIŞMALARI OTURUMUNDA EKONOMİ BAKANI MARKOS KİPRİANU'NUN KONUŞMASININ ÖZETİ
 

KASIM 2003

KONUŞMANIN İÇERDİĞİ KONULAR

  1. Papadopulos Hükümeti Ekonomik Programı’nın Temel İlkeleri
  2. Avrupa Birliği'ne Katılım
  3. Kamu Ekonomisi Meseleleri
  4. Yurttaşa Daha İyi Hizmet - Devlet Dairelerinin Çağdaşlaştırılması
  5. 2003 Yılı Ekonomik Gelişmeleri
  6. 2004 Yılı Bütçesi
  7. 2004 Ekonomisine İlişkin Öngörüler
  8. Ekonomik ve Sosyal Politika
  9. Sonuç

Sayın Başkan,

Sayın Milletvekilleri, Bayanlar ve Baylar,

Devlet Bütçesi konusu, hem Cumhuriyet'in Anayasası'nda açıkça belirtildiği için hem de Hükümet'in daha genel anlamda ekonomi felsefesi ile finans ve para politikasını yansıttığı için ayrıca önemi olan bir konudur.

Papadopulos Hükümetinin Ekonomi Programı'nın Temel İlkeleri

Herkes tarafından bilindiği gibi Şubat ayı sonundan itibaren yönetimi ve Kıbrıs ekonomisinin idaresini devralmış olan Papadopulos Hükümeti'nin 5 yıllık Yönetim programına kısaca değinmek istiyorum.

Sayın Papadopulos'un seçim programı temelinde Hükümet aşağıdaki temel hedefleri hayata geçirme sorumluluğunu üstlenmiştir:

  • Yeniden yapılanma çağının gereklerini başarılı ve normal bir biçimde yerine
    getirebilmesi maksadıyla Kıbrıs toplumunun çağdaşlaştırılması.
  • Hukuk devleti ile sosyal devletin sağlamlaştırılması
  • Açıklık ilkesi temelinde erdemli yönetimin hayata geçirilmesi.
  • Mali yapının sağlıklı hale getirilmesi ve mali açığın özlü bir şekilde küçültülmesi.
  • Kıbrıs'ın Avrupa Birliği bünyesine katılması.

Hükümetin politikasını biçimlendiren ekonomi felsefesi, temel olarak, makroekonomik istikrar, toplumsal adalet ve toplumsal bütünlük koşulları içerisinde tatmin edici bir sürekli kalkınma ritminin yakalanmasına dayanmaktadır.

İç istikrarın sağlamlaştırılması ve ekonomik kalkınmanın hassas bir alan olan turizmden bağımsızlaştırması ve buna paralel olarak ihracat karakterli diğer alanların kalkındırılması hedefiyle enflasyonun düşük düzeyde tutulması da ekonomik stratejimize dahil olan konulardan bir tanesidir.

Bilgi ve bilişim ekonomisi temelinde yeni ekonominin kalkındırılması, vizyonumuzda yer alan konulardan bir tanesidir.

 

AVRUPA BİRLİĞİ'NE KATILIM

Yukarıda belirttiğim hedefler ve strateji, Kıbrıs'ın l Mayıs 2004 tarihinde, AB'ne
katılımının meydana getirdiği yükümlülüklere ve bu katılımın yarattığı fırsatlara uyumlu
hale getirilecektir. Bu katılım Kıbrıs'ı büyük adımlar atmakla karşı karşıya
getirmektedir. Örneğin İstikrar ve Kalkınma Sözleşmesi'ne uyum zorunluluğu ve
dolayısıyla da Maastih Anlaşması standartlarını şekilsel biçimde yakalamak. Buna paralel
olarak standartları en hızlı biçimde gerçek anlamda yakalamak da hedefimiz olmaya
devam etmektedir. Ve bu hedef de kişi başına düşen milli gelir düzeyinin AB ortalamaları
ile kıyaslandığında daha yüksek artışıyla başarılacaktır.

Avrupa Müktesebatı'na uyumu Kıbrıs hemen hemen tamamlamış bulunuyor. AB'ne girmeye özünde hazırız.

Kıbrıs Cumhuriyeti kısa bir süre önce 2002 - 2006 yıllarına ilişkin Üyelik Öncesi Ekonomik Programı'nı AB'ye sunmuştur. Bu programda Kıbrıs'ın söz konusu dönemde izleyeceği ekonomi politikası belirlenmektedir.

AB'ne girişimiz nedeniyle Kıbrıs'ın ekonomi politikasında hem biçim olarak hem de uygulama olarak değişiklikler meydana gelmektedir. Kıbrıs'ın ekonomi politikası artık büyük ölçüde, kanımca belirleyici ölçüde, AB'nde belirlenmektedir ve Kıbrıs Birlik'e katılmakta olan bir ülke olarak Ekonomi Bakanları Konseyi'nde (ECOFIN) faal bir üye olarak yer almalıdır.

 

Kamuya ait ekonomik meseleler

Bilindiği gibi ayrıca dikkat edilmesi gereken bir husus olan ekonominin mali durumu konusu üzerinde biraz durmak istiyorum. Mali açıkta hedeflenen düşüş ne genel karakterli açıklamalar ve dilekler ne de kısa erimli önlemlerle gerçekleştirilebilir. Her şeyden önce hepimizde mentalite değişikliği gerektirmektedir.

Ortaya konan bu görüntü temelinde Hükümet devlet gelirinin arttırılması ve devlet harcamalarının kısıtlanması için yeni yollar bulmak zorundadır. Bunu yaparken üstlenmekte olduğu kalkınma ve toplumsal rolünün tam bilincinde olmalı ve yurttaşlarına sunduğu hizmetin kalitesinden ödün vermemelidir.

Hükümetin hazırladığı finans ve para politikasını düzenleme programı üç eksen etrafında
dönmektedir:

  1. Vergilendirme sisteminin verimliliğinin iyileştirilmesi
  2. Vergi kaçakçılığı ile mücadele
  3. Kamunun tüketim harcamalarının kısıtlanması

Ekonomi Bakanlığı yukarıda belirtilen önlemlerin uygulanması ile mali açığın Gayrı Safı
Milli Hasıla'nın %3.7'sine çekileceğine inanmaktadır. :

 

Kıbrıslı Yurttaşa Daha iyi Hizmet - Devlet Hizmetleri'nin Çağdaşlaştırılması

Ekonomi alanı için büyük öneme sahip bir başka konu da memur seçimi ve işe alınmaları ve kamu çalışanlarının doğru biçimde değerlendirilmesiyle doğrudan bağlantılı olan Kamu Hizmetleri'nin çağdaşlaştırılmasıdır.

Kamu alanının sonuç vericiliğinin ve verimliliğinin arttırılması yurttaşa sunulan hizmetin kalitesiyle doğrudan bağlantılıdır.

Yurttaşa sunulan hizmet kalitesinin iyileştirilmesi ve hızlı hizmet temel önceliklerimizin arasında yer almaktadır. Bu hedefin başarılması Yurttaş Rehberi ile Yurttaşlık Haklan Belgesi'nin belirli hizmet standartlarına ve zaman sınırlarına bağlı kalarak genişletilmesi yoluyla gerçekleştirilecektir. Yurttaşların devlet dairelerindeki işlerini görmek için katettikleri mesafelerin kısaltılması ve sunulan hizmet düzeyinin yükseltilmesi amacıyla tüm Kıbrıs'ta "Yurttaşa Hizmet Merkezlerinin oluşturulması hedefi de aynı çerçeve içerisinde yer almaktadır. Bunun yanı sıra yurttaşların telefonla bilgi alması ve çeşitli belgeleri almak için telefonla başvuru yapabilmeleri fakat aynı zamanda da elektronik posta ve internet ağının kullanılması hedefiyle Telehizmet Merkezi de kurulacaktır.

Vergi ödeyen vatandaşlarımıza vergi bildirimlerini internet ağıyla yapabilme olanağı verecek olan TAXISNET Sistemi'nin, 2004 yılının Mart ayında tamamlanacağını umut ediyoruz. Böyle bir gelişmenin sağlayacağı yararlar çok yönlü olacaktır, bu yüzden de Ekonomi Bakanlığı vergi ödeyen vatandaşlarımızı bu sistemi kullanmaya teşvik edecek çeşitli önlemler üzerinde çalışmaktadır. Bunun yanı sıra önümüzdeki Mart ayından itibaren vatandaşların Internet ağı vasıtasıyla bilgi alabilecekleri "İşsiz Vatandaşları İşe Yerleştirme" sisteminin iyileştirilmesi de öne çıkan hedeflerden bir tanesidir. Bu arada

ticareti kolaylaştıracak olan Gümrük Daireleri'nin bilgisayar sistemine geçmesinin ilk aşaması da tamamlanmıştır.

Tüm bunların yanı sıra Ekonomi Bakanlığı yurttaşların bakanlıkla para işlemlerinde kredi kartı kullanma olanağını da yaratmıştır.

 

2003 yılının ekonomik gelişmeleri

Konuşmamın bu noktasında 2003 yılının ekonomik gelişmelerine değineceğim. 2003
yılının zor bir yıl olduğu tartışmasız bir gerçektir. Bunun en önemli sebebi dış ortamın
içinde bulunduğu elverişsiz koşullardı.

2003 yılı, ekonomik boyutları olan üç önemli siyasi olaya tanıklık etmiştir. Bunlardan birincisi Genel Sekreter'in Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik yeniden ele alınmış ikinci planını sunmasıdır. İkincisi Kıbrıs'ın 16 Nisan 2003 tarihinde, Atina'da, AB'ne giriş anlaşmasını imzalaması, üçüncüsü ise işgal rejiminin K/R ve K/T'lerin sınırlı da olsa dolaşım yasaklarını kaldırmasıydı. Yasakların sınırlı da olsa kalkmasının hemen ardından, Devlet, oluşan yeni durumu inceleme çalışmalarına başladı. Bu çalışmalar Kıbrıslıtürklerin yararına hazırlanan önlemlerin temelini teşkil etmişlerdir.

Bu gelişmelerin önemi tartışılmazdır. Anan Planı bir dizi çalışmanın da ortaya koyduğu gibi olası bir çözümün ekonomik boyutlarına gereken önemi vermemektedir. Çözümün işleyebilir bir çözüm olması içinse ekonomik boyuta özellikle önem verilmesi gerekmektedir. Hükümet hem K/R'in hem de K/T'in yararına olacak iyileştirmeler hedeflemektedir. Devletin Ekonomik yönetimi Merkez Bankası ile işbirliğiyle Genel Sekreter'in planına dayalı bir çözümün ekonomik etkilerine yönelik bir araştırma yapmıştır. Buna paralel olarak da böylesi bir çözümün ekonomik etkilerinin ne olacağına ilişkin bir çalışma da yabancı uzmanlara verilmiştir.

Anlaşmanın imzalanması ile AB'ne tam katılım olan stratejik hedefimiz başarıya ulaşmıştır. Dolaşım yasaklarının sınırlı olarak kalkması ise Hükümeti Avrupa Komisyonu ile işbirliği halinde yeni oluşan koşullan aklı başında bir tutumla incelemeye itmiştir. K/T'e destek paketi de bu çerçevede yer almaktadır.

Hükümet bu denli ciddi bir meselenin ekonomiye etkilerini ele almak için sessiz bir şekilde çeşitli önlemler almış ve K/T'e sunulan hizmetlerin maliyetini değerlendirmiştir.

Bugüne kadar K/T'e yönelik hizmet giderleri de dahil olmak üzere yaklaşık olarak 13 milyonluk bir meblağ harcanmıştır.

Ekonomik alanda, elverişsiz dış ortamın ve bunun sonucu olarak Kıbrıs'a turist akımındaki düşüşün ülkenin genel ekonomisine zincirleme etkileri olmuştur. Turizmdeki talebin düşmesi ekonomik faaliyetlerin kısıtlanması, işsizliğin az da olsa artması ve devletin vergi gelirlerinin düşmesini getirdi.

 

2004 Bütçesi

2004 yılı bütçesi hazırlanırken 5 Eylül 2003 tarihinde Avrupa Komisyonu'na sunulan
Katılım Öncesi Ekonomik Programı'nın yükümlülükleri göz önünde bulundurulmuştur.
KÖEP, 2002-2006 yıllarını kapsamaktadır ve devlet ekonomisinin, sunulan bir önceki
KÖEP'yle ilişkili olarak 2002-2003 yıllarındaki kötü gidişata odaklanmaktadır. Bu
noktada, devlet ekonomisindeki önemli sapmanın, hem ekonomik göstergelerin
iyileştirilmesi hem de AB'ne karşı inanılırlığımızın korunabilmesi için, sert bir mali
politikanın oluşturulması gerektiği vurgulanmalıdır. . , .

2004 bütçesinde Kıbrıs Cumhuriyeti'nin bir AB üyesi ülke olarak AB bütçesine yapacağı katkının göz önünde bulundurulduğunu da belirtmeliyim. Bu rakam 2004 yılının ilk sekiz ayı için 75 milyondur.

Bütçenin konsolide gelir ve gider tablosu ile Devlet'in bazı başka görevlerinden ortaya çıkmaktadır ki 2004 yılına ait brüt kredi ihtiyacı 991 milyona ya da Gayrı Safı Milli Hasıla'nın %14'üne denk gelmektedir. Bu rakamlar 2003 yılında 1.050 milyon ya da GSMH'nın % 15.8'ine tekabül etmekteydi. Kredi kaynaklarına ilişkin yapılan öngörülere göre 2003 yılında gerçekleşmesi beklenen 160 milyona karşılık, 2004 yılında 100 milyon liralık bir fon fazlası beklenmektedir. Hazine borcu 465.300 KL artarak 2004 yılında 7.349.500 KL'yi ya da GSMH'nın %103.8'ini bulacaktır. 2003 yılında bu rakamlar 6.884.200 KL ile GSMH'nın %103.4'ü idi. Ancak Maastrih antlaşmasına göre hazine borcunun GSMH'ya göre hafif bir düşüş kaydederek 2003 yılında %63.6 olarak gerçekleşmesi beklenenden daha düşük olarak %62. 6 gerçekleşmesi bekleniyor. Toplam hazine borcuna, 2003 yılında 2.646.500 KL, 2004 yılında ise 2.908.800 KL olacak olan Sosyal Sigortalar Fonu'na olan borç da dahildir.

 

2004 Yılına ilişkin Ekonomik Beklentiler

2003 yılında istikrarsız ekonomik koşulların varlığına rağmen 2004 yılına ilişkin perspektifler olumludur. Dış çevrede, her ne kadar Kıbrıs Ekonomisi'nin kamu ekonomisi meselelerinin önemli ölçüde iyileşmesi beklenmiyorsa da, genelde, olumlu gelişmeler beklenmektedir.

Devletin ekonomi daireleri, uluslar arası çevrede beklenen olumlu gelişmelerle, kalkınma hızının 2004 yılında %4'e ulaşması ve bunun sonucu olarak devlet gelirinde de iyileşme görülmesi beklenmektedir. Enflasyon hızı yapısal enflasyon düzeyine ulaşarak %2 civarında seyredecek, işsizlik oranı %3.4 civarında olacak, dolayısıyla da iş pazarında tam istihdam koşulları hemen hemen korunmuş olacaktır.

Hükümet'in orta vadeli makroekonomik hedefleri özünde aşağıdakilerin başarılmasına dayanmaktadır:

  • Kıbrıs halkının yaşam düzeyinin yükselmesinin devam etmesi.
  • Ekonominin büyümesinde yüksek ritimler.
  • İç ve dış makroekonomik istikrar koşullarının sağlamlaştırılması.
  • Maastrih kriterlerine ulaşmak ve Kıbrıs'ın AB'ne dahil olması sonrası mümkün
    olan en kısa sürede Euro kuşağına katılmak hedefiyle kamu ekonomisinde özlü
    iyileştirmeler.
  • İşsizlik oranının alt düzeyde tutulması
  • Topluluktaki ortaklarımızla işbirliğimizin güçlendirilmesi vasıtasıyla da sosyal
    bütünlüğün korunması ve güçlendirilmesi.
  • Ülkemizin Anan Planı temelinde ekonomik açıdan yeniden birleşmesinin
    ekonomik boyutlarının tartışılmasına ve iyileştirilmesine hazır olunması.

 

Ekonomik ve sosyal politika

Ekonomik boyutu yanı sıra sosyal boyutu da olması nedeniyle Tarım alanındaki sorunların hafifletilmesi, Hükümet için çok önemli bir konudur.

Tarım alanındaki belli hedeflerimiz şöyle sıralanabilir:

  • Tarım alanının yeni teknolojinin ithal edilmesi ve üretime ilişkin yan alanların
    yeniden yapılanması yoluyla düzeyinin yükseltilmesi.
  • Çiftçilerin desteklenmesi yönünde projelerin ileriye götürülmesi ve AB'ne
    girişten sonra da gelirlerinin güvence altına alınması.
  • Üretim ve ticaret alanları arasında sonuç verici koordinasyonun sağlanması.
  • Çiftçi ailelerine, özellikle dağlık ve tam dağlık olmayan bölgelerde, yan gelir
    sağlanmasına katkıda bulunacak önlem paketlerinin ileriye götürülmesi.
  • Tarım alanlarının rekabet gücünün artması hedefiyle, üretim giderlerinin
    düşmesine yönelik önlemlerin alınması.

Tarım ve hayvancılık alanında, bu alanların çağdaşlaştırılmasına , üretimin iyileştirilmesine ve tarım işletmeciliğinin yeniden yapılanmasına yönelik projeler devam edecektir.

Buna paralel olarak AB'nin Hedef 2 planı çerçevesinde, Kıbrıs, AB'yle birlikte, 2004-2006 döneminde tarım kesimlerinin olduğu gibi, yapısal sorunlarla karşı karşıya olan bölgelerin kalkınmasını sağlayacak birtakım önlemleri finanse edecektir. Hedef 2'nin kırsal kesime ilişkin daha genel stratejik hedefi, bu alanların, kırsal kesimin kalıcı kalkınmasını sağlayacak önlemlerin ileriye götürülmesi yoluyla, ekonomik ve toplumsal anlamda canlandırılmasıdır.

Sorunlarla karşı karşıya olan bir başka önemli ekonomik sektör de imalat sektörüdür. Hızlı teknolojik gelişmeler, ekonominin globalleşmesi ve uluslararası ticaretin liberalleşmesi nedeniyle meydana gelen değişiklikler Kıbrıs'ı da büyük kararlarla karşı karşıya bırakmıştır.

Üçüncü sektöre ilişkin olarak Kıbrıs'ın, bu alanda, özellikle stratejik coğrafi konumu ama aynı zamanda da emek gücü potansiyelinin yüksek eğitim düzeyi nedeniyle, diğer ülkelere kıyasla geleneksel avantajlara sahip bir ülke olduğunu vurgulamalıyız.

Ekonomimizin ana gelir kaynağını oluşturan turizm sektörü ise sunulan turistik ürünün zenginleştirilmesi yoluyla yüksek düzeye çekilmelidir.

Ancak turizme varıncaya kadar Kıbrıs başka pek çok alanda da kayda değer pek çok hizmet sunmaktadır ve Hükümet bu yelpazeyi genişletmeyi hedeflemektedir.

 

SONUÇ

Bu yılki bütçe, konuşmamda değinmiş olduğum pek çok nedenden dolayı çok önemlidir. Hükümetin AB ülkesi olarak hazırladığı ilk bütçedir. Aynı anda Kıbrıs sorununda yaşanan önemli gelişmeler Kıbrıs'ın yeni bir sürece, yeni bir döneme girdiğini göstermektedir.

AB'ne girişimizle birlikte hepimizin, gerek hükümetin, gerek meclisin, gerekse ortaklarımızın, ortak ana bir hedef olmalıdır: Kıbrıs'ın AB'nde saygın bir şekilde yer alması, özellikle de ekonomik alanda... Devlet -harcamalarının düzene konması, ekonomik büyüme çabalarının devam ettirilmesi ve yapısal çağdaşlaşma ile gerekli yapısal değişikliklerin sağlanması yakın gelecekte odaklaşacağımız eksenleri oluşturmaktadır.

 

     

Up ]    

     © Copyright 2000.  Η Βουλή των Αντιπροσώπων